אָולריק האָפּפֿמאַן-פּאָלער, איר זענט דער הויפּט פֿון די בירגער־איניציאַטיוון אין תורינגיע וועגן ווינט־טורבינעס.
זיי זענען רעדנער בײַ דעמאָנסטראַציעס, נעצווערקערס, פּיאָנירן.
ברוכים הבאים צו קלאַ. טעלעוויזיע.
יאָ, איך בין צופרידן צו זײַן דאָ און צו האָבן די געלעגנהייט צו דיסקוטירן דעם וויכטיקן טעמע.
יאָ, ווי האָט איר טאַקע געוואוסט וועגן דעם טעמע?
וואָס איז דײַן מיינונג וועגן דעם? פֿון וואַנען קומט דײַן קריטישער שטעלונג?
פֿילע יאָרן צוריק האָב איך אָנטייל גענומען אין אַ אינפֿאָרמאַציע־געשעעניש, אָרגאַניזירט דורך
די היגע בירגער־יניציאַטיוו, און האָב געמוזט איבערטראַכטן מײַן שטעלונג צו דער זאַך.
פֿאַר מיר איז דאָס געווען אַ יחסֿ־עקאָלאָגישע, גוטע טעמע צו מאַכן אַ סענסאַבעלע נוצן פֿון די רעסורסן פֿון דער ערד.
איך האָב דעמאָלט גאָרנישט געוואוסט וועגן די סכּנות אָדער די ווירקונגען, אָבער דאָס האָט זיך אין די לעצטע יאָרן
ריזיק געביטן דאַנק אַ רײַכקייט פֿון אינפֿאָרמאַציע און ספּעציאַליסטישן וויסן וואָס איך האָב זיך אָנגעזאַמלט.
און אין דעם הינזיכט האָט זיך דאָס בילד גאָר געענדערט.
לאָמיר קוקן אויף אייערע קריטיק־פּונקטן.
עס קען גאָר פּשוט צוזאַמענגעפֿאַסט ווערן.
די אַזוי גערופענע ענערגיע־איבערגאַנג, וואָס גיט מענטשן צו פֿאַרשטיין אַז דאָס אַלץ קען ווערן
דורכגעפֿירט אויף אַ זינענפֿולן, עקאָלאָגישן און עקאָנאָמיש לעבנספֿעיִקן אופֿן, איז אַ גלאַטער ליגנט.
עס זענען פילע קריטיק־פּונקטן וואָס מענטשן זענען נישט באַוווסט פֿון.
דאָרט קען מען בעיקר באַטראַכטן די עקאָנאָמישע השפּעה.
ווינט־טורבינעס זענען דיזיינירט צו פּראָדוצירן עלעקטריציטעט פֿון ווינט־ענערגיע, עס אָפּצולייגן און
עס צוטריטלעך מאַכן פֿאַר בירגערס און אינדוסטריע.
דער געדאַנק איז גוט אין פּרינציפּ, אָבער די דורכפֿירונג איז שלעכט, ווײַל מען קען די
עלעקטריציטעט נישט אויף אַ גרויסן מאָס שפּײַערן.
דאָס האָט געפֿירט דערצו, אַז מיר האָבן איינער פֿון די העכסטע עלעקטריע־פּרײַזן אין דער וועלט, ווי מיר קענען דאָ זען, למשל:
מיר זענען פֿירער ווען עס קומט צו פּרײַזן.
דאָס שטעלט אַ סכנה פֿאַר דער עקאָנאָמיע און לייגט אַ ריזיקן לאַסט אויף בירגערס, יחידים און הויזגעזינדן.
און מיר האָבן אַ פריער פאַרבאָרגענע סכנה וואָס איז לעצטנס אויפגעטראָטן, למשל די סכנות פֿון אַ בלאקאַוט אָדער בראוןאַוט.
דער פֿעדעראַלער ביוראָ האָט אויך די דאָרטיקע בירגער אינפֿאָרמירט, ווײַל די פֿעלערהאַפֿטיקע דורכפֿירונג פֿון דעם
ענערגיע־איבערגאַנג לייגט אַ ריזיקן דרוק אויף די עלעקטרישע נעצן, וואָס קען פֿירן צו אַ צוזאַמענברוך.
און דאָס איז, כמובן, אַ גאַנץ קאַטאַסטראָפֿע פֿאַר אַ געזעלשאַפֿט וואָס דאַרף און וויל ווערן
צוגעשטעלט מיט עלעקטריציטעט אין כּמעט אַלע געביטן.
די אינסטאַלירונגען, די גרויסע ווינט־טורבינעס, זעען אויס ווי גענטלע גייאַנטן וואָס שטייען אין דער נאַטור, זיך פֿון
צײַט צו צײַט דרייען און ברענגען בלויז נוץ פֿאַר מענטשן.
אַזוי ווערט עס געוויזן. אָבער אַזוי איז עס נישט.
דאָס איז אַ אינדוסטריעלע אַנלאַגע וואָס איצט ווערט געבויט אין פילע ערטער אין אַ ביאָטאָפּ,
אין וואַלד, און אָפֿט אין וואַסער־שוץ־געביטן.
עס זענען סכּנות פֿאַרבונדן מיטן אָפּערירן פֿון דער אָנלייגן.
דאָס קען זײַן, למשל, די אַבראַזיע פֿון די מאַטעריאַלן וואָס זענען צוגעבונדן צו די בלעטן פֿון אַ ווינט־טורבינע,
וואָס, צוליב סביבה־השפּעות, גורם אַז מיקראָפּאַרטיקלען ווערן אַרויסגעלאָזט אין די סביבה.
דאָס קען ברענגען באַטײַטנדיקע ריזיקן פֿאַר געזונט, פֿאַר ווילדע חיות און, כמובן, פֿאַר מענטשן, ווײַל די
מיקראָפּאַרטיקלען קענען האָבן אַ טאַקסישן ווירקונג אויף דעם גוף.
דאָס זענען אויספֿאָרשונגען וואָס איך האָב נישט דורכגעפֿירט אַליין; נאָר זיי זענען
דורכגעפֿירט געוואָרן דורך רעגירונגס־אויטאָריטעטן.
צווישן אַנדערע האָבן דער פֿראַונעהאָפער־אינסטיטוט און די פֿעדעראַלע סביבה־אַגענטור
געמוזט אויפֿמערקזאַם מאַכן אויף די פּראָבלעמען.
אין דײַטשלאַנד זענען בערך 1,500 ערטער פאַרפּעסטיקט מיט די PFAS, וווּ אין עטלעכע פאַלן דער גרונטוואַסער איז ניט מער טרינקבאַר
אָדער דאַרף ווערן געפילטרירט איידער מען קען עס נוצן אויף פעלדער.
דאָס איז זייער געפֿערלעך.
דערפֿאַר פֿירט די אייראָפּעיִשע פאראייניקונג (EU) פּאַסיקע אויספֿאָרשונגען, צו וועלכע מיר וועלן שפּעטער צוריקקומען.
אָקעי, דאָס קלינגט זייער געפערלעך. אָבער ווען איך קוק אויף דעם בילד, זעט עס אויס ווי אַז
דאָ ווערט גערויבט נאָר אַ זייער קליין ביסל.
זאָלן מיר שנעל אַ קוק טאָן אויף דעם פֿילם?
יאָ, דאָס וואָלט אַ סך דערקלערן.
לאָמיר שפּילן דעם פֿילם.
און דאַן האָבן מיר די ספּעציעלע פֿעיִקייט פֿון די ראָטאָר־בלאַטן.
די ראָטאָר־בלאַדן זענען געמאכט פֿון GRP-GFC קאַמפּאָזיט־מאַטעריאַלן מיט עפּאָקסי־רעזין, אַרײַנגערעכנט
ביספֿענאָל A און PFAS פּערסיסטענטע כעמיקאַלן, דאָס הייסט זייער טאַקסישע מאַטעריאַלן, וואָס ניט נאָר פֿאַרשאַפֿן
באַטײַטנדיקע אַבראַזיע בעת דער אָפּעראַציע פֿון די טורבינעס, ווי עס איז אומשטײַטער אפילו דורך די ווינט־אינדוסטריע אַליין.
אָבער נישט נאָר וואָס שייך די מיקראָפּאַרטיקלען וואָס ווערן דערנאָך אָפּגעריסן פֿון דער אויבערפֿלאַך, און די אייביקע
כעמיקאַלן וואָס קלעפּן זיך שיין אין די פֿעלדער און לאַנדווירטשאַפֿטלעכע געגנטן אין דער אַרומיקער סבֿיבֿה און קענען
מער נישט אַראָפּגענומען ווערן, נאָר די ווינט־אינדוסטריע באַשטעטיקט דאָס אין דעם זין, וואָס זי זאָגט, יאָ, מיר האָבן יעדן
יאָר אַ באַטײַטנדיקן פֿאַרלוסט פֿון דער אויבערפֿלאַך אויף די ראָטאָרן צוליב ראַנד־פּראָבלעמען, אָבער די ווערן פֿאַרראָכטן.
זיי דאַרפֿן אויך ווערן רעפּאַרירט, ווײַל וואָס גרױבער דער אױבערפֿלאַך, אַזוי לויטער ווערט די ווינט־טורבינע.
ווײַל די ראָטאָר־בלאַטן זענען דער הויפּט־מקור פֿון ראַש־עמיסיעס.
דער עקאָנאָמישער אויסנוץ פֿון דער ראָטאָר־בלאַט־איבערפֿלאַך ווערט אויך רעדוצירט דורך די גראָבקייט.
דעריבער זענען פֿאַרשיידענע אָפּשאַצונגען, לויט וועלכע די פאַבריק פּראָדוצירט יעדן יאָר 1, 2 אָדער 3 פּראָצענט
ווייניקער עלעקטריציטעט צוליב אָפּשליסונג פֿון דער אויבערפֿלאַך, וואָס מאַכט די אויבערפֿלאַך אַזוי גראָב.
דערפֿאַר דאַרף מען זיי רעגולער רעפּאַרירן, וואָס אַליין באַשטעטיקט די מאָס פֿון טראָגן און שאָדן
וואָס פּאַסירט אויף די אויבערפֿלאַכן; אַנדערש וואָלט נישט געווען קיין נויט זיי צו רעפּאַרירן.
און די דאָזיקע אָפּניצונג, נו, מע קען זיך וועגן דעם קריגן, אָבער עס איז פֿאַראַן אַ באַריכט פֿונעם וויסנשאַפֿטלעכן דינסט פֿונעם
דײַטשן בונדעסטאַג פֿון 2020, באַזירט אויף פֿראַונכאָפֿער־איבערלעקונגען פֿון 30-מעטער-לאַנגע
ראָטאָר-פֿליגלען, וווּ 10 מעטער זענען רעלעוואַנט, וווּ עס קומט פֿאָר אַ היפּשע אָפּניצונג, וואָס פֿירט
צו 45 ק"ג אָפּניצונג פּער יאָר פּער ווינט-טורבינע.
נו, הײַנט האָבן מיר ניט מער 30 מעטער לאַנגע ראָטאָר־בלאַטן; הײַנט האָבן מיר ראָטאָר־בלאַטן וואָס זענען
לפּחות 80 מעטער לאַנג – און זיי גייען אַרײַן צו 100 מעטער!
אַזוי, אויב מיר נעמען נאָר 80 מעטער לאַנגע ראָטאָר־בלאַטן, וואָס הײַנט זענען סטאַנדאַרט, מוזן מיר אָננעמען אַ לענג פֿון בערך 40
מעטער וואָס איז אויסגעזעצט צו וועטער, אַגרעסיע און אַבראַזיע, און נישט 10 מעטער, ווי דער
וויסנשאַפֿטלעכער סערוויס און פֿראַונעהאָפער האָבן אָנגענומען.
דאָס מיינט אַז עס איז נישט מער 45 קילאָגראַם פּער יאָר, נאָר 45 מאָל 4 = 180 קילאָגראַם פּער יאָר פּער ווינט־טורבינע.
און אויב מען מאָלטיפּליצירט 180 ק"ג מיט 25 יאָר אָפּעראַציע, איז דאָס צווישן 2 און 3 טאָנען מיקראָפּאַרטיקלען
און פּערסיסטענטע כעמיקאַלן, וואָס ווערן אַרויסגעלאָזט אין דער סביבה פּער ווינט־טורבינע.
דאָס איז אין אָנהייב נישט קיין פּראָבלעם פֿאַרן אָפּעראַטאָר, ווײַל ער קען יעדן יאָר
לאָזן רעפּאַרירן די אויבערפֿלאַך און די ראָטאָרן.
אָבער די סביבה, בײַזונדערס ווען עס קומט צו לאַנדווירטשאַפֿטלעכן ערד וואָס ווערט גענוצט פֿאַר עסנוואַרג־פּראָדוקציע, ליידט
נאַטירלעך דערפֿון, ווײַל עס איז שטענדיק פֿאַרפּעסטיקט מיט מיקראָפּאַרטיקלען און האַלטנדיקע כעמיקאַלן, וואָס נאָך
20 אָדער 25 יאָר וועלן נאַטירלעך מיינען אַז דאָס ערד קען מער נישט ווערן גענוצט פֿאַר לאַנדווירטשאַפֿטלעכע צוועקן.
פֿאַר בױערן איז דאָס מער אָדער ווייניקער גלייך צו עקספּראָפּריאַציע.
אַזוי, לויט וואָס מיר האָבן געהערט, רעדן מיר נישט נאָר וועגן אַ פּאָר גראַמען, נאָר וועגן עטלעכע טאָנען.
יאָ, עס איז אַלאַרמירנדיק צו טראַכטן וועגן די מעגלעכע שאָדן וואָס ווערט פֿאַרשאַפֿט דורך אַבראַזיע.
און דאָס איז נישט נאָר די איינציקע געזונט־געפֿאַר, נאָר עס איז אויך דער דרוק פֿון
אינפֿראַ־קלאַנג, וואָס איז פֿאַר מענטשן אומגעהערט.
דער אינפֿראַסאָונד איז אַזוי געפֿערלעך, ווײַל ער איז ניט הערלעך פֿאַרן מענטשלעכן אױער.
אָבער צוליב דער שטענדיקער אויסזעצונג – ענלעך צו אַ טראָפּן וואַסער וואָס שטענדיק טריפֿט, טריפֿט, טריפֿט – דערפֿאַרן געפילדיקע
מענטשן דרוק אויף זייער נערווער־סיסטעם און האַרצ־קרעפֿט־סיסטעם.
און מענטשן ווערן אין דעם זינען פֿון זייער שלאָף באַרויבט.
עס זענען שטודיעס וואָס ווײַזן אַז דאָס קען אויך שטעלן אַ דרוק אויף דעם האַרץ־מוסקל.
דאָס איז באַשטימט געוואָרן בײַם דײַטשן אוניווערסיטעט אין מײַנץ.
און עס זענען מענטשן וואָס רעאַגירן זייער סענסיטיוו דערצו, ניט נאָר פאַרלירן זייער שלאָף, נאָר עס קען אויך
פירן דערצו אַז מענטשן מוזן זיך אַרומצוציען פֿון דעם אָרט וווּ די איינריכטונגען זענען געבויט.
אפילו טראָץ דעם גרויסן שפּאַלט ביז איצט?
יאָ. די געוויקסן זענען איצט כּמעט 300 מעטער הויך.
זיי ווערן געבויט אויף דער הייך, ווײַל די גוטע ערטער אויפֿן ברעג זענען שוין פֿאַרנומען.
דערפֿאַר מוזן זיי בויען אַרויף.
און דערפֿאַר קען מען פֿילן דעם דאָרט איבערגעשיקטן אינפֿראַסאַונד פֿאַר מיילן אַרום.
די מינימום־דיסטאַנסן וואָס די רעגירונג דאָרט באַשטימט, זענען צו קליין.
און אויב דאָרט איז נישט נאָר איין פּלאַנט, נאָר עטלעכע פּלאַנטן וואָס האָבן אַ קאָנצענטרירטן ווירקונג אויף דעם מענטשלעכן
גוף, קענען מענטשן ערנסט באַטראָפֿן ווערן, ביז אַז זיי האָבן ניט מער אַ גוטע לעבן־קוואַליטעט, נאָר ווערן קראַנק דערפֿון.
עס זענען אָרגאַניזאַציעס ווי BUND וואָס האָבן אָנגענומען די זאַך צו באַשיצן דאָס אַלעס.
איך ציטיר: לויט BUND שטעלט ווינט־ענערגיע נישט קיין יסודי סכנה פֿאַר אונדזערע וואַַלדער, אונדזערע
פֿייגל אָדער, בכלל, פֿאַר געזונטהייט אָדער נאַטור.
יאָ, מענטשן גלייבן אַז בונד, ווי אַ אַדוואָקאַט פֿאַר נאַטור און סביבה, וויל דאָ עפּעס גוטס טאָן.
אָבער דאָס איז נישט וואָס ער טוט איצט.
ווי מיר קענען זען אויף דער וועבזײַט פֿון דער אַסאָציאַציע, אַרבעט ער אפילו צוזאַמען מיט ווינט־טורבינע־פֿירמעס.
עס שטייט אַז עס איז קאָאָפּעראַציע מיט די דאַך־אָרגאַניזאַציעס אין זאַך אינהאַלט, וואָס איז אַ קלאָרער
אינטערעסן־קאָנפליקט און, לויט מײַן מיינונג, נישט אומאָפּהענגיק.
דאָס איז אויפרייסנדיק. איצט, ווען מיר האָבן אַ ביסל געדאַנק וואָס די סיטואַציע איז מיט ווינט־טורבינעס, וואָלט מען געמיינט
אַז די אויטאריטעטן זאָלן שוין וויסן דערפֿון און נעמען אַקציע.
וואָס איז אייער דערפֿאַרונג מיט אַלע אויטאריטעטן?
יאָ, מען וואָלט געמיינט אַז אַ ציבורדיקע אויטאריטעט וואָלט האַנדלען אין די אינטערעסן פֿון אירע בירגער
און אָנווענדן דעם פּרעקאָושאַנער פּרינציפּ כדי צו פאַרמיידן שאָדן צו געזונט און צו דער סביבה.
אָבער זי טוט נישט.
אונדזערע דערפֿאַרונגען זענען געווען ווי פֿאָלגנדיק:
מיר האָבן די אויטאריטעטן, אין דעם פאַל די סביבה־אַגענטור און די דיסטריקט־אַדמיניסטראציע, צוגעשטעלט אַ גרויסן מאָס אינפֿאָרמאַציע
איידער דער בויען פֿון די ווינט־טורבינעס, אַרײַנגערעכנט דערקלערונגען, עקספּערטן־מיינונגען
און פאַקטן וואָס מען קען שוין נישט אָפּלייקענען.
און די אויטאריטעטן האָבן בכלל נישט רעאַגירט, האָבן גאָרנישט געטאָן.
איך געפֿין דאָס גאָר אומגלייבלעך, ווײַל די נאָכפֿאָלגונג פֿון דער קאָנסטיטוציע איז אויך אַ
העכסטער פּריאָריטעט פֿאַר די עפֿנטלעכע אויטאָריטעטן.
דערצו מוז דער פֿאַבריק־אָפּעראַטאָר באַווײַזן אַז זײַן פֿאַבריק פֿאַראורזאַכט נישט קיין שאָדן.
און אַ סביבה־אויטאָריטעט, ווי אַ אונטערגעשטעלטער אָפֿיס פֿון דער דיסטריקט־אַדמיניסטראַציע, מוז אויספֿאָרשן
ענינים וואָס זענען אַ סיבה פֿאַר זאָרג און שטעלן אַ סכנה, כּדי צו פֿאַרמיידן גרעסערן שאָדן.
אָבער זי טוט נישט.
אַזוי האָבן מיר געשיקט אַ סך אימעילס צו אַ גאַנץ פֿון פֿיר אויטאָריטעטן. די ענטפֿער איז געווען נול.
עס איז נישט געווען קיין ענטפֿער.
און אין אונדזער פאַל זענען די ווינט־טורבינעס אָנהייבליך אין טיילן באוויליקט געוואָרן, און דער בויען־פּערמיט איז געגעבן געוואָרן.
און דאָס איז, כמובן, לעגאַל אומאַננעמבאַר און גאָר אומאַננעמבאַר.
דאָס מיינט אַז אויב די אויטאריטעטן, די פּאָליטיקער און, ווי מיר אַלע וויסן, די מעדיע ווילן דורכצופירן די
טעכנאָלאָגיע, דעמאָלט שטעלט זיך די פֿראַגע פֿאַר וואָס.
יאָ, מיר האָבן זיך אויך געפרעגט.
דער צוגאַנג קען אפֿשר באַשרײַבן ווערן אין איין וואָרט – אידעאָלאָגיע.
פֿאַר מיר איז דאָס אַ גרינע אידעאָלאָגיע וואָס קען נישט דורכגעפֿירט ווערן.
ווייל וואָס מיינט ענערגיע־איבערגאַנג?
מיר ווילן ניצן די רעסורסן פֿון דער פּלאַנעט.
מיר ווילן דאָס, לאָמיר זאָגן, ריכטיק נוצן לטובֿת מענטשן, אַזוי אַז עטלעכע מענטשן וועלן דערפֿון נוץ
האָבן און די סביבה, לאָמיר זאָגן, ליידט נישט דערפֿון.
און מען פּרוּווט דאָס צו טאָן, צווישן אַנדערע זאַכן, דורך בויען טויזנטער ווינט־טורבינעס,
וואָס אָבער קענען נישט דערגרייכן דעם געוואלטן ציל.
עס איז ריין פּאָליטישע אידעאָלאָגיע, אָבער אין פּראַקטיק אַרבעט עס נישט.
און דאָס איז, כמובן, איין פֿראַגע: פֿאַרוואָס פֿירן זיך פּאָליטיקער אַזוי?
פֿאַר וואָס נישט מאַכן אַ סוף דערצו?
פארוואס נישט באַטראַכטן די פאקטן און טראַכטן ראַציאָנאַל?
און דאָס ברענגט פֿאַר מיר די פֿראַגע: צי זענען די פּאָליטיקער אין דעם פאַל נישט גענוג קאָמפּעטענט?
ווילסטו דאָס נישט?
צי זענען זיי אָפּהענגיק, אַז זיי ווילן נישט נעמען אַקציע קעגן עס?
און פֿאַר וואָס ווערט געמאַכט אַלע מיכּים צו דורךצופֿירן דעם ענין, ווען דער רעשט פֿון דער
וועלט גייט נישט נאָך דײַטשלאַנדס ספּעציעלן וועג?
אַזוי מוז איך טיילווייז אָננעמען, אַז מיר האָבן אַ אָפּהענגיקע פּאָליטישע קלאַס וואָס קערט זיך נישט וועגן אונדזער
היימלאַנד, אונדזער לאַנד, און וואָס אין דעם זינען שעדיקן אונדז.
אין אייער בירגער־יניציאַטיוו האָט איר שוין געוווּנען עפּעס דערפֿאַרונג, ווי מענטשן וואָס
ווילן מאַכן אַ חילוק קענען נעמען פּראַקטישע שריט.
דערצייל אונדז דערוועגן.
מיר האָבן שוין צען יאָר געקעמפט קעגן דעם משוגעת.
און אַ טייל פֿון דעם הצלחה איז די סאָלידאַריטעט, די פֿאַרבינדונג מיט אַנדערע
באַטראָפֿענע מענטשן אין אַנדערע בירגער־איניציאַטיוון.
עס איז וויכטיק אַז מענטשן זאָלן זיך צוזאַמען קומען, אַז קיינער זאָל נישט קעמפן אַליין, און אַז זיי זאָלן טיילן
זייערע דערפֿאַרונגען, פאַקטן, אינפֿאָרמאַציע־מאַטעריאַלן, עקספּערטן־מיינונגען, לעגאַל־עצות און אַזוי ווייטער.
און אויך זיך שטיצן איינער דעם צווייטן מיט אַרבעט־קראַפֿט אויפֿן אָרט.
פֿאַרשטייט זיך, דאָס פֿאָדערט אַ סך אַרבעט, אַ סך צײַט און אַ סך איבערגעגעבנקייט פֿון די באַטייליקטע.
און ווען דו האָסט דאָס שוין פֿאַר פילע יאָרן געטאָן, דאַן ווייס איך וואָס איך רעד.
מיר האָבן שוין דאָרט גאַנץ אַ סך דערגרייכט.
מיר האָבן געדרוקט צײַטונגען און פֿלײַערס.
מיר האָבן פּראָטעסטן אָרגאַניזירט, דערקלערונגען געשריבן און פּעטיציעס אויסגעאַרבעט.
מיר זענען אָנגעקומען צום שטאַט־פּאַרלאַמענט פֿון ערפֿורט.
מיר האָבן גוטע פֿאַרבינדונגען מיט פּאָליטיקער, ווײַל זיי זענען וויכטיקע קאָנטאַקטן וואָס דאַרפֿן אונדז הערן.
אָבער דער ציל, דער גרויסער ציל פֿאַר דער גאַנצער דײַטשלאַנד, זאָל זײַן אַז מען לייגט אַזוי פֿיל דרוק אויף די
פּאָליטישע באַשלוס־נעמער, אַז אַ קאָנצענטרירטע אַקציע פֿירט צו אַ רעאַקציע אין דעם בונדעסטאַג.
ווײַל דאָרט ווערט דער באַשלוס געמאכט.
מיר האָבן אַ לעגאַלע סיטואַציע וואָס שטאַמט פֿון דעם בונדעסטאַג און האָט אַ השפּעה אויף די יחיד פֿעדעראַלע שטאַטן.
און נאָר אַ קאָאַליציע פֿון די באַטראָפֿענע מענטשן קען דאָרט הצלחה ברענגען.
אַליין פילט מען זיך גאַנץ עלנט אין דער אָפֿענער לאַנדשאַפֿט.
איך פֿאַרגלײַך דאָס שטענדיק מיט די פּויערישע אַרמייען פֿון מיטלעלטער.
ווען מען האָט זיי צוזאַמען געשטעלט, זענען זיי געווען שטאַרק.
איין צוגאַנג קען זײַן צו ערשטער זיך פֿאַראייניקן, כמובן, און ווייטער שטענדיק און קאָנסיסטענט אַרבעטן אויף דעם
ענין, נישט אויפֿהערן, און זאָגן די פּאָליטיקער אַז דאָס איז ווייַט ווי עס גייט און נישט ווייטער.
מיר וועלן נישט אויפֿהערן.
מיר וועלן ווייטער נאָכפאָלגן דעם ענין.
און מיר וועלן שטענדיק האַלטן אַ נאָענטן אויג אויף אײַך, שטענדיק נאָענט באַטראַכטן וואָס איר טוט.
און מיר וועלן ווייטער פֿאָדערן ענדערונג ביז עס וועט פּאַסירן.
ווייל די סכנה דאָרט איז עקסטרעם. דאָס איז קלאָר.
און מיר האָבן אַ אחריות צו זיך אַליין, צו אונדזערע משפּחות, צו אונדזער לאַנד.
און דערפֿאַר גיבט מען נישט אויף; דאָ קעמפֿן מיר ביזן לעצטן מאָמענט.
מיר האָבן באַמערקט אַז בירגער־יניציאַטיוון שפּראָסן כּמעט איבעראַל.
נאָר וועגן ווינט־קראַפֿט.
וואָס פֿאַר אַ עצה קענט איר געבן די נײַ־אָנהייבנדיקע בירגער־איניציאַטיוון?
איך האָב נאָר דערמאָנט די וויכטיקסטע זאַך, וואָס איז נעצווערק.
דאָס מיינט אַז בירגער־איניציאַטיוון זענען, כמובן, באַגריסט צו קאָנטאַקטירן אונדז.
און מיר פּרוּוון דאָרטן צו געבן אָנווייזונגען, צו העלפֿן מיט זאַכן וואָס זענען שוין מיט
אונדז געשען, וואָס מיר האָבן שוין איבערגעלעבט.
ווײַל, בײַם סוף פֿון טאָג, איז אַ געוויסע מאָס דערפֿאַרונג נייטיק, ווײַל די לעגאַלע סיטואַציע איז קאָמפּליצירט.
עס איז פֿאַרערגערט געוואָרן דורך די לעצטע רעגירונג, בפרט מיטן גרינעם מיניסטעריום פֿאַר סביבה.
און עס איז זייער וויכטיק דאָרט צו געבן אָנווייזונגען, אַזוי אַז מענטשן וויסן פּונקט וואָס זיי זאָלן טאָן.
אין דער געגנט, אָדער איבער־געגנטלעך
דערפֿאַר האָבן מיר דאָרט אַ פֿאַרבאַנד פֿון בירגער־איניציאַטיוון פֿון דער גאַנצער תורינגיע.
וואָס מיר שוין איצט דורכפֿירן צוזאַמען מיט פֿיל אַנדערע בירגער־איניציאַטיוון.
און, כמובן, דאָס זאָל און מוז ווייטער וואַקסן.
צו דעם ציל האָבן מיר געשאַפֿן אַ פּאָרטאַל, וווּ מען קען אַרײַנלייגן אַלע אינפֿאָרמאַציע און וווּ יעדע בירגער־יניציאַטיוו
קען צוטריט האָבן צו די אינפֿאָרמאַציע וואָס זי דאַרף.
און, פֿאַרשטייט זיך, איז פּערזענלעכער קאָנטאַקט זייער וויכטיק.
ווייל עס איז וויכטיק פֿאַר מענטשן צו שטיצן איינער דעם אַנדערן.
און צי דאָס איז נעענטער אָדער ווייטער, איז שוין נישט וויכטיק.
די קריטישע זאַך איז אַז יעדער שטיצט יעדן אַנדערן, אַזוי אַז מען וועט אונדז באַמערקן אין פּאָליטיק.
יאָ, זייער גוט. איר האָט נאָר געשטעלט פּערזענלעכן קאָנטאַקט אויף שפּיץ פֿון אייער רשימה.
און דו האָסט אויך אין אונדזער פּרעלימינאַרישער דיסקוסיע דערמאָנט, אַז דו פּלאַנירסט אַ גרויסע קאַמפּיין אין דער
נאָענטער צוקונפֿט, וואָס איז נישט גלײַך געצילט אויף פּאָליטיק.
אָבער ביטע דערציילט אונדז אַ ביסל מער וועגן דער קאַמפּאַניע.
מיר פּרוּוון מיט אַ קאַמפּאַניע צו שאַפֿן אַן ענלעכע לאַנדווייט אויפמערקזאַמקייט.
דאָס וועט באַלד זיך דערווײַזן אין אַ פֿלייער וואָס איז גאַנץ אינפֿאָרמאַטיוו.
איך האָב פריער דערמאָנט די סכּנות וואָס ווערן געשטעלט דורך ווינט־טורבינעס.
און דערפֿאַר וועלן מיר אין דער נאָענטער צוקונפֿט אַרבעטן מיט פֿיל אַנדערע בירגער־איניציאַטיוון, כּדי צו אינפֿאָרמירן בירגער איבער
גאַנץ תורינגיע לכל־הפּחות טויזנט מאָל, און וועלן זײַן דער קאָנטאַקט־פּונקט פֿאַר
פֿאַראינטערעסירטע בירגער וואָס ווילן וויסן מער.
נאָך דער פֿלייער־קאַמפּאַניע וועלן זײַן אַ סך אינפֿאָרמאַציע־איווענטן, וווּ מען קען ווידער דערקלערן די גאַנצע
ענין פֿאַר די בירגערס אין רעלעוואַנטע פּרעזענטאַציעס מיט פאַקטיש געשטיצטע אינפֿאָרמאַציע, אַזוי
אַז זיי סוף־כּל־סוף אויפוועקן זיך צו דער סיטואַציע.
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, די בירגערס, אָדער מיר ווי בירגערס־איניציאַטיוון, וואָס פֿאַראייניקן דעם פּראָטעסט,
באַקומען נאָך מער וואָג אין פּאָליטיק, און דער ענין ווערט געשטעלט אויף שפּיץ פֿון דער אַגענדע, ווײַל עס איז זייער וויכטיק.
געזונט איז הײַנטצוטאָג די וויכטיקסטע זאַך, נישט נאָר ענערגיע־זיכערהייט.
און ווען דו האָסט ניט מער דיין געזונט, לײַדט דיין לעבן. און דאָס איז נישט קיין אָנגענעם אָפּציע.
יאָ. איר האָט איצט אַבסאָלוט פאָקוס אויף בילדונג, דאָס הייסט צו אינפֿאָרמירן די
באַטראָפֿענע בירגער, וואָס פשוט נאָך נישט וויסן דערפֿון.
און מײַן לעצטע פֿראַגע איז: צו וועמען קען מען איצט איבערגעבן די אינפֿאָרמאַציע?
ווער איז איצט אָפֿן צו אַזאַ אינפֿאָרמאַציע?
די בויערן זענען דאָ באַזונדערס וויכטיק, ווײַל ווינטטורבינעס ווערן אָפֿט אויפֿגעשטעלט אין פעלדער,
וווּ די צוגעבונדענע פּראָדוקטן ווערן געוואַקסן.
דאָס אַרײַננעמט די וואַלד־אויטאָריטעטן, וואָס זאָלן זיכער אויך באַטראַכטן די אינטערעסן
פֿון חיות־וווילזײַן אין וואַלד און נאַטור.
און איבער אַלץ שפּילן אויך אַ וויכטיקע ראָלע די וואַסער־שוץ־אויטאָריטעטן און די וואַסער־פֿאַרזאָרגונג־פֿירמעס,
וואָס זענען פֿאַרשטייט זיך פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר טרינקוואַסער.
ווייל אויב דאָרט אַנטשטיין סכנות – וואָס איך האָב פריער קורץ באַשרײַבן – קען דאָס פירן צו אַ עקסטרעם טאַקסישער קאָנטאַמינאַציע,
וואָס קען באַווירקן די געזונטהייט פֿון אונדז אַלע.
איך האָב פריער דערמאָנט אַז אין דײַטשלאַנד זענען שוין 1,500 ערטער פֿאַרפּעסטיקט מיט PFAS.
און אַזוי איז עס אויך אַ חוב צו זיך אַליין, צו אייגענעם געזונט, צו אַרויספֿאָדערן די אויטאריטעטן אָדער די פֿירמעס, צו פֿרעגן
פֿראגן, צו אינפֿאָרמירן זיי און צו ווײַזן אַז דאָ זענען זאַכן וואָס קענען ווירקן אויף מענטשן, אויף דער
נאַטור און אויף חיות, און וואָס קענען זײַן געפֿערלעך.
און דאַן זאָל מען צושטעלן די רעלעוואַנטע אינפֿאָרמאַציע.
מײַן עצה איז שטענדיק צו פּאַקן דאָס צוזאַמען און פאָרשטעלן עס צוזאַמען צו פּאָליטיקער,
אַזוי אַז מיר רעדן מיט איין קול, אַזוי צו זאָגן.
נו, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר די קלאָרע אָפּציעס און פֿאַר די פֿאָרגעלייגטע שריט.
מיר וועלן דאָס זיכער באַהאַנדלען אויף Kla.TV און שטיצן עס אַזוי גוט ווי מיר קענען. אַ גרויסן דאַנק.
אַ דאַנק פֿאַר אייער שטיצע. איך האָף אַז פילע מענטשן איצט פֿאַרשטיין אַז דאָס איז אַ זייער וויכטיקער ענין און
אַז יעדער זאָל זיך דערמיט באַשעפֿטיקן. אַ גרויסן דאַנק.
אויב איר ווילט וויסן פארוואס די טעכנאָלאָגיע נאָך אלץ ווערט פּראָמאָטירט טראָץ אַלע אירע נעגאַטיווע
ווירקונגען, רעקאָמענדירן מיר צו קוקן די פאלגנדיקע פּראָגראַם.