WEBVTT

00:00.523 --> 00:06.040
Olrik Hopfmann-Poller, u hlooho ea maiteko a
baahi Thuringia mabapi le liturbine tsa moea.

00:06.040 --> 00:10.198
Ke libui mekolokong ea boipelaetso,
ba theha maqhama, ebile ke baqalehi.

00:10.198 --> 00:12.620
Le amohetswe ho Kla. TV.

00:12.620 --> 00:17.560
E, ke thabetse ho ba mona le ho ba le
monyetla oa ho buisana ka taba ena ea bohlokoa.

00:17.560 --> 00:20.900
E, u ile oa tseba taba ee joang hantle?

00:20.900 --> 00:25.376
Maikutlo a hao ka taba ena ke afe?
Boikutlo ba hao ba ho nyatsa bo tsoa kae?

00:25.376 --> 00:31.004
Lilemo tse ngata tse fetileng, ke ile ka ea ketsahalong ea
tlhahisoleseling e neng e hlophisitsoe ke

00:31.004 --> 00:36.600
mokhatlo oa baahi ba sebakeng seo, 'me ka tlameha
ho hlahloba boemo ba ka bocha mabapi le taba eo.

00:36.600 --> 00:46.216
Ho 'na, e ne e tloaetse ho ba taba e ntle, e tsamaellanang le
tikoloho, ea tšebeliso e bohlale ea lisebelisoa tsa polanete.

00:46.216 --> 00:54.590
Ka nako eo ke ne ke sa tsebe letho ka likotsi kapa litlamorao,
empa seo se fetohile haholo lilemong tsa morao tjena ka lebaka

00:54.590 --> 00:59.262
la boitsebiso bo bongata le tsebo e tebileng eo ke e fumaneng.

00:59.262 --> 01:03.104
Mme ntlheng ena, boemo bo fetohile ka ho feletseng.

01:03.104 --> 01:06.208
Ha re shebeng dintlha tsa hao tsa nyatso.

01:06.208 --> 01:09.858
E ka akaretswa ka mokgwa o bonolo haholo.

01:09.858 --> 01:20.081
Se bitsoang phetoho ea matla, e etsang hore batho ba nahane hore
sena sohle se ka phethahatsoa ka tsela e utloahalang, e baballang

01:20.081 --> 01:26.280
tikoloho le e ka phelang moruong, ke leshano le pepeneneng.

01:26.280 --> 01:33.820
Ho na le dintlha tse ngata tsa
nyatso tseo batho ba sa di tsebeng.

01:33.820 --> 01:42.400
Mona, motho a ka shebana haholo-holo le tšusumetso ea moruo.

01:42.400 --> 01:51.413
Li-turbine tsa moea li etselitsoe ho hlahisa
motlakase ka matla a moea, ho o boloka, le ho o

01:51.413 --> 01:56.420
etsa hore o fumanehe ho baahi le indastering.

01:56.420 --> 02:05.801
Mohopolo ka bo o motle, empa tshebetso ya ona e bobe
hobane motlakase ona o ke ke wa bolokwa ka bongata.

02:05.801 --> 02:15.091
Sena se entse hore re be le litheko tse phahameng ka ho fetisisa
tsa motlakase lefatšeng, joalokaha re bona mona, mohlala:

02:15.091 --> 02:19.445
Re baetapele tabeng ea litheko.

02:19.445 --> 02:26.820
Sena se beha moruo kotsing mme se beha mojaro
o boima ho baahi, batho ka bomong le malapa.

02:26.820 --> 02:35.049
Mme re na le kotsi e neng e patehile pele e sa
tsoa hlaha, mohlala, likotsi tsa ho tima ha

02:35.049 --> 02:40.907
motlakase kapa ho fokotseha ha matla a motlakase.

02:40.907 --> 02:49.884
Ofisi ea Federale e boetse e tsebise baahi ba teng, hobane
ts'ebetso e fosahetseng ea phetoho ena ea matla

02:49.884 --> 02:58.840
e beha khatello e kholo marang-rang a
motlakase, e leng se ka lebisang ho putlameng ha 'ona.

02:58.840 --> 03:09.000
Mme hoo, ehlile, ke koluoa e kgolo bakeng sa setjhaba se hlokang
le se batlang ho fuwa motlakase hoo e ka bang ditsheng tsohle.

03:09.000 --> 03:16.063
Ditshwantsho tsena, diturbine tsena tse kgolo tsa moya, di
bonahala jwaloka diqhenqha tse bonolo tse

03:16.063 --> 03:23.058
emeng tlhahong, di reteleha nako le nako mme ha
e le hantle di tlisetsa batho melemo feela.

03:23.058 --> 03:26.136
Ke kamoo ho bontšuoang kateng. Empa ha ho joalo.

03:26.136 --> 03:36.896
Sena ke setsi sa indasteri se hona jwale se
ahwang dibakeng tse ngata tsa biotope, morung, mme

03:36.896 --> 03:44.534
hangata le dibakeng tse sireleditsweng tsa metsi.

03:44.534 --> 03:48.360
Ho na le likotsi tse amanang le tšebetso ea mochini ona.

03:48.360 --> 03:59.988
Sena e ka ba, mohlala, khohlano ea lisebelisoa tse hoketsoeng
mapoleng a turbine ea moea, e leng se bakang

03:59.988 --> 04:10.734
hore likaroloana tse nyenyane li lokolloe
tikolohong ka lebaka la tšusumetso ea tikoloho.

04:10.734 --> 04:19.974
Sena se ka baka likotsi tse kholo bophelong,
liphoofolong tsa naha, le ho batho, kaha likaroloana

04:19.974 --> 04:25.258
tsena tse nyenyane haholo li ka ba chefo 'meleng.

04:25.258 --> 04:34.088
Tsena ke lipatlisiso tseo ke sa li etsang ka
bonna; empa li entsoe ke ba boholong ba mmuso.

04:34.088 --> 04:43.720
Har'a ba bang, Setsi sa Fraunhofer le Lekala la
Federale la Tikoloho ba ile ba tlameha ho supa mathata ana.

04:43.720 --> 04:52.654
Ho na le libaka tse ka bang 1,500 Jeremane tse silafetseng ka
li-PFAS tsena, moo maemong a mang metsi a ka

04:52.654 --> 05:02.369
tlas'a lefatše a seng a sa noehe kapa metsi a
tlameha ho hlotsoa pele a ka sebelisoa masimong.

05:02.369 --> 05:04.192
Hoo ho kotsi haholo.

05:04.192 --> 05:14.714
Ke ka lebaka leo ho nang le dipatlisiso tse tsamaelanang
tse etswang ke EU, tseo re tlo kgutlela ho tsona hamorao.

05:14.714 --> 05:21.186
Ho lokile, hoo ho utlwahala e le kotsi haholo.
Empa ha ke sheba setshwantsho, ho bonahala eka ke

05:21.186 --> 05:25.503
"feela tekanyo e nyenyane haholo" e tloswang mona.

05:25.503 --> 05:27.861
Na re shebeng filimi ka potlako?

05:27.861 --> 05:29.680
E, hoo ho ka hlalosa lintho tse ngata.

05:29.680 --> 05:32.157
Ha re qale ho bapala filimi.

05:32.157 --> 05:35.072
Mme hape ho na le tšobotsi e khethehileng ea mapheo a rotor.

05:35.072 --> 05:44.444
Mahlakore a liroto a entsoe ka lisebelisoa tse kopantsoeng tsa
GRP-GFC tse nang le epoxy resin, ho kenyeletsoa lik'hemik'hale

05:44.444 --> 05:52.121
tse tšoarellang tsa bisphenol A le PFAS, tseo e leng lisebelisoa
tse chefo haholo tse bakang khoholeho e kholo

05:52.121 --> 05:59.457
nakong ea tšebetso ea li-turbine, joalo ka ha ho
sa belaelloe le ke indasteri ea moea ka boeona.

05:59.457 --> 06:07.563
Empa e seng feela mabapi le likaroloana tse nyenyane tse itšehang
ho tsoa bokaholimong le lik'hemik'hale tse sa feleng tse

06:07.563 --> 06:16.134
ikamahanyang hantle masimong le libakeng tsa temo tse haufi-ufi
'me li se li ke ke tsa tlosa, empa indasteri ea moea e tiisa sena

06:16.134 --> 06:22.646
ka hore, e, re na le tahlehelo e kholo ea lera le
kaholimo lirotareng selemo se seng le se seng ka

06:22.646 --> 06:27.168
lebaka la mathata a mathōko, empa tsena lia lokisoa.

06:27.168 --> 06:33.664
Le tsona li hloka ho lokisoa hobane ha bokaholimo bo
le mahoashe, turbine ea moea e ba lerata le leholo.

06:33.664 --> 06:38.252
Hobane mapheo a rotor ke mohloli o moholo oa phallo ea lerata.

06:38.252 --> 06:44.404
Kuno ea moruo ea bokaholimo ba lehare la
roetara le eona e fokotsoa ke ho ruruha.

06:44.404 --> 06:49.298
Ka hona, ho na le likhakanyo tse fapaneng, tse bontšang hore
semela se hlahisa motlakase o ka tlase ka

06:49.298 --> 06:55.283
liperesente tse 1, 2 kapa 3 ka selemo ka lebaka la khoholeho
ea bokaholimo, e etsang hore bo be makukuno hakana.

06:55.283 --> 07:01.078
Ke ka lebaka leo di hlokang ho lokiswa kgafetsa, e leng ntho e
pakang ka boyona boemo ba tshebediso le tshenyo e

07:01.078 --> 07:06.752
etsahalang hodima bokaholimo ba tsona; ho seng
jwalo, ho ne ho ke ke ha hlokahala hore di lokiswe.

07:06.752 --> 07:12.805
Mme kgatello ena, e le hore, o ka ngangisana ka yona, empa ho na
le tlaleho e tswang ho Tshebeletso ya Saense ya Bundestag ya

07:12.805 --> 07:18.810
Jeremane ya 2020 e thehilweng hodima ditlhahlobo tsa Fraunhofer
tsa mahlakore a diphephe a bolelele ba dimithara tse 30, moo

07:18.810 --> 07:23.653
dimithara tse 10 di leng tsa bohlokwa, moo ho
etsahalang kgatello e kgolo, e lebisang ho kgatello ya

07:23.653 --> 07:27.120
dikhilograma tse 45 ka selemo ho turbine e le nngwe ya moya.

07:27.120 --> 07:31.084
Hantle, kajeno ha re sa na mapheo a li-rotor a bolelele ba
limithara tse 30; kajeno re na le mapheo a

07:31.084 --> 07:34.747
li-rotor a bonyane limithara tse 80 ka
bolelele – 'me a leba ho fihla ho limithara tse 100!

07:34.747 --> 07:41.015
Kahoo haeba re nka hore ke mapheo a rotor a bolelele ba limithara
tse 80 feela, e leng se tloaelehileng kajeno, re tlameha ho nka

07:41.015 --> 07:46.748
hore bolelele ba limithara tse ka bang 40 bo pepesehetse
maemo a leholimo, ts'enyeho le khoholeho, eseng limithara tse

07:46.748 --> 07:49.885
10, joalokaha ho nketsoe ke Scientific Service le Fraunhofer.

07:49.885 --> 07:57.003
Sena se bolela hore ha e sa le 45 kg ka selemo, empa ke 45 x
4 = 180 kg ka selemo bakeng sa turbine e le 'ngoe ea moea.

07:57.003 --> 08:02.858
Mme ha o ka bala 180 kg ka dilemo tse 25 tsa tshebetso, hoo ke
pakeng tsa ditone tse 2 le tse 3 tsa dikarolwana tse

08:02.858 --> 08:08.599
nyenyane haholo le dikhemikhale tse sa feleng tse
lokolohang tikolohong ho tswa ho turbine e le nngwe ya moya.

08:08.599 --> 08:13.971
Qalong, sena ha se bothata ho mosebeletsi, kaha a ka
lokisa bokaholimo le liroto selemo se seng le se seng.

08:13.971 --> 08:22.407
Empa tikoloho, haholoholo ha ho tluoa tabeng ea mobu oa temo o
sebelisetsoang tlhahiso ea lijo, e utloa bohloko ka tlhaho ka

08:22.407 --> 08:29.414
lebaka la sena, hobane ho na le tšilafalo e sa feleng ka
likaroloana tse nyenyane le lik'hemik'hale tse

08:29.414 --> 08:37.806
tšoarellang, tseo kamora lilemo tse 20 kapa tse 25 li tla etsa
hore mobu ona o se ke oa hlola o lokela temo ea lijo.

08:37.806 --> 08:44.288
Ho balemi, sena se batla se lekana le ho amohuoa thepa.

08:44.288 --> 08:49.800
Kahoo, ho ya ka seo re se utlwileng, ha re bue
feela ka digrama tse mmalwa, empa ke ditone tse mmalwa.

08:49.800 --> 08:55.434
E, hoa tšosa ho nahana ka tšenyo e
ka bang teng e bakoang ke khohlano.

08:55.434 --> 09:01.245
Mme ha se kotsi feela bophelong, empa hape ho
na le kgatello ya maikutlo e bakwang ke

09:01.245 --> 09:05.425
modumo o sa utlwahaleng, o sa utlwahaleng ho batho.

09:05.425 --> 09:13.080
Modumo ona o ka tlase ho tekanyo o kotsi
haholo hobane o sa utlwahaleng tsebeng tsa motho.

09:13.080 --> 09:19.948
Empa ka lebaka la ho pepesehela kamehla – ho tshwana le lerothodi
la metsi le ntseng le rothela, le rothela, le rothela –

09:19.948 --> 09:27.053
batho ba nang le kutlo e phahameng ba ba le kgatello tsamaisong
ya bona ya methapo le tsamaisong ya pelo le methapo ya madi.

09:27.053 --> 09:31.744
Mme batho ba amohuwa boroko ba bona ka tsela eo.

09:31.744 --> 09:39.656
Ho na le liphuputso tse bontšang hore
sena se ka boela sa imela mesifa ea pelo.

09:39.656 --> 09:44.190
Sena se thehilwe Univesithing ya Jeremane e Mainz.

09:44.190 --> 09:52.332
Mme ho na le batho ba amehang habonolo ke sena, ba sa
lahleheloeng ke boroko feela, empa hape se ka etsa hore batho

09:52.332 --> 09:57.140
ba tlamehe ho falla ho tloha moo meaho ena e hahuoang teng.

09:57.140 --> 10:00.000
Leha ho na le lekhalo le leholo ho fihlela jwale?

10:00.000 --> 10:08.294
E. Limela tsena joale li batla li
le bolelele ba limithara tse 300.

10:08.294 --> 10:16.546
Li hahuoa bophahamong bona hobane libaka
tse ntle lebopong la leoatle li se li nkiloe.

10:16.546 --> 10:18.572
Ke ka lebaka leo ba tlamehang ho haha ba nyoloha.

10:18.572 --> 10:24.399
Ke ka lebaka leo modumo o sa utlwahaleng o fetisitsweng moo
o ka utlwahalang sebakeng se bohōle ba dimaele tse ngata.

10:24.399 --> 10:29.925
Mekgwa e tlase e behilweng ke mmuso wa teng e nyane haholo.

10:29.925 --> 10:39.357
Mme haeba ho se semela se le seng feela moo, empa ho na le dimela
tse mmalwa tse nang le tshusumetso e matla mmeleng wa motho,

10:39.357 --> 10:51.551
batho ba ka ameha haholo, hoo ba seng ba se na boleng bo botle
ba bophelo moo, empa ho ena le hoo ba kula ka lebaka la seo.

10:51.551 --> 10:57.460
Ho na le mekgatlo e kang BUND e nkileng
boikarabelo ba ho sireletsa sena sohle.

10:57.460 --> 11:03.954
Ke qotsa: ho ya ka BUND, matla a moya ha a baka
kotsi e kgolo ho meru ya rona, dinonyana tsa rona,

11:03.954 --> 11:09.980
kapa ka kakaretso, ho bophelo bo botle kapa tlhaho.

11:09.980 --> 11:17.563
E, batho ba lumela hore BUND, e le 'muelli oa
tlhaho le tikoloho, e batla ho etsa ntho e ntle mona.

11:17.563 --> 11:19.614
Empa ha se seo a se etsang hona joale.

11:19.614 --> 11:29.280
Jwalokaha re bona webosaeteng ya mokgatlo ona, o bile
o sebetsa mmoho le dikhamphani tsa diturbine tsa moya.

11:29.280 --> 11:37.778
Ho boletsoe hore ho na le tšebelisano-'moho le mekhatlo
e akaretsang mabapi le litaba, e leng khohlano e

11:37.778 --> 11:44.000
hlakileng ea lithahasello, 'me ka pono ea ka, ha e ikemela.

11:44.000 --> 11:52.058
Hoo ho a thabisa. Kahoo jwale kaha re se re na le kutlwisiso e
itseng ya hore na boemo bo jwang ka diturbine

11:52.058 --> 11:59.614
tsa moya, motho a ka nahana hore ba boholong ba
se ba ntse ba tseba sena mme ba tla nka kgato.

11:59.614 --> 12:04.600
Phihlelo ea hau e bile efe le ba boholong bohle?

12:04.600 --> 12:12.981
E, motho a ka nahana hore bolaodi ba setjhaba bo tla sebeletsa
dithahasello tsa baahi ba bona mme bo sebedise molaotheo

12:12.981 --> 12:17.894
wa ho qeaqea e le ho thibela tshenyo bophelong le tikolohong.

12:17.894 --> 12:20.000
Empa ha a etse.

12:20.000 --> 12:23.420
Maiphihlelo a rona e bile tjena:

12:23.420 --> 12:33.243
Re file balaodi bana, tabeng ena e leng lekgotla la tikoloho le
tsamaiso ya setereke, tlhahisoleseding e ngata haholo

12:33.243 --> 12:43.074
pele ho kaho ya diturbine tsa moya, ho kenyeletsa
dipolelo, maikutlo a ditsebi le dintlha tse seng di ka latolwa.

12:43.074 --> 12:53.500
Mme ba boholong ha ba so arabele ka
tsela efe kapa efe, ha ba so etse letho.

12:53.500 --> 13:01.006
Ke fumana sena se makatsa ka ho fetisisa,
hobane ho latela Molao oa Motheo le hona ke ntho ea

13:01.006 --> 13:05.152
bohlokoa ka ho fetisisa ho balaoli ba sechaba.

13:05.152 --> 13:13.200
Ho feta moo, mosebedisi wa mochini o tlameha
ho paka hore mochini wa hae ha o baka tshenyo.

13:13.200 --> 13:24.573
Mme bolaodi ba tikoloho, jwalo ka ofisi e ka tlasa
bolaodi ba setereke, bo tlameha ho fuputsa ditaba tse

13:24.573 --> 13:30.988
tshwenyang le tse kotsi e le ho thibela tshenyo e kgolo.

13:30.988 --> 13:32.550
Empa ha a etse.

13:32.550 --> 13:40.580
Kahoo re ile ra romela di-imeile tse ngata ho balaodi ba
bane ba moo. Ha ho a ka ha ba karabo le ha e le nngwe.

13:40.580 --> 13:42.780
Ha ho a ka ha e-ba le karabo.

13:42.780 --> 13:54.714
Mme tabeng ya rona, di-turbine tsena tsa moya di ile tsa
ananelwa qalong ka dikarolo, mme tumello ya kaho ya fanoa.

13:54.714 --> 14:03.020
Mme seo, ehlile, se a haneha ka
molao ebile ha se amohelehe ho hang.

14:04.881 --> 14:12.474
Seo se bolela hore haeba balaoli le bo-ralipolotiki, le,
joalokaha bohle re tseba, mecha ea litaba, ba batla ho

14:12.474 --> 14:18.336
qobella theknoloji ena, joale potso ea hore na hobaneng e hlaha.

14:18.336 --> 14:21.040
E, le rona re ile ra ipotsa seo.

14:21.040 --> 14:27.780
Mokhoa ona mohlomong o ka hlalosoa ka
lentsoe le le leng – maikutlo a tebileng.

14:27.780 --> 14:33.463
Ho 'na, oo ke mohopolo o motala o ke keng oa phethahatsoa.

14:33.463 --> 14:36.153
Hobane phetoho ea matla e bolela'ng?

14:36.153 --> 14:39.118
Re batla ho sebedisa mehlodi ya polanete.

14:39.118 --> 14:47.317
Re batla ho sebedisa sena, ha re re, ka nepo molemong wa
batho, e le hore batho ba bang ba rue molemo ho sona mme

14:47.317 --> 14:52.550
tikoloho, ha re re, e se ke ya hlokofatswa ka lebaka la seo.

14:52.550 --> 14:59.813
Mme ho le hona ho lekoa ho etsa sena, hara tse ding, ka
ho haha di-turbine tsa moya tse dikete, tseo, leha ho

14:59.813 --> 15:04.106
le jwalo, di sa kgoneng ho fihlella sepheo se batlehang.

15:04.106 --> 15:11.591
Ke mohopolo feela oa lipolotiki, empa ha o sebetse ha o etsisoa.

15:11.591 --> 15:17.940
Mme eo, ehlile, ke potso e le nngwe: ke
hobaneng ha boradipolotiki ba itshwara ka tsela ena?

15:17.940 --> 15:21.336
Hobaneng o sa e emise?

15:21.336 --> 15:25.920
Hobaneng o sa shebeng lintlha mme o nahane ka kelello?

15:25.920 --> 15:35.488
Mme seo se ntlhophisetsa potso: na
boradipolotiki ha ba na bokgoni bo lekaneng tabeng ena?

15:35.488 --> 15:36.900
Na ha o batle seo?

15:36.900 --> 15:41.279
Na ba a itshetleha, hoo ba sa
batleng ho nka kgato kgahlanong le yona?

15:41.279 --> 15:49.313
Hape, ke hobaneng ha ho etsoa boiteko bohle ho
sutumelletsa taba ena pele, athe mafats'e a mang

15:49.313 --> 15:55.160
kaofela ha a latele tsela e khethehileng ea Jeremane?

15:55.160 --> 16:05.199
Kahoo ke tlameha ho nahana, ka karolo e 'ngoe, hore re na
le sehlopha sa lipolotiki se itšetlehileng se sa

16:05.199 --> 16:12.520
tsotelleng naha ea habo rona, 'me se re ntša kotsi ka tsela eo.

16:12.520 --> 16:18.564
Boikitlaetsong ba lona ba baahi, le se le
fumane boiphihlelo ba hore na batho ba batlang ho

16:18.564 --> 16:22.000
etsa phapang ba ka nka mehato e sebetsang joang.

16:22.000 --> 16:23.506
Re bolelle ka hona.

16:23.506 --> 16:31.821
Re se re ntse re lwa le bohlanya bona ka dilemo tse leshome.

16:31.821 --> 16:44.724
Mme karolo ya katleho ke bonngwe, ho theha dikamano le
batho ba bang ba amehileng mehatong e meng ya baahi.

16:44.724 --> 16:53.565
Ho bohlokoa hore batho ba kopane, hore ho se be ya lwanang a le
mong, le hore ba arolelane maiphihlelo a bona,

16:53.565 --> 17:01.711
dintlha tsa nnete, dingolwa tsa
tlhahisoleseding, maikutlo a ditsebi, keletso ya molao, jj.

17:01.711 --> 17:08.459
Le ho tshehetsana ka basebetsi sebakeng sa mosebetsi.

17:08.459 --> 17:18.875
Ehlile, sena se hloka mosebetsi o mongata, nako e
ngata le boinehelo bo boholo ho tsoa ho batho ba amehang.

17:18.875 --> 17:22.596
Mme ha o qetile dilemo tse ngata o
etsa sena, ke tseba seo ke buang ka sona.

17:22.596 --> 17:28.022
Re se re fihletse ho hongata moo.

17:28.022 --> 17:31.564
Re hatisitse likoranta le lipampitšana.

17:31.564 --> 17:37.491
Re ile ra hlophisa boipelaetso, ra
ngola lipolelo le ho rala likopo.

17:37.491 --> 17:40.960
Re fihlile palamenteng ea naha ea Erfurt.

17:40.960 --> 17:51.432
Re na le dikamano tse ntle le boradipolotiki hobane ke
batho ba bohlokwa bao re lokelang hore ba re mamele.

17:51.432 --> 18:03.016
Empa sepheo, sepheo se seholo sa Jeremane kaofela, e lokela ho
ba ho beha kgatello e matla ho baetsi ba diqeto tsa dipolotiki,

18:03.016 --> 18:09.934
hore ketso e tsepamisitsweng e bake karabelo ka hara Bundestag.

18:09.934 --> 18:12.306
Hobane ke moo qeto e etsoang teng.

18:12.306 --> 18:19.316
Re na le boemo ba molao bo tsoang ho
Bundestag mme bo ama linaha ka bomong tsa ffederale.

18:19.316 --> 18:26.535
Mme ke kopano feela ya batho ba
amehileng e ka tlisang katleho moo.

18:26.535 --> 18:31.376
Ha o le mong, o ikutlwa o le bodutu haholo mahaeng a bulehileng.

18:31.376 --> 18:35.014
Kamehla ke bapisa sena le mabotho a balemi a Mehla e Bohareng.

18:35.014 --> 18:38.695
Ha ba ne ba le mmoho, ba ne ba le matla.

18:38.695 --> 18:47.545
Mokhoa o mong e ka ba ho kopana pele, ehlile, le ho tsoela pele
ho sebetsa ka khutsoho le ka tieo tabeng ena, re

18:47.545 --> 18:55.156
se ke ra inehela le ho bolella boralipolotiki
hore mona ke moo ho felang teng, ha ho fete mona.

18:55.156 --> 18:57.060
Re ke ke ra kgaotsa.

18:57.060 --> 18:59.674
Re tla tswelapele ho latela taba ena.

18:59.674 --> 19:05.399
Mme re tla dula re o shebile ka hloko, re
dula re shebile ka hloko seo o se etsang.

19:05.399 --> 19:10.894
Mme re tla tswelapele ho batla phetolo ho fihlela e etsahala.

19:10.894 --> 19:17.023
Hobane kotsi moo e fetelletseng. Seo se hlakile.

19:17.023 --> 19:21.780
Mme re na le boikarabelo ho rona, ho
malapa a rona, le ho naha ea rona.

19:21.780 --> 19:29.420
Ke ka lebaka leo re sa ineheleng;
mona, rea lwana ho fihlela qetellong.

19:29.420 --> 19:35.052
Re hlokometse hore maiteko a baahi a
hlaha ka bongata hohle, jwaloka madungwa.

19:35.052 --> 19:38.420
Mabapi le taba ea matla a moea feela.

19:38.420 --> 19:44.898
U ka fana ka keletso efe ho matsapa ana a sa tsoa qala a baahi?

19:44.898 --> 19:47.633
Ke sa tsoa bua ka ntho ea bohlokoahali, e leng ho theha likamano.

19:47.633 --> 19:53.074
Sena se bolela hore, ehlile, maiteko a
baahi a amohelehile ho ikopanya le rona.

19:53.074 --> 20:04.764
Mme re leka ho fana ka tataiso moo, ho thusa ka dintho
tse seng di re etsahetse, tseo re seng re di itemohetse.

20:04.764 --> 20:14.001
Hobane, qetellong ya tsohle, boiphihlelo bo
itseng bo a hlokeha hobane boemo ba molao bo rarahane.

20:14.001 --> 20:21.382
Boemo bo mpefalitsoe ke mmuso o fetileng,
haholo-holo mabapi le Lekala la Tikoloho.

20:21.382 --> 20:30.799
Mme ho bohlokwa haholo ho fana ka tataiso moo e le
hore batho ba tsebe hantle hore na ba lokela ho etsang.

20:30.799 --> 20:33.582
Sebakeng sa lebatooa, kapa se fetang lebatooa.

20:33.582 --> 20:40.614
Ke ka lebaka leo re nang le mokhatlo oa
maiteko a baahi o tsoang hohle Thuringia moo.

20:40.614 --> 20:49.582
Seo re seng re se phethahatsa hona
jwale ka matsapa a mang a mangata a baahi.

20:49.582 --> 20:51.709
Mme, ehlile, sena se lokela ebile
se tlameha ho tswela pele ho hola.

20:51.709 --> 20:57.848
Ka lebaka lena, re thehile portal moo tlhahisoleseding
yohle e ka bokellwang teng, le moo kgwebo e nngwe le e

20:57.848 --> 21:01.828
nngwe ya baahi e ka fumanang tlhahisoleseding eo e e hlokang.

21:01.828 --> 21:04.630
Mme, ehlile, kgokahano ya motho ka mong e bohlokwa haholo.

21:04.630 --> 21:09.892
Hobane ho bohlokwa hore batho ba tshehetsane.

21:09.892 --> 21:16.360
Mme hore na hoo ho haufi kapa hole ha ho sa na taba.

21:16.360 --> 21:22.912
Ntho ya bohlokwa ke hore e mong le e mong a
tshehetane e le hore re bonahale dipolotiking.

21:22.912 --> 21:30.130
E, ho lokile haholo. U sa tsoa beha
khokahano ea botho sehlohlolong sa lenane la hau.

21:30.130 --> 21:35.905
Mme hape o boletse puisanong ya rona ya
pele hore o rera letsholo le leholo haufinyane,

21:35.905 --> 21:39.251
le sa lebiswang ka kotloloho dipolotiking.

21:39.251 --> 21:42.080
Empa ka kopo re bolelle ho eketsehileng ka letšolo lena.

21:42.080 --> 21:50.920
Re leka ho hlahisa tlhokomelo e
tšoanang naheng ka bophara ka lets'olo.

21:50.920 --> 21:57.145
Sena se tla bonahala haufinyane
pampitšaneng e nang le tlhahisoleseding e ngata.

21:57.145 --> 22:02.590
Ke boletse pejana ka dikotsi tse tliswang ke diturbine tsa moya.

22:02.590 --> 22:10.745
Ke ka lebaka leo, nakong e tlang e bonoang, re tla sebetsa le
mekhatlo e meng e mengata ea baahi ho tsebisa baahi ho pholletsa

22:10.745 --> 22:16.829
le Thuringia bonyane makhetlo a sekete, 'me re
tla ba setsi sa puisano bakeng sa baahi ba nang

22:16.829 --> 22:21.306
le thahasello ba batlang ho tseba haholoanyane.

22:21.306 --> 22:29.993
Kamora letsholo lena la dipampitshana, ho tla ba le diketsahalo
tse ngata tsa tlhahisoleseding moo taba ena kaofela e ka

22:29.993 --> 22:39.139
hlalosetswang baahi hape ka dipuo tse loketseng tse nang le
dintlha tse tiileng, e le hore qetellong ba tsohe maemong a teng.

22:39.139 --> 22:49.474
Mme he, ka sebele, matsapa a baahi, kapa rona re le baahi, a
kopanyang boipelaetso, a ba le matla a maholo le ho

22:49.474 --> 23:00.224
feta dipolotiking mme taba eo e bewa sehlohlolong sa
lenaneo la dipuisano, hobane e le ya bohlokwa bo fetisisang.

23:00.224 --> 23:05.713
Bophelo bo botle ke ntho ea bohlokoahali
matsatsing ana, eseng feela tšireletseho ea matla.

23:05.713 --> 23:15.820
Mme ha o se o se na bophelo bo botle, bophelo
bo ba bohloko. Mme eo ha se kgetho e monate.

23:17.470 --> 23:22.552
E. Jwale le tsepamisitse maikutlo ka ho
feletseng thutong, ke hore, ho tsebisa baahi ba

23:22.552 --> 23:26.120
amehang bao e seng ba ntse ba tseba ka sena.

23:26.120 --> 23:31.326
Mme potso ya ka ya ho qetela ke hore,
tlhahisoleseding ena e ka fetisetsoa ho mang jwale?

23:31.326 --> 23:36.779
Ke mang ea bulehileng ho amohela
tlhahisoleseding e joalo hona joale?

23:36.779 --> 23:49.497
Balemi ba bohlokoa haholo mona, kaha hangata li-turbine tsa
moea li hahuoa masimong moo lihlahisoa tse amehang li lengoa.

23:49.497 --> 23:55.532
Sena se kenyeletsa balaodi ba tsa meru, bao
ehlile le bona ba lokelang ho nahanela

23:55.532 --> 24:00.396
dithahasello tsa boiketlo ba diphoofolo morung le tlhaho.

24:00.396 --> 24:09.018
Mme ka hodima tsohle, balaodi ba tshireletso ya metsi le
dikhamphani tsa phepelo ya metsi, tse ikarabellang bakeng

24:09.018 --> 24:13.795
sa metsi a nowang, le tsona di bapala karolo ya bohlokwa.

24:13.795 --> 24:24.111
Hobane ha kotsi e hlaha moo – ke ile ka totobatsa kotsi ka
bokgutshwane pejana – sena se ka baka tshilafalo e matla

24:24.111 --> 24:29.728
haholo ya chefo, e ka amang bophelo bo botle ba rona bohle.

24:29.728 --> 24:38.356
Ke boletse pejana hore ho se ho na le libaka
tse 1,500 Jeremane tse silafetseng ka PFAS.

24:38.356 --> 24:48.428
Ka hona, hape ke boikarabello ho uena, le bophelong ba hao, ho
phephetsa balaoli bana kapa lik'hamphani tsena, ho botsa

24:48.428 --> 24:59.873
lipotso, ho ba tsebisa le ho ba bontša hore ho na le lintho mona
tse ka amang batho, tlhaho le liphoofolo, le tse ka bang kotsi.

24:59.873 --> 25:07.960
Mme jwale tlhahisoleseding e amehang e lokela ho fanwa.

25:07.960 --> 25:12.866
Keletso ea ka e lula e le hore re kopanye sena
'moho 'me re se hlahise ho bo-ralipolotiki, e le

25:12.866 --> 25:17.780
hore re bue ka lentsoe le le leng, ha re ka rialo.

25:17.780 --> 25:26.330
Hantle, ke leboha haholo ka dikgetho tsena
tse hlakileng le ka mehato e sisintsweng.

25:26.330 --> 25:33.971
Ruri re tla phatlalatsa sena ho Kla.TV mme re tla se
tshehetsa ka hohle kamoo re ka khonang. Re a leboha haholo.

25:33.971 --> 25:41.575
Ke leboha tšehetso ea lona. Ke tšepa hore batho ba bangata joale
baa hlokomela hore taba ena e bohlokoa haholo le hore e mong

25:41.575 --> 25:47.269
le e mong o lokela ho e nka e le ea bohlokoa. Ke leboha haholo.

25:47.269 --> 25:52.088
Haeba u batla ho tseba hore na hobaneng theknoloji ena e
ntse e phahamisetsoa ho sa tsotellehe litlamorao tsohle tsa

25:52.088 --> 25:54.664
eona tse mpe, re khothaletsa ho shebella lenaneo le latelang.
