WEBVTT

00:00.291 --> 00:07.155
Abantu, abantu abanomvershe, kunye nezigulana kufuneka
bazi ukuba ukubekwa iliso lwamachiza eJamani kuphuke

00:07.155 --> 00:11.216
ngokupheleleyo ngokuphathelele kwezi zitofu zokugonya.

00:11.216 --> 00:15.015
Ngoko ke ngugunyaziwe ophezulu kurhulumente
ocacileyo olandelela esi sicwangciso:

00:15.015 --> 00:18.430
ukuthengiswa kwezitofu zokugonya akufuneki kuphazanyiswe.

00:18.430 --> 00:26.253
Owayesakuba yintloko yesebe lokhuseleko lwamachiza kwi-Paul
Ehrlich Institute, uGqr Keller-Stanislawski, wavuma phambi

00:26.253 --> 00:33.280
kwekomiti yophando yaseBrandenburg ngoSeptemba 2023
ukuba i-arhente yaseJamani yayigutyiswe ngokupheleleyo

00:33.280 --> 00:37.990
kukurekhoda iziphumo ezininzi ebezingalindelekanga zegalelo.

00:37.990 --> 00:44.914
IKla.TV inike ingxelo . Noko ke, iPaul Ehrlich Institute
ikrokreleka ngokungayiphokozeli imisebenzi yayo yokuphanda

00:44.914 --> 00:52.630
nokurekhoda umonakalo wezitofu zokugonya ngokwentlawulo
efunekayo ukusukela phambi kobhubhane we-coronavirus.

00:52.630 --> 00:59.851
UGqr. Klaus Hartmann, owasebenza iminyaka elishumi kwi-Paul
Ehrlich Institute kwiSebe loKhuseleko lweMithi, waphuma kweli

00:59.851 --> 01:07.491
ziko kuba wayebone indlela elisabela ngayo ngendlela engonelanga
kwaphela kwaye elibazisekileyo kakhulu xa kwakukrokreleka ukuba

01:07.491 --> 01:12.444
isitofu esiphindwe kasithandathu ukuba
inoxanduva lokwanda kweziganeko zoko kubizwa

01:12.444 --> 01:15.904
ngokuba yi-'sudden infant death syndrome'.

01:15.904 --> 01:21.734
Ngelo xesha, inani elothusayo labantwana abasandul'
ukuzalwa labhubha beneminyaka emibini – kanye

01:21.734 --> 01:26.063
kwiminyaka apho kunikwa khona izitofu zokuqala zokugonya.

01:26.063 --> 01:34.421
Uphando olwaluyilelwe ukuphanda ngalo mqhagamshelwano
lwaxhaswa ngemali kakhulu ngabenzi begonyo abaxhonyiweyo

01:34.421 --> 01:39.516
ngokufa okubangelwa yimigonyo yabo yezintandathu-kwelinye.

01:39.516 --> 01:45.476
Ngenxa yoko, olu phononongo alufumananga nayiphi na ingqinelwano.

01:45.476 --> 01:52.155
Umgxeki wezitofu zokugonya nombhali uWolfram Klingele, oye
wayifunda le nkqubo yophando

01:52.155 --> 02:01.756
ngokucokisekileyo, uthi idatha yalawulwa ukusukela ekuqaleni
yaza yaphuculwa kwakhona 'kuvavanyo' lokugqibela.

02:01.756 --> 02:08.998
EJamani, iziphumo ebezingalindelekanga zesitofu zirekhodwa
kusetyenziswa le nto kuthiwa yi-'spontaneous reporting

02:08.998 --> 02:13.730
system' emva kokuba isitofu sivunyiwe yiPaul Ehrlich Institute.

02:13.730 --> 02:18.581
Oku kuthetha ukuba abantu abachaphazelekileyo,
oogqirha kunye neekhemesti kufuneka baxele

02:18.581 --> 02:22.490
iziphumo ezibi zamachiza kubaphathi abafanelekileyo.

02:22.490 --> 02:32.593
Kudliwano-ndlebe noMichael Leitner ngo-2013, uKlaus Hartmann
wathi kwakudala kusaziwa ukuba le nkqubo yokurekhoda

02:32.593 --> 02:39.567
ngokuzenzekelayo ayisebenzi – kodwa
yayisasisetyenziswa kuba yayinika isizathu

02:39.567 --> 02:45.248
sokuqhubeka nokubonisa ukuba ukugonya akuntsonkothanga.

02:45.248 --> 02:54.618
Ngoko ke wathi: "Ukuba awubhali naziphi na iingxaki, ungakwazi
ukubanga ngokungathi awekho, nangona unamathuluzi abuthathaka

02:54.618 --> 02:59.360
kuphela onokuwasebenzisa ukufumanisa ukuba zikhona na."

02:59.360 --> 03:04.136
Le yindlela esebenze kakuhle kakhulu ukuza kuthi ga ngoku.

03:04.136 --> 03:14.703
Ninayo inkqubo yokurekhoda engasebenzi ncam – kwaye ke nizidumisa
ngenxa yokuba zimbalwa kakhulu iziphumo ebezingalindelekanga.

03:14.703 --> 03:22.076
Kudliwano-ndlebe olwahlukileyo olwasasazwa kwi-ARD ngo-2018,
uKlaus Hartmann wathi bekukho urhano oluhlala lubuya

03:22.076 --> 03:30.576
lokuba iPaul Ehrlich Institute yayingafuni nyani ukwazi
ukuba zikhona na iziphumo ezibi ezimandundu zesi siqhuqhuva.

03:30.576 --> 03:37.670
"Le ngcinga iyavela ngokwenene engqondweni," utsho
uGqr Sonja Reitz, umntu esincokola naye namhlanje.

03:37.670 --> 03:43.071
Kudliwano-ndlebe olulandelayo, yiva uluvo lwakhe malunga nendlela
iPaul Ehrlich Institute elusingatha ngayo

03:43.071 --> 03:47.493
olu hlobo lutsha lwesitofu sokugonya
olwaziwa ngokuba "sisitofu sokugonya isigonyane".

03:49.423 --> 03:54.422
Ngokuhlwa, Gqirha Reitz. Uke waba lapha ngaphambili
waza wabonakalisa ukungonwabi okukhulu ngomsebenzi

03:54.422 --> 03:57.936
wePaul Ehrlich Institute. Ungasixelela ntoni ngaloo nto?

03:57.936 --> 04:05.844
Ewe, lo ngumba obaluleke kakhulu kuba uluntu luxhomekeke kweli
ziko, ekufanele ukuba libe ngumgcini wokhuseleko lwamachiza

04:05.844 --> 04:11.873
eJamani, kwaye ngokwesiqhelo likwajongene
nokuvunywa kwezitofu zokugonya kunye nokubeka iliso

04:11.873 --> 04:15.463
kukhuseleko lweemveliso zamachiza nezitofu zokugonya.

04:15.463 --> 04:20.883
Ewe, kuyavuyisa ngokukodwa apha ngeentshotho
zethu ezitsha ze-coronavirus esandul' ukuzingenisa.

04:20.883 --> 04:28.870
Kwaye ngoku, ngo-2021, siye sayiphumeza
le, masithi, iphulo likhulu lokugonya.

04:28.870 --> 04:35.876
Ndikholelwa ukuba izixa-mlinganiselo
ezili-130 lezigidi ziye zanikwa ngo-2021.

04:35.876 --> 04:41.249
Oku kuthetha ukuba uninzi lwabantu lufumene izitofu
zokugonya kabini, kwaye abanye kathathu. Ukuza

04:41.249 --> 04:44.250
kuthi ga ngoku, kudliwe ngamadosi angama-192 ezigidi.

04:44.250 --> 04:53.596
Kwaye ngoku esi siqholo sivunyiwe yi-EMA, i-Arhente
yaseYurophu yeeMithi, esebenzisana nayo ngokusondeleyo i-PEI.

04:53.596 --> 04:58.256
Nangona kunjalo, i-PEI inomsebenzi
wokubeka iliso kukhuseleko lwamachiza eJamani.

04:58.256 --> 05:08.256
Kwaye into esiyifumanayo ngoku yeyokuba iPaul Ehrlich Institute
ayizange ilandelele imiqondiso emininzi yobungozi beziyobisi ezi.

05:08.256 --> 05:15.336
Kwakukho iimpawu ezivela kwiiprofesa zokuba kwakukho ukungcola
kwezi zinto, zombini ukungcola okubonakalayo nokungcola

05:15.336 --> 05:19.150
okubonakala phantsi kwemayikroskophu, kunye nobungqina.

05:19.150 --> 05:25.543
Kwaye i-PEI yathi ayinamdla koku, kuba
ithembele kulwazi lomenzi kwaye ayiphandi ngokwayo.

05:25.543 --> 05:30.890
Kwakukho amaqela aliqela eeprofesa. Ndiyazi ukuba uNjingalwazi
Burkhardt wabhala waya kwi-Paul Ehrlich

05:30.890 --> 05:36.303
Institute ngomhla wama-21 kuMatshi ukuba kwakukho
ukungcola, nokuba kwakukho urhano lokungcola.

05:36.303 --> 05:39.303
I-Paul Ehrlich Institute ayihoyanga kwaye ayenzanga nto.

05:39.303 --> 05:46.491
Kwaza ke ezinye iiprofesa zabona ukuba kwakukho
ukutshintsha kombala okwahluke kakhulu kula maxlolo omgcimo.

05:46.491 --> 05:51.646
Babhalile ukuba apho, kwakukwafotwe
kwi-Berliner Zeitung okanye kwavela inqaku.

05:51.646 --> 05:56.573
I-Paul Ehrlich Institute ifumana le
leta ayenzi nto, ikhunjuzwa, ayenzi nto.

05:56.573 --> 05:59.336
Kwaye ayenzi naziphi na iimvavanyo okanye iitsheki.

05:59.336 --> 06:05.743
Bebefuna ukubona izifundo ezipapashiweyo nezihlolwe
ngoontanga endaweni yokuthi oku kukukrokrela okunzulu kakhulu,

06:05.743 --> 06:09.636
ingakumbi kuba zonke ezi zinto... azikahoywa kangako luphando.

06:09.636 --> 06:16.056
Into eyaveliswa ukuze isetyenziswe ngabantu abaninzi yahluke
ngokupheleleyo kuleyo yayisetyenziswa kuphando lokuvunywa.

06:16.056 --> 06:21.568
Yiyo kanye loo nto eyenza iPaul Ehrlich
Institute bekufanele yenze umzamo wokuphanda

06:21.568 --> 06:24.810
ngokucokisekileyo iziphumo ebezingalindelekanga.

06:24.810 --> 06:30.684
Abantu abasibhozo basweleka ngobusuku begesi yokuqala
ngexesha lophando lokuvunywa, into abantu abaninzi

06:30.684 --> 06:34.170
abangayaziyo kuba abakhankanywanga kwaphela kolu phando.

06:34.170 --> 06:36.610
Ungakwazi nokukubiza oku ngokuthi bubuqhophololo.

06:36.610 --> 06:44.643
Bafake kuphela izigulana ezazifumene
nesitofu sesibini, baza ke baqhuba uphando lwabo.

06:44.643 --> 06:49.876
Ngoko ke, abantu abangaphezu kwe-1,200 bayalahlekile;
abazange bafumane isitofu sesibini. Abasibhozo baye basweleka.

06:49.876 --> 06:56.265
Ngoko ke ndifuna nje ukuthi, ngokwazi olu lwazi – iPaul Ehrlich
Institute yayizazi ezi zinto – bekufanele ukuba baye basebenzise

06:56.265 --> 06:59.350
kwangoko inkqubo yokubeka iliso eyahluke ngokupheleleyo.

06:59.350 --> 07:04.170
Kufuneka sijonge ngokusondeleyo iindlela zonyango:
ukugula kuyatshintsha njani kwindlela yokusebenza?

07:04.170 --> 07:07.690
Zingaphi iziphumo ebezingalindelekanga
ezenzekayo? Ngokubuza imibuzo ngenkuthalo.

07:07.690 --> 07:12.556
Ngoko ke, hayi ngokujonga nje ngokungacwangciswanga ukuba
ngubani oxela ntoni, kodwa ngokubuza imibuzo ngokukhutheleyo.

07:12.556 --> 07:19.710
Kodwa enye ingongoma yeyokuba eneneni baye benza uhlobo lokuqhatha
idatha xa bebesusa aba bantu basibhozo kuphando lokuvunywa.

07:19.710 --> 07:25.376
Ibiyingeyiyo iPaul Ehrlich Institute,
ibiyiPfizer ngokwayo, oko kukuthi, abavelisi.

07:25.376 --> 07:31.824
Kwaye umenzi i-Pfizer waziwa kakhulu ngale nto; sele ifunyaniswe
amatyala amathathu eMelika, kuhlawulwe izigidi zeebhiliyoni

07:31.824 --> 07:35.323
njengembuyekezo ngenxa yokuqhatha kuphando lokuvunywa kwayo.

07:35.323 --> 07:44.403
Ngoko ke, xa sisayina izivumelwano nePfizer, asikwenzi oko
nenkampani engaziwayo enegama elihle kakhulu, kodwa senjenkampani

07:44.403 --> 07:49.116
egwetyiweyo ngezono zolwaphulo-mthetho izihlandlo ezininzi.

07:49.116 --> 07:58.422
Oko kwenza kubaluleke ngakumbi ukuba sijonge nzulu kule teknoloji
intsha, ethembisa inzuzo yeebhiliyoni ezimbini – ehlawulwa

07:58.422 --> 08:03.250
ziimpolitiki, andithi – kodwa ikwanazo neengozi ezimangalisayo.

08:03.250 --> 08:08.731
UNksk. Keller-Stanislawski wePaul Ehrlich Institute unike ingxelo
ngokufa kwabantu abalishumi ekurhanelwa ukuba

08:08.731 --> 08:14.650
kunxulumene nentlawulo, ngomhla we-10 kuJanuwari 2021,
kwiintsuku nje ezili-14 emva kokuqala kwephulo lokugonya.

08:14.650 --> 08:19.808
Kwaye ukususela ngoJuni 2021 ukuza kuthi ga ngoku, sibona
ukunyuka okukhulu kakhulu kokusweleka kwizibalo

08:19.808 --> 08:24.450
zizonke, okuqhubeka nokunyuka kwaye konyuka
ngesiquphe xa kugutyungelwa ngomthamo wesithathu.

08:24.450 --> 08:27.736
Ukususela ekwindla lowama-2021, eli
nani liza kunyuka kakhulu kwakhona.

08:27.736 --> 08:34.884
Kwaye ngoku sinazo – ukusukela ngoko kude kube
sekupheleni kuka-2022 – izigidi ezingaphezu

08:34.884 --> 08:38.721
kwe-120 zokufa okongezelelweyo okungachazwanga.

08:38.721 --> 08:45.482
120,000, apho ubuncinane – njengoko thina, njengombutho
wezonyango, simisile – ngaphezulu kwe-100,000 kufuneka

08:45.482 --> 08:49.763
kuthiwe kubangelwe kukugonya, kuba asinayo enye inkcazelo yako.

08:49.763 --> 08:57.053
Kwaye kwimeko enjalo – la manani ngamanani eDestatis , amanani
kawonke-wonke – i-Paul Ehrlich Institute, i-RKI, wonke umntu

08:57.053 --> 09:02.031
kufuneka athe kufuneka sijonge kwangoko into
eyenzekayo kwaye silandelele nayiphi na

09:02.031 --> 09:05.676
inkcazelo enokuthi ingqine okanye ingqine ezi zikrozo.

09:05.676 --> 09:07.303
Kwaye kuyenzeka kanye okuphikisanayo.

09:07.303 --> 09:12.781
Abantu bayathuthuzelwa, imeko iyathotywa, kwaye
kuthiwa utshintsho lwemozulu ngesiquphe

09:12.781 --> 09:16.830
lusongela ezi zifo, nangona bekungekho namaza obushushu.

09:16.830 --> 09:23.703
Ngoko ke sizifumana sikwimeko enokuthandabuzeka kakhulu.

09:23.703 --> 09:30.496
Imeko ikwathandabuzeka kuba umphathiswa wethu wezempilo
eneneni unolwazi olugqibeleleyo malunga noko kuqhubekayo apho.

09:30.496 --> 09:33.016
Kwaye akazange ayonyuse inkxaso-mali yeli gunya.

09:33.016 --> 09:40.200
Ukuqhubeka nokuqesha abantu abalishumi elinanye apho kwaye
akazange aqeshe abantu abaninzi ukuze baphathe iingxelo

09:40.200 --> 09:43.869
ezininzi zeziphumo ebezingalindelekanga kunye nokusweleka.

09:43.869 --> 09:48.896
Kwenzeke into efanayo kwi-EMA, apho idatha iye
yanda kakhulu kangangokuba abakwazi ukuyilandela.

09:48.896 --> 09:51.670
Akukho kuphanda malunga nokuba kanye kwenzeka ntoni.

09:51.670 --> 09:57.323
Kwaye amaxesha amaninzi awufumani nokuqinisekiswa
lokuba ungenise ingxelo yempembelelo yomgcagiso apho.

09:57.323 --> 10:03.336
Oko kuthetha ukuba kukho urhano lokuba awufuni nyani
ukwazi ukuba kwenzeka ntoni kanye kanye ngesi sigonyo.

10:03.336 --> 10:07.719
Ewe, loo ngcinga ingavela kuwe. Nam andinakuyiphikisa.

10:07.719 --> 10:11.683
Ewe, andinakukuxhasa ngobungqina,
andinakukungqina, kodwa kucace gca ukuba kunjalo.

10:11.683 --> 10:18.675
Ukuba ke ufumana impendulo kubuzo lwakho efana nale, umzekelo,
yokuba oku kuye kwabonwa eDenmark, eMelika kwanaseJamani

10:18.675 --> 10:25.256
kwinkampani yamagqwetha emela inani elikhulu lezisulu
zejovo, yokuba i-15 pesenti yezinto eziveliswe ngaxeshanye

10:25.256 --> 10:28.630
yiyo ebangela i-95 pesenti yeziphumo ezibi ezimandundu.

10:28.630 --> 10:31.036
Okuthetha ukuba iibhetshi zahlukile.

10:31.036 --> 10:34.943
Ukuba isitokhwe siyahlukile,
kufuneka sisuswe kwimarike ngoko nangoko.

10:34.943 --> 10:39.356
Kwaye xa kufika isicelo kwi-Paul
Ehrlich Institute, kwenzeka ntoni ke?

10:39.356 --> 10:41.310
Kukho umahluko phakathi kweebhetshi. Uyabona oko?

10:41.310 --> 10:46.890
Baze bathi asinakuzifanisa iinombolo zebhetshi neziphumo
ebezingalindelekanga, nangona kufuneka zifakwe kuyo

10:46.890 --> 10:52.908
yonke ifomu , kungenjalo ishiti ledatha ayisayi kusebenza
kwaphela, ngaphandle kokuba usiyiprintile kwangaphambili.

10:52.908 --> 10:56.189
Kodwa uninzi lwayo luyaxelwa kwi-intanethi,
ngoko ke akukho nto unokuyenza ngaloo nto.

10:56.189 --> 11:00.543
Awunakuxela nto ukuba awufakanga inombolo yebhetshi.

11:00.543 --> 11:04.903
Ngale ndlela, ibango elinjalo
linokubonwa kuphela njengebango lokuzikhusela.

11:04.903 --> 11:09.683
Baze bathi: Kuthekani ngokujonga ungcoliseko?

11:09.683 --> 11:15.816
Kwakukho iimpawu: ungcoliseko lwe-DNA olubangela
umhlaza, ungcoliseko ngezinye izinto, ngeeplasmid, zonke

11:15.816 --> 11:19.483
ezi zibangela umhlaza, okanye ezinokubangela umhlaza.

11:19.483 --> 11:24.796
Kwaye ke iPaul Ehrlich Institute
ithi: Hayi, asenzi uvavanyo lweqela apha.

11:24.796 --> 11:29.956
Siyathembela kulwazi lomenzi lokuba
yonke into ikulungelweni kwimveliso.

11:29.956 --> 11:32.846
Ngoko ke nam andidingi kulandelwa
kwamachiza. Yinto engenangqondo leyo.

11:32.846 --> 11:33.756
Ewe.

11:33.756 --> 11:40.596
Kutheni sibe nokubeka iliso ukuba kuthethwa nje ukuba
umenzi utshilo, kwaye sikholelwe koko kuthethwa ngumenzi?

11:40.596 --> 11:45.716
Akukholeleki. Uhlolo olubonwayo
lwenziwa kwi-Paul Ehrlich Institute.

11:45.716 --> 11:55.530
Oko kuthetha ukuba uyayijonga – andiboni naziphi na izicubu
ezihambahambayo – kwaye lolo hlolo lomgangatho olwenziwayo.

11:55.530 --> 12:02.530
Yindlela nje yokuzifihla. Eli ziko likhona
ukuqinisekisa ukhuseleko lweziyobisi

12:02.530 --> 12:06.356
eJamani, liphantsi kwegunya eliphezulu lezempilo.

12:06.356 --> 12:14.230
Kwaye uMthetho weeMithi uthi ukuba into ayinayo
isiphumo esithembisiweyo, kufuneka irhoxiswe kwimarike.

12:14.230 --> 12:18.535
Ukuba into ineziphumo ebezingalindelekanga
ezingaphezulu kunokuba kuthembisiwe, njengoko kuchaziwe

12:18.535 --> 12:21.030
kuphando lokuvunywa, kufuneka irhoxiswe kwimarike.

12:21.030 --> 12:23.049
Konke oku kuyafumaneka apha.

12:23.049 --> 12:26.276
Enye ingongoma enokuba yeyona ibalulekileyo kwesi sihloko.

12:26.276 --> 12:30.936
I-Paul Ehrlich Institute isebenza kwimvume. Bayazi
ukuba yintoni ekufuneka inikezelwe ukuze kufunyanwe imvume.

12:30.936 --> 12:38.601
Kufuneka wonke umntu anikeze isatifikethi sokhuseleko esingqina
ukuba ayisayi kubangela mhlaza, ukuze isitofu sogonyo samkelwe.

12:38.601 --> 12:40.909
Ukwazi ukuba nokhweleko akuphazamisekanga.

12:40.909 --> 12:45.252
Kwaye kwimeko yezinto ezisebenzayo ngokwemfuza –
nto leyo esijongene nayo apha, nokuba zibizwa

12:45.252 --> 12:47.956
ngokuba zizitofu zokugonya – akukho ngozi kubanye abantu.

12:47.956 --> 12:52.696
Kuba imathiriyeli yemfuzo ingaphuma nomoya
ophefumlwayo yaze yenzakalisa abanye abantu.

12:52.696 --> 12:57.483
Akukho nanye kwezi zifundo zokhuseleko zithathu
ebiyafumaneka kwi-EMA okanye kwi-Paul Ehrlich Institute.

12:57.483 --> 13:02.083
Kwaye wakhe wafumana ingxelo ekhutshwe ngumthombo osemthethweni
evela kwiPaul Ehrlich Institute echaza ngolu hlobo:

13:02.083 --> 13:06.938
I-Paul Ehrlich Institute ilumkisile abavelisi
okwesithathu ukuba banikezele ngeziphando. Azikabanikezelwa.

13:06.938 --> 13:10.096
Yiyo loo nto ilayisensi ngoku irhoxiswa nje.

13:10.096 --> 13:12.503
Ingaba uyifumene le yatshu yeendaba? Hayi.

13:12.503 --> 13:17.810
Ubengalindele? Ewe, kunjalo. Ngoko
ke, ikuphi esi saziso sabezindaba?

13:17.810 --> 13:23.126
Akukho mntu noxanduva lokhuseleko lwamachiza eJamani.
Yindawo eyenziweyo, ebonakala iphilile kodwa eneneni ayinjalo.

13:23.126 --> 13:26.236
Leyo yi-Paul Ehrlich Institute.

13:26.236 --> 13:28.896
Ewe, enkosi kakhulu ngolo lwazi.
Oko kucacisa kakhulu, enkosi kakhulu.
