გაფრთხილება: ზოგიერთი სურათი შეიძლება არ იყოს შესაფერისი სუსტი გულის მქონე პირებისთვის.
როგორც უკვე აღინიშნა გადაცემაში WPATH-ის გაჟონილი დოკუმენტების შესახებ, მთელი სამედიცინო ასოციაციები დაკავებულნი
არიან გენიტალიების ოპერაციების ჩატარებით იმ ადამიანებზე, რომლებიც სულდედებიან ეგრეთ წოდებული გენდერული დისფორიით.
ეს ადამიანები თავიანთ სხეულებში თავს უხერხულად გრძნობენ და ხშირად ფსიქოლოგიური პრობლემებით იტანჯებიან – ასე
აღწერენ ამას WPATH-ის ექიმები და თერაპევტები თავიანთი პრაქტიკული გამოცდილების საფუძველზე.
და დაუყოვნებლივ, ისინი "უჭერენ მხარს" თავიანთ პაციენტებს სხვადასხვა გენდერული რეასიგნაციის ოპერაციების გავლიაში, მათ
შორის, სასქესო ორგანოების ხელოვნურად შექმნაში , საშვილოსნოს ამოკვეთაში და "ზედა ოპერაციაში", ანუ ქალის მკერდის ამოკვეთაში .
მაგრამ ასეთი, პირდაპირი მნიშვნელობით, რადიკალური ჩარევები ნამდვილად სასარგებლო და ეფექტურია
ფსიქიკური დაავადებებით დაავადებული ადამიანებისთვის?
თუ არსებობს სერიოზული შეშფოთების მიზეზი? მოდით, წარსულის მაგალითებზე ვისწავლოთ:
ლობოტომიის ისტორიის შესახებ
მე-20 საუკუნის შუა ხანებში სამედიცინო სამყარო ფართოდ მიიჩნევდა, რომ ლობოტომია ფსიქიკური
დაავადებების ყველაზე ეფექტური და ჰუმანური მკურნალობა იყო.
ტრადიციული მეთოდით თავის ორივე მხარეს ხვრელს ბურღავენ, შემდეგ კი შიგნით შეჰყავთ მომრგვალებულთავიანი იარაღი და
ახორციელებენ რკალისებრი მბრუნავი მოძრაობის მსგავს მოქმედებას, რითაც ტვინის მნიშვნელოვან ნაწილს ანადგურებენ.
სხვა მეთოდი გულისხმობს ქირურგიული ხელსაწყოს თვალის ღრუდან ტვინში შეყვანას იმ თხელი სტრუქტურის გავლით, რომელიც
თვალს ტვინისგან გამოყოფს, და მისი რკალისებურად გადაადგილებას.
ჰაიკო შონინგი თავის წიგნში "Game Over" იმოწმებს დევისონსა და ნილს.
1941 წელს "ნიუ-იორკ ტაიმსი" აღწერდა, თუ როგორ უტარდებოდა ლობოტომიის პაციენტებს "(...) საზრუნავი, დევნის კომპლექსები,
სუიციდური ტენდენციები, ობსესიები, გადაწყვეტილების მიღების უუნარობა და ნერვული დაძაბულობა პირდაპირი მნიშვნელობით ამოჭრილი
ჰქონდათ თავიდან დანით, ტვინზე ახალი ოპერაციის წყალობით".
ქირურგიული დასახიჩრების სისასტიკე არ წახალისებულა.
"(...) ლობოტომიამ თავდაპირველად ფსიქიატრიული დაწესებულებების პაციენტები უფრო მშვიდები გახადა (...)", — აგრძელებს
შონინგი და ციტირებს იმას, რამაც თავდაპირველად ამ სასტიკ ოპერაციას სასწაულებრივი განკურნების იერი შესძინა.
აშკარა საფრთხეებისა და დამანგრეველი გვერდითი ეფექტების მიუხედავად, სამედიცინო საზოგადოებამ სწრაფად დანერგა ლობოტომიის
პრაქტიკა სხვადასხვა ფსიქიკური აშლილობის, მათ შორის დეპრესიის, ობსესიურ-კომპულსიური
აშლილობის, ეპილეფსიისა და შიზოფრენიის სამკურნალოდ.
ლობოტომისტები, ანუ ექიმები, რომლებიც ამ ოპერაციას ატარებდნენ, არავის შეურაცხყოფდნენ,
არამედ ბევრისთვის მაღალი რეპუტაციით სარგებლობდნენ.
ანტონიო მონიზმა, ლობოტომიის გამომგონებელმა, 1949 წელს მედიცინაში შეტანილი წვლილისთვის ნობელის პრემია მიიღო.
ვალტერ ფრიმენსა და ჯეიმზ უოტსს, რომლებმაც ეს პროცედურა შეერთებულ შტატებში პოპულარიზაციას გაუწიეს, თბილად მიიღეს ამერიკის
სამედიცინო ასოციაციის (AMA) ყოველწლიურ შეხვედრებზე, სადაც ისინი გამოფენების მეშვეობით თავიანთი ტვინის
დამაზიანებელი პროცედურების შესახებ ინფორმაციას აწვდიდნენ.
პიტერ ბრეგინის თანახმად, ფრიმენს ციტირებენ:
"ფსიქოქირურგია წარმატებას აღწევს წარმოსახვის დამსხვრევის, ემოციების დამაბლარებლის, აბსტრაქტული აზროვნების გამანადგურებლისა
და რობოტივით, მართვადი ინდივიდის შემქმნელის მეშვეობით."
რადგან იმ დროს ეთიკის დარღვევად ითვლებოდა კოლეგა ექიმების გაკრიტიკება, პრესტიჟულმა "ნიუ ინგლენდის სამედიცინო
ჟურნალმა" ამ პროცედურას სამეცნიერო ლეგიტიმურობა შესძინა:
გამოქვეყნდა სტატია, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ ოპერაცია დაფუძნებული იყო "(...) მყარ ფიზიოლოგიურ დაკვირვებებზე".
ტაბლოიდურმა პრესამ ასევე გადამწყვეტი როლი ითამაშა.
მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში ლობოტომია ხშირად მოხვდებოდა აშშ-ის პოპულარულ გამოცემებში,
როგორებიცაა "რიდერს დაიჯესტი", "თაიმი" და "ნიუსვიკი".
გავრცელებული ინფორმაცია, ზოგადად, დადებითი იყო და არასათანადოდ წარმოაჩენდა პროცედურის ბარბაროსულ რეალობას.
ამერიკის წამყვან სამედიცინო ასოციაციებს შორის არცერთს, მათ შორის ამერიკის ფსიქიატრიულ ასოციაციას (APA) და
ამერიკის სამედიცინო ასოციაციას (AMA), ოფიციალურად არ გაუცხადებია პოზიცია ამ პროცედურის წინააღმდეგ.
სასოწარკვეთილმა პაციენტებმა და მათმა ოჯახებმა ამ სტატიების წაკითხვის შემდეგ ლობოტომიების ჩატარება მოითხოვეს.
იმ დროისთვის ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში პირობები საშინელი იყო, და ალტერნატიული მკურნალობის მეთოდები, როგორიცაა
ინსულინური კომის თერაპია და ელექტროკონვულსიური თერაპია ასევე სასტიკი და ხშირად ძალადობრივი იყო.
ამან გამოიწვია ლობოტომიის ბარბაროსული ბუნებისა და მასთან დაკავშირებული გვერდითი
ეფექტების მიმართ ძლიერი, განზრახ უგულებელყოფა.
პროცედურა ხშირად პაციენტებს "ქირურგიულად გამოწვეულ ბავშვობაში" აყენებდა.
ფრიმანმა გამოიგონა "ტრანსორბიტალური ლობოტომია", რომლის დროსაც პაციენტის ტვინში თვალის ღრუდან ჩაქუჩით
შეარჭებდნენ ყინულის ჩაქუჩისმაგვარ ქირურგიულ ინსტრუმენტს.
ის თავის მკურნალობას წარმატებულად მიიჩნევდა, თუ პაციენტებს შეეძლოთ დაწესებულების დატოვება და სახლში
მოვლა "ოჯახური ინვალიდის ან შინაური ცხოველის დონეზე".
ის ასევე დარწმუნებული იყო, რომ რაც უფრო ადრე ჩატარდებოდა პროცედურა, მით უკეთესი იქნებოდა შედეგი, და მხარს უჭერდა
იმას, რომ ოპერაცია მსუბუქი ფსიქიკური დაავადებების მქონე ადამიანებისთვის მკურნალობის პირველადი ვარიანტად განხილულიყო.
თუმცა, წარმატების საეჭვო საზომი ვერ განხორციელდა: ზოგიერთი პაციენტი მუდმივად შეზღუდული
შესაძლებლობის მქონე დარჩა, ხოლო დაახლოებით 15% გარდაიცვალა.
ფრიმენის პაციენტებიდან ყველაზე იღბლიანები ახერხებდნენ შედარებით დამოუკიდებელი ცხოვრებით ცხოვრებას და დაბალკვალიფიციურ
სამუშაოებზე მუშაობას, მაგრამ უმეტესობას ასეთი ბედი არ ჰქონია.
ბევრმა განიცადა ხანგრძლივი მეხსიერების დაზიანება და უმარტივეს დავალებებსაც კი ვერ უმკლავდებოდა. საკმაოდ
ბევრი მთელი ცხოვრება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონედ დარჩა.
ფრიმენის ყველაზე საშინელი დანაშაული ის იყო, რომ მან ბავშვებზე, სულ 19-ზე, ტრანსორბიტალური ლობოტომიები ჩაატარა, რომელთაგან 11
აღწერილი იყო მისი წიგნის "ფსიქოქირურგია" 1950 წლის გამოცემაში.
ყველაზე უმცროსი შვილი მხოლოდ ოთხი წლის იყო. 11 შვილიდან ორი ტვინში სისხლჩაქცევებისგან გარდაიცვალა.
მხოლოდ მას შემდეგ, რაც "ნიუ-იორკ ტაიმსმა" თავის რეპორტაჟში განაცხადა, რომ "ქირურგებს ახლა ტვინზე ოპერაციის მიმართ
ისეთივე მცირე ეჭვები აქვთ, როგორიც აპენდიქსის მოცილების მიმართ", ამ პროცედურისადმი სერიოზული წინააღმდეგობა დაიწყო ფორმირება.
ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში მყოფი პაციენტებისთვის, რომლებიც თავდაპირველად დაწყნარდნენ, "(...) შემდეგ
გახდნენ უფრო დაბინდულები, აპათიურები და მოკვდნენ" .
კრიტიკოსებმა საბოლოოდ მიუთითეს მრავალ პაციენტში გამოვლენილ სერიოზულ გვერდით მოვლენებზე, გამოთქვეს შეშფოთება წარმატების
შესაფასებლად გამოყენებული კრიტერიუმების გამო და ქირურგები დაადანაშაულეს პროცედურების
წინასწარი ფსიქიატრიული შეფასების გარეშე ჩატარებაში.
თუმცა, ჰუმანური მოპყრობის ალტერნატივების არარსებობამ – ან, უფრო სწორად, მეთოდის სისასტიკის ბრმა უგულებელყოფამ – ფსიქიატრებსა
და ოჯახებს მაინც აიძულა, ასეთ სასოწარკვეთილ ზომებს მიმართონ.
მხოლოდ 1950-იან წლებში პრეპარატ ქლორპრომაზინის გამოგონებამ გამოიწვია ლობოტომიის უეცარი კლება.
თავის წიგნში ჰაიკო შონინგი იმდენად შორს წავიდა, რომ ყინულის ჩიბუხით პიროვნების განადგურებაზეც კი ისაუბრა.
შონინგის თანახმად, 1936-1978 წლებში აშშ-ში ლობოტომიის შედეგად დაახლოებით 35 000 ადამიანი დამახინჯდა.
მსოფლიოში მსხვერპლთა რაოდენობა დაახლოებით ერთ მილიონს შეადგენს.
და იშვიათი არ იყო, რომ ასეთი მეთოდები წინააღმდეგობის დასამსხვრევად გამოიყენებოდა, იქნებოდა ეს
ციხეებში თუ სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის წინააღმდეგ, ანუ არსებული სისტემის კრიტიკოსების მიმართ.
ფსიქიატრიული აშლილობების მქონე ადამიანების მკურნალობის გარდა, თავიდანვე ხდებოდა მცდელობები,
გადაეჭრათ სოციალური პრობლემები ტვინის ოპერაციების გზით.
სწორედ აქ იწყება ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ფსიქოქირურგიის ფაქტობრივი გამოყენება.
მე-20 საუკუნის დასაწყისში ბრიტანელმა ექიმმა უკვე წამოაყენა წინადადება მაღაროელთა გაფიცვის სურვილის
თავიდან მოშორების შესახებ ტვინის ოპერაციის გზით (...).
ლურსმნის მეთოდის გარდა (...), დღესდღეობით არსებობს მრავალი უფრო დახვეწილი ფსიქოქირურგიული პროცედურა.
(...) ამ განვითარებებზე დღესაც მუშაობენ და მათ მთელ მსოფლიოში იყენებენ.
ყველა მეთოდს ერთი საერთო აქვს: ისინი მუდმივად ანადგურებენ ტვინის ნაწილებს.
ფსიქოქირურგია კვლავაც ძალიან პოპულარულია, მიუხედავად მისი სოციალური თერაპიის მიზნებისთვის უკვე დამტკიცებული უსარგებლობისა.
გენიტალიების ქირურგიის ამჟამინდელი მდგომარეობა
მხოლოდ ის ფაქტი, რომ სამედიცინო ასოციაციებმა ფრიმენის ბარბაროსული მეთოდი სამეცნიეროდ დასაბუთებულად ცნეს, ადასტურებს დანაშაულებრივი
უგუნურებისა და დანაშაულებრივი ენერგიის უმაღლეს ხარისხს.
ლობოტომიის სახელით ცნობილი ამ სასტიკი ქირურგიული პროცედურების ისტორია სამედიცინო სამყაროსთვის გამაფრთხილებელი,
არაადამიანური მაგალითი უნდა ყოფილიყო. მაგრამ სულაც არა!
მხოლოდ დაახლოებით 70 წლის შემდეგ, ახალი კატასტროფა მოიწევს.
კალიფორნიელი თერაპევტი WPATH-ის ფორუმზე თავის კოლეგებს უყვება ქირურგიული კასტრაციის "გასაოცარ მკურნალობით ძალაზე" თავისი
ფსიქიკურად დაავადებული პაციენტებისთვის, რომლებიც ამგვარად "ემოციური აღდგენის გზაზე დადგნენ"
და, სავარაუდოდ, ბედნიერად იცხოვრეს სამუდამოდ.
თავიანთ წინამორბედ ლობოტომისტებივით, WPATH-ის გენდერული ქირურგები თავს არიდებენ ეთიკურ მოთხოვნას, რომ ქირურგიული
პროცედურა, სანამ ზოგად სამედიცინო პრაქტიკაში დაინერგება, უნდა დადასტურდეს უსაფრთხოდ და სასარგებლოდ.
გენიტალური ქირურგიის შესახებ არსებული მცირე რაოდენობის გრძელვადიანი კვლევები აჩვენებს სოციალური
ფუნქციონირების მნიშვნელოვან დარღვევებს, შემდგომში ფსიქიკური დაავადებების მაღალ მაჩვენებლებსა და სუიციდის გაზრდილ რისკს.
მიუხედავად ამისა, იგივე ორგანიზაციები, რაც ადრე, ანუ ასოციაციები, როგორიცაა APA და AMA , კვლავაც მხარს უჭერენ
არასრულწლოვნებისა და ფსიქიკურად დაავადებული ზრდასრულების გენიტალიების დასახიჩრებას WPATH-ის ქირურგების მიერ.
ორივე ისტორიულ სკანდალში მსხვერპლთა უმრავლესობა ან არასრულწლოვანია, ან ფსიქიკურად დაავადებული, ან
ორივე ერთად, ხოლო ჩატარებული ოპერაციები იწვევს მუდმივ დამახინჯებასა და შრომის უნარის დაკარგვას.
საუკეთესო შემთხვევაში, ვაგინოპლასტიკის გავლილი მამაკაც პაციენტები რჩებიან ღრუით, რომელიც მთელი ცხოვრების განმავლობაში გაფართოებას
საჭიროებს, და ასევე, მკვეთრად შეზღუდული სასქესო ფუნქციით.
ნაკლებად იღბლიანებს უვითარდებათ სერიოზული გართულებები, როგორიცაა სისხლით სავსე მენჯები, შარდვის პრობლემები და ფისტულები.
რიჩი ჰერონი, ტრანსგენდრობიდან ბიოლოგიურ სქესზე დაბრუნებული კაცი, რომელიც ფსიქიკური ჯანმრთელობის კრიზისის დროს ვაგინოპლასტიკას
გაიარა, ოპერაციის შემდგომ ცხოვრებას ცოცხალ კოშმარად აღწერს.
"ასეთი ცხოვრება ღირსეული არ არის", — თქვა დღევანდელი სამედიცინო დანაშაულის 32 წლის მსხვერპლმა, რომელიც მუდმივ
ტკივილს, დაბუჟებასა და შარდვის სისტემის დარღვევებს უჩივის.
ლობოტომიისა და გენიტალური ქირურგიის შედარება
მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი პაციენტი გართულებებით იტანჯება და მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური და ურთიერთობების
სირთულეების წინაშე დგას, მათ საჯაროდ ატყუებენ და ეუბნებიან, რომ კმაყოფილია თავისი გენიტალური ოპერაციის შედეგებით.
ამის საპირისპიროდ, ბევრი ოჯახი გულწრფელად მადლობელი იყო დოქტორ ფრიმენისა, რომ დაეხმარა მათ საყვარელ
ადამიანებს, მიუხედავად ოპერაციის გამანადგურებელი შედეგებისა.
მაშინაც და ახლაც, ეს მიანიშნებს თვითმოტყუების გარკვეულ ხარისხზე ან, როგორც ჰოლანდიელი
მკვლევრები შიშობენ, "სურვილებზე დაფუძნებულ ბედნიერებაზე".
ოჯახებს, რომლებმაც საყვარელი ადამიანის ლობოტომიაზე თანხმობა გასცეს, ბუნებრივია, აქვთ სტიმული,
ჩაეჭიდონ რწმენას, რომ ეს სწორი გადაწყვეტილება იყო.
ამასთან ერთად, მიზანმიმართულად იგნორირდება აშკარა ნიშნები, რომ ასე არ იყო.
ბევრი მოზარდი ან მათი მშობლები, ისევე როგორც დაზარალებული ზრდასრულები, შესაძლოა დღეს
მსგავს შინაგან ბრძოლას უპირისპირდებოდნენ.
ყველა ხელმისაწვდომი მტკიცებულება "გენდერული აჟიოტაჟის" პოლიტიზაციამდე მიუთითებს, რომ არასრულწლოვნების
უმრავლესობა პუბერტულის შემდეგ საკუთარ გენდერს ეგუება.
სამწუხაროდ, თუმცა, ახალგაზრდების ბუნებრივ განვითარებას დაზიანებული სოციალური საფუძველი უდევს საფუძვლად.
სრულიად ბუნებრივი, საკუთარი იდენტობის ძიება, რომელიც უკმაყოფილებითა და თვითეჭვითაა თანმდევი, განზრახ
ექვემდებარება გენდერული ინტერპრეტაციის ავტორიტეტს.
ჩვენი დროის ბავშვებს იჭრებიან. საბავშვო ბაღიდანვე მათ უბიძგებენ, ეჭვქვეშ დააყენონ საკუთარი გენდერის საკითხი.
სკოლის გაკვეთილებზე პუბერტატის, როგორც სრულიად ბუნებრივი განვითარების პროცესის, მიზანმიმართულად არასწორად
განმარტავენ. კერძოდ, იმას, რომ ადამიანი შეიძლება არასწორ სხეულში დაიბადოს და სხვა სქესის არჩევა პრობლემას არ წარმოადგენს.
ეს პირდაპირ სარგებელს აძლევს გენდერულ იდეოლოგიასა და WPATH-ს.
ოჯახების დაშლა და დანგრევა ხშირად დამატებით ტანჯვას იწვევს.
იმის ნაცვლად, რომ მოთმინებითა და სიმშვიდით დაელოდონ ახალგაზრდა თაობის განვითარების დასრულებას, WPATH-ის წევრები უპასუხისმგებლოდ
უჭერენ მხარს ქირურგიულ ჩარევას, როგორც მკურნალობის ერთადერთ ვარიანტს, არასრულწლოვნებისა და
მძიმე ფსიქიკური დაავადებების მქონე პირებისთვისაც კი.
ისევე, როგორც ფრიმენი და მისი კოლეგები მაშინ ამტკიცებდნენ, რომ ლობოტომია იყო ერთადერთი იმედი გონებრივ
დაწესებულებებში მყოფი ღარიბი, უბედური სულებისთვის.
მაშინაც და ახლაც: გამოუსწორებელი დასახიჩრება!
დასკვნა 1967 წელს, მას შემდეგ, რაც მისი ბოლო პაციენტი ტვინის სისხლჩაქცევით გარდაიცვალა, უოლტერ ფრიმენს,
რომელსაც რეპუტაცია შეულახეს, საავადმყოფოს ლიცენზია გაუუქმეს.
მან დარჩენილი ცხოვრება ამერიკის შეერთებული შტატების გადაკვეთაში გაატარა, ეძებდა თავის პაციენტებსა და მათ
ოჯახებს და ეძებდა მტკიცებულებებს, რომ მის საყვარელ პროცედურას მათთვის სარგებელი მოუტანა და არა ზიანი.
ფრიმენი საკუთარ თავს მძიმედ ფსიქიკურად დაავადებულთა "მომხსნელად" მიიჩნევდა და სჯეროდა, რომ უიმედოს იმედს აძლევდა.
კარიერის მწვერვალზე იგი ვერასდროს წარმოიდგენდა, რომ მის სასწაულებრივ განკურნებას ერთ
დღეს გააკრიტიკებდნენ და სისასტიკედ ჩათვლიდნენ.
იგივე ეხება WPATH-ს და მის წევრებს.
დაიწუნებულნი იმ იდეით, რომ იყვნენ სამოქალაქო უფლებების გმირები, რომლებიც ჩაგრულთა უფლებებისთვის იბრძვიან, ისინი
საკუთარ თავს მედიცინის პიონერებად მიიჩნევენ და საჭირო სამედიცინო დახმარებას სჭირდელ პაციენტებს უწევენ.
თუმცა, ჩვენ გვჯერა, რომ ჯანმრთელი სასქესო ორგანოების ქირურგიული განადგურება ისტორიაში შევა ლობოტომიის მსგავსი,
თუ არა უფრო დიდი, დანაშაულის სახით. და ამ მკვლელებმა თავი არ უნდა აარიდონ სამართლიან სასჯელს!