Дар январи соли 2025, пас аз шаш бонки бузургтарини ИМА, Блэкрӯк, бузургтарин гурӯҳи молиявии
ҷаҳон, низ аз Иттиҳоди иқлимии Net Zero канор рафт.
Қувватмандтарин бонки марказӣ, Федерол Резерв, ё кӯтоҳ FED, Шабакаи молияи сабзро тарк кард.
Дар ҳамин вақт президенти нави ИМА Трамп эълон кард, ки боз як бор тамоми диққаташро ба сӯзишвории фосилӣ равона хоҳад кард.
"Мо чоҳ меканем, ҷон, чоҳ меканем."
Дар заминаи ҳодисаҳои шадиди обу ҳаво, бисёре аз ҷавонон ба ҳаракатҳои иқлимӣ, ба монанди Fridays
for Future ва Extinction Rebellion, шомил мешаванд.
Баргаштан аз сармоягузории сармоягузорони асосӣ бояд барои шумо мисли як зарбаи сахт ба рӯ бошад.
Барои беҳтар фаҳмидани рӯйдодҳои кунунӣ, аввал биёед ба решаҳои ҳаракатҳои ҳифзи иқлим назар андозем.
1. Пайдоиши ҳаракати иқлимӣ
Дар соли 2006 сиёсатмадор ва соҳибкори амрикоӣ Ал Гор бори аввал бо филми худ «Ҳақиқати
нороҳат» ба таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ расид.
Ин як сенарияи апокалиптиро, ки аз гармшавии глобалии антропогенӣ ба вуҷуд омадааст, тасвир мекунад.
Гор як миллионер аст ва ҳамчун 45-умин муовини президенти Иёлоти Муттаҳида дар давраи президентии Билл Клинтон хизмат кардааст.
Ал Гор дар июли соли 2008 пешгӯӣ кард: «Роҳи кунунии мо комилан устувор нест.»
Олимон дар саросари ҷаҳон ба мо мегӯянд, ки шояд камтар аз даҳ сол боқӣ монда бошад, ки дар ин муддат мо ҳанӯз
имконият дорем тағйироти бунёдиро ба амал орем, то аз оқибатҳои фалокатбори буҳрони иқлим пешгирӣ кунем.
Ва ягона роҳи бар дӯш гирифтани масъулият ин аст, ки мушкилотро аз реша ҳал кард, яъне сӯзонидани сӯзишвории фосилӣ.
Аз он вақт ба баъд тамоми таваҷҷӯҳ ба коҳиш додани партовҳои CO2 ҳамчун решаи ҳама балоҳо равона шуд.
Хароҷоти PR-и Гор барои ҷалби ҷонибдории мардум танҳо дар соли 2009 тахминан 300 миллион долларро ташкил медиҳад.
Дар миёни дигарон, Ал Гор созмонҳое таъсис дод, ки ба ном «роҳбарони иқлимӣ» омӯзиш медоданд.
Ин сипас боиси пайдоиши ҳаракатҳое чун «Ҷумъаҳо барои оянда» ва «Экстинкшн Ребеллион» гардид.
Идолҳое мисли Грета Тунберг, Луиза Нойбауэр ва Александрия Окасио-Кортез махсусан таблиғ
шуданд ва шабакаи калони иқлимӣ таъсис ёфт.
2. Технологияҳои нав ҳамчун модели тиҷоратӣ барои супербойҳо
Дар назари ҷомеа маҳз фаъолоне монанди Грета Тунберг буданд, ки тавассути эътирозҳои
муассир дар ВАО ба сиёсатмадорон фишор меоварданд.
Аммо оё ин дарки омма дуруст аст?
сол пеш аз аввалин баромади оммавии Грета Тунберг, Бонки Ҷаҳонӣ ва Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ
аллакай самти сиёсати нави иқлимро муайян мекарданд.
Солҳо пеш аз оғози эътирозҳои иқлимӣ, ширкатҳои бузурги молиявӣ садҳо миллиард долларро дар фондҳои сармоягузории
оянда ба ширкатҳои аксаран беарзиши «иқлимӣ» ва васеъ кардани иқтидорҳои истеҳсолӣ сармоягузорӣ карданд.
Ин ба онҳо имкон дод, ки худро ҳамчун пешсафони бозор муаррифӣ кунанд ва барои бастани созишномаҳои калон омода шаванд.
Аҷиб он буд, ки каме пас аз аввалин ҳузури таъсирбахши Грета дар расонаҳо дар эътирози мактабӣ дар
августи соли 2018 сиёсатмадорон ба амал даст заданд.
Масалан, 17 октябри соли 2018 президенти онвақтаи Иттиҳоди Аврупо Юнкер меморандум оид ба фаҳмиш бо Breakthrough
Energy Europe, фонди сармоягузорӣ барои энергияи тоза, имзо кард. Пакети ибтидоӣ: 100 миллион евро.
Аз ин рӯ, ба ширкатҳои узви супербой бояд дастрасии афзалиятноки молиявии Иттиҳоди Аврупо дода шавад.
Билл Гейтс асосгузори фонди сармоягузории Breakthrough Energy мебошад.
Аъзоён шахсони хеле сарватмандеро дар бар мегиранд, ба монанди Марк Цукерберг аз Facebook, Ҷулиан Робертсон аз ширкати бузурги
фонди хедж Tiger Management, Дэвид Рубенстейн, асосгузори Carlyle Group, Ҷорҷ Сорос, Ҷек Ма аз Alibaba ва дигарон.
Бозори «технологияҳои иқлимӣ» аз ҷониби Иттиҳоди Аврупо пайваста васеъ карда шудааст.
Дар феврали соли 2019 Юнкер пешниҳод кард, ки ҳар еврои чорум аз буҷаи Иттиҳоди Аврупо дар солҳои 2022–2027
барои коҳиш додани таъсири тағйирёбии иқлим сарф шавад.
Ба назар мерасад, ки сиёсатмадорон тавассути қонунгузориашон роҳи бозори хеле сердаромади
«технологияҳои иқлимӣ»-и бозигарони асосиро ҳамвор кардаанд.
Ин ширкатҳо ду маротиба имкони муваффақият доштанд. Онҳо тавонистанд аз субсидияҳои Иттиҳоди Аврупо
ва аз талаботи баланди маҳсулоти худ манфиат гиранд.
Иттиҳоди Аврупо ба кишварҳо фишори шадид меорад, то ин талаботро қонеъ кунанд, зеро технологияҳое мисли нерӯи бод,
энергияи офтобӣ ва электромобилҳо бо шиддат таблиғ мешаванд.
Ибораҳое мисли «изи экологӣ» ё «изи карбонӣ» нишон медиҳанд, ки CO2 ҳоло ба меъёри ҳама чизҳо табдил ёфтааст.
Ба таври содда, «CO2» ба як навъ асъори нав дар бозорҳои саҳҳомӣ табдил ёфтааст.
Аз аввали кор тамоми диққат ба коҳиш додани CO2 ҳамчун ягона сабаби қариб ҳамаи мушкилоти обу ҳаво равона шуда буд.
Бе сарлавҳаҳои якхела тӯфон намешавад:
Тағйирёбии иқлим гунаҳкор аст! Мо бояд партоби CO2-ро кам кунем!
Чизе, ки ба шубҳа меорад, ин аст, ки дигар сабабҳо барои ин обхезиву сӯхторҳои воқеан
харобиовар ҳатто каме ҳам ба назар гирифта намешаванд.
Аз ҳама бадтар, овозҳои ҷомеаи илмӣ ва коршиносоне, ки ҳикояи расмиро зери шубҳа
мегузоранд, ҳеҷ имкони нашр дар ВАО-ро надоранд.
Масалан, патентҳои бепоён мавҷуданд, ки нишон медиҳанд, чӣ гуна имрӯзҳо офатҳои табииро ба осонӣ эҷод кардан мумкин аст.
Харобшавии муҳити зист, ба монанди буридани ҷангалҳо барои истихроҷи ашёи хоми фоидаовар ё васеъ
кардани фермаҳои бодӣ, низ кам баррасӣ мешавад.
Тамаркузи яктарафа ба «тағйирёбии иқлим», ки танҳо аз CO2 ба вуҷуд омадааст, қариб пурра зарарҳои
ҷиддии экологӣ ва омилони нобудсозиро нодида мегирад.
Тағйирёбии иқлим ва вайроншавии муҳити зист ба таври нопазир баробар дониста мешаванд.
Баргашт ба сиёсат: доктор Отмар Эденхофер низ тасдиқ мекунад, ки сиёсати иқлим ҳеҷ гоҳ дар бораи ҳифзи муҳити
зист набуд, балки дар бораи манфиатҳои қатъии иқтисодӣ буд.
Ӯ директор ва сармутахассиси иқтисодии Институти Потсдам оид ба таҳқиқи таъсири иқлим аст:
...бояд возеҳ изҳор шавад, ки мо дар асл тавассути сиёсати иқлимӣ сарвати ҷаҳонро аз нав тақсим мекунем.
Мо бояд аз ин иллюзия халос шавем, ки сиёсати байналмилалии иқлим сиёсати ҳифзи муҳити зист аст.
Ин қариб ҳеҷ рабте ба сиёсати муҳити зист, ба мушкилоте мисли буридани ҷангалҳо ё сӯрохи озонӣ надорад.
Хулосаи муваққатии ман:
Пас, дар ҳоле ки мегакорпоратсияҳо ва мегабиллионерҳо расман барои устувории бештар ва «иқлим» ҳимоят
мекунанд, онҳо ҳамзамон фоидаҳои калон ба даст меоранд.
3. Хиҷрати оммавӣ аз иттиҳодияҳои иқлимӣ
Ҳоло мо ба худи оғози кор бармегардем – бозгашти BlackRock ва Co. аз Иттиҳоди иқлимӣ.
Ин саволро ба миён меорад: чаро ҳоло бузургтарин сармоягузорон аз «технологияҳои сабз» дурӣ ҷӯянд ва ба нерӯи ҳастаӣ рӯ меоранд?
Ва чаро президенти ИМА Трамп боз мехоҳад пурра ба сӯзишвории фосилӣ такя кунад?
Оё онҳо ногаҳон ба муҳити зист диққат намедиҳанд? Ё онҳо ҳеҷ гоҳ ба он диққат намедоданд?
Коршиноси молиявӣ ва таҳлилгари Эрнст Вольф сабаби хеле боэътимод пешниҳод мекунад.
"Рӯзномаи нави бузург ба зеҳни сунъӣ марбут аст."
Ва ин ҷолиб аст, зеро Форуми иқтисодии ҷаҳонии имсола, ки дар Давос баргузор мешавад, шиори «Ҳамкорӣ дар асри
оқилона» дорад, бинобар ин ҳама чиз дар бораи зеҳни сунъӣ аст.
Ва охирҳо зеҳни сунъӣ такрор ба такрор зикр шудааст, махсусан дар инҷо, дар Швейтсария, дар
ҳамаи гузоришҳо оид ба Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ.
Ва он ҳамеша ҳамчун чизе, ки таҳдидкунанда нест, балки ҷойҳои нави корӣ эҷод мекунад, тавсиф мешавад, бинобар ин
мо ҳама набояд нигарон шавем. Аммо дар асл баръакс аст.
Пас, онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, табиатан ба пешбурди зеҳни сунъӣ шавқи зиёд доранд,
зеро аз он пули зиёд ба даст овардан мумкин аст.
Ҳамчунин ҷолиб аст қайд кардан, ки BlackRock ба наздикӣ аз ташаббуси Net Zero дар Созмони Милали Муттаҳид канор рафт.
Ин аз он сабаб аст, ки дигар диққат ба тағйирёбии иқлим нест, балки ба нерӯи ҳастаӣ равона шудааст.
Ва азбаски нерӯгоҳҳои ҳастаӣ зуд сохта намешаванд, то онҳо барои истифода омода шаванд, чанд сол – эҳтимолан
солҳои зиёд – вақт лозим аст, бинобар ин дар ҳоли ҳозир мо бояд ба сӯзишвории фоссилӣ такя кунем.
Ва агар шумо ба онҳо такя кунед, пас наметавонед ба барномаи иқлимӣ риоя кунед.
Ҷолиб аст, ки ҳеҷ кадоме аз онҳо ҳеҷ гоҳ нагуфтаанд, ки андози CO2 бояд бекор карда шавад.
Пас онҳо бе ягон маҳдудият сарватманд шуданро идома хоҳанд дод, ва мо, албатта, мебинем, ки Форуми иқтисодии
ҷаҳонӣ ба тамоми ин кор ба таври идеологӣ дастгирӣ мерасонад.
4. Истеъмоли энергия барои зеҳни сунъӣ ва устувории он
Дар дохили ширкатҳои зеҳни сунъӣ устувории зеҳни сунъӣ мавзӯи баҳси гарм аст.
26 ноябри соли 2024 дар вебсайти Ал Гор мақолае, ки муҳокиматро ҷамъбаст мекард, нашр шуд.
"Ба гуфтаи як тахмин, омӯзиши GPT-4-и OpenAI 50 гигаватт-соат (GWh) барқ талаб кардааст – тақрибан
ба истеъмоли солонаи як шаҳраки хурд баробар аст."
Ҳамин ки моделҳои зеҳни сунъӣ беҳтар мешаванд, онҳо ба марказҳои додаҳои ҳарчи калонтар ниёз доранд.
Цукерберг гуфт, ки барои кор кардани як маркази додаҳо метавонад тамоми истгоҳи барқӣ лозим шавад.
Агентии Байналмилалии Энергетика (IEA) интизор аст, ки талабот ба энергия дар давраи 2022 то 2026 қариб ду баробар афзоиш ёбад.
Аммо инчунин пешгӯиҳое ҳастанд, ки хеле шадидтаранд.
Хулоса низ хеле равшанкунанда аст:
"Ростӣ гӯем, мо инро хеле ғайримумкин мешуморем, ки провайдери абрӣ васеъшавии марказҳои
додаашро суст кунад, то ҳадафҳои иқлимӣ иҷро шаванд."
Дар ниҳоят, онҳо бовар доранд, ки дар як мусобиқа ҳастанд, то «худои рақамӣ»-ро ихтироъ кунанд – ва бинобар
ин барои онҳо хатари он, ки кофӣ зуд намесозанд, хеле бештар аз хатари аз ҳад зиёд сохтан аст.
Сабаби тағйири сиёсати онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, ва дур шудан аз энергияҳои алтернативӣ бинобар ин аст:
Энергияи сабз барои васеъ кардани шабакаи рақамии ҷаҳонӣ ва зеҳни сунъӣ кофӣ нест.
Биёед боз як бор ҷамъбаст кунем:
1. Аз аввали кор одамон аз ҳушдори яктарафаи иқлимӣ дар бораи CO2 тарсида буданд.
Ширкатҳои PR, ки лоббистҳои сарватманди корпоративӣ мисли Ал Горро намояндагӣ мекунанд, идолҳои доно
дар расонаҳо, мисли Грета Тунбергро таблиғ мекунанд.
Ҳаракати иқлимӣ ҳамчун сухангӯи мардум дар сиёсат хизмат мекунад.
2. Сиёсатмадорон бо суръати ғайриоддӣ қонунҳоро қабул мекунанд, то партоби CO2-ро коҳиш диҳанд ва бозори
бузурге барои «технологияҳои сабзи» расмиро эҷод кунанд.
Ғолибон: мегакорпорацияҳое, ки аллакай «тасодуфан» миллиардҳоро дар ҳамин технологияҳо хеле пештар сармоягузорӣ карда буданд.
Онҳо дукарата ғолиб ҳастанд: онҳо бо маҳсулоти худ пул меёбанд ва ҳамчунин аз буҷаи андоз субсидия мегиранд.
3. Идомаёбии сохтаи бузургтарин бозигарон ҳангоми ба «лоиҳаҳои дӯстдоштаи» онҳо, ба монанди зеҳни сунъӣ, расидан равшан мешавад.
Он ҷо фарқ надорад, ки истеъмоли энергия ва партоби CO2, ки бисёр зикр мешавад, беандоза меафзояд.
Биёед дигар зарарҳои экологӣ, ки аз тоза кардани замин, ифлосшавии ҷӯйборҳо ва хок аз ҷониби маъданҳои
металлҳои нодир ва ғайра ба вуҷуд меоянд, фаромӯш кунем.
Ҳар гуна воситаҳои зарурӣ барои он, ки инқилоби рақамӣ зери хатар наафтад, оқилонаанд.
Иттиҳодияҳои иқлимӣ? Танҳо то он даме, ки онҳо ба манфиатҳои акулҳои молиявӣ хизмат кунанд.
4. Аз ин рӯ, равшан аст, ки даирaҳои пурнуфуз ҳеҷ гоҳ воқеан ба ҳифзи муҳити зист таваҷҷӯҳ намекарданд.
Мақсади комплекси рақамии молиявӣ эҷод кардани «худои рақамӣ» аст.
Одамон бо масъалаҳои иловагӣ, ба монанди он ки кадом манбаи энергия — ҳастаӣ, сӯзишвории фоссилӣ ё барқароршаванда
— барои ҳифзи «иқлим» беҳтар аст, парешон мешаванд.
Аммо истеъмолкунандагони асосии бепоёни захираҳо дар баҳс комилан нодида гирифта мешаванд.
Хулосаи мо: «Ҳаракати иқлимӣ» ба роҳи бебарор мерасад ва аз ҷониби сиёсатмадорон ва бузургтарин корпоратсияҳои
молиявӣ танҳо барои манфиатҳои шахсии онҳо сӯистифода мешавад.
Вақте ки мардум диққаташонро ба гунаҳкорони аслие, ки дар паси истисмори Замин қарор доранд, равона мекунанд, ин
қадами ҳалкунанда ба сӯи ҳифзи воқеии муҳити зист хоҳад буд.
Барои он ки дигар истисмор нашавед, лутфан бе пардапӯшӣ худро огоҳ созед!