Bosgun we koronawirus krizisleri ilatyň giň gatlaklarynda soraglar we aladalary döretdi.
Köp adamlar üçin syýasata bolan esasy ynamy sarsdy.
Pikirleriň barha aýdyňlaşýan senzurasy we kazyýet hem-de jazalandyrma ulgamyndaky kemçilikleriň ýüze çykarylmagy,
syýasatçylaryň girizýän çäklendirmeleri we basyş çäreleri bilen hakykatdan hem ilatyň iň gowy bähbitlerini nazara
alyp hereket edýändiklerine barha artýan şübheleri döredýär.
Syýasat bilen ony wekillemelisi aýdylýan halkyň arasyndaky gatnaşyk köp ugurlarda aýdyň bozuldy.
Şonuň üçin barha köp adamlar köçelere çykyp, protest bildirýärler.
Olar syýasatçylar, ýagny "ýokardakylaryň" tarapyndan düşnüksiz düşünilýändigini duýýarlar we şonuň üçin
olaryň bähbitleri dogry derejede wekilleşdirilmeýär.
Bu ýagdaýy has gowy düşündirmek üçin gelin bu üç mysaly gözden geçireliň:
1_Biznes modeli bosgun krizisi
Bosgun krizisi Germaniýa üçin hem uly maliýe ýüküdür:
Bosgunlyk soragçylaryny, uruş bosgunlaryny we ret edilen, ýöne şonda-da çydanylan bosgunlyk soragçylaryny
ýerleşdirmek her ýyl takmynan 50 milliard ýewro çykdajy edýär.
Diňe Berlin ştaty ýyllyk takmynan bir milliard ýewro töleýär – bu günde 2,7 million ýewrodan gowrak.
Bu krizisten kim peýda görýär?
Mysal üçin howpsuzlyk hyzmatlaryny alalyň: 2023-nji ýylda işgärleriň sany 280 000-e ýetdi.
BDSW* metbugat wekili Silke Zöller bosgun ýerleşdirilmegiň pul gazanmak maşynyna öwrüldigine düşünýär.
Şol altyn çumrugy atmosferasynda her zadyň kanuny däldigi aýdyň:
Geçen ýyl Berlin Döwlet Jenaýat Polisiýasy edarasy 85 bosgun jaýynda 204 howpsuzlyk kompaniýasynyň 514 işgärini barlady.
Netije: 514 işgäriň 300-siniň polisiýa ýazgysy bardy, hiç hili taýýarlyk geçmändi ýa-da 18 ýaşdan kiçi boldular.
Bu betbagtçylykly şertleri nazara alyp, jogapkärler, hökümetiň iň ýokary derejesine
çenli, doly derňelip we jogapkärçilige çekilmezmi?
2_A "raýatlaryň geňeşi" jemgyýet pikirini dolandyrmak üçin
Nancy Faeseriň Içeri işler ministrligi senzura meýilnamalary üçin salgyt tölegçileriniň
pullaryndan takmynan 60 000 ýewro töläpdir.
Subsidialanan "Forum against Fakes", şol sanda Bertelsmann gaznasy tarapyndan hem goldanýan,
2024-nji ýylyň 15-nji martynda "Raýat Geňeşini" döretdi.
Bu "dezinformasiýa" garşy 120 agzaly göziň görünmeýän komitet hökümetden raýatlaryň hökmany bilim alşyny, metbugat
gözegçiligini we internet gözegçiligini girizmegi talap edýär.
Mundan başga-da, öňünden senzura etmek maslahat berilýär.
Jurnalistler we raýatlar tarapyndan sosial media platformalarynda ýerleşdirilen her bir tekst
öňünden süni aň bilen barlanyp, zerur bolsa öçürilmeli.
Bu düzgüni bozýan islendik adam hatda kazyýete hem düşüp biler.
Talap edilýän zat, näme dogry, näme ýalňyşdygyny resmi taýdan kesgitleýän awtoritar döwlet –
BMG-niň 2030-njy ýyllyk gündeligine doly laýyk gelýär.
Ähli raýatlar hakykatdanam el bilen saýlanan agzalary we süni aň dolandyryşy bolan bu totalitar raýat geňeşini isleýärlermi?
3_Reiner Füllmich-iň adamçylyga ters türme şertleri
Dr Reiner Füllmich-iň Göttingeniň Rosdorfdaky ýokary howpsuzlykly türmede saklanmagynyň gorkunç şertleri onuň
advokatlary bilen geçirilen interwýu wagtynda ýüze çykdy.
Bu beýanatlary geň galdyrdy, sebäbi hiç kim Germaniýanyň türmelerinde şeýle zatlaryň
mümkindigini göz öňüne getirip bilmeýärdi.
Hukuk goraýjy edaralaryň işgärleri advokat Dr. Füllmich-e öň hiç wagt ýönekeý bir jenaýat üçin 11 aýlap ýeke-tüwde
saklanan we sud diňlenişiklerine el-ayaq zynjyr bilen baglanýan şonuň ýaly aýyplanylýan adamy görmediklerini aýtdylar.
Suddan gaýdyp gelenden soň, Dr. Füllmich doly çüýşesiz edilýär, jikme-jik we utandyrýan beden barlagy geçirmek üçin.
On bir aý bäri halkara derejesinde ykrar edilen advokat ýeke-tüzelik jazasyna sezewar edilýär.
Dr Füllmich-e beýleki tussaglar bilen gürleşmek berk gadagan.
Onuň daşky dünýä bilen ýeke-täk aragatnaşygy onuň advokaty.
Dr Reiner Füllmich maşgalasy bilen duşuşmak ýa-da telefon arkaly jaňlaşmak üçin aýda diňe üç sagat rugsat berilýär.
Füllmichiň lukmanlarynyň aýtmagyna görä, onuň saglygy häzir agyr derejede howp astynda.
Alman halky bu şertlerden habarlymy, olary saýladymy ýa-da olary düzetmekde sesini eşidilmegini isleýärmi?
Netije
Bagtlylykdan, syýasatyň şowsuzlyk çäginde hem parahatçylyk aktiwistleri we geljege göz ýetirýän pikir eýeleri, adalat
ugrunda göreşýänler we öňdebaryjylar bar; olar nägile, hakykatdanam has-da gaharlanýan
köpçüligi parahat we gurluşykly ugurlara ugrukdyrýarlar!
Saýlanan wekiller tarapyndan edilen syýasy ýalňyş düşünjelerden çykmak üçin ýol hökmünde, Berlin şäherinde 2024-nji ýylda
geçirilen demonstrasiýada advokat Ralf Ludwig soňky syýasy kararlary kabul etmek ygtyýarynyň we şonuň bilen
bilelikde güýjüň täzeden halkyň özünde bolmalydygyny nygtady.
Bu, ähli syýasy kararlarda ahyrky sözüň syýasatçylara däl-de, halkyň bolmalydygyny aňladýar.
Ine, Ralf Ludwigiň çykyşyndan parçalar:
Demokratiýamyz bardygy aýdylýar. Emma bizde diňe wekiller demokratiýasy bar.
Wekilçilik demokratiýasy size diňe her dört ýylda sizi dolandyrýanlary saýlamaga mümkinçilik berýär –
ýöne diňe sizi dolandyrýanlaryň kiçi bir toparyndan.
Syýasatyň mazmunyny, syýasy çäreleri we syýasy düzgünleri kesgitlemekde siziň hem meniň hiç hili
mümkinçiligimiz ýok, emma biz bu ýurduň ilatyny düzýäris.
Men pikirimçe, biz federal döwletleriň üstünden geçmeli.
Her federal döwletde biziň öz konstitusiýamyz bar.
Olaryň aýratyn konstitusiýalar bolandygy sebäpli, federal döwletiň her bir konstitusiýasy bu
konstitusiýalary üýtgetmäge mümkinçilik berýär.
Emma bu, federal döwletlerde biz bu güýji eýeläp biljekdigimizi aňladýar.
Bu, halkyň hakykatdan hem sesini aýdyp bilýän hakyky halk demokratiýasyna doly kanuny we, iň esasy,
parahatçylykly ýol barada Ralf Ludwigiň beýanatlarynyň jemidir.
Bu ýol, döwlet konstitusiýalaryna demokratik ylalaşylan üýtgetmeler arkaly, doly zorluksyz we kanuny taýdan berkdir.
Bu adamlara doly jogapkärçiligi we ähli ygtyýarlygy berer, bu bolsa ahyrynda demokratiýanyň esasy ýörelgesidir.