Olrik Hopfmann-Poller, þú ert yfirmaður borgarfrumkvæðanna í Þúríngíu um vindmyllur.
Þeir eru ræðumenn á mótmælum, tengslamyndendur, frumkvöðlar.
Velkomin á Kla. TV.
Já, ég er ánægður að vera hér og fá tækifæri til að ræða þetta mikilvæga mál.
Já, hvernig komst þú eiginlega að þessu máli?
Hvað finnst þér um þetta? Hvaðan kemur gagnrýni þín?
Fyrir mörgum árum sótti ég upplýsingaviðburð sem staðbundin borgarátak hafði skipulagt og
þurfti að endurskoða afstöðu mína til málsins.
Fyrir mig var þetta áður tiltölulega vistvænt og gott umræðuefni til að nýta auðlindir plánetunnar skynsamlega.
Ég vissi ekkert um hætturnar eða áhrifin þá, en það hefur breyst gífurlega á undanförnum árum þökk sé gnægð
upplýsinga og sérfræðiþekkingu sem ég hef aflað mér.
Og í þessu tilliti hefur myndin gjörbreyst.
Skoðum gagnrýni þína.
Það má draga það saman á nokkrum einföldum orðum.
Svo kallað orkuskipti, sem gefur fólki í skyn að allt þetta megi framkvæma á skynsamlegan,
vistvænlegan og efnahagslega hagkvæman hátt, er hreinn lygi.
Það eru margir gagnrýnisverðir þættir sem fólk er ekki meðvitað um.
Þar er hægt að íhuga aðallega efnahagsleg áhrif.
Vindmyllur eru hannaðar til að framleiða rafmagn úr vindorku, geyma það og gera það aðgengilegt almenningi og iðnaði.
Hugmyndin er í meginatriðum góð, en framkvæmdin er slæm vegna þess að ekki er hægt að geyma þessa raforku í stórum magni.
Þetta hefur leitt til þess að við höfum eitt af hæstu raforkuverðunum í heiminum, eins og sjá má hér, til dæmis:
Við erum leiðandi þegar kemur að verðum.
Þetta ógni efnahagskerfinu og leggur mikla byrði á borgara, fólk og heimili.
Og við höfum áður falið hættu sem hefur nýlega komið í ljós, til dæmis hættuna af rafmagnsbilun eða rafmagnsskerðingu.
Alríkisstofnunin hefur einnig upplýst borgarana þar, vegna þess að röng framkvæmd orkuskiptanna leggur
gífurlegan álag á raforkukerfin, sem gæti leitt til hruns.
Og það er auðvitað algjör hörmung fyrir samfélag sem þarfnast og vill fá rafmagn í nánast öllum héruðum.
Þessar uppsetningar, þessir stóru vindmyllur, virðast vera blíðir risar sem standa í náttúrunni,
snúast af og til og færa mönnum eingöngu ávinning.
Svona er það sýnt. En þannig er það ekki.
Þetta er iðnaðarstöð sem nú er verið að byggja á mörgum stöðum í lífverustað, í skógi og oft í vatnsverndarsvæðum.
Það eru hættur tengdar rekstri þessarar verksmiðju.
Þetta gæti verið, til dæmis, slit á efnum sem fest eru við blaðin á vindmyllu, sem vegna
umhverfisáhrifa veldur því að öragnir losna út í umhverfið.
Þetta getur valdið verulegum áhættu fyrir heilsu, villt dýr og auðvitað menn, þar sem
þessar öragnir geta haft eiturverkan á líkamann.
Þetta eru rannsóknir sem ég framkvæmdi ekki sjálfur; þær voru framkvæmdar af stjórnvöldum.
Meðal annarra þurftu Fraunhofer-stofnunin og Sambandsumhverfisstofnunin að benda á þessi mál.
Það eru um það bil 1.500 staðir í Þýskalandi sem eru mengaðir af þessum PFAS, þar sem í sumum tilfellum er
grunnvatnið ekki lengur drykkjarvatn eða vatnið þarf að vera síað áður en það er notað á akrana.
Það er mjög hættulegt.
Þess vegna eru í gangi samsvarandi rannsóknir hjá ESB, sem við munum koma aftur að síðar.
Allt í lagi, það hljómar mjög hættulega. En þegar ég lít á myndina, virðist eins og
"aðeins mjög lítil magn" sé að smitast af hér.
Skulum við kíkja fljótt á myndina?
Já, það myndi útskýra margt.
Skoðum að kvikmyndin fari af stað.
Og svo er sérstakur eiginleiki snúningsblaðanna.
Roтораblöðin eru gerð úr GRP-GFC samsettum efnum með epoxýharði, þar á meðal bisfenól A og PFAS-hvarfgjörnum efnum, þ.e. mjög
eitrað efni, sem ekki aðeins veldur talsverðri sliti við rekstur túrbínanna, eins og
jafnvel vindorkuiðnaðurinn sjálfur viðurkennir.
En ekki aðeins hvað varðar öragnirnar sem losna frá yfirborðinu og hin eilífu efni sem festa sig vel í tún og landbúnaðarland í
nágrenninu og er ekki hægt að fjarlægja lengur, heldur staðfestir vindorkuiðnaðurinn þetta að því leyti að hann
segir, já, við höfum verulegt yfirborðsmissi á rotorunum ár hvert vegna brúnavandamála, en þau eru lagfærð.
Þau þurfa einnig að vera lagfærð, því því grófari sem yfirborðið er, því háværari verður vindmyllan.
Vegna þess að snúningsblaðin eru helsta uppspretta hávaðauppstreymis.
Efnahagsleg nýting yfirborðs snúningsblaðsins er einnig minnkuð vegna grófleika.
Þess vegna eru til ýmsar áætlanir sem gera ráð fyrir að verksmiðjan framleiði 1, 2 eða 3 prósent minna rafmagn á
ári vegna slits á yfirborðinu, sem gerir það svo gróft.
Þess vegna þarf að gera við þau reglulega, sem staðfestir sjálft sig magn slits og skemmda sem verða á
yfirborðunum; annars væri engin þörf á að gera við þau.
Og þessi slíðsliður, já, um það má deila, en það er skýrsla frá vísindadeild þýska þingsins (Bundestag) frá 2020, byggð á
athugunum Fraunhofer á 30 metra löngum rotorblöðum, þar sem 10 metrar skipta máli, þar sem verulegur slíðsliður á sér stað,
sem veldur 45 kílóum af slíðsliði á ári á hverja vindmyllu.
Jæja, í dag höfum við ekki lengur 30 metra löng rotorblöð; í dag höfum við rotorblöð sem eru að minnsta
kosti 80 metra löng – og þau eru að nálgast 100 metra!
Ef við gerum ráð fyrir að spöngarnir séu aðeins 80 metra langir, sem er staðlað í dag, verðum við að gera ráð fyrir um 40 metra
lengd sem er útsett fyrir veðri, árásum og sliti, en ekki 10 metra, eins og vísindþjónustan og Fraunhofer gerðu ráð fyrir.
Þetta þýðir að það er ekki lengur 45 kg á ári, heldur 45 sinnum 4 = 180 kg á ári á hverja vindmyllu.
Og ef þú margfaldar 180 kg með 25 árum í rekstri, þá eru það á bilinu 2 til 3 tonn af öragnir og eilíf
efni sem losna út í umhverfið fyrir hverja vindmyllu.
Þetta er ekki vandamál fyrir rekstraraðilann í fyrstu, þar sem hann getur látið yfirborðið og snúningsblöðin laga á hverju ári.
En umhverfið, sérstaklega landbúnaðarland sem nýtt er til matvælaframleiðslu, þjáist eðlilega af þessum völdum, vegna þess
að það er stöðugt mengað af örkornum og langvarandi efnum, sem eftir 20 eða 25 ár munu eðlilega þýða að
þetta land verði ekki lengur hægt að nýta til landbúnaðar.
Fyrir bændur er þetta meira eða minna það sama og eignarnám.
Svo, af því sem við höfum heyrt, erum við ekki bara að tala um nokkur grömm, heldur nokkur tonn.
Já, það er áhyggjuefni að hugsa um mögulega mengun vegna núnings.
Og það er ekki bara eina heilsuhættan, heldur er líka streitan af innrauðum hljóðum sem eru óheyranleg fyrir menn.
Þessi undirhljóð eru svo hættuleg því þau eru óheyranleg fyrir mannseyra.
En vegna stöðugrar útsetningar – líkt og dropi sem sífellt dropar, dropar, dropar – finna viðkvæmir einstaklingar
fyrir álagi á taugakerfi sínu og hjarta- og æðakerfi.
Og fólk er svipt svefni í þeim skilningi.
Rannsóknir sýna að þetta getur einnig sett álag á hjartavöðvann.
Þetta hefur verið staðfest við Þýska háskólann í Mainz.
Og það eru sumir sem eru viðkvæmir fyrir þessu, ekki aðeins missa þeir svefninn, heldur getur það líka leitt
til þess að fólk þurfi að flytja burt frá þeim stöðum þar sem þessar aðstöðu eru reistar.
Jafnvel þrátt fyrir stóru bilið hingað til?
Já. Þessar plöntur eru nú næstum 300 metra háar.
Þau eru byggð á þessari hæð vegna þess að góðu staðsetningarnar við ströndina eru þegar uppteknar.
Þess vegna verða þeir að byggja upp á við.
Og þess vegna er hægt að finna fyrir innviðhljóðinu sem þar er sent um margar mílur í kring.
Lágmarksfjarlægðirnar sem ríkisstjórnin þar hefur ákveðið eru alltof litlar.
Og ef þar er ekki bara ein planta, heldur nokkrar plöntur sem hafa ákafa áhrif á mannslíkamann, geta menn orðið
alvarlega fyrir áhrifum, svo mjög að þeir njóta ekki lengur góðs lífsgæða heldur veikjast í staðinn.
Það eru samtök eins og BUND sem hafa tekið upp málefni verndar alls þessa.
Ég vitna: Samkvæmt BUND felur vindorka ekki í sér grundvallarógn fyrir skóga okkar,
fugla okkar eða, almennt séð, heilsu né náttúru.
Já, fólk trúir því að BUND, sem fulltrúi náttúrunnar og umhverfisins, vilji gera eitthvað gott hér.
En það er ekki það sem hann er að gera núna.
Eins og sjá má á vefsíðu þessa samtaka, vinnur hann jafnvel með vindorkuvirkjufyrirtækjum.
Þar segir að samstarf sé um efni við regnhlífasamtökin, sem er augljós hagsmunaárekstur og, að mínu mati, ekki óháð.
Þetta er spennandi. Nú þegar við höfum smá hugmynd um hvernig staðan er með vindmyllur, myndi maður halda að
yfirvöld væru þegar orðin vör við þetta og gripu til aðgerða.
Hver hefur reynsla þín verið af öllum yfirvöldum?
Já, maður myndi halda að opinber yfirvöld myndu starfa í þágu borgaranna og beita varúðarreglunni
til að koma í veg fyrir skaða á heilsu og umhverfi.
En hún gerir það ekki.
Reynslur okkar hafa verið sem hér segir:
Við veittum þessum yfirvöldum, í þessu tilviki umhverfisstofnuninni og sýslustjórninni, mikið magn upplýsinga
áður en vindmyllurnar voru reistar, þar á meðal yfirlýsingar, sérfræðiaðgerðir og staðreyndir sem ekki er lengur hægt að neita.
Og yfirvöldin hafa ekki brugðist við á nokkurn hátt, hafa ekki gert neitt.
Mér finnst þetta algjörlega hneykslanlegt, því að staða við stjórnarskrána er einnig
æðsta forgangsatriði opinberra yfirvalda.
Auk þess þarf rekstraraðili verksmiðjunnar að sanna að verksmiðjan valdi engu tjóni.
Og umhverfisstofnun, sem undirstofnun sýslustjórnar, verður að rannsaka mál sem vekja
áhyggjur og ógna, til að koma í veg fyrir meiri skaða.
En hún gerir það ekki.
Svo sendum við fjölda tölvupósta til alls fjögurra yfirvalda þar. Svarið var ekkert.
Engin svör bárust.
Og í okkar tilfelli voru þessar vindmyllur upphaflega samþykktar í hlutum og byggingarleyfið veitt.
Og það er auðvitað löglega óásættanlegt og algjörlega óásættanlegt.
Það þýðir að ef yfirvöld, stjórnmálamenn og, eins og við öll vitum, fjölmiðlar vilja þrýsta þessari
tækni í gegn, þá vaknar spurningin um hvers vegna.
Já, við spurðum okkur líka það.
Aðferðina má kannski lýsa í einu orði – hugmyndafræði.
Fyrir mig er þetta græn hugmyndafræði sem ekki er hægt að hrinda í framkvæmd.
Vegna þess, hvað þýðir orkuskipti?
Við viljum nota auðlindir plánetunnar.
Við viljum nota þetta, segjum, á réttan hátt til hagsbóta fyrir fólk, svo að sumir hagnist á
því og umhverfið, segjum, þjáist ekki vegna þess.
Og einn er að reyna að gera þetta, meðal annars með því að reisa þúsundir vindmyllna, sem hins
vegar geta ekki náð því markmiði sem stefnt er að.
Þetta er hreinn pólitískur hugmyndafræði, en hún virkar ekki í framkvæmd.
Og það er auðvitað ein spurning: hvers vegna haga stjórnmálamenn sér svona?
Af hverju ekki að stöðva það?
Af hverju ekki að skoða staðreyndirnar og hugsa rökrétt?
Og það vekur hjá mér þá spurningu: eru stjórnmálamenn ekki nægilega hæfir í þessu tilviki?
Viltu það ekki?
Eru þeir háðir því að þeir vilji ekki grípa til aðgerða gegn því?
Og af hverju er lagt allt í sölurnar til að þrýsta þessu máli í gegn þegar restin af
heiminum fylgir ekki sérstöku þýsku brautinni?
Þannig að ég verð að gera ráð fyrir, að hluta til, að við höfum háða stjórnmálastétt sem ber ekki umhyggju fyrir fósturlandi
okkar, landinu okkar, og sem skaðar okkur í þeim skilningi.
Í borgarfrumkvæði ykkar hafið þið þegar öðlast nokkra reynslu af því hvernig fólk sem vill
gera breytingu getur gripið til hagnýtra aðgerða.
Segðu okkur frá því.
Við höfum nú barist við þennan brjálæðisgang í tíu ár.
Og hluti af árangrinum er samstaðan og tengslanetið við aðra sem eru fyrir áhrifum í öðrum borgarfrumkvæðum.
Það er mikilvægt að fólk komi saman, að enginn berjist einn og að það deili reynslu sinni, staðreyndum,
upplýsingaefni, sérfræðiálitum, lögfræðiráðgjöf o.s.frv.
Og einnig aðstoða hvorn annan með vinnuafli á staðnum.
Auðvitað felur þetta í sér mikla vinnu, mikinn tíma og mikla skuldbindingu af hálfu þeirra sem koma að þessu.
Og þegar þú hefur gert þetta í mörg ár, þá veit ég hvað ég er að tala um.
Við höfum þegar náð töluverðum árangri þar.
Við prentuðum dagblöð og flugblöð.
Við skipulögðum mótmæli, skrifuðum yfirlýsingar og undirskriftalista.
Við höfum komist í ríkisþing Erfurt.
Við höfum góð tengsl við stjórnmálamenn því þeir eru mikilvægir tengiliðir sem þurfa að hlusta á okkur.
En markmiðið, stóra markmiðið fyrir allt Þýskaland, ætti að vera að beita stjórnmálamenn sem taka ákvarðanir svo miklum
þrýstingi að samstillt aðgerð leiði til viðbragðs í Bundestag.
Vegna þess að þar er ákvörðunin tekin.
Við erum í lagalegri stöðu sem á upptök sín í Bundestag og hefur áhrif á einstök sambandslönd.
Og aðeins bandalag þeirra sem málið varðar getur náð árangri þar.
Einn finnur maður sig nokkuð einmana í víðernum.
Ég ber þetta alltaf saman við bændahersveitir miðalda.
Þegar þú settir þau saman voru þau sterk.
Ein nálgun gæti verið að sameina krafta fyrst, auðvitað, og halda áfram að vinna stöðugt og samkvæmt að þessu
máli, ekki gefast upp, og segja stjórnmálamönnum að hér sé komið að endanum og ekki meira.
Við munum ekki gefast upp.
Við munum halda áfram að fylgjast með þessu máli.
Og við munum ætíð hafa náið auga með þér, fylgjast gaumgæfilega með því sem þú gerir.
Og við munum halda áfram að krefjast breytinga þar til þær verða að veruleika.
Vegna þess að hættan þar er gífurleg. Það er augljóst.
Og við berum ábyrgð gagnvart okkur sjálfum, fjölskyldum okkar og landinu okkar.
Og þess vegna er ekki hægt að gefast upp; hér berstum við til síðustu stundar.
Við höfum tekið eftir að borgarátök spretta upp nánast alls staðar.
Bara um vindorku.
Hvaða ráð geturðu gefið þessum nýsóttu borgarfrumkvæðum?
Ég nefndi rétt áðan það mikilvægasta, sem er tengslanet.
Þetta þýðir að frumkvæði borgara eru auðvitað velkomin til að hafa samband við okkur.
Og við reynum að veita leiðbeiningar þar, til að hjálpa við hluti sem þegar hafa gerst hjá okkur, sem við höfum þegar upplifað.
Vegna þess að að lokum er ákveðin reynsla nauðsynleg þar sem lagalágt er flókið.
Ástandið hefur versnað vegna síðustu ríkisstjórnar, einkum hvað varðar umhverfisráðuneyti Græningja.
Og það er mjög mikilvægt að veita leiðbeiningar þar svo að fólk viti nákvæmlega hvað það eigi að gera.
Á svæðisbundnu svæði, eða yfirsvæðisbundnu svæði.
Þess vegna erum við með samtök borgarfrumkvæði frá öllu Þúríngíu þar.
Það sem við erum þegar að innleiða núna með mörgum öðrum frumkvæðum borgaranna.
Og auðvitað ætti þetta og verður að halda áfram að vaxa.
Í þessu skyni höfum við stofnað hlið þar sem allar upplýsingar má safna saman og þar sem hvert borgarfrumkvæði
getur fengið aðgang að þeim upplýsingum sem það þarf.
Og auðvitað er persónulegur samskiptir mjög mikilvægur.
Vegna þess að það er mikilvægt að fólk styðji hvert annað.
Og hvort sem það er nær eða fjær skiptir ekki lengur máli.
Það sem skiptir mestu máli er að allir styðji hvern annan svo að við verðum tekin eftir í stjórnmálum.
Já, mjög gott. Þú hefur rétt sett persónulegt samband efst á listann þinn.
Og þú nefndir einnig í okkar frumumræðu að þú sért að skipuleggja stóran herferð í náinni
framtíð sem beinist ekki beint að stjórnmálum.
En vinsamlegast segðu okkur aðeins meira um þessa herferð.
Við erum að reyna að skapa samsvarandi landsvísan athygli með herferð.
Þetta mun fljótlega birtast í upplýsingablaði sem er nokkuð fræðandi.
Ég nefndi áðan hætturnar sem vindmyllur valda.
Og þess vegna munum við á næstunni vinna með mörgum öðrum borgarfrumkvæðum til að upplýsa borgara um allt
Þúríngíu að minnsta kosti þúsund sinnum og verða tengiliður fyrir áhugasama borgara sem vilja vita meira.
Eftir þessa flugblaðaherferð verða haldnir fjölmargir upplýsingaviðburðir þar sem málið verður enn og aftur útskýrt
fyrir borgurum í viðeigandi kynningum með staðreyndamiðuðum upplýsingum, svo að þeir vakni loksins til raunveruleikans.
Og svo, auðvitað, öðlast borgarar – eða við sem borgarar í gegnum frumkvæði okkar – sem sameina mótmælin, enn
meiri þunga í stjórnmálum og málið er sett efst á dagskrána, því það er afar mikilvægt.
Heilsa er mikilvægasta um þessar mundir, ekki bara orkuöryggi.
Og þegar þú ert ekki lengur heilbrigður, þjáist lífið. Og það er ekki skemmtilegur kostur.
Já. Þú hefur nú beint algjörum fókus á menntun, þ.e. að upplýsa þá borgara sem eru fyrir áhrifum
en eru einfaldlega enn ekki meðvitaðir um þetta.
Og síðasta spurning mín væri: hverjum mætti nú miðla þessum upplýsingum?
Hver er nú opinn fyrir slíkum upplýsingum?
Bændur eru hér sérstaklega mikilvægir, þar sem vindmyllur eru oft reistar á akrum þar sem viðeigandi vörur eru ræktaðar.
Þetta felur í sér skógræktaryfirvöldin, sem ættu auðvitað einnig að taka tillit til hagsmuna dýravelferðar í skógi og náttúru.
Og umfram allt gegna vatnsverndaryfirvöld og vatnsveitufyrirtæki, sem auðvitað bera ábyrgð
á drykkjarvatni, einnig mikilvægu hlutverki.
Vegna þess að ef hættur koma upp þar – ég rakst stuttlega á hætturnar áður – getur það leitt til öfgakenndrar
eiturefna mengunar sem getur haft áhrif á heilsu okkar allra.
Ég nefndi áður að þegar séu 1.500 staðir í Þýskalandi sem eru mengaðir af PFAS.
Og þannig er það einnig skylda gagnvart sjálfum sér og eigin heilsu að ögra þessum yfirvöldum eða þessum fyrirtækjum,
spyrja spurninga, upplýsa þau og benda á að hér séu atriði sem geta haft áhrif á fólk, náttúru og dýr og geta verið hættuleg.
Og síðan ætti að veita viðeigandi upplýsingar.
Mín tillaga er alltaf að sameina þessi mál og kynna þau saman fyrir stjórnmálamönnum,
svo við tölum með einni röddu, svo að segja.
Jæja, takk kærlega fyrir þessar skýru valkosti og fyrir tillögur að skrefum.
Við munum örugglega fjalla um þetta á Kla.TV og styðja það eins vel og við getum. Takk kærlega fyrir.
Takk fyrir stuðninginn. Ég vona að margir geri sér nú grein fyrir því að þetta er mjög mikilvægur
málaflokkur og að allir eigi að huga að honum. Takk kærlega.
Ef þú vilt vita af hverju þessi tækni er enn kynnt þrátt fyrir alla neikvæðu áhrif
hennar, mælum við með að horfa á eftirfarandi þátt.