WEBVTT

00:00.640 --> 00:07.808
2025 елның гыйнварында АКШның алты иң эре
банкы үрнәгендә дөньяның иң зур финанс төркеме

00:07.808 --> 00:11.839
BlackRock та Net Zero Climate Allianceтан чыкты.

00:11.839 --> 00:18.719
Иң көчле үзәк банк – Федераль резерв системасы,
кыскача ФРС, Яшел финанслар челтәреннән чыкты.

00:18.719 --> 00:25.800
Шул ук вакытта яңа АКШ президенты Трамп тагын бер кат
фоссил ягулыкларга тулысынча игътибар юнәлтәчәген игълан итте.

00:25.800 --> 00:31.719
"Без казып чыгарачакбыз, балам, казып чыгарачакбыз."

00:31.719 --> 00:36.915
Көчле һава торышы күренешләре шартларында күп
яшьләр «Fridays for Future» һәм «Extinction

00:36.915 --> 00:39.640
Rebellion» кебек климат хәрәкәтләренә кушыла.

00:39.640 --> 00:44.280
Зур инвесторларның китүе синең өчен
йөзгә шапылдап бәрү кебек булырга тиеш.

00:44.280 --> 00:53.119
Хәзерге вакыйгаларны яхшырак аңлау өчен, әйдәгез, иң элек
климатны саклау хәрәкәтләренең барлыкка килүенә күз салыйк.

00:53.119 --> 00:56.960
1. Климат хәрәкәтенең барлыкка килүе

00:56.960 --> 01:02.586
2006 елда американ сәясәтчесе һәм эшмәкәр Ал Гор
«Уңайсыз хакыйкать» фильмы белән беренче

01:02.586 --> 01:06.439
тапкыр бөтендөнья җәмәгатьчелеге алдында чыгыш ясады.

01:06.439 --> 01:11.439
Бу кеше ясаган глобаль җылыну нәтиҗәсендә
барлыкка килгән ахырзаман сценарие сурәтли.

01:11.439 --> 01:17.760
Горе — күпмиллионер һәм АКШның 45-нче вице-президенты
булып Билл Клинтон президенты вакытында хезмәт иткән.

01:17.760 --> 01:24.200
Ал Гор 2008 елның июль аенда фаразлады:
«Безнең хәзерге курс бөтенләй тотрыксыз.»

01:24.200 --> 01:31.940
Дөнья буйлап галимнәр безгә әйтәләр: климат
кризисының фаҗигале нәтиҗәләрен булдырмас өчен зур үзгәрешләр

01:31.940 --> 01:36.480
кертү мөмкинлеге бездә ун елдан да азрак вакыт калды.

01:36.480 --> 01:44.200
Һәм җаваплылыкны үз өстенә алуның бердәнбер ысулы – проблеманың
тамырына үтеп, ягъни фоссил ягулыкларын яндыруны бетерү.

01:44.200 --> 01:49.680
Шуннан соң бөтен игътибар барлык явызлыкның тамыры
дип саналган CO2 эмиссияләрен киметүгә юнәлтелде.

01:49.680 --> 01:56.879
Горның җәмәгатьчелекне үз ягына аудару өчен 2009 ел өчен генә
сарыф ителгән PR чыгымнары якынча 300 миллион доллар тәшкил итә.

01:56.879 --> 02:02.680
Башкалар арасында Ал Гор шулай аталган «климат
лидерлары»н әзерләүче оешмаларны нигезләде .

02:02.680 --> 02:07.680
Бу исә «Киләчәк өчен җомгалар» һәм «Extinction
Rebellion» кебек хәрәкәтләрнең барлыкка килүенә сәбәп булды.

02:07.680 --> 02:12.968
Грета Тунберг, Луиза Нойбауэр һәм Александрия
Окасио-Кортес кебек кумирлар махсус рәвештә

02:12.968 --> 02:17.560
алга сөрделәр һәм зур климат челтәре булдырылды.

02:17.560 --> 02:23.159
2. Супербайлар өчен бизнес-модель буларак яңа технологияләр

02:23.159 --> 02:31.280
Халык фикеренчә, нәкъ менә Грета Тунберг кебек активистлар
матбугат өчен нәтиҗәле протестлар аша сәясәтчеләргә басым ясады.

02:31.280 --> 02:34.639
Ләкин бу җәмәгать фикере дөресме?

02:34.639 --> 02:38.966
Грета Тунбергның беренче җәмәгатькә чыгышыннан
ел элек Дөнья банкы һәм Дөнья икътисади форумы

02:38.966 --> 02:41.560
инде яңа «климат сәясәте» юнәлешен билгели иде.

02:41.560 --> 02:47.754
Климат протестлары башланганчы күп еллар элек финанс гигантлары
киләчәк инвестиция фондларына еш кына кыйммәтсез

02:47.754 --> 02:53.759
«климат компанияләре»нә йөзләгән миллиард
инвестицияләргә һәм җитештерү куәтләрен арттырырга тотындылар.

02:53.759 --> 02:58.000
Бу аларга базар лидерлары буларак үзләрен урнаштырырга һәм зур
килешүләр өчен үзләрен тиешле урында тотарга мөмкинлек бирде.

02:58.000 --> 03:03.289
Гаҗәпкә каршы, 2018 елның августында Гретаның медиада
зур йогынты тудырган мәктәп страйкындагы беренче

03:03.289 --> 03:06.560
чыгышыннан соң күп тә үтми, сәясәтчеләр гамәлгә керештеләр.

03:06.560 --> 03:13.625
Мәсәлән, 2018 елның 17 октябрендә ул вакыттагы Европа Берлеге
президенты Юнкер чиста энергиягә инвестицияләр

03:13.625 --> 03:20.719
фонды Breakthrough Energy Europe белән аңлашу
меморандумына кул куйды. Башлангыч пакет: 100 миллион евро.

03:20.719 --> 03:27.120
Шулай итеп, супербай әгъза компанияләргә Европа
Берлеге финансларына өстенлекле керү бирелергә тиеш.

03:27.120 --> 03:31.520
Билл Гейтс — Breakthrough Energy
инвестиция фондының нигез салучысы.

03:31.520 --> 03:37.755
Әгъзалар арасында Facebook-ның Марк Цукерберг, хедж-фонд гиганты
Tiger Management-ның Джулиан Робертсон, Carlyle

03:37.755 --> 03:44.520
Group-ның нигез салучысы Дэвид Рубенстейн, Джордж Сорос,
Alibaba-ның Джек Ма һәм башка супербай шәхесләр бар.

03:44.520 --> 03:48.360
«Климат технологияләре» базары Европа
Берлеге тарафыннан тотрыклы рәвештә киңәйтелде.

03:48.360 --> 03:55.025
2019 елның февралендә Юнкер 2022–2027 елларда
Европа Берлеге бюджетының һәр дүртенче евросын

03:55.025 --> 03:59.400
климат үзгәрешләрен киметүгә тотарга тәкъдим итте.

03:59.400 --> 04:07.800
Күрәсең, сәясәтчеләр үз законнары аша төп уенчыларның
«климат технологияләре» базары өчен бик табышлы юл салганнар.

04:07.800 --> 04:13.384
Бу компанияләрнең уңышка ирешү мөмкинлеге ике тапкыр
зуррак иде. Алар Европа Берлеге субсидияләреннән һәм үз

04:13.384 --> 04:16.319
продукцияләренә булган зур ихтыяҗдан файдалана алдылар.

04:16.319 --> 04:22.832
Европа Берлеге илләргә бу таләпне үтәргә зур басым ясый,
чөнки җил энергиясе, кояш энергиясе һәм электр

04:22.832 --> 04:26.920
хәрәкәтлелеге кебек технологияләрне агрессив рәвештә алга сөрә.

04:26.920 --> 04:35.920
«Экологик эз» яки «углерод эзе» кебек терминнар CO2ның
хәзер барлык әйберләрне үлчәү берәмлегенә әйләнүен күрсәтә.

04:35.920 --> 04:42.360
Гади итеп әйткәндә, «CO2» акция
базарында яңа валюта төренә әйләнде.

04:42.360 --> 04:46.935
Баштан ук игътибар тулысынча CO2ны киметүгә
юнәлтелде, аны диярлек барлык һава торышы

04:46.935 --> 04:50.040
проблемаларының бердәнбер сәбәбе дип санадылар.

04:50.040 --> 04:52.959
Шул ук баш исемнәр булмаган давыл юк:

04:52.959 --> 04:56.639
Климат үзгәреше гаепле! Без CO2 чыгаруларын киметергә тиеш!

04:56.639 --> 05:04.879
Шик тудыра торганы шул: чыннан да коточкыч су басулар һәм
янгыннар өчен башка сәбәпләрне хәтта читтән дә исәпкә алмыйлар.

05:04.879 --> 05:09.993
Тагын да начарагы, фәнни җәмәгатьчелек вәкилләре һәм
җәмәгатьчелеккә таралган рәсми карашны шик астына

05:09.993 --> 05:13.240
алучы экспертларның матбугатта яктыртылу мөмкинлеге юк.

05:13.240 --> 05:17.335
Мәсәлән, бүгенге көндә һава торышы
бәла-казаларын ничек җиңел генә тудыру мөмкинлеген

05:17.335 --> 05:19.879
ачып күрсәткән санап бетергесез патентлар бар.

05:19.879 --> 05:24.571
Әйләнә-тирә мохитне җимерү, мәсәлән, табышлы
чимал алу өчен урманнарны кисү яки җил электр

05:24.571 --> 05:27.920
станцияләрен киңәйтү, шулай ук сирәк кенә телгә алына.

05:27.920 --> 05:33.447
CO2 гына китергән «климат үзгәреше»нә берьяклы
игътибар җитди әйләнә-тирә мохиткә зыян салучыларны һәм

05:33.447 --> 05:37.000
җимерүчеләрне диярлек тулысынча игътибарсыз калдыра.

05:37.000 --> 05:42.480
Климат үзгәреше һәм әйләнә-тирә мохитне
җимерү кабул итәрлек булмаган рәвештә тигезләнә.

05:42.480 --> 05:48.553
Сәясәткә кире кайтып: доктор Оттмар Эденхофер шулай ук
раслый, климат сәясәте беркайчан да әйләнә-тирә мохитне саклау

05:48.553 --> 05:51.959
турында түгел, ә каты икътисади мәнфәгатьләр турында булган.

05:51.959 --> 05:56.560
Ул Потсдам климат йогынтысын тикшерү
институтының директоры һәм баш икътисадчысы:

05:56.560 --> 06:02.040
"...ачык итеп әйтергә кирәк, без климат сәясәте аша
дөнья байлыгын фактик рәвештә яңадан бүлеп бирәбез."

06:02.040 --> 06:07.399
Без халыкара климат сәясәтенең әйләнә-тирә мохитне
саклау сәясәте булуы турындагы иллюзиядән арынырга тиешбез.

06:07.399 --> 06:13.839
Бу әйләнә-тирә мохит сәясәте, урманнарны кисү яки
озон тишеге кебек проблемалар белән диярлек бәйле түгел.

06:13.839 --> 06:15.240
Минем вакытлыча нәтиҗәм:

06:15.240 --> 06:21.103
Шулай итеп, мегакорпорацияләр һәм
мега-миллиардерлар рәсми рәвештә тотрыклылыкны арттыруны һәм

06:21.103 --> 06:27.519
«климатны» якласалар да, шул ук вакытта зур табыш алалар.

06:27.519 --> 06:32.000
3. Климат альянсларыннан массакүләм чыгу

06:32.000 --> 06:38.160
Хәзер без иң башына – BlackRock һәм Co.ның
Климат Альянсыннан чыгуына кире кайтабыз.

06:38.160 --> 06:45.959
Бу сорау туа: ни өчен хәзер иң зур инвесторлар «яшел
технологияләрдән» читләшә һәм атом энергиясенә юнәлә?

06:45.959 --> 06:51.120
Һәм ни өчен АКШ президенты Трамп янә
тулысынча фоссил ягулыкларга таянырга тели?

06:51.120 --> 06:56.000
Алар кинәт кенә әйләнә-тирә мохиткә битараф булып
калдылармы? Яисә алар беркайчан да кайгыртмаганнармы?

06:56.000 --> 07:02.279
Финанс белгече һәм аналитик Эрнст
Вольф бик аңлаешлы сәбәпне китерә.

07:02.279 --> 07:06.839
"Яңа зур көн тәртибе ясалма интеллект белән бәйле."

07:06.839 --> 07:16.141
Һәм бу кызык, чөнки быелгы Дөнья икътисади форумы, Давоста
узган җыелыш, «Интеллектуаль гасырда хезмәттәшлек» дигән

07:16.141 --> 07:21.839
девиз астында уза, шуңа күрә барысы да ясалма интеллект турында.

07:21.839 --> 07:25.545
Һәм ясалма интеллект соңгы вакытта, бигрәк тә
монда, Швейцариядә, Бөтендөнья икътисади форум

07:25.545 --> 07:28.000
турында барлык хисапларда даими рәвештә телгә алына.

07:28.000 --> 07:33.747
Һәм аны һәрвакыт куркыныч түгел дип сурәтлиләр, киресенчә яңа
эш урыннары булдыра дип сөйлиләр, шуңа без барыбыз да бөтенләй

07:33.747 --> 07:37.160
борчылырга тиеш түгелбез. Ләкин чынлыкта хәл бөтенләй киресенчә.

07:37.160 --> 07:42.436
Шулай итеп, хакимияттәгеләр, әлбәттә,
ясалма интеллектны алга этәрүгә зур кызыксыну

07:42.436 --> 07:45.720
белдерә, чөнки аннан күп акча эшләргә мөмкин.

07:45.720 --> 07:53.720
Шулай ук игътибарга лаек: BlackRock БМОның
Net Zero инициативасыннан әле генә чыкты.

07:53.720 --> 07:59.680
Чөнки игътибар хәзер климат үзгәрешенә
түгел, ә атом энергиясенә юнәлтелгән.

07:59.680 --> 08:05.578
Һәм атом электр станцияләрен тиз генә төзеп булмый, аларны
куллануга әзерләү өчен берничә – бәлки күп

08:05.578 --> 08:10.839
кенә – ел кирәк булачак, шуңа күрә әлегә
безгә фоссил ягулыкларга таянырга туры килә.

08:10.839 --> 08:13.680
Әгәр дә сез аларга таянсагыз, климат
көн тәртибенә тугры кала алмыйсыз.

08:13.680 --> 08:18.680
Кызыклысы шунда ки, берсе дә CO2
салымын бетерергә кирәк дип әйтмәгән.

08:18.680 --> 08:24.072
Шулай итеп, алар чиксез рәвештә байырга дәвам
итәчәкләр, һәм без, әлбәттә, Дөнья икътисади форумының бу

08:24.072 --> 08:28.120
бөтен эшкә ничектер идеологик ярдәм күрсәтүен дә күрербез.

08:28.120 --> 08:34.279
4. Ясалма интеллект өчен энергия куллану һәм аның тотрыклылыгы

08:34.279 --> 08:40.120
Ясалма интеллект компанияләрендә ясалма
интеллектның тотрыклылыгы кызу бәхәсләр темасы булып тора.

08:40.120 --> 08:49.519
2024 елның 26 ноябрендә Ал Горның веб-сайтында
фикер алышуны йомгаклаган мәкалә басылып чыкты.

08:49.519 --> 08:55.968
"Бер бәяләмә буенча, OpenAIның GPT-4 не укыту өчен 50
гигаватт-сәгать (ГВт·сәг) электр энергиясе кирәк булган –

08:55.968 --> 08:59.480
бу якынча кечкенә шәһәрнең еллык электр куллануына тиң."

08:59.480 --> 09:03.799
Ясалма интеллект модельләре камилләшкән саен,
аларга көннән-көн зуррак мәгълүмат үзәкләре кирәк була.

09:03.799 --> 09:09.519
Цукерберг әйтте, бер генә мәгълүмат үзәген эшләтү
өчен бөтен бер электр станциясе кирәк булырга мөмкин.

09:09.519 --> 09:18.480
Халыкара Энергетика Агентлыгы (IEA) 2022 елдан 2026 елга
кадәр энергия ихтыяҗының якынча ике тапкырга артуын көтә.

09:18.480 --> 09:22.120
Ләкин тагын да кырысрак фаразлар да бар.

09:22.120 --> 09:24.919
Йомгак та бик аңлатучан:

09:24.919 --> 09:29.950
Чынлап әйткәндә, без болыт провайдерының климат
максатларына ирешү өчен үз мәгълүмат үзәкләрен

09:29.950 --> 09:33.440
киңәйтүне акрынайтуын бик ихтимал түгел дип саныйбыз.

09:33.440 --> 09:41.124
Ниһаять, алар үзләрен «санлы Ходай» уйлап табу
ярышында дип саныйлар – шуңа күрә алар өчен җитәрлек тиз

09:41.124 --> 09:46.879
кормау куркынычы артык күп кору куркынычыннан күпкә зуррак.

09:46.879 --> 09:51.919
Шуңа күрә хакимияттәгеләрнең альтернатив
энергия чыганакларыннан читләшүенең сәбәбе шунда:

09:51.919 --> 09:59.120
Яшел энергия глобаль санлы челтәрне һәм
ясалма интеллектны киңәйтү өчен җитәрлек түгел.

09:59.120 --> 10:01.159
Тагын бер кат йомгаклап үтик:

10:01.159 --> 10:07.919
1. Баштан ук кешеләр бер яклы CO2
климат тревогасыннан куркып калдылар.

10:07.919 --> 10:12.611
Ал Гор кебек бай корпоратив лоббистларны
вәкиллек итүче PR-фирмалар Грета Тунберг кебек

10:12.611 --> 10:15.559
медиада осталык күрсәткән идолларны алга этәрә.

10:15.559 --> 10:20.519
Климат хәрәкәте сәясәттәге халыкның тавышы булып тора.

10:20.519 --> 10:26.411
2. Сәясәтчеләр CO2 чыгаруларын гадәттәгедән дә
тизрәк киметүче законнар кабул итәләр, рәсми

10:26.411 --> 10:30.159
«яшел технологияләр» өчен зур базар булдыралар.

10:30.159 --> 10:38.360
Җиңүчеләр: алдан ук нәкъ шул технологияләргә миллиардлаган
долларны «очраклы рәвештә» салган мега-корпорацияләр.

10:38.360 --> 10:47.120
Алар икеләтә отучылар: үз продукцияләре белән акча
эшлиләр һәм салым кассаларыннан субсидияләр алалар.

10:47.120 --> 10:53.210
3. Иң зур уенчыларның ясалма тотрыклылыгы
аларның «яраткан проектлары», мәсәлән, ясалма

10:53.210 --> 10:56.679
интеллект, турында сүз барганда ачык күренә.

10:56.679 --> 11:04.360
Анда энергия ихтыяҗлары һәм еш телгә алынган CO2
чыгарылышлары үлчәп бетергесез дәрәҗәдә артуы әһәмиятле түгел.

11:04.360 --> 11:10.191
Җирләрне чистарту, сирәк металл рудникларының
су юлларын һәм туфракны пычрату һ.б. аркасында

11:10.191 --> 11:13.399
барлыкка килгән башка экологик зыяннарны онытыйк.

11:13.399 --> 11:17.639
Цифрлы революцияне куркыныч астына
куймас өчен теләсә нинди чаралар да аклана.

11:17.639 --> 11:23.840
Климат альянслары? Тик финанс акулаларының
мәнфәгатьләренә хезмәт иткән очракта гына.

11:23.840 --> 11:31.559
4. Шуңа күрә иң йогынтылы даирәләр чынлап та әйләнә-тирә мохитне
саклау белән беркайчан да чын күңелдән кызыксынмаганлыгы ачык.

11:31.559 --> 11:36.799
Цифрлы финанс комплексының максаты — «цифрлы Ходай» булдыру.

11:36.799 --> 11:42.004
Кешеләрне ярыммәсьәләләр белән игътибарларын читкә юнәлтәләр,
мәсәлән, ядро энергиясе, фоссил ягулыклары яки

11:42.004 --> 11:46.399
яңартыла торган энергия чыганаклары климатны
саклау өчен кайсысы яхшырак икәнлеге турында.

11:46.399 --> 11:54.600
Ләкин бу бәхәс ресурсларны туйдырылмас төп
кулланучыларны гади генә игътибарга алмый.

11:54.600 --> 12:01.212
Безнең нәтиҗә: «климат хәрәкәте» тупикка килеп җитә һәм
сәясәтчеләр белән иң эре финанс корпорацияләре тарафыннан

12:01.212 --> 12:06.279
бары тик үз мәнфәгатьләре өчен начар максатларда файдаланыла.

12:06.279 --> 12:11.336
Кешеләр Җирне артык файдалану артында торган чын
гаепләргә игътибарларын юнәлткәндә, бу чын

12:11.336 --> 12:15.200
әйләнә-тирә мохитне саклауга табан хәлиткеч адым булачак.

12:15.200 --> 12:20.200
Тагын да алданып калмас өчен, зинһар,
берьяклы карашсыз тулы мәгълүмат алыгыз!