Mikakatano ya bakimi-bitumba mpe ya coronavirus ememi mituna mpe mitungisi epayi ya bato ebele.
Mpo na bato ebele, bondimi na bango ya moboko na politiki eninganaki.
Kopekisa makanisi oyo ezali se komonana mingi mpe kobima ya mabunga na kati ya bopesi-mibeko mpe ya boloko, ezali komatisa
ntembe soki bato ya politiki bazali mpenza kosala mpo na bolamu ya bato na nzela ya
mibeko ya kopekisa mpe ya makasi oyo bazali kotia.
Boyokani kati na politiki mpe bato oyo esengelaki emonisa, ebebi na ndenge emonanaka na bisika ebele.
Yango wana, bato bazali se kobakisama na kotambola na balabala mpo na kolakisa botɛmɛli.
Bamiyokaka ete bato ya politiki, "bato ya likolo", basosolaka bango malamu te, mpe na yango, bamonisaka bango malamu te.
Mpo na kolimbola likambo oyo malamu koleka, tótala bandakisa oyo misato:
1 Modɛlɛ ya mombongo mpo na krize ya bakimi-mboka
Krize ya bakimi-mboka ezali mpe mokumba monene ya mosolo mpo na Allemagne:
Koyamba bato oyo baluki libateli, bakimi-bitumba mpe baoyo baboyami kasi batikami kaka,
esɛngaka pene na miliárɛ 50 ya ba euros na mobu.
Etat ya Berlin moko kofuta pene na miliard moko ya ba euros na mbula – koleka milio 2,7 ya ba euros na mokolo.
Nani azwi litomba na krizi oyo?
Tózwa ndakisa na misala ya bokengi: motángo ya basáli emataki kino na 280 000 na mobu 2023.
Molobeli ya BDSW*, Silke Zöller, amonaka ete "esika ya kofanda ya bakimi-mboka ekomi masini ya kosala mbongo".
Emonani polele ete biloko nyonso te bizali na mobeko na kati ya molongo ya boluki wolo ya boye:
Mbu eleki, Biro ya Police ya Makambo ya Mabe ya Leta ya Berlin etalaki basali 514 ya bakompanyi 204
ya bokengi na bisika 85 ya koyamba bakimi-mboka.
Na bosukisi: na kati ya basali 514, 300 bazalaki na dossier na police, bazwaki formasyo te to bazalaki na mbula na se ya 18.
Na kotalela makambo oyo ya mabe koleka, esengeli te ete bato oyo bazali na mokumba, kino na bakonzi ya
likolo ya leta, balukisama na mozindo mpe bázwa etumbu?
2_A "lisanga ya bana mboka" mpo na kokamba makanisi ya bato
Biro ya ndako ya Nancy Faeser efutaki pene ya €60,000 na mbongo ya bafuteli mpako mpo na mibeko ya kokanga monoko.
"Forum contre la Fausseté", oyo ezwaka lisungi ya mbongo mpe esungami na Fondation Bertelsmann, na kati ya basusu,
esalaki "Conseil ya Bato" na mokolo ya 15 sanza ya misato 2024.
Komite oyo ya bato 120, oyo emonanaka polele te mpe etelemeli "disinformation", elingi ete guvɛnɛmá etia
mateya ya bato nyonso oyo ezali na mobeko, bokɛngɛli ya media mpe bokɛngɛli ya internet.
Lisusu, balendisi bákanga makambo liboso.
Mokanda nyonso oyo bapanzi sango mpe bana mboka batiaka na ba réseaux sociaux esengeli etalelama liboso na
intelligence artificielle mpe elongolama soki esengeli.
Moto nyonso oyo akobuka mobeko oyo akoki kutu kokende na tribinale.
Oyo bazali kosenga ezali leta ya bokonzi ya makasi oyo ekoponaka na ndenge ya Leta nini ezali malamu to
mabe – na boyokani mobimba na Programme 2030 ya ONU.
Bana mboka nyonso balingi mpenza likita oyo ya bana mboka ya bokonzi ya makasi, oyo ezali na bato oyo
baponami na maboko mpe na bokonzi ya mayele ya mosala (AI)?
3_Makambo ya bonyama na boloko ya Reiner Füllmich
Makambo ya nsomo ya ndenge babɔkɔlaki Monganga Reiner Füllmich na boloko ya bokengi makasi na Rosdorf, Göttingen,
emonanaki polele na ntango ya interview moko na baavoka na ye.
Maloba oyo ezalaki ya kokamwa mpo moto moko te akokaki kokanisa ete makambo ya boye ekokaki kosalema na ba boloko ya Allemagne.
Bapolisi bayebisaki avoka Dr. Füllmich ete bamoná naino te moto oyo bafundi lokola ye, bakanga ye na boloko ya moto moko sanza
zomi na moko mobimba mpo na libunga ya pɛtɛɛ, mpe bamemaka ye na makambo na tribinale na minwe mpe makolo na bikangeli ya ebende.
Sima ya kozonga uta na tribinale, balongoli Dr. Füllmich bilamba nyonso mpo na kosala ye fouille ya nzoto mobimba mpe ya kotiola.
Na boumeli ya sanza zomi na moko, avoka oyo ayebani na mokili mobimba azali na boloko ya bomoko.
Dokotolo Füllmich apekisami makasi koloba na bakangami mosusu.
Mokolo na ye kaka na bato ya libanda ezali avoka na ye.
Dr Reiner Füllmich apesamaka kaka ngonga misato na sanza mpo na kokutana to kosolola na libota na ye na telefone.
Kolanda minganga ya Füllmich, kolongono ya nzoto na ye ekomi na likama monene sikoyo.
Bato ya Allemagne bayebi makambo oyo, baponaki yango, to balingi kozala na likoki ya kobongisa yango?
Conclusion
Na chance, ezali na bato ya kimya mpe bato ya makanisi ya mosika, babundi mpo na bosembo mpe bapionniers oyo, na tango politiki
ezali kokwea, bazali kokamba ebele ya bato oyo basepeli te, mpe kutu bazali kolala nkanda
makasi, na banzela ya kimya mpe ya kotonga!
Lokola nzela ya kobima na mabunga ya politiki ya bakonzi baponami, avoka Ralf Ludwig amonisaki na manifestation ya 2024
na Berlin ete bokonzi ya suka ya kozwa bikateli ya politiki, mpe na yango nguya, esengeli kozonga lisusu epai ya bato.
Yango elingi koloba ete na bikateli nyonso ya politiki, ezali te bato ya politiki kasi
bato nde basengeli kozala na liloba ya suka.
Talá biteni ya diskur ya Ralf Ludwig:
Balobaka ete tozali na demokrasi. Kasi tozali kaka na demokrasi ya bakitani.
Likambo kaka moko oyo demokrasi ya bamonisi epesaka yo nzela ya kosala ezali ya kopona bakonzi na yo sima ya mibu
minei nyonso – kasi kaka kati na etuluku moke ya bakonzi wana.
Bozali na likoki ata moke te ya kopona makambo ya politiki, mibeko ya politiki, mpe mibeko-misano ya
politiki, atako yo na ngai nde bato ya mboka oyo.
Nakanisi esengeli tólóngwa na ba états fédéraux.
Tozali na mobeko-likonzi na biso moko na ekolo federal nyonso.
Mpe lokola ezali ba constitutions ekeseni, constitution moko na moko na kati ya leta federal
epesaka nzela ete tobongola ba constitutions yango.
Yango elingi koloba, kasi, ete tokoki kozwa bokonzi oyo na bikolo ya federele.
Yango nde esukisi maloba ya Ralf Ludwig na ntina na nzela moko ya mobeko mpenza mpe, koleka nyonso, ya kimya,
mpo na kokoma na demokrasi ya solo ya bato, epai wapi bato bazali mpenza na likoki ya koloba.
Nzela oyo, na nzela ya mbongwana na ba constitutions ya ba états oyo endimami na voti ya
bato, ezali ya kimya mpenza mpe endimami na mibeko.
Yango ekopesa bato mokumba mobimba mpe bokonzi nyonso, oyo ezali, na suka, mobeko-motina ya demokrasi.