1
00:00:00,000 --> 00:00:00,640


2
00:00:00,640 --> 00:00:07,697
2025 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың алты ірі
банкінен кейін әлемдегі ең ірі қаржылық топ

3
00:00:07,697 --> 00:00:11,839
BlackRock та Net Zero Climate Alliance-тан шықты.

4
00:00:11,839 --> 00:00:18,719
Ең ықпалды орталық банк – Федералдық резерв
жүйесі, қысқаша FED, Жасыл қаржы желісінен шықты.

5
00:00:18,719 --> 00:00:25,800
Сонымен бірге жаңа АҚШ президенті Трамп тағы да
толықтай қазба отынына назар аударатынын жариялады.

6
00:00:25,800 --> 00:00:31,719
"Біз бұрғылаймыз, жаным, бұрғылаймыз."

7
00:00:31,719 --> 00:00:36,498
Қатты ауа райы құбылыстарының салдарынан көптеген
жастар «Fridays for Future» және «Extinction

8
00:00:36,498 --> 00:00:39,640
Rebellion» сияқты климаттық қозғалыстарға белсене араласуда.

9
00:00:39,640 --> 00:00:44,280
Ірі инвесторлардың кетуі сізге
бетіңізге соққы тигендей әсер етуі тиіс.

10
00:00:44,280 --> 00:00:53,119
Қазіргі оқиғаларды жақсырақ түсіну үшін алдымен
климатты қорғау қозғалыстарының шығу тегін қарастырайық.

11
00:00:53,119 --> 00:00:56,960
1. Климаттық қозғалыстың пайда болуы

12
00:00:56,960 --> 00:01:02,683
2006 жылы америкалық саясаткер және кәсіпкер
Эл Гор «Қолайсыз шындық» атты фильмі арқылы

13
00:01:02,683 --> 00:01:06,439
алғаш рет бүкіләлемдік жұртшылықтың алдында тұрды.

14
00:01:06,439 --> 00:01:11,439
Бұл адамзат тудырған жаһандық
жылынудың апатты сценарийін суреттейді.

15
00:01:11,439 --> 00:01:14,979
Горе – миллионерлер қатарына жататын адам
және Билл Клинтон президенттігі кезінде

16
00:01:14,979 --> 00:01:17,760
АҚШ-тың 45-ші вице-президенті қызметін атқарған.

17
00:01:17,760 --> 00:01:24,200
Ал Гор 2008 жылғы шілдеде болжады:
«Біздің қазіргі бағытымыз мүлдем тұрақты емес.»

18
00:01:24,200 --> 00:01:31,602
Әлемнің түкпір-түкпіріндегі ғалымдар бізге климат
дағдарысының апатты салдарларын болдырмау үшін айтарлықтай

19
00:01:31,602 --> 00:01:36,480
өзгерістер енгізуге әлі он жылдан да аз уақыт қалғанын айтады.

20
00:01:36,480 --> 00:01:44,200
Ал жауапкершілікті өз мойнына алудың жалғыз жолы –
мәселені түпкі тамырынан шешу, яғни қазба отынын жағуды тоқтату.

21
00:01:44,200 --> 00:01:49,680
Сол сәттен бастап барлық назар CO2 шығарындыларын
азайтуға, яғни барлық жамандықтың түпкі тамырына аударылды.

22
00:01:49,680 --> 00:01:56,879
Горенің жұртшылықты өз жағына аударуға арналған PR шығындары тек
2009 жылға шамамен 300 миллион долларды құрайды деп бағаланады.

23
00:01:56,879 --> 00:02:02,680
Басқалардың қатарында Ал Гор «климат көшбасшылары»
деп аталатын тұлғаларды дайындайтын ұйымдар құрды .

24
00:02:02,680 --> 00:02:07,680
Осыдан кейін «Болашақ үшін жұмалар» және
«Extinction Rebellion» сияқты қозғалыстар пайда болды.

25
00:02:07,680 --> 00:02:17,560
Грета Тунберг, Луиза Нойбауэр және Александрия Окасио-Кортес
сияқты кумирлерді арнайы насихаттап, ірі климаттық желі құрылды.

26
00:02:17,560 --> 00:02:23,159
2. Өте байлар үшін бизнестің жаңа
үлгісі ретінде жаңа технологиялар

27
00:02:23,159 --> 00:02:28,174
Қоғамдық қабылдауда дәл Грета Тунберг сияқты
белсенділер БАҚ-та тиімді өткізген наразылық

28
00:02:28,174 --> 00:02:31,280
акциялары арқылы саясаткерлерге қысым көрсетті.

29
00:02:31,280 --> 00:02:34,639
Бірақ бұл қоғамдық қабылдау дұрыс па?

30
00:02:34,639 --> 00:02:38,971
Грета Тунбергтің алғашқы қоғамдық шығуына жыл бұрын
Дүниежүзілік банк пен Дүниежүзілік экономикалық форум

31
00:02:38,971 --> 00:02:41,560
жаңа «климат саясатының» бағытын айқындап қойған еді.

32
00:02:41,560 --> 00:02:47,727
Климаттық наразылықтар басталардан бірнеше жыл бұрын қаржылық
алыптар да жиі құны жоқ «климаттық компанияларға»

33
00:02:47,727 --> 00:02:53,759
және өндіріс қуаттарын кеңейтуге болашақ
инвестициялық қорларға жүздеген миллиард доллар салуды бастады.

34
00:02:53,759 --> 00:02:58,000
Бұл оларға нарықта көшбасшы ретінде өздерін
орнықтыруға және ірі мәмілелерге дайын болуға мүмкіндік берді.

35
00:02:58,000 --> 00:03:03,450
Таңқаларлығы, 2018 жылғы тамызда Гретаның
медиаға тиімді алғашқы мектептік ереуілінен

36
00:03:03,450 --> 00:03:06,560
кейін көп ұзамай саясаткерлер әрекетке көшті.

37
00:03:06,560 --> 00:03:13,660
Мысалы, 2018 жылғы 17 қазанда сол кездегі Еуропалық Одақ
президенті Юнкер таза энергияға инвестициялық қор

38
00:03:13,660 --> 00:03:20,719
Breakthrough Energy Europe-пен түсіністік
меморандумына қол қойды. Бастапқы капитал: 100 миллион еуро.

39
00:03:20,719 --> 00:03:27,120
Сондықтан аса бай мүше компанияларға ЕО
қаржыландыруына артықшылықты қолжетімділік беру керек.

40
00:03:27,120 --> 00:03:31,520
Билл Гейтс Breakthrough Energy
инвестициялық қорының негізін қалаушы.

41
00:03:31,520 --> 00:03:37,619
Мүшелеріне Facebook-тің Марк Цукербергі, хедж-фонд алып
компаниясы Tiger Management-тің Джулиан Робертсон, Carlyle

42
00:03:37,619 --> 00:03:44,520
Group-тың негізін қалаушы Дэвид Рубенштейн, Джордж Сорос,
Alibaba-ның Джек Ма және басқа да аса бай тұлғалар кіреді.

43
00:03:44,520 --> 00:03:48,360
Еуропалық Одақ «климаттық технологиялар»
нарығын тұрақты түрде кеңейтіп келеді.

44
00:03:48,360 --> 00:03:54,894
2019 жылдың ақпан айында Юнкер 2022–2027
жылдары ЕО бюджетінің әр төртінші еуросын

45
00:03:54,894 --> 00:03:59,400
климаттың өзгеруін жеңілдетуге жұмсауды ұсынды.

46
00:03:59,400 --> 00:04:07,800
Саясаткерлер өз заңнамалары арқылы ірі ойыншылардың «климаттық
технологиялары» нарығының аса табысты болуына жол ашқан сияқты.

47
00:04:07,800 --> 00:04:13,417
Осы компаниялардың сәттілікке жету мүмкіндігі екі есе
жоғары болды. Олар Еуропалық Одақтың субсидияларынан

48
00:04:13,417 --> 00:04:16,319
және өз өнімдеріне жоғары сұраныстан пайда таба алды.

49
00:04:16,319 --> 00:04:21,711
Еуропалық Одақ елдерге осы талапты орындауға үлкен қысым
көрсетуде, себебі жел энергетикасы, күн

50
00:04:21,711 --> 00:04:26,920
энергиясы және электрондық мобильділік сияқты
технологиялар агрессивті түрде насихатталуда.

51
00:04:26,920 --> 00:04:35,920
«Экологиялық із» немесе «көміртегі ізі» сияқты терминдер
CO2 енді барлық нәрсенің өлшеміне айналғанын көрсетеді.

52
00:04:35,920 --> 00:04:42,360
Қарапайым етіп айтқанда, «CO2» қор
нарықтарында жаңа валютаға айналды.

53
00:04:42,360 --> 00:04:46,977
Бастапқы кезеңнен бастап назар толықтай CO2-ні
азайтуға ғана аударылды, оны дерлік барлық

54
00:04:46,977 --> 00:04:50,040
ауа райы мәселелерінің жалғыз себебі деп санады.

55
00:04:50,040 --> 00:04:52,959
Осындай тақырыптарсыз дауыл болмайды:

56
00:04:52,959 --> 00:04:56,639
Климаттың өзгеруі кінәлі! Біз CO2
шығарындыларын азайтуымыз керек!

57
00:04:56,639 --> 00:05:04,879
Шын мәнінде жойқын су тасқындары мен өрттерге басқа
себептер мүлде ескерілмейтіні адамды күмәнге салады.

58
00:05:04,879 --> 00:05:10,103
Тіпті одан да жаманы, ғылыми қауымдастық пен
қоғамдық әңгімеге күмән келтіретін сарапшылардың

59
00:05:10,103 --> 00:05:13,240
дауыстары БАҚ-та жариялануға еш мүмкіндігі жоқ.

60
00:05:13,240 --> 00:05:19,879
Мысалы, бүгінгі күні ауа райы апаттарды қаншалықты
оңай жасауға болатынын көрсететін сансыз патенттер бар.

61
00:05:19,879 --> 00:05:24,648
Қоршаған ортаның бұзылуы, мысалы, табысты
шикізат алу үшін орманды кесу немесе жел

62
00:05:24,648 --> 00:05:27,920
электр станцияларын кеңейту, сирек талқыланады.

63
00:05:27,920 --> 00:05:33,328
CO2-ден ғана туындайтын «климаттың
өзгеруіне» бір жақты назар аудару ауыр экологиялық

64
00:05:33,328 --> 00:05:37,000
зиян мен жойқындарды дерлік толықтай елемейді.

65
00:05:37,000 --> 00:05:42,480
Климаттың өзгеруі мен қоршаған ортаның бұзылуы
қабылдауға келмейтін түрде теңестіріліп жатыр.

66
00:05:42,480 --> 00:05:48,571
Саясатқа қайта оралайық: доктор Оттмар Эденхофер климат
саясаты ешқашан қоршаған ортаны қорғауға бағытталмағанын, оның

67
00:05:48,571 --> 00:05:51,959
орнына қатаң экономикалық мүдделерге негізделгенін растайды.

68
00:05:51,959 --> 00:05:56,560
Ол Потсдам климаттың әсерін зерттеу
институтының директоры және бас экономисі:

69
00:05:56,560 --> 00:06:02,040
...айқын айту керек, біз климат саясаты арқылы
әлемдік байлықты тиімді түрде қайта бөліп жатырмыз.

70
00:06:02,040 --> 00:06:07,399
Біз халықаралық климат саясаты қоршаған
орта саясаты деген иллюзиядан арылуымыз керек.

71
00:06:07,399 --> 00:06:13,839
Бұл қоршаған орта саясатымен, мысалы орманды кесу немесе
озон тесігі сияқты мәселелермен дерлік ешқандай байланысы жоқ.

72
00:06:13,839 --> 00:06:15,240
Менің уақытша қорытындым:

73
00:06:15,240 --> 00:06:21,322
Сондықтан мегакорпорациялар мен мега-миллиардерлер
ресми түрде тұрақтылықты және «климатты» жақсартуды

74
00:06:21,322 --> 00:06:27,519
насихаттаса да, олар бір мезгілде зор пайда тауып жатыр.

75
00:06:27,519 --> 00:06:32,000
3. Климаттық одақтардан жаппай шығу

76
00:06:32,000 --> 00:06:38,160
Енді біз ең басынан бастаймыз –
BlackRock and Co.-ның Климат Альянсынан шығуы.

77
00:06:38,160 --> 00:06:45,959
Бұл сұрақ туындайды: неге ең ірі инвесторлар қазір «жасыл
технологиялардан» алыстап, ядролық энергетикаға бет бұруда?

78
00:06:45,959 --> 00:06:51,120
Ал АҚШ Президенті Трамп неге қайтадан
толықтай қазба отынына сүйенгісі келеді?

79
00:06:51,120 --> 00:06:56,000
Олар кенеттен қоршаған ортаға мән бермей
қалды ма? Әлде олар әрқашан бейжай болған ба?

80
00:06:56,000 --> 00:07:02,279
Қаржылық сарапшы және талдаушы Эрнст
Вольф өте ықтимал себепті ұсынады.

81
00:07:02,279 --> 00:07:06,839
"Жаңа ірі күн тәртібі жасанды интеллектке қатысты."

82
00:07:06,839 --> 00:07:16,303
Және қызығы сол, биылғы Дүниежүзілік экономикалық
форумның, Давостоғы кездесудің ұраны «Ақылды дәуірдегі

83
00:07:16,303 --> 00:07:21,839
ынтымақтастық», яғни бәрі жасанды интеллектке арналған.

84
00:07:21,839 --> 00:07:25,420
Жасанды интеллект соңғы кезде, әсіресе мұнда,
Швейцарияда, Дүниежүзілік экономикалық

85
00:07:25,420 --> 00:07:28,000
форумның барлық есептерінде бірнеше рет аталып өтті.

86
00:07:28,000 --> 00:07:33,560
Оны әрдайым қауіпті емес деп сипаттайды, керісінше жаңа
жұмыс орындарын ашады дейді, сондықтан бізге мүлде

87
00:07:33,560 --> 00:07:37,160
уайымдаудың қажеті жоқ. Шын мәнінде жағдай мүлдем керісінше.

88
00:07:37,160 --> 00:07:45,720
"Сонымен, биліктегілер, әрине, жасанды интеллектіні дамытуға
зор қызығушылық танытады, өйткені одан көп ақша табуға болады."

89
00:07:45,720 --> 00:07:53,720
Сонымен қатар, BlackRock компаниясының Біріккен Ұлттар
Ұйымының Net Zero бастамасынан жақында шығып кеткені де қызық.

90
00:07:53,720 --> 00:07:59,680
Себебі назар енді климаттың өзгеруіне
емес, ядролық энергетикаға аударылған.

91
00:07:59,680 --> 00:08:05,606
Және атом электр станцияларын тез арада салу мүмкін еместігіне
байланысты оларды пайдалануға дайын болу үшін

92
00:08:05,606 --> 00:08:10,839
бірнеше жыл – мүмкін көптеген жылдар – қажет,
сондықтан әзірге қазба отындарына сүйенеміз.

93
00:08:10,839 --> 00:08:13,680
Ал егер сіз оларға сенсеңіз, онда
климат күн тәртібін ұстана алмайсыз.

94
00:08:13,680 --> 00:08:18,680
Қызығы сол, олардың ешқайсысы да CO2
салығын жою керек деп айтқан емес.

95
00:08:18,680 --> 00:08:23,898
Сондықтан олар шектеусіз түрде байып отыра береді, ал
біз, әрине, Дүниежүзілік экономикалық форумның осы

96
00:08:23,898 --> 00:08:28,120
барлығына идеологиялық қолдау көрсетіп жатқанын көретін боламыз.

97
00:08:28,120 --> 00:08:34,279
4. Жасанды интеллекттің энергия тұтынуы және оның тұрақтылығы

98
00:08:34,279 --> 00:08:40,120
Жасанды интеллект компанияларында жасанды интеллекттің
тұрақтылығы қызу талқылаудың тақырыбы болып табылады.

99
00:08:40,120 --> 00:08:49,519
2024 жылғы 26 қарашада Аль Гордың веб-сайтында
талқылауды қорытындылайтын мақала жарияланды.

100
00:08:49,519 --> 00:08:56,047
"Бір бағалау бойынша, OpenAI-дың GPT-4 оқытуға 50
гигаватт-сағат (ГВт·сағ) электр энергиясын қажет етті

101
00:08:56,047 --> 00:08:59,480
– бұл шамамен шағын қаланың жылдық тұтынуына тең."

102
00:08:59,480 --> 00:09:03,799
[…] Жасанды интеллект модельдері жетілдіріле түскен сайын
оларға барған сайын ірірек деректер орталықтары қажет болады.

103
00:09:03,799 --> 00:09:09,519
Цукерберг бір ғана деректер орталығын іске қосу үшін
бүтін бір электр станциясы қажет болуы мүмкін екенін айтты.

104
00:09:09,519 --> 00:09:18,480
Халықаралық энергетика агенттігі (IEA) 2022 жылдан 2026 жылға
дейін энергияға сұраныстың шамамен екі есе өсетінін күтеді.

105
00:09:18,480 --> 00:09:22,120
Дегенмен, әлдеқайда қатаң болжамдар да бар.

106
00:09:22,120 --> 00:09:24,919
Қорытынды да өте түсінікті:

107
00:09:24,919 --> 00:09:29,876
"Шынын айтқанда, біз бұлттық провайдердің климаттық
мақсаттарға жету үшін деректер орталықтарының

108
00:09:29,876 --> 00:09:33,440
кеңеюін бәсеңдететініне өте ықтимал емес деп есептейміз."

109
00:09:33,440 --> 00:09:41,165
Ақыр соңында, олар «сандық құдайды» ойлап табу жарысында
жүргендерін сенеді – сондықтан олар үшін жеткілікті

110
00:09:41,165 --> 00:09:46,879
жылдам құра алмау қаупі артық құру қаупінен әлдеқайда жоғары.

111
00:09:46,879 --> 00:09:51,919
Сондықтан биліктегілердің баламалы энергия
көздерінен бас тартып, бағытын өзгертуінің себебі мынада:

112
00:09:51,919 --> 00:09:59,120
Жасыл энергия жаһандық цифрлық желіні және
жасанды интеллектіні кеңейтуге жеткіліксіз.

113
00:09:59,120 --> 00:10:01,159
Тағы бір рет қорытындылаййық:

114
00:10:01,159 --> 00:10:07,919
1. Бастапқыдан бастап адамдар бір жақты
CO2 климаттық дабылынан қорқып қалды.

115
00:10:07,919 --> 00:10:12,412
Ал Гор сияқты бай корпоративтік лоббистерді
өкілдейтін PR-фирмалар Грета Тунберг сияқты

116
00:10:12,412 --> 00:10:15,559
БАҚ-пен шебер жұмыс істейтін кумирлерді насихаттайды.

117
00:10:15,559 --> 00:10:20,519
Климат қозғалысы саясаттағы халықтың аузы болып табылады.

118
00:10:20,519 --> 00:10:26,256
2. Саясаткерлер CO2 шығарындыларын ерекше
жылдамдықпен азайтуға бағытталған заңдар қабылдап жатыр, бұл

119
00:10:26,256 --> 00:10:30,159
ресми «жасыл технологияларға» үлкен нарық қалыптастыруда.

120
00:10:30,159 --> 00:10:38,360
Жеңімпаздар: сол технологияларға дәл бұрын-ақ «кездейсоқ»
миллиардтаған доллар инвестициялаған мегакорпорациялар.

121
00:10:38,360 --> 00:10:47,120
Олар екі рет ұтады: өз өнімдерімен ақша
тауып, сонымен бірге салық қорынан субсидия алады.

122
00:10:47,120 --> 00:10:53,045
3. Ең ірі ойыншылардың жалған тұрақтылығы
олардың «сүйікті жобалары», мысалы жасанды

123
00:10:53,045 --> 00:10:56,679
интеллект, туралы сөз болғанда айқын көрінеді.

124
00:10:56,679 --> 00:11:04,360
Онда энергияға деген сұраныстың және жиі айтылатын
CO2 шығарындыларының өлшеусіз өсуінің еш маңызы жоқ.

125
00:11:04,360 --> 00:11:09,977
Жерді тазалау, сирек кездесетін металл кен
орындарының сулары мен топырағын ластауы және т.б.

126
00:11:09,977 --> 00:11:13,399
салдарынан туындаған басқа экологиялық зиянды ұмытайық.

127
00:11:13,399 --> 00:11:17,639
Цифрлық революцияны қауіпке тігіп қоймау
үшін кез келген қажетті құралдар ақталған.

128
00:11:17,639 --> 00:11:23,840
Климаттық одақтар ма? Тек қаржылық
акулалардың мүддесіне қызмет еткенде ғана.

129
00:11:23,840 --> 00:11:31,559
4. Сондықтан ең ықпалды орталар шын мәнінде
қоршаған ортаны қорғауға ешқашан мән бермегені айқын.

130
00:11:31,559 --> 00:11:36,799
Сандық қаржылық кешеннің мақсаты – «сандық құдай» жасау.

131
00:11:36,799 --> 00:11:42,877
Адамдарды «климатты» сақтау тұрғысынан ядролық
энергетика, қазба отындары немесе жаңартылатын энергия көздері

132
00:11:42,877 --> 00:11:46,399
қайсысы жақсы деген сияқты жанама мәселелермен алаңдатып отыр.

133
00:11:46,399 --> 00:11:54,600
Дегенмен, бұл пікірталас ресурстарды тойта
алмайтын негізгі тұтынушыларды жай ғана елемейді.

134
00:11:54,600 --> 00:12:01,183
Біздің қорытындымыз: «климат қозғалысы» ешқайда
апармайды және оны саясаткерлер мен ең ірі қаржылық

135
00:12:01,183 --> 00:12:06,279
корпорациялар өз мүдделері үшін теріс пайдаланып отыр.

136
00:12:06,279 --> 00:12:11,365
Адамдар Жерді шамадан тыс пайдаланудың нағыз
кінәлілеріне назар аударғанда, бұл шынайы

137
00:12:11,365 --> 00:12:15,200
экологиялық қорғауға бағытталған шешуші қадам болады.

138
00:12:15,200 --> 00:12:20,200
Әрі қарай пайдаланылудан аулақ болу
үшін, ешқандай шектеусіз ақпарат алыңыз!