1
00:00:00,000 --> 00:00:00,640


2
00:00:00,640 --> 00:00:07,808
2025 елның гыйнварында АКШның алты иң эре
банкы үрнәгендә дөньяның иң зур финанс төркеме

3
00:00:07,808 --> 00:00:11,839
BlackRock та Net Zero Climate Allianceтан чыкты.

4
00:00:11,839 --> 00:00:18,719
Иң көчле үзәк банк – Федераль резерв системасы,
кыскача ФРС, Яшел финанслар челтәреннән чыкты.

5
00:00:18,719 --> 00:00:25,800
Шул ук вакытта яңа АКШ президенты Трамп тагын бер кат
фоссил ягулыкларга тулысынча игътибар юнәлтәчәген игълан итте.

6
00:00:25,800 --> 00:00:31,719
"Без казып чыгарачакбыз, балам, казып чыгарачакбыз."

7
00:00:31,719 --> 00:00:36,915
Көчле һава торышы күренешләре шартларында күп
яшьләр «Fridays for Future» һәм «Extinction

8
00:00:36,915 --> 00:00:39,640
Rebellion» кебек климат хәрәкәтләренә кушыла.

9
00:00:39,640 --> 00:00:44,280
Зур инвесторларның китүе синең өчен
йөзгә шапылдап бәрү кебек булырга тиеш.

10
00:00:44,280 --> 00:00:53,119
Хәзерге вакыйгаларны яхшырак аңлау өчен, әйдәгез, иң элек
климатны саклау хәрәкәтләренең барлыкка килүенә күз салыйк.

11
00:00:53,119 --> 00:00:56,960
1. Климат хәрәкәтенең барлыкка килүе

12
00:00:56,960 --> 00:01:02,586
2006 елда американ сәясәтчесе һәм эшмәкәр Ал Гор
«Уңайсыз хакыйкать» фильмы белән беренче

13
00:01:02,586 --> 00:01:06,439
тапкыр бөтендөнья җәмәгатьчелеге алдында чыгыш ясады.

14
00:01:06,439 --> 00:01:11,439
Бу кеше ясаган глобаль җылыну нәтиҗәсендә
барлыкка килгән ахырзаман сценарие сурәтли.

15
00:01:11,439 --> 00:01:17,760
Горе — күпмиллионер һәм АКШның 45-нче вице-президенты
булып Билл Клинтон президенты вакытында хезмәт иткән.

16
00:01:17,760 --> 00:01:24,200
Ал Гор 2008 елның июль аенда фаразлады:
«Безнең хәзерге курс бөтенләй тотрыксыз.»

17
00:01:24,200 --> 00:01:31,940
Дөнья буйлап галимнәр безгә әйтәләр: климат
кризисының фаҗигале нәтиҗәләрен булдырмас өчен зур үзгәрешләр

18
00:01:31,940 --> 00:01:36,480
кертү мөмкинлеге бездә ун елдан да азрак вакыт калды.

19
00:01:36,480 --> 00:01:44,200
Һәм җаваплылыкны үз өстенә алуның бердәнбер ысулы – проблеманың
тамырына үтеп, ягъни фоссил ягулыкларын яндыруны бетерү.

20
00:01:44,200 --> 00:01:49,680
Шуннан соң бөтен игътибар барлык явызлыкның тамыры
дип саналган CO2 эмиссияләрен киметүгә юнәлтелде.

21
00:01:49,680 --> 00:01:56,879
Горның җәмәгатьчелекне үз ягына аудару өчен 2009 ел өчен генә
сарыф ителгән PR чыгымнары якынча 300 миллион доллар тәшкил итә.

22
00:01:56,879 --> 00:02:02,680
Башкалар арасында Ал Гор шулай аталган «климат
лидерлары»н әзерләүче оешмаларны нигезләде .

23
00:02:02,680 --> 00:02:07,680
Бу исә «Киләчәк өчен җомгалар» һәм «Extinction
Rebellion» кебек хәрәкәтләрнең барлыкка килүенә сәбәп булды.

24
00:02:07,680 --> 00:02:12,968
Грета Тунберг, Луиза Нойбауэр һәм Александрия
Окасио-Кортес кебек кумирлар махсус рәвештә

25
00:02:12,968 --> 00:02:17,560
алга сөрделәр һәм зур климат челтәре булдырылды.

26
00:02:17,560 --> 00:02:23,159
2. Супербайлар өчен бизнес-модель буларак яңа технологияләр

27
00:02:23,159 --> 00:02:31,280
Халык фикеренчә, нәкъ менә Грета Тунберг кебек активистлар
матбугат өчен нәтиҗәле протестлар аша сәясәтчеләргә басым ясады.

28
00:02:31,280 --> 00:02:34,639
Ләкин бу җәмәгать фикере дөресме?

29
00:02:34,639 --> 00:02:38,966
Грета Тунбергның беренче җәмәгатькә чыгышыннан
ел элек Дөнья банкы һәм Дөнья икътисади форумы

30
00:02:38,966 --> 00:02:41,560
инде яңа «климат сәясәте» юнәлешен билгели иде.

31
00:02:41,560 --> 00:02:47,754
Климат протестлары башланганчы күп еллар элек финанс гигантлары
киләчәк инвестиция фондларына еш кына кыйммәтсез

32
00:02:47,754 --> 00:02:53,759
«климат компанияләре»нә йөзләгән миллиард
инвестицияләргә һәм җитештерү куәтләрен арттырырга тотындылар.

33
00:02:53,759 --> 00:02:58,000
Бу аларга базар лидерлары буларак үзләрен урнаштырырга һәм зур
килешүләр өчен үзләрен тиешле урында тотарга мөмкинлек бирде.

34
00:02:58,000 --> 00:03:03,289
Гаҗәпкә каршы, 2018 елның августында Гретаның медиада
зур йогынты тудырган мәктәп страйкындагы беренче

35
00:03:03,289 --> 00:03:06,560
чыгышыннан соң күп тә үтми, сәясәтчеләр гамәлгә керештеләр.

36
00:03:06,560 --> 00:03:13,625
Мәсәлән, 2018 елның 17 октябрендә ул вакыттагы Европа Берлеге
президенты Юнкер чиста энергиягә инвестицияләр

37
00:03:13,625 --> 00:03:20,719
фонды Breakthrough Energy Europe белән аңлашу
меморандумына кул куйды. Башлангыч пакет: 100 миллион евро.

38
00:03:20,719 --> 00:03:27,120
Шулай итеп, супербай әгъза компанияләргә Европа
Берлеге финансларына өстенлекле керү бирелергә тиеш.

39
00:03:27,120 --> 00:03:31,520
Билл Гейтс — Breakthrough Energy
инвестиция фондының нигез салучысы.

40
00:03:31,520 --> 00:03:37,755
Әгъзалар арасында Facebook-ның Марк Цукерберг, хедж-фонд гиганты
Tiger Management-ның Джулиан Робертсон, Carlyle

41
00:03:37,755 --> 00:03:44,520
Group-ның нигез салучысы Дэвид Рубенстейн, Джордж Сорос,
Alibaba-ның Джек Ма һәм башка супербай шәхесләр бар.

42
00:03:44,520 --> 00:03:48,360
«Климат технологияләре» базары Европа
Берлеге тарафыннан тотрыклы рәвештә киңәйтелде.

43
00:03:48,360 --> 00:03:55,025
2019 елның февралендә Юнкер 2022–2027 елларда
Европа Берлеге бюджетының һәр дүртенче евросын

44
00:03:55,025 --> 00:03:59,400
климат үзгәрешләрен киметүгә тотарга тәкъдим итте.

45
00:03:59,400 --> 00:04:07,800
Күрәсең, сәясәтчеләр үз законнары аша төп уенчыларның
«климат технологияләре» базары өчен бик табышлы юл салганнар.

46
00:04:07,800 --> 00:04:13,384
Бу компанияләрнең уңышка ирешү мөмкинлеге ике тапкыр
зуррак иде. Алар Европа Берлеге субсидияләреннән һәм үз

47
00:04:13,384 --> 00:04:16,319
продукцияләренә булган зур ихтыяҗдан файдалана алдылар.

48
00:04:16,319 --> 00:04:22,832
Европа Берлеге илләргә бу таләпне үтәргә зур басым ясый,
чөнки җил энергиясе, кояш энергиясе һәм электр

49
00:04:22,832 --> 00:04:26,920
хәрәкәтлелеге кебек технологияләрне агрессив рәвештә алга сөрә.

50
00:04:26,920 --> 00:04:35,920
«Экологик эз» яки «углерод эзе» кебек терминнар CO2ның
хәзер барлык әйберләрне үлчәү берәмлегенә әйләнүен күрсәтә.

51
00:04:35,920 --> 00:04:42,360
Гади итеп әйткәндә, «CO2» акция
базарында яңа валюта төренә әйләнде.

52
00:04:42,360 --> 00:04:46,935
Баштан ук игътибар тулысынча CO2ны киметүгә
юнәлтелде, аны диярлек барлык һава торышы

53
00:04:46,935 --> 00:04:50,040
проблемаларының бердәнбер сәбәбе дип санадылар.

54
00:04:50,040 --> 00:04:52,959
Шул ук баш исемнәр булмаган давыл юк:

55
00:04:52,959 --> 00:04:56,639
Климат үзгәреше гаепле! Без CO2 чыгаруларын киметергә тиеш!

56
00:04:56,639 --> 00:05:04,879
Шик тудыра торганы шул: чыннан да коточкыч су басулар һәм
янгыннар өчен башка сәбәпләрне хәтта читтән дә исәпкә алмыйлар.

57
00:05:04,879 --> 00:05:09,993
Тагын да начарагы, фәнни җәмәгатьчелек вәкилләре һәм
җәмәгатьчелеккә таралган рәсми карашны шик астына

58
00:05:09,993 --> 00:05:13,240
алучы экспертларның матбугатта яктыртылу мөмкинлеге юк.

59
00:05:13,240 --> 00:05:17,335
Мәсәлән, бүгенге көндә һава торышы
бәла-казаларын ничек җиңел генә тудыру мөмкинлеген

60
00:05:17,335 --> 00:05:19,879
ачып күрсәткән санап бетергесез патентлар бар.

61
00:05:19,879 --> 00:05:24,571
Әйләнә-тирә мохитне җимерү, мәсәлән, табышлы
чимал алу өчен урманнарны кисү яки җил электр

62
00:05:24,571 --> 00:05:27,920
станцияләрен киңәйтү, шулай ук сирәк кенә телгә алына.

63
00:05:27,920 --> 00:05:33,447
CO2 гына китергән «климат үзгәреше»нә берьяклы
игътибар җитди әйләнә-тирә мохиткә зыян салучыларны һәм

64
00:05:33,447 --> 00:05:37,000
җимерүчеләрне диярлек тулысынча игътибарсыз калдыра.

65
00:05:37,000 --> 00:05:42,480
Климат үзгәреше һәм әйләнә-тирә мохитне
җимерү кабул итәрлек булмаган рәвештә тигезләнә.

66
00:05:42,480 --> 00:05:48,553
Сәясәткә кире кайтып: доктор Оттмар Эденхофер шулай ук
раслый, климат сәясәте беркайчан да әйләнә-тирә мохитне саклау

67
00:05:48,553 --> 00:05:51,959
турында түгел, ә каты икътисади мәнфәгатьләр турында булган.

68
00:05:51,959 --> 00:05:56,560
Ул Потсдам климат йогынтысын тикшерү
институтының директоры һәм баш икътисадчысы:

69
00:05:56,560 --> 00:06:02,040
"...ачык итеп әйтергә кирәк, без климат сәясәте аша
дөнья байлыгын фактик рәвештә яңадан бүлеп бирәбез."

70
00:06:02,040 --> 00:06:07,399
Без халыкара климат сәясәтенең әйләнә-тирә мохитне
саклау сәясәте булуы турындагы иллюзиядән арынырга тиешбез.

71
00:06:07,399 --> 00:06:13,839
Бу әйләнә-тирә мохит сәясәте, урманнарны кисү яки
озон тишеге кебек проблемалар белән диярлек бәйле түгел.

72
00:06:13,839 --> 00:06:15,240
Минем вакытлыча нәтиҗәм:

73
00:06:15,240 --> 00:06:21,103
Шулай итеп, мегакорпорацияләр һәм
мега-миллиардерлар рәсми рәвештә тотрыклылыкны арттыруны һәм

74
00:06:21,103 --> 00:06:27,519
«климатны» якласалар да, шул ук вакытта зур табыш алалар.

75
00:06:27,519 --> 00:06:32,000
3. Климат альянсларыннан массакүләм чыгу

76
00:06:32,000 --> 00:06:38,160
Хәзер без иң башына – BlackRock һәм Co.ның
Климат Альянсыннан чыгуына кире кайтабыз.

77
00:06:38,160 --> 00:06:45,959
Бу сорау туа: ни өчен хәзер иң зур инвесторлар «яшел
технологияләрдән» читләшә һәм атом энергиясенә юнәлә?

78
00:06:45,959 --> 00:06:51,120
Һәм ни өчен АКШ президенты Трамп янә
тулысынча фоссил ягулыкларга таянырга тели?

79
00:06:51,120 --> 00:06:56,000
Алар кинәт кенә әйләнә-тирә мохиткә битараф булып
калдылармы? Яисә алар беркайчан да кайгыртмаганнармы?

80
00:06:56,000 --> 00:07:02,279
Финанс белгече һәм аналитик Эрнст
Вольф бик аңлаешлы сәбәпне китерә.

81
00:07:02,279 --> 00:07:06,839
"Яңа зур көн тәртибе ясалма интеллект белән бәйле."

82
00:07:06,839 --> 00:07:16,141
Һәм бу кызык, чөнки быелгы Дөнья икътисади форумы, Давоста
узган җыелыш, «Интеллектуаль гасырда хезмәттәшлек» дигән

83
00:07:16,141 --> 00:07:21,839
девиз астында уза, шуңа күрә барысы да ясалма интеллект турында.

84
00:07:21,839 --> 00:07:25,545
Һәм ясалма интеллект соңгы вакытта, бигрәк тә
монда, Швейцариядә, Бөтендөнья икътисади форум

85
00:07:25,545 --> 00:07:28,000
турында барлык хисапларда даими рәвештә телгә алына.

86
00:07:28,000 --> 00:07:33,747
Һәм аны һәрвакыт куркыныч түгел дип сурәтлиләр, киресенчә яңа
эш урыннары булдыра дип сөйлиләр, шуңа без барыбыз да бөтенләй

87
00:07:33,747 --> 00:07:37,160
борчылырга тиеш түгелбез. Ләкин чынлыкта хәл бөтенләй киресенчә.

88
00:07:37,160 --> 00:07:42,436
Шулай итеп, хакимияттәгеләр, әлбәттә,
ясалма интеллектны алга этәрүгә зур кызыксыну

89
00:07:42,436 --> 00:07:45,720
белдерә, чөнки аннан күп акча эшләргә мөмкин.

90
00:07:45,720 --> 00:07:53,720
Шулай ук игътибарга лаек: BlackRock БМОның
Net Zero инициативасыннан әле генә чыкты.

91
00:07:53,720 --> 00:07:59,680
Чөнки игътибар хәзер климат үзгәрешенә
түгел, ә атом энергиясенә юнәлтелгән.

92
00:07:59,680 --> 00:08:05,578
Һәм атом электр станцияләрен тиз генә төзеп булмый, аларны
куллануга әзерләү өчен берничә – бәлки күп

93
00:08:05,578 --> 00:08:10,839
кенә – ел кирәк булачак, шуңа күрә әлегә
безгә фоссил ягулыкларга таянырга туры килә.

94
00:08:10,839 --> 00:08:13,680
Әгәр дә сез аларга таянсагыз, климат
көн тәртибенә тугры кала алмыйсыз.

95
00:08:13,680 --> 00:08:18,680
Кызыклысы шунда ки, берсе дә CO2
салымын бетерергә кирәк дип әйтмәгән.

96
00:08:18,680 --> 00:08:24,072
Шулай итеп, алар чиксез рәвештә байырга дәвам
итәчәкләр, һәм без, әлбәттә, Дөнья икътисади форумының бу

97
00:08:24,072 --> 00:08:28,120
бөтен эшкә ничектер идеологик ярдәм күрсәтүен дә күрербез.

98
00:08:28,120 --> 00:08:34,279
4. Ясалма интеллект өчен энергия куллану һәм аның тотрыклылыгы

99
00:08:34,279 --> 00:08:40,120
Ясалма интеллект компанияләрендә ясалма
интеллектның тотрыклылыгы кызу бәхәсләр темасы булып тора.

100
00:08:40,120 --> 00:08:49,519
2024 елның 26 ноябрендә Ал Горның веб-сайтында
фикер алышуны йомгаклаган мәкалә басылып чыкты.

101
00:08:49,519 --> 00:08:55,968
"Бер бәяләмә буенча, OpenAIның GPT-4 не укыту өчен 50
гигаватт-сәгать (ГВт·сәг) электр энергиясе кирәк булган –

102
00:08:55,968 --> 00:08:59,480
бу якынча кечкенә шәһәрнең еллык электр куллануына тиң."

103
00:08:59,480 --> 00:09:03,799
Ясалма интеллект модельләре камилләшкән саен,
аларга көннән-көн зуррак мәгълүмат үзәкләре кирәк була.

104
00:09:03,799 --> 00:09:09,519
Цукерберг әйтте, бер генә мәгълүмат үзәген эшләтү
өчен бөтен бер электр станциясе кирәк булырга мөмкин.

105
00:09:09,519 --> 00:09:18,480
Халыкара Энергетика Агентлыгы (IEA) 2022 елдан 2026 елга
кадәр энергия ихтыяҗының якынча ике тапкырга артуын көтә.

106
00:09:18,480 --> 00:09:22,120
Ләкин тагын да кырысрак фаразлар да бар.

107
00:09:22,120 --> 00:09:24,919
Йомгак та бик аңлатучан:

108
00:09:24,919 --> 00:09:29,950
Чынлап әйткәндә, без болыт провайдерының климат
максатларына ирешү өчен үз мәгълүмат үзәкләрен

109
00:09:29,950 --> 00:09:33,440
киңәйтүне акрынайтуын бик ихтимал түгел дип саныйбыз.

110
00:09:33,440 --> 00:09:41,124
Ниһаять, алар үзләрен «санлы Ходай» уйлап табу
ярышында дип саныйлар – шуңа күрә алар өчен җитәрлек тиз

111
00:09:41,124 --> 00:09:46,879
кормау куркынычы артык күп кору куркынычыннан күпкә зуррак.

112
00:09:46,879 --> 00:09:51,919
Шуңа күрә хакимияттәгеләрнең альтернатив
энергия чыганакларыннан читләшүенең сәбәбе шунда:

113
00:09:51,919 --> 00:09:59,120
Яшел энергия глобаль санлы челтәрне һәм
ясалма интеллектны киңәйтү өчен җитәрлек түгел.

114
00:09:59,120 --> 00:10:01,159
Тагын бер кат йомгаклап үтик:

115
00:10:01,159 --> 00:10:07,919
1. Баштан ук кешеләр бер яклы CO2
климат тревогасыннан куркып калдылар.

116
00:10:07,919 --> 00:10:12,611
Ал Гор кебек бай корпоратив лоббистларны
вәкиллек итүче PR-фирмалар Грета Тунберг кебек

117
00:10:12,611 --> 00:10:15,559
медиада осталык күрсәткән идолларны алга этәрә.

118
00:10:15,559 --> 00:10:20,519
Климат хәрәкәте сәясәттәге халыкның тавышы булып тора.

119
00:10:20,519 --> 00:10:26,411
2. Сәясәтчеләр CO2 чыгаруларын гадәттәгедән дә
тизрәк киметүче законнар кабул итәләр, рәсми

120
00:10:26,411 --> 00:10:30,159
«яшел технологияләр» өчен зур базар булдыралар.

121
00:10:30,159 --> 00:10:38,360
Җиңүчеләр: алдан ук нәкъ шул технологияләргә миллиардлаган
долларны «очраклы рәвештә» салган мега-корпорацияләр.

122
00:10:38,360 --> 00:10:47,120
Алар икеләтә отучылар: үз продукцияләре белән акча
эшлиләр һәм салым кассаларыннан субсидияләр алалар.

123
00:10:47,120 --> 00:10:53,210
3. Иң зур уенчыларның ясалма тотрыклылыгы
аларның «яраткан проектлары», мәсәлән, ясалма

124
00:10:53,210 --> 00:10:56,679
интеллект, турында сүз барганда ачык күренә.

125
00:10:56,679 --> 00:11:04,360
Анда энергия ихтыяҗлары һәм еш телгә алынган CO2
чыгарылышлары үлчәп бетергесез дәрәҗәдә артуы әһәмиятле түгел.

126
00:11:04,360 --> 00:11:10,191
Җирләрне чистарту, сирәк металл рудникларының
су юлларын һәм туфракны пычрату һ.б. аркасында

127
00:11:10,191 --> 00:11:13,399
барлыкка килгән башка экологик зыяннарны онытыйк.

128
00:11:13,399 --> 00:11:17,639
Цифрлы революцияне куркыныч астына
куймас өчен теләсә нинди чаралар да аклана.

129
00:11:17,639 --> 00:11:23,840
Климат альянслары? Тик финанс акулаларының
мәнфәгатьләренә хезмәт иткән очракта гына.

130
00:11:23,840 --> 00:11:31,559
4. Шуңа күрә иң йогынтылы даирәләр чынлап та әйләнә-тирә мохитне
саклау белән беркайчан да чын күңелдән кызыксынмаганлыгы ачык.

131
00:11:31,559 --> 00:11:36,799
Цифрлы финанс комплексының максаты — «цифрлы Ходай» булдыру.

132
00:11:36,799 --> 00:11:42,004
Кешеләрне ярыммәсьәләләр белән игътибарларын читкә юнәлтәләр,
мәсәлән, ядро энергиясе, фоссил ягулыклары яки

133
00:11:42,004 --> 00:11:46,399
яңартыла торган энергия чыганаклары климатны
саклау өчен кайсысы яхшырак икәнлеге турында.

134
00:11:46,399 --> 00:11:54,600
Ләкин бу бәхәс ресурсларны туйдырылмас төп
кулланучыларны гади генә игътибарга алмый.

135
00:11:54,600 --> 00:12:01,212
Безнең нәтиҗә: «климат хәрәкәте» тупикка килеп җитә һәм
сәясәтчеләр белән иң эре финанс корпорацияләре тарафыннан

136
00:12:01,212 --> 00:12:06,279
бары тик үз мәнфәгатьләре өчен начар максатларда файдаланыла.

137
00:12:06,279 --> 00:12:11,336
Кешеләр Җирне артык файдалану артында торган чын
гаепләргә игътибарларын юнәлткәндә, бу чын

138
00:12:11,336 --> 00:12:15,200
әйләнә-тирә мохитне саклауга табан хәлиткеч адым булачак.

139
00:12:15,200 --> 00:12:20,200
Тагын да алданып калмас өчен, зинһар,
берьяклы карашсыз тулы мәгълүмат алыгыз!