WEBVTT

00:00.523 --> 00:06.040
Олрик Хоффманн-Поллер, сез Тюрингиядә җил турбиналары
мәсьәләсе буенча гражданнар инициативалары җитәкчесе.

00:06.040 --> 00:10.198
Алар демонстрацияләрдә чыгыш
ясаучылар, элемтәләр урнаштыручылар, пионерлар.

00:10.198 --> 00:12.620
Кла.TV-га рәхим итегез.

00:12.620 --> 00:17.560
Әйе, мин монда булуыма һәм бу мөһим теманы
тикшерү мөмкинлегенә ия булуыма бик шатмын.

00:17.560 --> 00:20.900
Әйе, сез бу теманы чынлап та ничек белдегез?

00:20.900 --> 00:25.376
Сез моңа ничек карыйсыз? Сезнең тәнкыйди карашыгыз кайдан килә?

00:25.376 --> 00:32.866
Күп еллар элек мин җирле гражданнар инициативасы
оештырган мәгълүмат чарасында катнаштым һәм бу мәсьәлә

00:32.866 --> 00:36.600
буенча үз позициямне яңадан карарга мәҗбүр булдым.

00:36.600 --> 00:46.216
Минем өчен бу элек планетабызның ресурсларын
акыллы куллану өчен шактый экологик һәм яхшы тема иде.

00:46.216 --> 00:54.288
Мин ул вакытта куркынычлар һәм аларның нәтиҗәләре турында
берни дә белми идем, ләкин соңгы елларда туплаган күпсанлы

00:54.288 --> 00:59.262
мәгълүмат һәм махсус белемнәр аркасында бу зур дәрәҗәдә үзгәрде.

00:59.262 --> 01:03.104
Һәм бу яктан хәл бөтенләй үзгәрде.

01:03.104 --> 01:06.208
Әйдәгез, сезнең тәнкыйтьләрегезгә күз салыйк.

01:06.208 --> 01:09.858
Моны бик гади итеп йомгаклап була.

01:09.858 --> 01:19.645
Шулай аталган энергия күчүе, кешеләргә боларның барысын
да акыллы, экологик һәм икътисади яктан тотрыклы рәвештә

01:19.645 --> 01:26.280
гамәлгә ашырырга мөмкин дип ышандыра, ләкин ул ачык ялган.

01:26.280 --> 01:33.820
Кешеләр белмәгән күп тәнкыйть нокталары бар.

01:33.820 --> 01:42.400
Анда нигездә икътисади йогынтыны карарга мөмкин.

01:42.400 --> 01:51.380
Җил турбиналары җил энергиясеннән электр
энергиясе җитештерү, аны саклау һәм гражданнарга

01:51.380 --> 01:56.420
һәм сәнәгатькә тәэмин итү өчен проектланган.

01:56.420 --> 02:05.801
Идея принципиаль яктан яхшы, ләкин гамәлгә ашыру начар,
чөнки бу электр энергиясен зур күләмдә саклап булмый.

02:05.801 --> 02:15.091
Бу бездә дөньядагы иң югары электр энергиясе бәяләренең
берсе булуга китерде, моны без монда, мәсәлән, күрә алабыз:

02:15.091 --> 02:19.445
Бәяләр мәсьәләсендә без лидерлар.

02:19.445 --> 02:26.820
Бу икътисадка куркыныч тудыра һәм
гражданнарга, кешеләргә һәм гаиләләргә зур йөк сала.

02:26.820 --> 02:35.036
Һәм бездә элек яшерен булган, тик соңгы вакытта
гына пәйда булган куркыныч бар, мәсәлән, электр

02:35.036 --> 02:40.907
энергиясенең тулысынча яки өлешчә кимү куркынычлары.

02:40.907 --> 02:49.806
Федераль идарә шулай ук анда яшәүче гражданнарга да хәбәр итте,
чөнки бу энергия күчешенең дөрес булмаган гамәлгә

02:49.806 --> 02:58.840
ашырылуы электр челтәрләренә зур йөкләнеш тудыра,
бу исә челтәрләрнең җимерелешенә китерергә мөмкин.

02:58.840 --> 03:04.857
Һәм бу, әлбәттә, диярлек барлык өлкәләрдә дә
электр энергиясе белән тәэмин ителергә мохтаҗ

03:04.857 --> 03:09.000
һәм теләгән җәмгыять өчен чын мәгънәсендә фаҗига.

03:09.000 --> 03:17.785
Бу корылмалар, бу зур җил турбиналары
табигатьтә йомшак гигантлар кебек торалар, вакыт-вакыт

03:17.785 --> 03:23.058
әйләнеп, кешеләргә бары тик файда гына китерәләр.

03:23.058 --> 03:26.136
Шулай итеп сурәтләнә. Ләкин чынбарлыкта ул шулай түгел.

03:26.136 --> 03:44.534
Бу — хәзер биотөбтә, урманда һәм еш кына су саклау
зоналарында күп урыннарда төзелә торган сәнәгать корылмасы.

03:44.534 --> 03:48.360
Бу заводны эшләтү белән бәйле куркынычлар бар.

03:48.360 --> 04:02.413
Мәсәлән, моңа җил турбинасының пычакларына беркетелгән
материалларның тирә-як мохит тәэсирләре аркасында абразияләнүе

04:02.413 --> 04:10.734
һәм нәтиҗәдә микрочастицаларның тирә-як мохиткә таралуы керә.

04:10.734 --> 04:19.771
Бу сәламәтлеккә, җәнлек дөньясына һәм, әлбәттә,
кешеләргә зур куркыныч тудыра ала, чөнки бу

04:19.771 --> 04:25.258
микрочастицалар организмга токсик тәэсир итә ала.

04:25.258 --> 04:34.088
Бу тикшерүләрне мин үзем
үткәрмәдем; аларны дәүләт органнары үткәрде.

04:34.088 --> 04:40.194
Башкалар арасында Фраунхофер институты һәм
Федераль әйләнә-тирә мохитне саклау агентлыгы бу

04:40.194 --> 04:43.720
мәсьәләләргә игътибар юнәлтергә мәҗбүр булды.

04:43.720 --> 04:54.857
Германиядә бу PFAS матдәләре белән пычранган якынча 1 500
урын бар, кайбер очракларда җир асты сулары эчәрлек сыйфаттан

04:54.857 --> 05:02.369
чыккан яки кырларда кулланыр алдыннан суны фильтрларга кирәк.

05:02.369 --> 05:04.192
Бу бик куркыныч.

05:04.192 --> 05:14.714
Шуңа күрә Европа Берлеге тарафыннан тиешле
тикшерүләр үткәрелә, аларга без соңрак кире кайтырбыз.

05:14.714 --> 05:25.503
Ярар, бу бик куркыныч яңгырый. Ләкин рәсемгә карасам,
монда бары тик бик аз гына күләм сөртелеп калган кебек.

05:25.503 --> 05:27.861
Фильмны тиз генә карап чыгыйкмы?

05:27.861 --> 05:29.680
Әйе, бу күп нәрсәне аңлатыр иде.

05:29.680 --> 05:32.157
Фильмны уйдырыйк.

05:32.157 --> 05:35.072
Һәм аннары ротор пылакларының махсус үзенчәлеге бар.

05:35.072 --> 05:46.059
Ротор пычаклары эпоксидлы каучук белән GRP-GFC композит
материаллардан ясалган, анда бисфенол А һәм PFAS тотрыклы

05:46.059 --> 05:54.568
химикатлары бар; бу матдәләр бик агулы һәм
турбиналар эшләгәндә көчле ышарту тудыра, һәм моны

05:54.568 --> 05:59.457
хәтта җил энергетикасы тармагы да инкарь итми.

05:59.457 --> 06:09.832
Ләкин бу бары тик өслектән аерылып төшкән микрочастицалар һәм
тирә-яктагы кырларда һәм авыл хуҗалыгы җирләрендә ныклап ябышып,

06:09.832 --> 06:18.725
аннан соң алынмый торган мәңгелек химикатлар гына түгел, ә җил
сәнәгате дә моны раслый, ул әйтә: әйе, Һәр ел

06:18.725 --> 06:27.168
саен роторларның өслеге чиге проблемалары
аркасында шактый зыян күрә, ләкин алар төзәтелә.

06:27.168 --> 06:33.664
Аларны да ремонтларга кирәк, чөнки өслек
нечкә булган саен җил турбинасы тавышлырак була.

06:33.664 --> 06:38.252
Чөнки ротор пычкылары тавыш чыгаруның төп чыганагы.

06:38.252 --> 06:44.404
Ротор пыяласының өслек икътисади
нәтиҗәлелеге дә нечкәлек аркасында кими.

06:44.404 --> 06:51.099
Шуңа күрә төрле бәяләмәләр буенча, өслекнең
абразия аркасында ел саен электр энергиясен 1, 2 яки 3

06:51.099 --> 06:55.283
процентка азрак җитештерә, бу аны шулкадәр каты итә.

06:55.283 --> 07:02.154
Шуңа күрә аларны даими рәвештә ремонтларга
кирәк, бу үзе үк өслекләрдәге кием-тозу күләмен

07:02.154 --> 07:06.752
раслый; югыйсә аларны ремонтлау кирәк тә булмас иде.

07:06.752 --> 07:14.042
Һәм бу абразия турында бәхәсләшергә мөмкин, әмма 2020 елда
Германия Бундестагы Фәнни хезмәте Фраунхоферның 30 метр

07:14.042 --> 07:20.693
озынлыктагы ротор пычаклары буенча ясаган тикшеренүләренә таянып
чыгарган хисап бар: анда 10 метр өлештә

07:20.693 --> 07:27.120
шактый абразия бара, нәтиҗәдә бер ел эчендә бер
җил турбинасына 45 кг абразив матдә туплана.

07:27.120 --> 07:32.076
Ярар, бүген бездә инде 30 метр озынлыктагы ротор
пычаклары юк; бүген бездә ким дигәндә 80 метр озынлыктагы

07:32.076 --> 07:34.747
ротор пычаклары бар – һәм алар 100 метрга таба баралар!

07:34.747 --> 07:41.477
Шулай итеп, әгәр без бүгенге көндә стандарт саналган 80 метр
озынлыктагы ротор пылакаларын гына исәпкә алсак, һава шартларына,

07:41.477 --> 07:46.765
агрессив йогынтыларга һәм абразиягә дучар булган
озынлыкны якынча 40 метр дип кабул итәргә кирәк, ә

07:46.765 --> 07:49.885
Фәнни хезмәт һәм Фраунхофер фаразлаганча 10 метр түгел.

07:49.885 --> 07:57.003
Бу инде елга 45 кг түгел, ә 45не 4кә тапкырлагач,
бер ел өчен бер җил турбинасына 180 кг дигән сүз.

07:57.003 --> 08:04.316
Һәм әгәр сез 180 кгны 25 ел эшләү вакыты белән
исәпләсәгез, һәр җил турбинасы тирә-як мохиткә 2–3

08:04.316 --> 08:08.599
тонна микрочастицалар һәм мәңгелек химикатлар чыгара.

08:08.599 --> 08:13.971
Башта оператор өчен бу проблема түгел, чөнки ул
өслекне һәм роторларны һәр ел саен ремонтлата ала.

08:13.971 --> 08:24.125
Ләкин әйләнә-тирә мохит, бигрәк тә азык-төлек җитештерү өчен
кулланылган авыл хуҗалыгы җирләре, табигый рәвештә зыян күрә,

08:24.125 --> 08:32.697
чөнки микрочастицалар һәм тотрыклы химик матдәләр
белән өзлексез пычрану нәтиҗәсендә 20–25 елдан соң бу

08:32.697 --> 08:37.806
җирләр азык-төлек җитештерү өчен яраксыз хәлгә киләчәк.

08:37.806 --> 08:44.288
Авыл хуҗалары өчен бу күбрәк яки
кимрәк дәрәҗәдә милекне тартып алуга тиң.

08:44.288 --> 08:49.800
Шулай итеп, без ишеткәннәрдән күренгәнчә, без берничә
грамм гына түгел, ә берничә тонна турында сөйләшәбез.

08:49.800 --> 08:55.434
Әйе, сөртелү нәтиҗәсендә килеп чыгарга
мөмкин зыянны күз алдына китерү куркыныч.

08:55.434 --> 09:05.425
Һәм бу бердәнбер сәламәтлек куркынычы гына
түгел, ә кеше ишетә алмаган инфразвут стрессы да бар.

09:05.425 --> 09:13.080
Бу инфразвут бик куркыныч, чөнки ул кеше колагына ишетелми.

09:13.080 --> 09:22.133
Ләкин даими тәэсир аркасында – тамчы-томчы су тамган
кебек өзлексез тамганда – сизгер кешеләр нерв системаларына

09:22.133 --> 09:27.053
һәм йөрәк-кан тамырлары системаларына стресс кичерәләр.

09:27.053 --> 09:31.744
Һәм кешеләр шул яктан йокыдан мәхрүм ителә.

09:31.744 --> 09:39.656
Кайбер тикшеренүләр күрсәтә ки, бу
шулай ук йөрәк мускулына басым ясый ала.

09:39.656 --> 09:44.190
Бу Майнцтагы Германия университетында булдырылган.

09:44.190 --> 09:51.934
Һәм моңа сизгер реакция күрсәтүче кешеләр бар: алар
йокыларын гына югалтмыйлар, ә бу корылмалар

09:51.934 --> 09:57.140
урнашкан урыннан күчеп китәргә мәҗбүр булырга да мөмкин.

09:57.140 --> 10:00.000
Хәзерге вакытка кадәр зур аерма булуга карамастан?

10:00.000 --> 10:08.294
Әйе. Бу үсемлекләр хәзер инде якынча 300 метр биеклектә.

10:08.294 --> 10:16.546
Аларны шушы биеклектә төзиләр, чөнки яр
буендагы уңайлы урыннар инде бирелгән.

10:16.546 --> 10:18.572
Шуңа күрә аларга өскә таба төзергә туры килә.

10:18.572 --> 10:24.399
Шуңа күрә анда тапшырылган инфразвунны
тирә-яктагы мильләр буена сизеп була.

10:24.399 --> 10:29.925
Анда хөкүмәт тарафыннан билгеләнгән минималь аралар бик кечкенә.

10:29.925 --> 10:42.368
Әгәр анда бер генә түгел, ә кеше организмына көчле йогынты ясаучы
берничә үсемлек булса, кешеләр бик нык зыян күрә ала, хәтта

10:42.368 --> 10:51.551
аларның тормыш сыйфаты бозыла һәм нәтиҗәдә алар авырый башлый.

10:51.551 --> 10:57.460
BUND кебек барлык боларны саклау
эшен үз өстенә алган оешмалар бар.

10:57.460 --> 11:04.043
Мин цитата китерәм: BUND әйтүенчә, җил энергиясе
безнең урманнарга, кошларыбызга һәм гомумән алганда

11:04.043 --> 11:09.980
сәламәтлеккә яки табигатькә төп куркыныч тудырмый.

11:09.980 --> 11:17.563
Әйе, кешеләр табигатьне һәм әйләнә-тирә мохитне
яклаучы BUND монда яхшы эшләргә тели дип ышана.

11:17.563 --> 11:19.614
Ләкин ул хәзер шуны эшләми.

11:19.614 --> 11:29.280
Бу оешманың веб-сайтында күргәнебезчә, ул
хәтта җил турбиналары ширкәтләре белән бергә эшли.

11:29.280 --> 11:44.000
Контент ягыннан зонтик оешмалары белән хезмәттәшлек итү турында
әйтелә, бу ачык кызыксынулар каршылыгы һәм минемчә бәйсез түгел.

11:44.000 --> 11:54.131
Бу бик кызыклы. Хәзер без җил турбиналары белән
хәлнең ничек икәнен бераз аңлагач, хакимиятләр моны

11:54.131 --> 11:59.614
инде беләдер һәм чаралар күрәдер дип уйлар идең.

11:59.614 --> 12:04.600
Барлык вәкаләтле органнар белән тәҗрибәгез ничек булды?

12:04.600 --> 12:12.853
Әйе, кеше уйлар иде, дәүләт органы үз гражданнары
мәнфәгатьләрен кайгыртып, сәламәтлеккә һәм әйләнә-тирә мохиткә

12:12.853 --> 12:17.894
зыян килүне булдырмас өчен алдан саклану принцибын кулланыр.

12:17.894 --> 12:20.000
Ләкин ул эшләми.

12:20.000 --> 12:23.420
Безнең тәҗрибәләр түбәндәгечә булды:

12:23.420 --> 12:32.961
Без бу органнарга, бу очракта әйләнә-тирә мохитне саклау
агентлыгына һәм район идарәсенә, җил турбиналары төзелешенә кадәр

12:32.961 --> 12:43.074
бай мәгълүмат тәкъдим иттек, шул исәптән белдерүләрне, эксперт
фикерләрен һәм хәзер инде инкарь итеп булмый торган фактларны.

12:43.074 --> 12:53.500
Һәм хакимият органнары бернинди дә
реакция күрсәтмәде, берни дә эшләмәде.

12:53.500 --> 13:05.152
Мин моны бөтенләй гаделсез дип саныйм, чөнки конституциягә
буйсыну дәүләт органнары өчен дә иң зур өстенлек булып тора.

13:05.152 --> 13:13.200
Моннан тыш, завод операторы үз заводының
бернинди зыян китермәвен дәлилләргә тиеш.

13:13.200 --> 13:24.598
Һәм район идарәсе карамагындагы әйләнә-тирә мохитне саклау
органы зуррак зыян килүне булдырмас өчен борчу тудыра

13:24.598 --> 13:30.988
торган һәм куркыныч янагандагы мәсьәләләрне тикшерергә тиеш.

13:30.988 --> 13:32.550
Ләкин ул эшләми.

13:32.550 --> 13:40.580
Шулай итеп, без анда дүрт вәкаләтле органга
күпсанлы электрон хатлар җибәрдек. Җавап бер дә булмады.

13:40.580 --> 13:42.780
Җавап булмады.

13:42.780 --> 13:54.714
Һәм безнең очракта бу җил турбиналары башта
өлешләп расланды, һәм төзелеш рөхсәте бирелде.

13:54.714 --> 14:03.020
Һәм бу, әлбәттә, хокукый яктан кабул
ителмәс һәм бөтенләй кабул ителмәс.

14:04.881 --> 14:12.651
Шулай итеп, әгәр хакимиятләр һәм сәясәтчеләр,
һәм без күргәнчә матбугат та, бу технологияне

14:12.651 --> 14:18.336
алга этәрәргә тели икән, ни өчен дигән сорау туа.

14:18.336 --> 14:21.040
Әйе, без дә моны үзебездән сорадык.

14:21.040 --> 14:27.780
Бу якын килүне, бәлки, бер сүз
белән тасвирларга мөмкин – идеология.

14:27.780 --> 14:33.463
Минем өчен бу гамәлгә ашырыла алмаган яшел идеология.

14:33.463 --> 14:36.153
Чөнки энергия күчеше нәрсә аңлата?

14:36.153 --> 14:39.118
Без планетаның ресурсларын кулланырга телибез.

14:39.118 --> 14:47.100
Без моны, әйтик, кешеләр файдасына дөрес итеп
кулланырга телибез, шулай итеп кайбер кешеләр моннан

14:47.100 --> 14:52.550
файда күрсен, ә әйләнә-тирә мохит, әйтик, зыян күрмәсен.

14:52.550 --> 14:59.596
Һәм моны, башка чаралар белән беррәттән,
меңләгән җил турбинасы төзү юлы белән эшләргә

14:59.596 --> 15:04.106
тырышалар, әмма бу теләгән максатка ирешә алмый.

15:04.106 --> 15:11.591
Бу саф сәяси идеология, ләкин ул гамәлдә эшләми.

15:11.591 --> 15:17.940
Һәм бу, әлбәттә, бер сорау: ни өчен
сәясәтчеләр шундый рәвештә эш итәләр?

15:17.940 --> 15:21.336
Нигә моны туктатмыйсың?

15:21.336 --> 15:25.920
Нигә фактларны исәпкә алмыйча һәм рациональ рәвештә уйламыйча?

15:25.920 --> 15:35.488
Һәм бу миңа сорау тудыра: бу очракта
сәясәтчеләр җитәрлек дәрәҗәдә сәләтле түгелме?

15:35.488 --> 15:36.900
Син моны теләмисеңме?

15:36.900 --> 15:41.279
Алар моңа бәйлеме, шуңа каршы чара күрәсе килмиме?

15:41.279 --> 15:55.160
Һәм ни өчен бу мәсьәләне алга этәрү өчен бар көч
куела, ә калган дөнья Германиянең үзенчәлекле юлын тотмый?

15:55.160 --> 16:05.729
Шулай итеп, мин өлешчә бездә туган илебез, илебез
турында кайгыртмый торган һәм шул яктан безгә зыян китерә

16:05.729 --> 16:12.520
торган бәйле сәяси катлам бар дип фаразларга мәҗбүрмен.

16:12.520 --> 16:22.000
Гражданнар инициативасында сез инде үзгәреш кертергә теләгән
кешеләрнең практик гамәлләр кыла алу тәҗрибәсенә ия булдыгыз.

16:22.000 --> 16:23.506
Аның турында безгә сөйлә.

16:23.506 --> 16:31.821
Без инде ун ел бу буталчык белән көрәшәбез.

16:31.821 --> 16:44.724
Һәм уңышның бер өлеше — бердәмлек, башка зыян күргән
кешеләр һәм гражданнар инициативалары белән элемтә урнаштыру.

16:44.724 --> 16:55.099
Кешеләрнең бергә җыелуы, беркемнең дә ялгыз көрәшмәве
һәм тәҗрибәләрен, фактларын, мәгълүмати материалларын,

16:55.099 --> 17:01.711
эксперт фикерләрен, юридик киңәшләрен һ.б. уртаклашуы мөһим.

17:01.711 --> 17:08.459
Һәм шулай ук объектта кеше көче белән бер-берегезгә ярдәм итү.

17:08.459 --> 17:18.875
Әлбәттә, бу катнашучылардан күп хезмәт,
күп вакыт һәм зур җаваплылык таләп итә.

17:18.875 --> 17:22.596
Һәм син моны күп еллар буе эшләгәндә,
мин нәрсә турында сөйләвемне беләм.

17:22.596 --> 17:28.022
Без анда инде шактый күпкә ирештек.

17:28.022 --> 17:31.564
Без газеталар һәм флайерлар бастырдык.

17:31.564 --> 17:37.491
Без протестлар оештырдык, белдерүләр һәм петицияләр яздык.

17:37.491 --> 17:40.960
Без Эрфурт дәүләт парламентына килеп җиттек.

17:40.960 --> 17:51.432
Безнең сәясәтчеләр белән яхшы элемтәләребез бар,
чөнки алар безне тыңларга тиешле мөһим контактлар.

17:51.432 --> 18:02.645
Ләкин бөтен Германия өчен төп максат – сәяси
карар кабул итүчеләргә шулкадәр зур басым ясау ки,

18:02.645 --> 18:09.934
тупланган гамәлләр Бундестагта реакция тудыра алсын.

18:09.934 --> 18:12.306
Чөнки карар шунда кабул ителә.

18:12.306 --> 18:19.316
Бездә Бундестагтан килеп чыккан һәм
федератив штатларга йогынты ясаучы хокукый хәл бар.

18:19.316 --> 18:26.535
Һәм анда уңышка ирешүне бары тик зыян
күргән кешеләрнең коалициясе генә китерә ала.

18:26.535 --> 18:31.376
Ялгыз ачык авыл җирендә кеше үзен бик ялгыз хис итә.

18:31.376 --> 18:35.014
Мин моны һәрвакыт Урта гасырлардагы
крәстиян гаскәрләре белән чагыштырам.

18:35.014 --> 18:38.695
Аларны бергә куйганда, алар көчле иде.

18:38.695 --> 18:47.350
Бер ысул – әлбәттә, башта көчләрне берләштереп, бу мәсьәләне
тотрыклы һәм өзлексез хәл итү өстендә эшне дәвам

18:47.350 --> 18:55.156
итү, бер дә туктатмау һәм сәясәтчеләргә: «Менә
шушы урын – алга таба барырга ярамый», – дип әйтү.

18:55.156 --> 18:57.060
Без бирешмәячәкбез.

18:57.060 --> 18:59.674
Без бу мәсьәләне күзәтеп барырга дәвам итәчәкбез.

18:59.674 --> 19:05.399
Һәм без һәрвакыт сине нык күзәтеп торачакбыз, син
нәрсә эшләвеңне һәрчак игътибар белән күзәтеп барачакбыз.

19:05.399 --> 19:10.894
Һәм без үзгәреш булганчы таләп итүне дәвам итәчәкбез.

19:10.894 --> 19:17.023
Чөнки анда куркыныч бик зур. Бу ачык.

19:17.023 --> 19:21.780
Һәм безнең үз-үзебезгә,
гаиләләребезгә, илебезгә җаваплылыгыбыз бар.

19:21.780 --> 19:29.420
Шуңа күрә бирешү юк; монда без ахыргача көрәшәбез.

19:29.420 --> 19:35.052
Без гражданнар инициативаларының
диярлек һәр җирдә барлыкка килүен сиздек.

19:35.052 --> 19:38.420
Җил энергиясе турында гына.

19:38.420 --> 19:44.898
Бу яңа гына барлыкка килгән гражданнар
инициативаларына нинди киңәшләр бирә аласыз?

19:44.898 --> 19:47.633
Мин әле генә иң мөһим нәрсәне әйттем, ул – челтәрләшү.

19:47.633 --> 19:53.074
Бу, әлбәттә, гражданнар инициативалары
безгә мөрәҗәгать итәргә рәхим ителә дигән сүз.

19:53.074 --> 20:04.764
Һәм без анда юнәлеш күрсәтергә тырышабыз, безгә инде
булган һәм без инде кичергән хәлләрдә ярдәм итү өчен.

20:04.764 --> 20:14.001
Чөнки, ахыр чиктә, тәҗрибәнең билгеле бер
күләме кирәк, чөнки хокукый хәл катлаулы.

20:14.001 --> 20:21.382
Соңгы хөкүмәт моны тагын да кискенәйтте, бигрәк
тә Яшел әйләнә-тирә мохит министрлыгына кагылышлы.

20:21.382 --> 20:30.799
Һәм кешеләргә нәрсә эшләргә кирәклеген төгәл
белү өчен анда күрсәтмәләр бирү бик мөһим.

20:30.799 --> 20:33.582
Төбәк эчендә яки төбәкара

20:33.582 --> 20:40.614
Шуңа күрә бездә Тюрингиянең барлык төбәкләреннән
килгән гражданнар инициативалары ассоциациясе бар.

20:40.614 --> 20:49.582
Без моны инде күп кенә башка гражданнар
инициативалары белән берлектә гамәлгә ашырабыз.

20:49.582 --> 20:51.709
Һәм әлбәттә, бу үсәргә тиеш һәм үсәргә мәҗбүр.

20:51.709 --> 21:01.828
Шуның өчен без портал булдырдык, анда барлык мәгълүматны кертеп
була һәм һәр граждан инициативасы кирәкле мәгълүматка керә ала.

21:01.828 --> 21:04.630
Һәм, әлбәттә, шәхси элемтә бик мөһим.

21:04.630 --> 21:09.892
Чөнки кешеләрнең бер-берсенә ярдәм итүе мөһим.

21:09.892 --> 21:16.360
Һәм ул якынракмы, ерагракмы — хәзер инде әһәмиятле түгел.

21:16.360 --> 21:22.912
Иң мөһиме шул ки, һәркем бер-берсен якласын,
шулай итеп без сәясәттә игътибарга лаек булсын.

21:22.912 --> 21:30.130
Әйе, бик әйбәт. Сез шәхси элемтәне исемлекнең иң өстенә куйдыгыз.

21:30.130 --> 21:35.638
Һәм сез безнең алдан узган сөйләшүдә якын
киләчәктә турыдан-туры сәясәткә юнәлтелмәгән зур

21:35.638 --> 21:39.251
кампания үткәрергә ниятләвегезне дә әйткән идегез.

21:39.251 --> 21:42.080
Ләкин зинһар, бу кампания турында безгә бераз күбрәк сөйләгез.

21:42.080 --> 21:50.920
Без кампания ярдәмендә илкүләм
тиешле игътибар тудырырга тырышабыз.

21:50.920 --> 21:57.145
Бу тиздән шактый мәгълүматлы булган бер флайерда чагылачак.

21:57.145 --> 22:02.590
Мин алдан җил турбиналары тудырган
куркынычлар турында әйткән идем.

22:02.590 --> 22:11.217
Шуңа күрә якын киләчәктә без күпсанлы башка граждан
инициативалары белән берлектә Тюрингия буйлап гражданнарга

22:11.217 --> 22:21.306
ким дигәндә мең тапкыр мәгълүмат таратырбыз һәм күбрәк
белергә теләгән гражданнар өчен элемтә ноктасы булырбыз.

22:21.306 --> 22:29.758
Бу листовка кампаниясеннән соң күпсанлы мәгълүмати чаралар
узачак, анда бөтен мәсьәлә гражданнарга яңадан тиешле

22:29.758 --> 22:39.139
презентацияләрдә фактларга нигезләнгән дөрес мәгълүмат белән
аңлатылачак, шуның белән алар ниһаять бу хәлгә уянып китәрләр.

22:39.139 --> 22:49.828
Һәм, әлбәттә, гражданнар яки без, гражданнар инициативалары
буларак, протестны берләштергәндә сәясәттә

22:49.828 --> 23:00.224
тагын да зуррак йогынты алабыз, һәм бу мәсьәлә көн
тәртибендә иң өскә куела, чөнки ул бик мөһим.

23:00.224 --> 23:05.713
Сәламәтлек бүгенге көндә иң мөһим әйбер, ул
бары тик энергетика куркынычсызлыгы гына түгел.

23:05.713 --> 23:15.820
Һәм сәламәтлегеңне югалткач, тормыш
газап чигә. Һәм бу күңелле вариант түгел.

23:17.470 --> 23:22.173
Әйе. Хәзер сез белем бирүгә тулысынча игътибар
юнәлттегез, ягъни әле бу хакта хәбәрдар

23:22.173 --> 23:26.120
булмаган зыян күргән гражданнарга мәгълүмат җиткерүгә.

23:26.120 --> 23:31.326
Һәм минем соңгы соравым: хәзер бу
мәгълүматны кемгә тапшырырга мөмкин?

23:31.326 --> 23:36.779
Хәзер мондый мәгълүматка кем ачык?

23:36.779 --> 23:49.497
Биредә фермерлар аеруча әһәмиятле, чөнки җил турбиналары еш
кына тиешле продукция үстерелә торган кырларда урнаштырыла.

23:49.497 --> 24:00.396
Бу урман хуҗалыгы органнарын да үз эченә ала, алар, әлбәттә, урман
һәм табигатьтә хайваннарның иминлеген дә исәпкә алырга тиеш.

24:00.396 --> 24:13.795
Һәм иң мөһиме, эчемлек суы өчен җаваплы су саклау органнары һәм
су белән тәэмин итү компанияләре дә әлбәттә мөһим роль уйный.

24:13.795 --> 24:24.432
Чөнки әгәр анда куркынычлар килеп чыкса — мин аларны кыскача
алдан билгеләп үткән идем — бу көчле токсик пычрануга китерергә

24:24.432 --> 24:29.728
мөмкин, ул безнең барыбызның сәламәтлегенә тәэсир итә ала.

24:29.728 --> 24:38.356
Мин алдан әйткән идем, Германиядә
инде 1 500 урын PFAS белән пычранган.

24:38.356 --> 24:47.752
Шулай ук үз-үзеңә, үз сәламәтлегеңә бурыч итеп, бу вәкаләтле
органнарны яки компанияләрне сынап карау, сораулар бирү, аларга

24:47.752 --> 24:55.178
хәбәр итү һәм монда кешеләргә, табигатькә һәм
хайваннарга тәэсир итәргә мөмкин, куркыныч тудырырга

24:55.178 --> 24:59.873
мөмкин әйберләр барлыгын күрсәтү дә бурыч булып тора.

24:59.873 --> 25:07.960
Аннары тиешле мәгълүмат бирелергә тиеш.

25:07.960 --> 25:17.780
Минем киңәшем һәрвакыт шундый: моны бергә туплап, сәясәтчеләргә
уртак рәвештә тәкъдим итик, димәк, без бер тавыштан сөйләшәбез.

25:17.780 --> 25:26.330
Ярар, бу ачык вариантлар һәм тәкъдим
ителгән адымнар өчен бик зур рәхмәт.

25:26.330 --> 25:33.971
Без моны һичшиксез Kla.TVда яктыртып, мөмкин
кадәр яхшырак ярдәм итәчәкбез. Зур рәхмәт.

25:33.971 --> 25:41.441
Ярдәмегез өчен рәхмәт. Мин өметләнәм, хәзер
күп кеше моның бик мөһим мәсьәлә икәнен аңлар

25:41.441 --> 25:47.269
һәм һәркем моның белән шөгыльләнер. Зур рәхмәт.

25:47.269 --> 25:51.971
Әгәр сез бу технологиянең барлык тискәре йогынтыларына
карамастан ни өчен һаман да алга сөрелеп килүен белергә

25:51.971 --> 25:54.664
теләсәгез, без сезгә түбәндәге тапшыруны карарга киңәш итәбез.