1
00:00:00,000 --> 00:00:00,523


2
00:00:00,523 --> 00:00:06,040
Olrik Hopfmann-Poller, u hlooho ea maiteko a
baahi Thuringia mabapi le liturbine tsa moea.

3
00:00:06,040 --> 00:00:10,198
Ke libui mekolokong ea boipelaetso,
ba theha maqhama, ebile ke baqalehi.

4
00:00:10,198 --> 00:00:12,620
Le amohetswe ho Kla. TV.

5
00:00:12,620 --> 00:00:17,560
E, ke thabetse ho ba mona le ho ba le
monyetla oa ho buisana ka taba ena ea bohlokoa.

6
00:00:17,560 --> 00:00:20,900
E, u ile oa tseba taba ee joang hantle?

7
00:00:20,900 --> 00:00:25,376
Maikutlo a hao ka taba ena ke afe?
Boikutlo ba hao ba ho nyatsa bo tsoa kae?

8
00:00:25,376 --> 00:00:31,004
Lilemo tse ngata tse fetileng, ke ile ka ea ketsahalong ea
tlhahisoleseling e neng e hlophisitsoe ke

9
00:00:31,004 --> 00:00:36,600
mokhatlo oa baahi ba sebakeng seo, 'me ka tlameha
ho hlahloba boemo ba ka bocha mabapi le taba eo.

10
00:00:36,600 --> 00:00:46,216
Ho 'na, e ne e tloaetse ho ba taba e ntle, e tsamaellanang le
tikoloho, ea tšebeliso e bohlale ea lisebelisoa tsa polanete.

11
00:00:46,216 --> 00:00:54,590
Ka nako eo ke ne ke sa tsebe letho ka likotsi kapa litlamorao,
empa seo se fetohile haholo lilemong tsa morao tjena ka lebaka

12
00:00:54,590 --> 00:00:59,262
la boitsebiso bo bongata le tsebo e tebileng eo ke e fumaneng.

13
00:00:59,262 --> 00:01:03,104
Mme ntlheng ena, boemo bo fetohile ka ho feletseng.

14
00:01:03,104 --> 00:01:06,208
Ha re shebeng dintlha tsa hao tsa nyatso.

15
00:01:06,208 --> 00:01:09,858
E ka akaretswa ka mokgwa o bonolo haholo.

16
00:01:09,858 --> 00:01:20,081
Se bitsoang phetoho ea matla, e etsang hore batho ba nahane hore
sena sohle se ka phethahatsoa ka tsela e utloahalang, e baballang

17
00:01:20,081 --> 00:01:26,280
tikoloho le e ka phelang moruong, ke leshano le pepeneneng.

18
00:01:26,280 --> 00:01:33,820
Ho na le dintlha tse ngata tsa
nyatso tseo batho ba sa di tsebeng.

19
00:01:33,820 --> 00:01:42,400
Mona, motho a ka shebana haholo-holo le tšusumetso ea moruo.

20
00:01:42,400 --> 00:01:51,413
Li-turbine tsa moea li etselitsoe ho hlahisa
motlakase ka matla a moea, ho o boloka, le ho o

21
00:01:51,413 --> 00:01:56,420
etsa hore o fumanehe ho baahi le indastering.

22
00:01:56,420 --> 00:02:05,801
Mohopolo ka bo o motle, empa tshebetso ya ona e bobe
hobane motlakase ona o ke ke wa bolokwa ka bongata.

23
00:02:05,801 --> 00:02:15,091
Sena se entse hore re be le litheko tse phahameng ka ho fetisisa
tsa motlakase lefatšeng, joalokaha re bona mona, mohlala:

24
00:02:15,091 --> 00:02:19,445
Re baetapele tabeng ea litheko.

25
00:02:19,445 --> 00:02:26,820
Sena se beha moruo kotsing mme se beha mojaro
o boima ho baahi, batho ka bomong le malapa.

26
00:02:26,820 --> 00:02:35,049
Mme re na le kotsi e neng e patehile pele e sa
tsoa hlaha, mohlala, likotsi tsa ho tima ha

27
00:02:35,049 --> 00:02:40,907
motlakase kapa ho fokotseha ha matla a motlakase.

28
00:02:40,907 --> 00:02:49,884
Ofisi ea Federale e boetse e tsebise baahi ba teng, hobane
ts'ebetso e fosahetseng ea phetoho ena ea matla

29
00:02:49,884 --> 00:02:58,840
e beha khatello e kholo marang-rang a
motlakase, e leng se ka lebisang ho putlameng ha 'ona.

30
00:02:58,840 --> 00:03:09,000
Mme hoo, ehlile, ke koluoa e kgolo bakeng sa setjhaba se hlokang
le se batlang ho fuwa motlakase hoo e ka bang ditsheng tsohle.

31
00:03:09,000 --> 00:03:16,063
Ditshwantsho tsena, diturbine tsena tse kgolo tsa moya, di
bonahala jwaloka diqhenqha tse bonolo tse

32
00:03:16,063 --> 00:03:23,058
emeng tlhahong, di reteleha nako le nako mme ha
e le hantle di tlisetsa batho melemo feela.

33
00:03:23,058 --> 00:03:26,136
Ke kamoo ho bontšuoang kateng. Empa ha ho joalo.

34
00:03:26,136 --> 00:03:36,896
Sena ke setsi sa indasteri se hona jwale se
ahwang dibakeng tse ngata tsa biotope, morung, mme

35
00:03:36,896 --> 00:03:44,534
hangata le dibakeng tse sireleditsweng tsa metsi.

36
00:03:44,534 --> 00:03:48,360
Ho na le likotsi tse amanang le tšebetso ea mochini ona.

37
00:03:48,360 --> 00:03:59,988
Sena e ka ba, mohlala, khohlano ea lisebelisoa tse hoketsoeng
mapoleng a turbine ea moea, e leng se bakang

38
00:03:59,988 --> 00:04:10,734
hore likaroloana tse nyenyane li lokolloe
tikolohong ka lebaka la tšusumetso ea tikoloho.

39
00:04:10,734 --> 00:04:19,974
Sena se ka baka likotsi tse kholo bophelong,
liphoofolong tsa naha, le ho batho, kaha likaroloana

40
00:04:19,974 --> 00:04:25,258
tsena tse nyenyane haholo li ka ba chefo 'meleng.

41
00:04:25,258 --> 00:04:34,088
Tsena ke lipatlisiso tseo ke sa li etsang ka
bonna; empa li entsoe ke ba boholong ba mmuso.

42
00:04:34,088 --> 00:04:43,720
Har'a ba bang, Setsi sa Fraunhofer le Lekala la
Federale la Tikoloho ba ile ba tlameha ho supa mathata ana.

43
00:04:43,720 --> 00:04:52,654
Ho na le libaka tse ka bang 1,500 Jeremane tse silafetseng ka
li-PFAS tsena, moo maemong a mang metsi a ka

44
00:04:52,654 --> 00:05:02,369
tlas'a lefatše a seng a sa noehe kapa metsi a
tlameha ho hlotsoa pele a ka sebelisoa masimong.

45
00:05:02,369 --> 00:05:04,192
Hoo ho kotsi haholo.

46
00:05:04,192 --> 00:05:14,714
Ke ka lebaka leo ho nang le dipatlisiso tse tsamaelanang
tse etswang ke EU, tseo re tlo kgutlela ho tsona hamorao.

47
00:05:14,714 --> 00:05:21,186
Ho lokile, hoo ho utlwahala e le kotsi haholo.
Empa ha ke sheba setshwantsho, ho bonahala eka ke

48
00:05:21,186 --> 00:05:25,503
"feela tekanyo e nyenyane haholo" e tloswang mona.

49
00:05:25,503 --> 00:05:27,861
Na re shebeng filimi ka potlako?

50
00:05:27,861 --> 00:05:29,680
E, hoo ho ka hlalosa lintho tse ngata.

51
00:05:29,680 --> 00:05:32,157
Ha re qale ho bapala filimi.

52
00:05:32,157 --> 00:05:35,072
Mme hape ho na le tšobotsi e khethehileng ea mapheo a rotor.

53
00:05:35,072 --> 00:05:44,444
Mahlakore a liroto a entsoe ka lisebelisoa tse kopantsoeng tsa
GRP-GFC tse nang le epoxy resin, ho kenyeletsoa lik'hemik'hale

54
00:05:44,444 --> 00:05:52,121
tse tšoarellang tsa bisphenol A le PFAS, tseo e leng lisebelisoa
tse chefo haholo tse bakang khoholeho e kholo

55
00:05:52,121 --> 00:05:59,457
nakong ea tšebetso ea li-turbine, joalo ka ha ho
sa belaelloe le ke indasteri ea moea ka boeona.

56
00:05:59,457 --> 00:06:07,563
Empa e seng feela mabapi le likaroloana tse nyenyane tse itšehang
ho tsoa bokaholimong le lik'hemik'hale tse sa feleng tse

57
00:06:07,563 --> 00:06:16,134
ikamahanyang hantle masimong le libakeng tsa temo tse haufi-ufi
'me li se li ke ke tsa tlosa, empa indasteri ea moea e tiisa sena

58
00:06:16,134 --> 00:06:22,646
ka hore, e, re na le tahlehelo e kholo ea lera le
kaholimo lirotareng selemo se seng le se seng ka

59
00:06:22,646 --> 00:06:27,168
lebaka la mathata a mathōko, empa tsena lia lokisoa.

60
00:06:27,168 --> 00:06:33,664
Le tsona li hloka ho lokisoa hobane ha bokaholimo bo
le mahoashe, turbine ea moea e ba lerata le leholo.

61
00:06:33,664 --> 00:06:38,252
Hobane mapheo a rotor ke mohloli o moholo oa phallo ea lerata.

62
00:06:38,252 --> 00:06:44,404
Kuno ea moruo ea bokaholimo ba lehare la
roetara le eona e fokotsoa ke ho ruruha.

63
00:06:44,404 --> 00:06:49,298
Ka hona, ho na le likhakanyo tse fapaneng, tse bontšang hore
semela se hlahisa motlakase o ka tlase ka

64
00:06:49,298 --> 00:06:55,283
liperesente tse 1, 2 kapa 3 ka selemo ka lebaka la khoholeho
ea bokaholimo, e etsang hore bo be makukuno hakana.

65
00:06:55,283 --> 00:07:01,078
Ke ka lebaka leo di hlokang ho lokiswa kgafetsa, e leng ntho e
pakang ka boyona boemo ba tshebediso le tshenyo e

66
00:07:01,078 --> 00:07:06,752
etsahalang hodima bokaholimo ba tsona; ho seng
jwalo, ho ne ho ke ke ha hlokahala hore di lokiswe.

67
00:07:06,752 --> 00:07:12,805
Mme kgatello ena, e le hore, o ka ngangisana ka yona, empa ho na
le tlaleho e tswang ho Tshebeletso ya Saense ya Bundestag ya

68
00:07:12,805 --> 00:07:18,810
Jeremane ya 2020 e thehilweng hodima ditlhahlobo tsa Fraunhofer
tsa mahlakore a diphephe a bolelele ba dimithara tse 30, moo

69
00:07:18,810 --> 00:07:23,653
dimithara tse 10 di leng tsa bohlokwa, moo ho
etsahalang kgatello e kgolo, e lebisang ho kgatello ya

70
00:07:23,653 --> 00:07:27,120
dikhilograma tse 45 ka selemo ho turbine e le nngwe ya moya.

71
00:07:27,120 --> 00:07:31,084
Hantle, kajeno ha re sa na mapheo a li-rotor a bolelele ba
limithara tse 30; kajeno re na le mapheo a

72
00:07:31,084 --> 00:07:34,747
li-rotor a bonyane limithara tse 80 ka
bolelele – 'me a leba ho fihla ho limithara tse 100!

73
00:07:34,747 --> 00:07:41,015
Kahoo haeba re nka hore ke mapheo a rotor a bolelele ba limithara
tse 80 feela, e leng se tloaelehileng kajeno, re tlameha ho nka

74
00:07:41,015 --> 00:07:46,748
hore bolelele ba limithara tse ka bang 40 bo pepesehetse
maemo a leholimo, ts'enyeho le khoholeho, eseng limithara tse

75
00:07:46,748 --> 00:07:49,885
10, joalokaha ho nketsoe ke Scientific Service le Fraunhofer.

76
00:07:49,885 --> 00:07:57,003
Sena se bolela hore ha e sa le 45 kg ka selemo, empa ke 45 x
4 = 180 kg ka selemo bakeng sa turbine e le 'ngoe ea moea.

77
00:07:57,003 --> 00:08:02,858
Mme ha o ka bala 180 kg ka dilemo tse 25 tsa tshebetso, hoo ke
pakeng tsa ditone tse 2 le tse 3 tsa dikarolwana tse

78
00:08:02,858 --> 00:08:08,599
nyenyane haholo le dikhemikhale tse sa feleng tse
lokolohang tikolohong ho tswa ho turbine e le nngwe ya moya.

79
00:08:08,599 --> 00:08:13,971
Qalong, sena ha se bothata ho mosebeletsi, kaha a ka
lokisa bokaholimo le liroto selemo se seng le se seng.

80
00:08:13,971 --> 00:08:22,407
Empa tikoloho, haholoholo ha ho tluoa tabeng ea mobu oa temo o
sebelisetsoang tlhahiso ea lijo, e utloa bohloko ka tlhaho ka

81
00:08:22,407 --> 00:08:29,414
lebaka la sena, hobane ho na le tšilafalo e sa feleng ka
likaroloana tse nyenyane le lik'hemik'hale tse

82
00:08:29,414 --> 00:08:37,806
tšoarellang, tseo kamora lilemo tse 20 kapa tse 25 li tla etsa
hore mobu ona o se ke oa hlola o lokela temo ea lijo.

83
00:08:37,806 --> 00:08:44,288
Ho balemi, sena se batla se lekana le ho amohuoa thepa.

84
00:08:44,288 --> 00:08:49,800
Kahoo, ho ya ka seo re se utlwileng, ha re bue
feela ka digrama tse mmalwa, empa ke ditone tse mmalwa.

85
00:08:49,800 --> 00:08:55,434
E, hoa tšosa ho nahana ka tšenyo e
ka bang teng e bakoang ke khohlano.

86
00:08:55,434 --> 00:09:01,245
Mme ha se kotsi feela bophelong, empa hape ho
na le kgatello ya maikutlo e bakwang ke

87
00:09:01,245 --> 00:09:05,425
modumo o sa utlwahaleng, o sa utlwahaleng ho batho.

88
00:09:05,425 --> 00:09:13,080
Modumo ona o ka tlase ho tekanyo o kotsi
haholo hobane o sa utlwahaleng tsebeng tsa motho.

89
00:09:13,080 --> 00:09:19,948
Empa ka lebaka la ho pepesehela kamehla – ho tshwana le lerothodi
la metsi le ntseng le rothela, le rothela, le rothela –

90
00:09:19,948 --> 00:09:27,053
batho ba nang le kutlo e phahameng ba ba le kgatello tsamaisong
ya bona ya methapo le tsamaisong ya pelo le methapo ya madi.

91
00:09:27,053 --> 00:09:31,744
Mme batho ba amohuwa boroko ba bona ka tsela eo.

92
00:09:31,744 --> 00:09:39,656
Ho na le liphuputso tse bontšang hore
sena se ka boela sa imela mesifa ea pelo.

93
00:09:39,656 --> 00:09:44,190
Sena se thehilwe Univesithing ya Jeremane e Mainz.

94
00:09:44,190 --> 00:09:52,332
Mme ho na le batho ba amehang habonolo ke sena, ba sa
lahleheloeng ke boroko feela, empa hape se ka etsa hore batho

95
00:09:52,332 --> 00:09:57,140
ba tlamehe ho falla ho tloha moo meaho ena e hahuoang teng.

96
00:09:57,140 --> 00:10:00,000
Leha ho na le lekhalo le leholo ho fihlela jwale?

97
00:10:00,000 --> 00:10:08,294
E. Limela tsena joale li batla li
le bolelele ba limithara tse 300.

98
00:10:08,294 --> 00:10:16,546
Li hahuoa bophahamong bona hobane libaka
tse ntle lebopong la leoatle li se li nkiloe.

99
00:10:16,546 --> 00:10:18,572
Ke ka lebaka leo ba tlamehang ho haha ba nyoloha.

100
00:10:18,572 --> 00:10:24,399
Ke ka lebaka leo modumo o sa utlwahaleng o fetisitsweng moo
o ka utlwahalang sebakeng se bohōle ba dimaele tse ngata.

101
00:10:24,399 --> 00:10:29,925
Mekgwa e tlase e behilweng ke mmuso wa teng e nyane haholo.

102
00:10:29,925 --> 00:10:39,357
Mme haeba ho se semela se le seng feela moo, empa ho na le dimela
tse mmalwa tse nang le tshusumetso e matla mmeleng wa motho,

103
00:10:39,357 --> 00:10:51,551
batho ba ka ameha haholo, hoo ba seng ba se na boleng bo botle
ba bophelo moo, empa ho ena le hoo ba kula ka lebaka la seo.

104
00:10:51,551 --> 00:10:57,460
Ho na le mekgatlo e kang BUND e nkileng
boikarabelo ba ho sireletsa sena sohle.

105
00:10:57,460 --> 00:11:03,954
Ke qotsa: ho ya ka BUND, matla a moya ha a baka
kotsi e kgolo ho meru ya rona, dinonyana tsa rona,

106
00:11:03,954 --> 00:11:09,980
kapa ka kakaretso, ho bophelo bo botle kapa tlhaho.

107
00:11:09,980 --> 00:11:17,563
E, batho ba lumela hore BUND, e le 'muelli oa
tlhaho le tikoloho, e batla ho etsa ntho e ntle mona.

108
00:11:17,563 --> 00:11:19,614
Empa ha se seo a se etsang hona joale.

109
00:11:19,614 --> 00:11:29,280
Jwalokaha re bona webosaeteng ya mokgatlo ona, o bile
o sebetsa mmoho le dikhamphani tsa diturbine tsa moya.

110
00:11:29,280 --> 00:11:37,778
Ho boletsoe hore ho na le tšebelisano-'moho le mekhatlo
e akaretsang mabapi le litaba, e leng khohlano e

111
00:11:37,778 --> 00:11:44,000
hlakileng ea lithahasello, 'me ka pono ea ka, ha e ikemela.

112
00:11:44,000 --> 00:11:52,058
Hoo ho a thabisa. Kahoo jwale kaha re se re na le kutlwisiso e
itseng ya hore na boemo bo jwang ka diturbine

113
00:11:52,058 --> 00:11:59,614
tsa moya, motho a ka nahana hore ba boholong ba
se ba ntse ba tseba sena mme ba tla nka kgato.

114
00:11:59,614 --> 00:12:04,600
Phihlelo ea hau e bile efe le ba boholong bohle?

115
00:12:04,600 --> 00:12:12,981
E, motho a ka nahana hore bolaodi ba setjhaba bo tla sebeletsa
dithahasello tsa baahi ba bona mme bo sebedise molaotheo

116
00:12:12,981 --> 00:12:17,894
wa ho qeaqea e le ho thibela tshenyo bophelong le tikolohong.

117
00:12:17,894 --> 00:12:20,000
Empa ha a etse.

118
00:12:20,000 --> 00:12:23,420
Maiphihlelo a rona e bile tjena:

119
00:12:23,420 --> 00:12:33,243
Re file balaodi bana, tabeng ena e leng lekgotla la tikoloho le
tsamaiso ya setereke, tlhahisoleseding e ngata haholo

120
00:12:33,243 --> 00:12:43,074
pele ho kaho ya diturbine tsa moya, ho kenyeletsa
dipolelo, maikutlo a ditsebi le dintlha tse seng di ka latolwa.

121
00:12:43,074 --> 00:12:53,500
Mme ba boholong ha ba so arabele ka
tsela efe kapa efe, ha ba so etse letho.

122
00:12:53,500 --> 00:13:01,006
Ke fumana sena se makatsa ka ho fetisisa,
hobane ho latela Molao oa Motheo le hona ke ntho ea

123
00:13:01,006 --> 00:13:05,152
bohlokoa ka ho fetisisa ho balaoli ba sechaba.

124
00:13:05,152 --> 00:13:13,200
Ho feta moo, mosebedisi wa mochini o tlameha
ho paka hore mochini wa hae ha o baka tshenyo.

125
00:13:13,200 --> 00:13:24,573
Mme bolaodi ba tikoloho, jwalo ka ofisi e ka tlasa
bolaodi ba setereke, bo tlameha ho fuputsa ditaba tse

126
00:13:24,573 --> 00:13:30,988
tshwenyang le tse kotsi e le ho thibela tshenyo e kgolo.

127
00:13:30,988 --> 00:13:32,550
Empa ha a etse.

128
00:13:32,550 --> 00:13:40,580
Kahoo re ile ra romela di-imeile tse ngata ho balaodi ba
bane ba moo. Ha ho a ka ha ba karabo le ha e le nngwe.

129
00:13:40,580 --> 00:13:42,780
Ha ho a ka ha e-ba le karabo.

130
00:13:42,780 --> 00:13:54,714
Mme tabeng ya rona, di-turbine tsena tsa moya di ile tsa
ananelwa qalong ka dikarolo, mme tumello ya kaho ya fanoa.

131
00:13:54,714 --> 00:14:03,020
Mme seo, ehlile, se a haneha ka
molao ebile ha se amohelehe ho hang.

132
00:14:04,881 --> 00:14:12,474
Seo se bolela hore haeba balaoli le bo-ralipolotiki, le,
joalokaha bohle re tseba, mecha ea litaba, ba batla ho

133
00:14:12,474 --> 00:14:18,336
qobella theknoloji ena, joale potso ea hore na hobaneng e hlaha.

134
00:14:18,336 --> 00:14:21,040
E, le rona re ile ra ipotsa seo.

135
00:14:21,040 --> 00:14:27,780
Mokhoa ona mohlomong o ka hlalosoa ka
lentsoe le le leng – maikutlo a tebileng.

136
00:14:27,780 --> 00:14:33,463
Ho 'na, oo ke mohopolo o motala o ke keng oa phethahatsoa.

137
00:14:33,463 --> 00:14:36,153
Hobane phetoho ea matla e bolela'ng?

138
00:14:36,153 --> 00:14:39,118
Re batla ho sebedisa mehlodi ya polanete.

139
00:14:39,118 --> 00:14:47,317
Re batla ho sebedisa sena, ha re re, ka nepo molemong wa
batho, e le hore batho ba bang ba rue molemo ho sona mme

140
00:14:47,317 --> 00:14:52,550
tikoloho, ha re re, e se ke ya hlokofatswa ka lebaka la seo.

141
00:14:52,550 --> 00:14:59,813
Mme ho le hona ho lekoa ho etsa sena, hara tse ding, ka
ho haha di-turbine tsa moya tse dikete, tseo, leha ho

142
00:14:59,813 --> 00:15:04,106
le jwalo, di sa kgoneng ho fihlella sepheo se batlehang.

143
00:15:04,106 --> 00:15:11,591
Ke mohopolo feela oa lipolotiki, empa ha o sebetse ha o etsisoa.

144
00:15:11,591 --> 00:15:17,940
Mme eo, ehlile, ke potso e le nngwe: ke
hobaneng ha boradipolotiki ba itshwara ka tsela ena?

145
00:15:17,940 --> 00:15:21,336
Hobaneng o sa e emise?

146
00:15:21,336 --> 00:15:25,920
Hobaneng o sa shebeng lintlha mme o nahane ka kelello?

147
00:15:25,920 --> 00:15:35,488
Mme seo se ntlhophisetsa potso: na
boradipolotiki ha ba na bokgoni bo lekaneng tabeng ena?

148
00:15:35,488 --> 00:15:36,900
Na ha o batle seo?

149
00:15:36,900 --> 00:15:41,279
Na ba a itshetleha, hoo ba sa
batleng ho nka kgato kgahlanong le yona?

150
00:15:41,279 --> 00:15:49,313
Hape, ke hobaneng ha ho etsoa boiteko bohle ho
sutumelletsa taba ena pele, athe mafats'e a mang

151
00:15:49,313 --> 00:15:55,160
kaofela ha a latele tsela e khethehileng ea Jeremane?

152
00:15:55,160 --> 00:16:05,199
Kahoo ke tlameha ho nahana, ka karolo e 'ngoe, hore re na
le sehlopha sa lipolotiki se itšetlehileng se sa

153
00:16:05,199 --> 00:16:12,520
tsotelleng naha ea habo rona, 'me se re ntša kotsi ka tsela eo.

154
00:16:12,520 --> 00:16:18,564
Boikitlaetsong ba lona ba baahi, le se le
fumane boiphihlelo ba hore na batho ba batlang ho

155
00:16:18,564 --> 00:16:22,000
etsa phapang ba ka nka mehato e sebetsang joang.

156
00:16:22,000 --> 00:16:23,506
Re bolelle ka hona.

157
00:16:23,506 --> 00:16:31,821
Re se re ntse re lwa le bohlanya bona ka dilemo tse leshome.

158
00:16:31,821 --> 00:16:44,724
Mme karolo ya katleho ke bonngwe, ho theha dikamano le
batho ba bang ba amehileng mehatong e meng ya baahi.

159
00:16:44,724 --> 00:16:53,565
Ho bohlokoa hore batho ba kopane, hore ho se be ya lwanang a le
mong, le hore ba arolelane maiphihlelo a bona,

160
00:16:53,565 --> 00:17:01,711
dintlha tsa nnete, dingolwa tsa
tlhahisoleseding, maikutlo a ditsebi, keletso ya molao, jj.

161
00:17:01,711 --> 00:17:08,459
Le ho tshehetsana ka basebetsi sebakeng sa mosebetsi.

162
00:17:08,459 --> 00:17:18,875
Ehlile, sena se hloka mosebetsi o mongata, nako e
ngata le boinehelo bo boholo ho tsoa ho batho ba amehang.

163
00:17:18,875 --> 00:17:22,596
Mme ha o qetile dilemo tse ngata o
etsa sena, ke tseba seo ke buang ka sona.

164
00:17:22,596 --> 00:17:28,022
Re se re fihletse ho hongata moo.

165
00:17:28,022 --> 00:17:31,564
Re hatisitse likoranta le lipampitšana.

166
00:17:31,564 --> 00:17:37,491
Re ile ra hlophisa boipelaetso, ra
ngola lipolelo le ho rala likopo.

167
00:17:37,491 --> 00:17:40,960
Re fihlile palamenteng ea naha ea Erfurt.

168
00:17:40,960 --> 00:17:51,432
Re na le dikamano tse ntle le boradipolotiki hobane ke
batho ba bohlokwa bao re lokelang hore ba re mamele.

169
00:17:51,432 --> 00:18:03,016
Empa sepheo, sepheo se seholo sa Jeremane kaofela, e lokela ho
ba ho beha kgatello e matla ho baetsi ba diqeto tsa dipolotiki,

170
00:18:03,016 --> 00:18:09,934
hore ketso e tsepamisitsweng e bake karabelo ka hara Bundestag.

171
00:18:09,934 --> 00:18:12,306
Hobane ke moo qeto e etsoang teng.

172
00:18:12,306 --> 00:18:19,316
Re na le boemo ba molao bo tsoang ho
Bundestag mme bo ama linaha ka bomong tsa ffederale.

173
00:18:19,316 --> 00:18:26,535
Mme ke kopano feela ya batho ba
amehileng e ka tlisang katleho moo.

174
00:18:26,535 --> 00:18:31,376
Ha o le mong, o ikutlwa o le bodutu haholo mahaeng a bulehileng.

175
00:18:31,376 --> 00:18:35,014
Kamehla ke bapisa sena le mabotho a balemi a Mehla e Bohareng.

176
00:18:35,014 --> 00:18:38,695
Ha ba ne ba le mmoho, ba ne ba le matla.

177
00:18:38,695 --> 00:18:47,545
Mokhoa o mong e ka ba ho kopana pele, ehlile, le ho tsoela pele
ho sebetsa ka khutsoho le ka tieo tabeng ena, re

178
00:18:47,545 --> 00:18:55,156
se ke ra inehela le ho bolella boralipolotiki
hore mona ke moo ho felang teng, ha ho fete mona.

179
00:18:55,156 --> 00:18:57,060
Re ke ke ra kgaotsa.

180
00:18:57,060 --> 00:18:59,674
Re tla tswelapele ho latela taba ena.

181
00:18:59,674 --> 00:19:05,399
Mme re tla dula re o shebile ka hloko, re
dula re shebile ka hloko seo o se etsang.

182
00:19:05,399 --> 00:19:10,894
Mme re tla tswelapele ho batla phetolo ho fihlela e etsahala.

183
00:19:10,894 --> 00:19:17,023
Hobane kotsi moo e fetelletseng. Seo se hlakile.

184
00:19:17,023 --> 00:19:21,780
Mme re na le boikarabelo ho rona, ho
malapa a rona, le ho naha ea rona.

185
00:19:21,780 --> 00:19:29,420
Ke ka lebaka leo re sa ineheleng;
mona, rea lwana ho fihlela qetellong.

186
00:19:29,420 --> 00:19:35,052
Re hlokometse hore maiteko a baahi a
hlaha ka bongata hohle, jwaloka madungwa.

187
00:19:35,052 --> 00:19:38,420
Mabapi le taba ea matla a moea feela.

188
00:19:38,420 --> 00:19:44,898
U ka fana ka keletso efe ho matsapa ana a sa tsoa qala a baahi?

189
00:19:44,898 --> 00:19:47,633
Ke sa tsoa bua ka ntho ea bohlokoahali, e leng ho theha likamano.

190
00:19:47,633 --> 00:19:53,074
Sena se bolela hore, ehlile, maiteko a
baahi a amohelehile ho ikopanya le rona.

191
00:19:53,074 --> 00:20:04,764
Mme re leka ho fana ka tataiso moo, ho thusa ka dintho
tse seng di re etsahetse, tseo re seng re di itemohetse.

192
00:20:04,764 --> 00:20:14,001
Hobane, qetellong ya tsohle, boiphihlelo bo
itseng bo a hlokeha hobane boemo ba molao bo rarahane.

193
00:20:14,001 --> 00:20:21,382
Boemo bo mpefalitsoe ke mmuso o fetileng,
haholo-holo mabapi le Lekala la Tikoloho.

194
00:20:21,382 --> 00:20:30,799
Mme ho bohlokwa haholo ho fana ka tataiso moo e le
hore batho ba tsebe hantle hore na ba lokela ho etsang.

195
00:20:30,799 --> 00:20:33,582
Sebakeng sa lebatooa, kapa se fetang lebatooa.

196
00:20:33,582 --> 00:20:40,614
Ke ka lebaka leo re nang le mokhatlo oa
maiteko a baahi o tsoang hohle Thuringia moo.

197
00:20:40,614 --> 00:20:49,582
Seo re seng re se phethahatsa hona
jwale ka matsapa a mang a mangata a baahi.

198
00:20:49,582 --> 00:20:51,709
Mme, ehlile, sena se lokela ebile
se tlameha ho tswela pele ho hola.

199
00:20:51,709 --> 00:20:57,848
Ka lebaka lena, re thehile portal moo tlhahisoleseding
yohle e ka bokellwang teng, le moo kgwebo e nngwe le e

200
00:20:57,848 --> 00:21:01,828
nngwe ya baahi e ka fumanang tlhahisoleseding eo e e hlokang.

201
00:21:01,828 --> 00:21:04,630
Mme, ehlile, kgokahano ya motho ka mong e bohlokwa haholo.

202
00:21:04,630 --> 00:21:09,892
Hobane ho bohlokwa hore batho ba tshehetsane.

203
00:21:09,892 --> 00:21:16,360
Mme hore na hoo ho haufi kapa hole ha ho sa na taba.

204
00:21:16,360 --> 00:21:22,912
Ntho ya bohlokwa ke hore e mong le e mong a
tshehetane e le hore re bonahale dipolotiking.

205
00:21:22,912 --> 00:21:30,130
E, ho lokile haholo. U sa tsoa beha
khokahano ea botho sehlohlolong sa lenane la hau.

206
00:21:30,130 --> 00:21:35,905
Mme hape o boletse puisanong ya rona ya
pele hore o rera letsholo le leholo haufinyane,

207
00:21:35,905 --> 00:21:39,251
le sa lebiswang ka kotloloho dipolotiking.

208
00:21:39,251 --> 00:21:42,080
Empa ka kopo re bolelle ho eketsehileng ka letšolo lena.

209
00:21:42,080 --> 00:21:50,920
Re leka ho hlahisa tlhokomelo e
tšoanang naheng ka bophara ka lets'olo.

210
00:21:50,920 --> 00:21:57,145
Sena se tla bonahala haufinyane
pampitšaneng e nang le tlhahisoleseding e ngata.

211
00:21:57,145 --> 00:22:02,590
Ke boletse pejana ka dikotsi tse tliswang ke diturbine tsa moya.

212
00:22:02,590 --> 00:22:10,745
Ke ka lebaka leo, nakong e tlang e bonoang, re tla sebetsa le
mekhatlo e meng e mengata ea baahi ho tsebisa baahi ho pholletsa

213
00:22:10,745 --> 00:22:16,829
le Thuringia bonyane makhetlo a sekete, 'me re
tla ba setsi sa puisano bakeng sa baahi ba nang

214
00:22:16,829 --> 00:22:21,306
le thahasello ba batlang ho tseba haholoanyane.

215
00:22:21,306 --> 00:22:29,993
Kamora letsholo lena la dipampitshana, ho tla ba le diketsahalo
tse ngata tsa tlhahisoleseding moo taba ena kaofela e ka

216
00:22:29,993 --> 00:22:39,139
hlalosetswang baahi hape ka dipuo tse loketseng tse nang le
dintlha tse tiileng, e le hore qetellong ba tsohe maemong a teng.

217
00:22:39,139 --> 00:22:49,474
Mme he, ka sebele, matsapa a baahi, kapa rona re le baahi, a
kopanyang boipelaetso, a ba le matla a maholo le ho

218
00:22:49,474 --> 00:23:00,224
feta dipolotiking mme taba eo e bewa sehlohlolong sa
lenaneo la dipuisano, hobane e le ya bohlokwa bo fetisisang.

219
00:23:00,224 --> 00:23:05,713
Bophelo bo botle ke ntho ea bohlokoahali
matsatsing ana, eseng feela tšireletseho ea matla.

220
00:23:05,713 --> 00:23:15,820
Mme ha o se o se na bophelo bo botle, bophelo
bo ba bohloko. Mme eo ha se kgetho e monate.

221
00:23:17,470 --> 00:23:22,552
E. Jwale le tsepamisitse maikutlo ka ho
feletseng thutong, ke hore, ho tsebisa baahi ba

222
00:23:22,552 --> 00:23:26,120
amehang bao e seng ba ntse ba tseba ka sena.

223
00:23:26,120 --> 00:23:31,326
Mme potso ya ka ya ho qetela ke hore,
tlhahisoleseding ena e ka fetisetsoa ho mang jwale?

224
00:23:31,326 --> 00:23:36,779
Ke mang ea bulehileng ho amohela
tlhahisoleseding e joalo hona joale?

225
00:23:36,779 --> 00:23:49,497
Balemi ba bohlokoa haholo mona, kaha hangata li-turbine tsa
moea li hahuoa masimong moo lihlahisoa tse amehang li lengoa.

226
00:23:49,497 --> 00:23:55,532
Sena se kenyeletsa balaodi ba tsa meru, bao
ehlile le bona ba lokelang ho nahanela

227
00:23:55,532 --> 00:24:00,396
dithahasello tsa boiketlo ba diphoofolo morung le tlhaho.

228
00:24:00,396 --> 00:24:09,018
Mme ka hodima tsohle, balaodi ba tshireletso ya metsi le
dikhamphani tsa phepelo ya metsi, tse ikarabellang bakeng

229
00:24:09,018 --> 00:24:13,795
sa metsi a nowang, le tsona di bapala karolo ya bohlokwa.

230
00:24:13,795 --> 00:24:24,111
Hobane ha kotsi e hlaha moo – ke ile ka totobatsa kotsi ka
bokgutshwane pejana – sena se ka baka tshilafalo e matla

231
00:24:24,111 --> 00:24:29,728
haholo ya chefo, e ka amang bophelo bo botle ba rona bohle.

232
00:24:29,728 --> 00:24:38,356
Ke boletse pejana hore ho se ho na le libaka
tse 1,500 Jeremane tse silafetseng ka PFAS.

233
00:24:38,356 --> 00:24:48,428
Ka hona, hape ke boikarabello ho uena, le bophelong ba hao, ho
phephetsa balaoli bana kapa lik'hamphani tsena, ho botsa

234
00:24:48,428 --> 00:24:59,873
lipotso, ho ba tsebisa le ho ba bontša hore ho na le lintho mona
tse ka amang batho, tlhaho le liphoofolo, le tse ka bang kotsi.

235
00:24:59,873 --> 00:25:07,960
Mme jwale tlhahisoleseding e amehang e lokela ho fanwa.

236
00:25:07,960 --> 00:25:12,866
Keletso ea ka e lula e le hore re kopanye sena
'moho 'me re se hlahise ho bo-ralipolotiki, e le

237
00:25:12,866 --> 00:25:17,780
hore re bue ka lentsoe le le leng, ha re ka rialo.

238
00:25:17,780 --> 00:25:26,330
Hantle, ke leboha haholo ka dikgetho tsena
tse hlakileng le ka mehato e sisintsweng.

239
00:25:26,330 --> 00:25:33,971
Ruri re tla phatlalatsa sena ho Kla.TV mme re tla se
tshehetsa ka hohle kamoo re ka khonang. Re a leboha haholo.

240
00:25:33,971 --> 00:25:41,575
Ke leboha tšehetso ea lona. Ke tšepa hore batho ba bangata joale
baa hlokomela hore taba ena e bohlokoa haholo le hore e mong

241
00:25:41,575 --> 00:25:47,269
le e mong o lokela ho e nka e le ea bohlokoa. Ke leboha haholo.

242
00:25:47,269 --> 00:25:52,088
Haeba u batla ho tseba hore na hobaneng theknoloji ena e
ntse e phahamisetsoa ho sa tsotellehe litlamorao tsohle tsa

243
00:25:52,088 --> 00:25:54,664
eona tse mpe, re khothaletsa ho shebella lenaneo le latelang.

