Niadtong Enero 2025, sumusunod sa mga lakang sa unom ka pinakadako nga bangko sa US, mihawa usab ang BlackRock, ang pinakadako nga
pinansyal nga grupo sa kalibutan, sa Net Zero Climate Alliance.
Ang labing gamhanang sentral nga bangko, ang Federal Reserve, o FED sa mubo, mibiya sa Green Finance Network.
Sa samang higayon, gipahibalo sa bag-ong Presidente sa Estados Unidos, si Trump, nga mobalik
siya sa hingpit nga pagtagad sa mga fossil fuel.
"Magburot ta, baby, magburot."
Tungod sa grabeng mga panghitabo sa panahon, daghang kabatan-onan ang nag-apil sa mga kalihukan sa klima
sama sa Fridays for Future ug Extinction Rebellion.
Ang pag-atras sa dagkong mamumuhunan kinahanglan nga mobati ka sama sa usa ka sampal sa nawong.
Aron mas masabtan ang kasamtangang mga panghitabo, atong tan-awon una ang paglitaw sa
mga kalihukan alang sa pagpanalipod sa klima.
1. Pag-usbong sa kalihukan sa klima
Niadtong 2006, unang gisugat ni Al Gore, usa ka Amerikano nga politiko ug negosyante, ang tibuok
kalibutan sa iyang pelikulang An Inconvenient Truth.
Naglarawan kini og usa ka senaryo sa katapusan sa kalibutan nga hinungdan sa global warming nga gihimo sa tawo.
Si Gore usa ka multimilyonaryo ug nagsilbi isip ika-45 nga Bise Presidente sa Estados Unidos ubos kang Presidente Bill Clinton.
Niadtong Hulyo 2008, gipahibalo ni Al Gore: "Ang atong kasamtangang kurso hingpit nga dili malungtaron."
Ang mga siyentista sa tibuok kalibutan nagsulti kanato nga basin kulang na lang kita og napulo ka tuig aron
makahimo pa kita og dagkong kausaban aron mapugngan ang makalaglag nga epekto sa krisis sa klima.
Ug ang bugtong paagi aron motubag sa responsibilidad mao ang pagsulbad sa problema sa iyang
gamot, nga mao ang pagsunog sa mga fossil fuel.
Sukad niadto, ang tibuok pagtagad nakatutok sa pagkunhod sa emisyon sa CO2 ingon nga gamot sa tanang dautan.
Ang paggasto ni Gore sa PR aron makuha ang simpatiya sa publiko gibanabana nga $300 milyon alang sa tuig 2009 lang.
Lakip sa uban, nagtukod si Al Gore og mga organisasyon nga nagtudlo sa gitawag nga "mga lider sa klima" .
Niining paagiha mitungha ang mga kalihukan sama sa Fridays for Future ug Extinction Rebellion.
Ang mga idolo sama nila Greta Thunberg, Luisa Neubauer, ug Alexandria Ocasio-Cortez gipasiugda
gayud, ug natukod ang usa ka dako nga network sa klima.
2. Bag-ong teknolohiya isip modelo sa negosyo para sa mga super-adunahan
Sa panan-aw sa publiko, mao gyud ang mga aktibista sama ni Greta Thunberg ang naghatag og presyur sa mga
politiko pinaagi sa mga protesta nga epektibo sa media.
Apan husto ba kini nga panan-aw sa publiko?
ka tuig sa wala pa ang unang pampublikong pagpakita ni Greta Thunberg, ang World Bank ug WEF naglatid
na sa kurso para sa usa ka bag-ong "climate policy".
Sa daghang katuigan sa wala pa nagsugod ang mga protesta sa klima, ang mga dagkong kompanya sa pinansya nagsugod usab sa
pag-invest og gatusan ka bilyon sa mga pondo sa umaabot nga pamuhunan sa kasagaran walay bili nga "mga kompanya
sa klima" ug sa pagpalapad sa kapasidad sa produksyon.
Nakatabang kini kanila nga mapahimutang ang ilang kaugalingon isip mga lider sa merkado ug mag-andam alang sa dagkong kasabotan.
Katingalahan, dili madugay pagkahuman sa unang epektibo sa media nga pagpakita ni Greta sa welga sa eskwelahan
niadtong Agosto 2018, misugod na ang mga politiko sa paglihok.
Pananglitan, niadtong 17 Oktubre 2018, gipirmahan sa Presidente sa EU niadto, si Juncker, ang usa ka memorandum sa pagsabot uban
sa pondo sa pamuhunan sa limpyo nga enerhiya nga Breakthrough Energy Europe. Inisyal nga pakete: 100 milyon ka euro.
Ang mga super-mabug-at nga kompanyang miyembro kinahanglan unahon sa pag-access sa pondo sa EU.
Si Bill Gates mao ang nagtukod sa pondo sa pamuhunan nga Breakthrough Energy.
Ang mga miyembro naglakip sa mga super-adunahan nga indibidwal sama ni Mark Zuckerberg sa Facebook, ni Julian Robertson gikan sa
hedge fund giant nga Tiger Management, ni David Rubenstein, nagtukod sa Carlyle Group, ni
George Soros, ni Jack Ma sa Alibaba, ug uban pa.
Ang merkado para sa "teknolohiya sa klima" padayon nga gipalapdan sa EU.
Niadtong Pebrero 2019, gisugyot ni Juncker nga igasto ang matag ika-upat nga euro gikan sa badyet sa EU alang sa
pagpakunhod sa epekto sa pagbag-o sa klima tali sa 2022 ug 2027.
Morag gipahapsay sa mga politiko ang dalan alang sa usa ka labi ka mapuslanong merkado sa "mga teknolohiya sa
klima" sa mga dagkong magdudula pinaagi sa ilang lehislasyon.
Kining mga kompanya adunay doble nga kahigayunan sa kalampusan. Nakabenepisyo sila gikan sa mga subsidiya sa
EU ug sa taas nga panginahanglan sa ilang mga produkto.
Ang EU nagpataw og dakong presyur sa mga nasud aron matubag kini nga panginahanglan, samtang ang mga
teknolohiya sama sa kuryente gikan sa hangin, enerhiya sa adlaw, ug e-mobility agresibo nga gipasiugda.
Ang mga termino sama sa "ecological footprint" o "carbon footprint" nagpakita sa kamatuoran nga
ang CO2 karon nahimong sukdanan sa tanang butang.
Sa yano lang, ang "CO2" nahimong usa ka bag-ong salapi sa mga merkado sa sapi.
Sukad sa sinugdanan, ang pokus hingpit nga nakatutok sa pagkunhod sa CO2 ingon nga
nag-inusarang hinungdan sa hapit tanang problema sa panahon.
Walay bagyo nga walay parehas nga mga ulohan:
Ang pagbag-o sa klima ang angay basulan! Kinahanglan natong pagkunhod sa emisyon sa CO2!
Ang makapahimo sa usa ka tawo nga magduha-duha mao nga ang ubang hinungdan wala gani giisip bisan gamay
alang sa tinuod nga makaguba kaayo nga mga baha ug kalayo.
Mas grabe pa, ang mga tingog sa komunidad sa siyensya ug sa mga eksperto nga nagduhaduha sa pampublikong
naratibo walay tsansa nga makakuha og coverage sa media.
Pananglitan, daghan kaayong mga patente nga nagpadayag kung unsa kadali karon paghimo sa mga kalamidad sa panahon.
Ang pagkaguba sa kalikupan, sama sa pagputol sa kakahoyan alang sa pagkuha sa mapuslanong hilaw nga materyales o
sa pagpalapad sa mga wind farm, talagsa ra usab hisgutan.
Ang usa ka kiliran nga pagtutok sa "pagbag-o sa klima" nga hinungdan lamang sa CO2 hapit hingpit nga nagpasagad
sa seryosong kadaut sa kalikupan ug sa mga manlupig niini.
Ang pagbag-o sa klima ug pagkaguba sa kalikupan giisip nga pareho sa dili madawat nga paagi.
Balik sa politika: Gikumpirma usab ni Dr. Ottmar Edenhofer nga ang polisiya sa klima wala gyud maghisgot sa pagpanalipod
sa kalikupan, kondili sa hugot nga mga interes sa ekonomiya.
Siya ang Direktor ug Punong Ekonomista sa Potsdam Institute para sa Panukiduki sa Epekto sa Klima:
"...kinahanglan nga klaro nga ipahayag nga epektibo kitang nagbahin-bahin sa bahandi
sa kalibutan pinaagi sa polisiya sa klima."
Kinahanglan tangtangon nato ang ilusyon nga ang internasyonal nga polisiya sa klima mao ang polisiya sa kalikupan.
Kini hapit walay kalabotan sa palisiya sa kalikupan, sa mga problema sama sa pagkalaglag sa kalasangan o sa lungag sa ozone.
Ang akong pansamantalang konklusyon:
Busa samtang ang mga mega-korporasyon ug mga mega-bilyonaryo opisyal nga nag-awhag sa mas dakong pagka-malungtaron
ug sa "klima," nagahimo usab sila og dagkong ganansya.
3. Daghang pagbiya sa mga alyansa sa klima
Karon mobalik kita sa sinugdanan gayud – ang pagbiya sa BlackRock ug Co. sa Climate Alliance.
Nagpataas kini og pangutana: Ngano karon nga ang pinakadako nga mga mamumuhunan nagpalayo sa "berde nga
teknolohiya" ug nagbalhin sa nukleyar nga kuryente?
Ug ngano man gusto ni Presidente Trump sa Estados Unidos nga mobalik sa hingpit nga pagsalig sa fossil fuels?
Kalit ba silang wala na'y pagtagad sa kalikupan? O wala ba gyud sila magtagad?
Ang eksperto sa pinansya ug analista nga si Ernst Wolff naghatag og usa ka labi ka makatuohan nga rason.
"Ang bag-ong dakong agenda may kalabotan sa artipisyal nga intelihensiya."
Ug katingalahan kini, kay ang World Economic Forum karong tuiga, ang miting sa Davos, adunay motto nga
"Cooperation in the Intelligent Age", busa kini tanan bahin sa artipisyal nga intelihensiya.
Ug ang artipisyal nga intelihensiya kanunay nga gihisgutan bag-ohay lang, labi na dinhi sa
Switzerland, sa tanang mga report sa World Economic Forum.
Ug kanunay kini gihulagway nga dili manalaut, kundili nagmugna og bag-ong mga trabaho, busa dili na
kita kinahanglan mabalaka. Supak kaayo ang tinuod.
Busa, siyempre, ang mga naa sa gahum dako kaayo ang interes sa pagpadayon sa artipisyal nga intelihensiya
tungod kay daghan kaayong kuwarta ang mapalambo gikan niini.
Makapaikag usab nga hinumduman nga bag-ohay lang nga mihawa ang BlackRock sa Net Zero nga inisyatibo sa Nagkahiusang mga Nasud.
Mao na kay dili na nakatutok sa pagbag-o sa klima, kundili sa nukleyar nga kusog.
Ug tungod kay dili dali pagtukod sa mga planta sa nukleyar nga kuryente, magkinahanglan kini og pipila ka tuig –
tingali daghang tuig – sa dili pa kini magamit, busa kinahanglan pa nato magsalig sa fossil fuels sa pagkakaron.
Ug kung mosalig ka kanila, dili ka makasunod sa adyenda sa klima.
Makapaikag nga hinumduman nga wala gayud usa kanila miingon nga ang buhis sa CO2 angay wagtangon.
Busa magpadayon sila sa pagpanginabuhi nga walay hunong, ug makita nato nga ang WEF sa pipila ka paagi
naghatag og ideolohikal nga suporta sa tibuok butang.
4. Konsumo sa enerhiya para sa artipisyal nga intelihensiya ug ang kalikayan niini
Sulod sa mga kompanya sa AI, ang pagpadayon sa artipisyal nga intelihensiya usa ka mainit nga debate.
Niadtong 26 Nobyembre 2024, gipatik sa website ni Al Gore ang usa ka papel nga nagsumada sa diskusyon.
"Sumala sa usa ka pagtantiya, ang GPT-4 sa OpenAI nanginahanglan og 50 gigawatt-oras (GWh) nga kuryente aron matudloan – hapit
katumbas sa tinuig nga konsumo sa usa ka gamay nga lungsod.
Samtang nagpadayon sa pag-uswag ang mga modelo sa AI, nanginahanglan sila og mas dagkong mga sentro sa datos.
Miingon si Zuckerberg nga kinahanglan pa og tibuok estasyon sa kuryente aron mapadagan ang usa ka data centre.
Nagpaabot ang International Energy Agency (IEA) nga hapit madoble ang panginahanglan sa enerhiya tali sa 2022 ug 2026.
Apan, aduna usab mga prediksyon nga mas grabe pa.
Ang konklusyon usab mapuslanon kaayo sa paghatag og kahayag:
Sa tinuod lang, nagtuo kami nga halos dili posible nga hinay-on sa usa ka cloud provider ang pagpalapad sa
iyang mga data centre aron matuman ang mga target sa klima.
Sa katapusan, nagtuo sila nga naa sila sa usa ka lumba aron makaimbento og "digital nga dios" – busa, para
kanila, mas dako kaayo ang risgo nga dili sila makatukod og igo nga paspas kaysa sa risgo nga magtukod og sobra.
Ang hinungdan sa pagbag-o sa kurso sa mga naa sa gahum gikan sa alternatibong enerhiya mao ang:
Ang berde nga enerhiya dili igo para sa pagpalapad sa usa ka kalibutanong digital nga network ug artipisyal nga intelihensiya.
Balik-balik natong isummarize:
1. Sukad pa sa sinugdanan, nahadlok ang mga tawo sa usa ka kilid nga alarma sa klima sa CO2.
Ang mga PR nga kompanya nga nagrepresentar sa mga dato nga corporate lobbyista sama ni Al Gore nagpalambo sa
mga idolo nga maalamon sa media sama ni Greta Thunberg.
Ang kalihukan sa klima nagsilbi nga tagpamaba sa mga tawo sa politika.
2. Ang mga politiko nagpasa og mga balaod aron mapakunhod ang emisyon sa CO2 sa dili kasagaran nga paspas
nga tulin, nga nagmugna og dako kaayong merkado para sa opisyal nga "berde nga teknolohiya".
Ang mga mananaog: mga mega-korporasyon nga kaniadto pa lang "koincidental" nga nagpuhunan og
bilyon-bilyon sa eksaktong maong mga teknolohiya.
Sila doble nga mananaog: nakakwarta sila sa ilang mga produkto ug nakadawat usab sila og subsidiya gikan sa pondo sa buhis.
3. Ang kunwaring pagpadayon sa pinakadako nga mga magdudula nahimong klaro kon hisgutan ang ilang "pinakapaboritong
mga proyekto" sama sa artipisyal nga intelihensiya.
Didto, wala'y kalainan bisan pa nga ang panginahanglan sa enerhiya ug ang kanunay gihisgutan
nga CO2 nga emisyon nagkataas nga walay sukod.
Kalimtan nato ang uban pang kadaut sa kalikupan nga hinungdan sa pagputol sa kakahoyan, kontaminasyon sa mga sapa ug yuta
sa mga minahan sa talagsaong mga elemento sa yuta, ug uban pa.
Bisan unsang paagi nga gikinahanglan matarung aron dili maapektohan ang usa ka digital nga rebolusyon.
Mga alyansa sa klima? Hangtud lang nga moserbisyo kini sa interes sa mga pating pinansyal.
4. Busa klaro nga ang labing impluwensyal nga mga sirkulo wala gyud magtagad sa pagpanalipod sa kalikupan.
Ang tumong sa digital nga pinansyal nga kompleks mao ang paghimo og usa ka "digital nga diyos".
Ang mga tawo gikabaling sa mga kilid nga isyu, sama sa kung ang nukleyar nga kuryente, fossil fuels o
renewable nga enerhiya mas maayo sa pagpanalipod sa klima.
Apan, ang dili mapugngan nga nag-unang mga konsumidor sa mga kahinguhaan ginapasagdan lang sa debate.
Ang among konklusyon: Ang "kilusang klima" wala'y padulngan ug gipahimulos sa mga politiko ug sa pinakadako nga mga korporasyong
pinansyal alang lamang sa ilang kaugalingong interes.
Sa diha nga ang mga tawo magpunting sa ilang pagtagad sa tinuod nga mga salarin sa pag-abuso sa Yuta, kini
mahimong usa ka desisibo nga lakang padulong sa tinuod nga pagpanalipod sa kalikupan.
Aron dili na ka mapahimuslan pag-usab, palihug pahibaloa ang imong kaugalingon nga walay babag sa panan-aw!