1
00:00:00,000 --> 00:00:00,640


2
00:00:00,640 --> 00:00:07,945
NgoJanyuwari 2025, kulandela iibhanki ezintandathu
ezinkulu zase-US, iBlackRock, elona qela likhulu lezemali

3
00:00:07,945 --> 00:00:11,839
ehlabathini, nayo irhoxile kwiNet Zero Climate Alliance.

4
00:00:11,839 --> 00:00:18,719
Eyona bhanki iphambili enamandla, iFederal Reserve, okanye
iFED ngokufutshane, iphume kwiGreen Financial System Network.

5
00:00:18,719 --> 00:00:25,800
Kwangaxeshanye, uMongameli omtsha waseMelika uTrump ubhengeze
ukuba uza kuphinda agxile ngokupheleleyo kwizibaso zefosili.

6
00:00:25,800 --> 00:00:31,719
"Siza komba, somphefumlo, komba."

7
00:00:31,719 --> 00:00:36,619
Ngenxa yeemeko zemozulu ezigqithisileyo, ulutsha
oluninzi luyabandakanyeka kwiintshukumo zemozulu

8
00:00:36,619 --> 00:00:39,640
ezifana neFridays for Future kunye neExtinction Rebellion.

9
00:00:39,640 --> 00:00:44,280
Ukujikiswa kwabatyali-mali abakhulu kumele ukuba
kuyakuvakalelwa njengokuphosa ngesandla ebusweni.

10
00:00:44,280 --> 00:00:53,119
Ukuze siqonde ngcono iziganeko zangoku, masiqale
sijonge iimvelaphi zemikhankaso yokukhusela imozulu.

11
00:00:53,119 --> 00:00:56,960
1. Ukuvela kwentshukumo yemozulu

12
00:00:56,960 --> 00:01:02,358
Ngo-2006, usopolitiki nosomashishini
waseMelika u-Al Gore waqala ukujongana noluntu

13
00:01:02,358 --> 00:01:06,439
lwehlabathi ngefilimu yakhe ethi An Inconvenient Truth.

14
00:01:06,439 --> 00:01:11,439
Oku kuyibonakalisa imeko yentlekele ebangelwe
kukufudumala kwehlabathi okubangelwe ngabantu.

15
00:01:11,439 --> 00:01:17,760
UGore ungusozigidi-gidi kwaye wakhonza njengoSekela-Mongameli
wama-45 wase-United States phantsi koMongameli uBill Clinton.

16
00:01:17,760 --> 00:01:24,200
U-Al Gore waphrofeta ngoJulayi 2008:
"Indlela esikuyo ngoku ayinakuxhaswa kwaphela."

17
00:01:24,200 --> 00:01:30,377
Izazinzulu kwihlabathi jikelele zisixelela ukuba kusenokwenzeka
ukuba kusele kuthi iminyaka engaphantsi kweshumi apho

18
00:01:30,377 --> 00:01:36,480
sisene nethuba lokuzenza utshintsho olukhulu ukuze
kuthintelwe iziphumo eziyintlekele zengxaki yemozulu.

19
00:01:36,480 --> 00:01:44,200
Kwaye ekuphela kwendlela yokuthatha uxanduva kukujongana
nengxaki kwingcambu yayo, kanye ekutshisweni kwezibaso zefosili.

20
00:01:44,200 --> 00:01:49,680
Ukusukela ngoko, yonke ingqwalasela yaba ekunciphiseni
ukukhutshwa kwe-CO2 njengengcambu yako konke okubi.

21
00:01:49,680 --> 00:01:56,879
Iindleko zikaGore zokwazisa uluntu ukuze azithandise
ziqikelelwa kwi-$300 yezigidi ngonyaka ka-2009 kuphela.

22
00:01:56,879 --> 00:02:02,680
Phakathi kwabanye, u-Al Gore waseka imibutho
eyayiqeqesha abantu ababizwa ngokuba "ziinkokeli zemozulu" .

23
00:02:02,680 --> 00:02:07,680
Oku ke kwabangela ukuvela kwemibutho efana
neFridays for Future kunye neExtinction Rebellion.

24
00:02:07,680 --> 00:02:12,696
Iinkokeli ezifana noGreta Thunberg, uLuisa Neubauer
kunye noAlexandria Ocasio-Cortez zaxhaswa

25
00:02:12,696 --> 00:02:17,560
ngokukodwa kwaye kwasekwa uthungelwano olukhulu lwemozulu.

26
00:02:17,560 --> 00:02:23,159
2. Iitekhnoloji ezintsha njengemodeli
yeshishini yabantu abazizityebi kakhulu

27
00:02:23,159 --> 00:02:28,004
Kwimbono yoluntu, yayingabo kanye
amatshantliziyo afana noGreta Thunberg abafake uxinzelelo

28
00:02:28,004 --> 00:02:31,280
kwezopolitiko ngemibhiyozo enefuthe kumajelo eendaba.

29
00:02:31,280 --> 00:02:34,639
Kodwa ingaba olu luvo lukawonke-wonke luyinyani?

30
00:02:34,639 --> 00:02:38,768
Kwiminyaka engama- phambi kokuba uGreta Thunberg avelele
esidlangalaleni okokuqala, iWorld Bank kunye neWEF

31
00:02:38,768 --> 00:02:41,560
zazisele zibeka isicwangciso 'somgaqo-nkqubo omtsha wemozulu'.

32
00:02:41,560 --> 00:02:47,247
Kwiminyaka phambi kokuba kuqale uqhanqalazo lwemozulu, iinkampani
ezinkulu zemali zaqala ukutyala amakhulu eebhiliyoni

33
00:02:47,247 --> 00:02:51,440
kwiingxowa-mali zotyalo-mali lwexesha
elizayo kwiinkampani zemozulu ezazidla ngokungabi

34
00:02:51,440 --> 00:02:53,759
nexabiso, kwaye zandisa amandla okuvelisa.

35
00:02:53,759 --> 00:02:58,000
Oku kwabenza bakwazi ukuzimisela njengeenkokeli
zemarike kwaye balungele izivumelwano ezikhulu.

36
00:02:58,000 --> 00:03:03,600
Okumangalisayo kukuba, kungekudala emva kokuvela kukaGreta
okokuqala kwintlekele yezikolo eyaba nefuthe kumajelo eendaba

37
00:03:03,600 --> 00:03:06,560
ngo-Agasti 2018, oosopolitiki baqala ukuthatha amanyathelo.

38
00:03:06,560 --> 00:03:13,774
Umzekelo, ngomhla we-17 ku-Okthobha 2018, owayesakuba
nguMongameli we-EU uJuncker watyikitya isivumelwano sokuvumelana

39
00:03:13,774 --> 00:03:20,719
neBreakthrough Energy Europe, ingxowa-mali yotyalo-mali
kumandla acocekileyo. Imali yokuqala: i-€100 yezigidi.

40
00:03:20,719 --> 00:03:27,120
Ngoko ke, iinkampani ezingamalungu ezityebileyo kakhulu kufuneka
zinikwe ukufikelela okukhethekileyo kwinkxaso-mali ye-EU.

41
00:03:27,120 --> 00:03:31,520
UBill Gates ngumseki weqonga lotyalo-mali iBreakthrough Energy.

42
00:03:31,520 --> 00:03:38,139
Amalungu aquka abantu abazizityebi ezigqithisileyo abanjengoMark
Zuckerberg weFacebook, uJulian Robertson weTiger

43
00:03:38,139 --> 00:03:44,520
Management, uDavid Rubenstein, umseki weCarlyle
Group, uGeorge Soros, uJack Ma weAlibaba nabanye.

44
00:03:44,520 --> 00:03:48,360
Imakethi 'yeteknoloji yemozulu' iye yandiswa ngokuthe chu yi-EU.

45
00:03:48,360 --> 00:03:55,040
NgoFebruwari ka-2019, uJuncker wacebisa ukuba yonke i-euro
yesine evela kwisabelomali se-EU isetyenziselwe ukunciphisa

46
00:03:55,040 --> 00:03:59,400
iziphumo zotshintsho lwemozulu phakathi konyaka ka-2022 no-2027.

47
00:03:59,400 --> 00:04:04,576
Kubonakala ngathi oosopolitiki, ngomthetho
wabo, bavule indlela kwimarike enengeniso

48
00:04:04,576 --> 00:04:07,800
enkulu ye-"teknoloji zemozulu" yabadlali abakhulu.

49
00:04:07,800 --> 00:04:12,932
Ezi nkampani bezinethuba lokuphumelela eliphindwe
kabini. Zikwazile ukuxhamla kwinkxaso-mali

50
00:04:12,932 --> 00:04:16,319
yomanyano lwaseYurophu nakwimfuno ephezulu yeemveliso zazo.

51
00:04:16,319 --> 00:04:22,968
I-EU icinezela kakhulu amazwe ukuba ahlangabezane nale
mfuno kuba iitekhnoloji ezifana namandla omoya,

52
00:04:22,968 --> 00:04:26,920
amandla elanga kunye ne-e-mobility ziyakhuthazwa ngamandla.

53
00:04:26,920 --> 00:04:32,596
Amagama afana 'nesinyathelo seziko' okanye
'isinyathelo sekhabhoni' abonakalisa into yokuba i-CO2

54
00:04:32,596 --> 00:04:35,920
ngoku isuke yaba ngumlinganiselo wazo zonke izinto.

55
00:04:35,920 --> 00:04:42,360
Ukuyibeka lula, i-"CO2" iye yaba
luhlobo lwemali entsha kwiimarike zezabelo.

56
00:04:42,360 --> 00:04:50,040
Ukususela ekuqaleni, ingqwalasela ibiphelele ekunciphiseni
i-CO2 njengoyena nobangela waphantse onke iingxaki zemozulu.

57
00:04:50,040 --> 00:04:52,959
Akukho dubulo ngaphandle kweentloko-ndaba ezifanayo:

58
00:04:52,959 --> 00:04:56,639
Utshintsho lwemozulu luyityala!
Kufuneka sinciphise ukukhutshwa kwe-CO2!

59
00:04:56,639 --> 00:05:01,715
Okwenza umntu abe neentandabuzo kukuba akukho
zizathu zingamnye neziqwalaselwayo kwaphela malunga

60
00:05:01,715 --> 00:05:04,879
nezikhukula nemililo ezitshabalalisa ngokwenene.

61
00:05:04,879 --> 00:05:09,817
Okubi nangakumbi, amazwi avela kuluntu
lwezenzululwazi kunye neengcali eziphikisa ibali elixoxwa

62
00:05:09,817 --> 00:05:13,240
luluntu awanalo ithuba lokufumana udumo kumajelo eendaba.

63
00:05:13,240 --> 00:05:19,879
Umzekelo, zininzi kakhulu iipatenti ezityhila indlela
ekulula ngayo ukudala iintlekele zemozulu kule mihla.

64
00:05:19,879 --> 00:05:24,694
Utshabalaliso lwendalo, olufana nokutshiswa kwamahlathi
ukuze kufunyanwe izinto zokurhweba ezingenisa imali

65
00:05:24,694 --> 00:05:27,920
okanye ukwandiswa kweefama zomoya, nalo aludla ngokuthethwa.

66
00:05:27,920 --> 00:05:33,301
Ukugxila kwicala elinye 'kutshintsho lwemozulu'
okubangelwa yi-CO2 yodwa, kuphantse kwalutya ngokupheleleyo

67
00:05:33,301 --> 00:05:37,000
umonakalo omkhulu wokusingqongileyo kunye nabatshabalalisi.

68
00:05:37,000 --> 00:05:42,480
Utshintsho lwemozulu nokonakaliswa
kwendalo kuthelekiswa ngendlela engamkelekanga.

69
00:05:42,480 --> 00:05:47,299
Sibuyele kwezopolitiko: UGqr Ottmar Edenhofer ukwangqina ukuba
umgaqo-nkqubo wemozulu awukaze ube

70
00:05:47,299 --> 00:05:51,959
malunga nokukhuselwa kokusingqongileyo, kodwa
ube malunga neminqweno eqatha yezoqoqosho.

71
00:05:51,959 --> 00:05:56,560
UnguMlawuli kunye neNgcali yezoQoqosho eyiNtloko
kwiZiko lasePotsdam loPhando ngeempembelelo zeMozulu:

72
00:05:56,560 --> 00:06:02,040
"...kufuneka kuchazwe ngokucacileyo ukuba ngokwenene
siyayabalula ubutyebi behlabathi ngomgaqo-nkqubo wemozulu."

73
00:06:02,040 --> 00:06:07,399
Kufuneka sizikhulule kwinkohliso yokuba umgaqo-nkqubo
wamazwe ngamazwe wemozulu ngumgaqo-nkqubo wokusingqongileyo.

74
00:06:07,399 --> 00:06:10,515
Oku akunanto ingako yokwenza nomgaqo-nkqubo
wokusingqongileyo, ngeengxaki ezifana

75
00:06:10,515 --> 00:06:13,839
nokutshiswa kwamahlathi okanye umngxuma we-ozone.

76
00:06:13,839 --> 00:06:15,240
Isigqibo sam sexeshana:

77
00:06:15,240 --> 00:06:21,630
Ngoko ke, ngelixa iinkampani ezinkulu kakhulu kunye nabantu
abazizigidi-gidi ngokusesikweni bekhankasela ukuzinza okukhulu

78
00:06:21,630 --> 00:06:27,519
kunye 'nemozulu', ngaxeshanye benza inzuzo enkulu kakhulu.

79
00:06:27,519 --> 00:06:32,000
3. Ukuphuma okukhulu kwimanyano zemozulu

80
00:06:32,000 --> 00:06:38,160
Ngoku sibuyela ekuqaleni kanye – ukurhoxa
kwe-BlackRock and Co. kwi-Climate Alliance.

81
00:06:38,160 --> 00:06:42,551
Oku kuphakamisa umbuzo: KUTHENI
abatyali-mali abakhulu ngoku bezikhwebula

82
00:06:42,551 --> 00:06:45,959
kwi-"teknoloji eziluhlaza" bejikela kumandla enyukliya?

83
00:06:45,959 --> 00:06:51,120
Kwaye KUTHENI uMongameli waseMelika uTrump efuna
ukuxhomekeka kwakhona ngokupheleleyo kwizibaso zefosili?

84
00:06:51,120 --> 00:06:56,000
Ngaba ngequbuliso abasakhathali
ngokusingqongileyo? Okanye abazange bakhathale?

85
00:06:56,000 --> 00:07:02,279
Ingcali yezemali nomhlalutyi u-Ernst
Wolff unika isizathu esivakalayo kakhulu.

86
00:07:02,279 --> 00:07:06,839
"I-ajenda entsha ephambili inento
yokwenza nobukrelekrele bokwenziwa."

87
00:07:06,839 --> 00:07:14,513
Kwaye kuyathakazelisa, kuba iForam yezoQoqosho yeHlabathi yalo
nyaka, intlanganiso eseDavos, inomxholo othi

88
00:07:14,513 --> 00:07:21,839
"Intsebenziswano kwiXesha lobukrelekrele", ngoko
yonke into imalunga nobukrelekrele bokwenziwa.

89
00:07:21,839 --> 00:07:25,494
Kwaye ubukrelekrele bokwenziwa buye baxoxwa ngalo
ngokuphindaphindiweyo kutshanje, ingakumbi apha

90
00:07:25,494 --> 00:07:28,000
eSwitzerland, kuzo zonke iingxelo zeWorld Economic Forum.

91
00:07:28,000 --> 00:07:32,709
Kwaye kuhlala kuchazwa njengento engoyikisi, kodwa endaweni yoko
kudala imisebenzi emitsha, ngoko ke

92
00:07:32,709 --> 00:07:37,160
asifanelanga sonke sikhathazeke. Kanti
yinyaniso ukuba yinto echasene nqwa naloo nto.

93
00:07:37,160 --> 00:07:45,720
Ngoko ke, ewe, abo basemagunyeni banomdla omkhulu wokuphucula
ubukrelekrele bokwenziwa kuba kuninzi imali enokwenziwa ngayo.

94
00:07:45,720 --> 00:07:53,720
Kwakhona kuyathakazelisa ukuqaphela ukuba iBlackRock
isandula ukurhoxa kwiphulo leNet Zero kwiZizwe eziManyeneyo.

95
00:07:53,720 --> 00:07:59,680
Kungenxa yokuba ingqwalasela ayisekho
kutshintsho lwemozulu, kodwa ikumandla enyukliya.

96
00:07:59,680 --> 00:08:05,094
Kwaye ngenxa yokuba izikhululo zombane zenukliya zingenakwakhiwa
ngokukhawuleza, kuthatha iminyaka eliqela – mhlawumbi

97
00:08:05,094 --> 00:08:10,839
iminyaka emininzi – phambi kokuba zilungele ukusetyenziswa,
ngoko ke kufuneka sixhomekeke kwizibaso zefosili okwangoku.

98
00:08:10,839 --> 00:08:13,680
Kwaye ukuba uxhomekeke kuzo,
awunakukwazi ukunamathela kwi-ajenda yemozulu.

99
00:08:13,680 --> 00:08:18,680
Kuyathakazelisa ukuqaphela ukuba akukho namnye
kubo owakha wathi irhafu ye-CO2 kufuneka irhoxiswe.

100
00:08:18,680 --> 00:08:24,256
Ngoko ke baza kuqhubeka bezityebisa ngaphandle
komda, kwaye ke siza kubona ukuba i-WEF ngandlela

101
00:08:24,256 --> 00:08:28,120
ithile inika inkxaso yengcinga kuyo yonke le nto.

102
00:08:28,120 --> 00:08:34,279
4. Ukusetyenziswa kwamandla
kubukrelekrele bokwenziwa nokuzinza kwabo

103
00:08:34,279 --> 00:08:40,120
Ngaphakathi kwiinkampani ze-AI, uzinzo
lobukrelekrele obuyingenzelwano luyingxoxo eshushu.

104
00:08:40,120 --> 00:08:49,519
Ngo-26 Novemba 2024, kwapapashwa iphepha
elishwankathela ingxoxo kwiwebhusayithi ka-Al Gore.

105
00:08:49,519 --> 00:08:55,668
Ngokwesilinganiso esinye, i-GPT-4 ye-OpenAI ifune i-50
gigawatt hours (GWh) zombane ukuze iqeqeshwe – malunga

106
00:08:55,668 --> 00:08:59,480
nokulingana nokusetyenziswa kombane wonyaka wesixeko esincinci.

107
00:08:59,480 --> 00:09:03,799
Njengoko iimodeli ze-AI ziqhubeka nokuphucuka,
zifuna amaziko edatha amakhulu ngakumbi nangakumbi.

108
00:09:03,799 --> 00:09:09,519
U-Zuckerberg uthe isikhululo samandla sonke
singafuneka ukuze kuqhutywe iziko ledatha elinye.

109
00:09:09,519 --> 00:09:14,779
I-Arhente yamaNgingi aMazwe ngokuMaleko
yaMandla (IEA) ilindele ukuba imfuno yamandla

110
00:09:14,779 --> 00:09:18,480
iphantse iphindeke kabini phakathi kuka-2022 no-2026.

111
00:09:18,480 --> 00:09:22,120
Nangona kunjalo, kukwakho neengqikelelo ezimandundu kakhulu.

112
00:09:22,120 --> 00:09:24,919
Isiphelo sikwakhanyisela kakhulu:

113
00:09:24,919 --> 00:09:30,200
Ukuthetha inyani, asiboni ngamehlo okwenzeka ukuba
umboneleli we-cloud angalibazisa ukwandiswa kweziko

114
00:09:30,200 --> 00:09:33,440
lakhe ledatha ukuze afikelele kwiinjongo zemozulu.

115
00:09:33,440 --> 00:09:41,706
Kaloku, bakholelwa ukuba bakhuphiswano lokuyila "uthixo
wedijithali" – kwaye ke ngoko, kubo, umngcipheko wokungakhawulezi

116
00:09:41,706 --> 00:09:46,879
ekwakheni uyadlula kakhulu umngcipheko wokwakha kakhulu.

117
00:09:46,879 --> 00:09:51,919
Isizathu sokutshintsha kwenkqubo kwabo
baselulawulweni, besuka kwimithombo yamandla enye, ke yile:

118
00:09:51,919 --> 00:09:59,120
Amandla aluhlaza awonelanga kulwandiso lwenethiwekhi
yedijithali yehlabathi kunye nobukrelekrele bokwenziwa.

119
00:09:59,120 --> 00:10:01,159
Masishwankathele kwakhona:

120
00:10:01,159 --> 00:10:07,919
1. Ukususela ekuqaleni, abantu babesoyika ngenxa
yesilumkiso semozulu se-CO2 esithatha icala elinye.

121
00:10:07,919 --> 00:10:12,464
Iifemu ze-PR ezimela abalobi abazizityebi
beenkampani abanjengo-Al Gore zikhuthaza oosaziwayo

122
00:10:12,464 --> 00:10:15,559
abakrelekrele kumajelo eendaba abanjengoGreta Thunberg.

123
00:10:15,559 --> 00:10:20,519
Intshukumo yemozulu isebenza
njengesithethi sabantu kwezopolitiko.

124
00:10:20,519 --> 00:10:26,410
2. Oosopolitiki bamisa imithetho yokunciphisa
ukukhutshwa kwe-CO2 ngesantya esingaqhelekanga, nto leyo edala

125
00:10:26,410 --> 00:10:30,159
imakethi enkulu ye-"green technologies" ezisemthethweni.

126
00:10:30,159 --> 00:10:35,019
Abaphumeleleyo: ziinkampani ezinkulu kakhulu
ezazisele "ngamabona-ndenzile" zityale

127
00:10:35,019 --> 00:10:38,360
izibhiliyoni kanye kwezo teknoloji kudala ngaphambili.

128
00:10:38,360 --> 00:10:47,120
Baphumelela kabini: benza imali ngeemveliso zabo kwaye
baphinde bafumane inkxaso-mali evela kwingxowa yerhafu.

129
00:10:47,120 --> 00:10:52,877
3. Uzinzo olubonwayo lwabadlali abakhulu
luyacaca xa kufikwa kwi "iprojekthi zabo

130
00:10:52,877 --> 00:10:56,679
ezithandwayo" ezifana nobukrelekrele bokwenziwa.

131
00:10:56,679 --> 00:11:04,360
Apho, akukhathaliseki nokuba iimfuno zamandla kunye nokukhutshwa
kwe-CO2 ekusoloko kukhankanywa kuyenyuka ngokungenakulinganiswa.

132
00:11:04,360 --> 00:11:09,857
Masilibale ngomnye umonakalo wokusingqongileyo
obangelwa kukuhlanjwa komhlaba, ukungcoliswa

133
00:11:09,857 --> 00:11:13,399
kwemilambo nomhlaba ziimayini ze-rare earth, njalo njalo.

134
00:11:13,399 --> 00:11:17,639
Nayiphi na indlela efunekayo iyavunyelwa ukuze
kungabekiwa esichengeni inguquko yedijithali.

135
00:11:17,639 --> 00:11:23,840
Imanyano yemozulu? Kuphela xa
zisebenzela iimfuno zeenkunzi zemali.

136
00:11:23,840 --> 00:11:28,580
4. Kungoko kucacile ukuba amaqela
aneempembelelo ezinkulu akazange abonakalise

137
00:11:28,580 --> 00:11:31,559
inkxalabo yokwenene ngokukhuselwa kokusingqongileyo.

138
00:11:31,559 --> 00:11:36,799
Injongo yale nkqubo yezemali
yedijithali kukudala "uthixo wedijithali".

139
00:11:36,799 --> 00:11:43,070
Abantu bayaphazanyiswa yimiba esecaleni, enjengokuba
ingaba amandla enyukliya, amafutha efosili okanye

140
00:11:43,070 --> 00:11:46,399
amandla ahlaziyekayo ngcono ekulondolozeni "imozulu".

141
00:11:46,399 --> 00:11:54,600
Noko ke, abona basebenzisi baphambili bezibonelelo
abangagqibelekiyo bayatyeshelwa nje kule ngxoxo mpikiswano.

142
00:11:54,600 --> 00:12:01,149
Isigqibo sethu: 'Intshukumo yemozulu' ayisi ndawo kwaye
isetyenziswa kabi ngabezopolitiko neenkampani zezimali

143
00:12:01,149 --> 00:12:06,279
ezinkulu kakhulu ngenjongo nje kuphela yezinto ezibaxabisayo.

144
00:12:06,279 --> 00:12:09,963
Xa abantu bejolise ingqwalasela yabo kubo abangempela
abangonontsaka bokuxhatshazwa kweMhlaba

145
00:12:09,963 --> 00:12:15,200
ngokugqithisileyo, eli iya kuba linyathelo elingumgqibo
elisingise ekukhuselweni kokwenene kwendalo esingqongileyo.

146
00:12:15,200 --> 00:12:20,200
Ukuze ungabuye uxhatshazwe, zazi ngokupheleleyo!

