John O'Looney, kaiwhakarite urupā
Uiui a Kla.TV ki a John O'Looney
Kei konei mātou me John O'Looney.
He kaiwhakarite tangihanga ia, ā, e whakahaere ana ia i te Milton Keynes Family Funeral
Directors i konei i Milton Keynes, Ingarangi.
E te rangatira John, tēnā koe e tino mihi ana mō tō whakaae kia noho mātou ki konei!
Me te koa.
Me haere tātou ki te take tonu.
I te wāhea koe i whakapae tuatahi ai he mea rerekē e tupu ana i te wā o te mate urutā?
Hei pono, mai i te tīmatanga tonu.
I tae mai tētahi whānau ki te toro mai ki ahau i te mutunga o Noema, i te tīmatanga o Tīhema 2019. I
mea rātou kua ngaro tētahi tangata i tētahi rohe tata.
Ā, i pōuri rātou nā te mea kāore te hōhipera i whakaae kia kite rātou i ā rātou tāngata aroha i roto i te rūma tirohanga.
Nā, ka mea au, "Kaua e āwangawanga, ka tiki au i a ia ināianei." He mea nui kia mahia tērā, mō ngā take mārama.
I taku tae ki te hōhipera o Northampton ki te tiki i tēnei tangata, i pātai atu au ki ngā kaimahi o te
whare ropu mate, "He aha i aukatia ai e koutou tēnei whānau kia kite i tō rātou tangata aroha?"
Ā, pērā te āhua o tōna mahi i te nuinga o te wā: ka mate ngā tāngata i te rūma hōhipera, ka
kawea rātou ki te whare putunga tūtū o te hōhipera.
He rūma tirotiro kei reira, he rite ki tētahi whare karakia iti. Ka taea e te tangata te whakapau wā poto ki reira me te tangata
kua mate, e okioki ana i te rangimārie, kāore e mamae ana.
Ā, i whakaaro au e whakapaipai anō rānei, e whakahou rānei rātou i te rūma. Engari i
whakatuwhera ia i te kuaha; kāore ia i kī kupu kotahi.
Ā, i roto i tēnei rūma rokiroki, i reira tētahi tente urutā. E whakapae ana au he 2.50 mā te 4.50 mita te rahi o
te rūma. Ā, i tata kī katoa te rūma e tēnei tente urutā.
Nō reira i pātai atu au ki a ia he aha te take o tēnei. Kua whakapae kē au he mea tēnei hei whakarato i te kaha tāpiri.
Ā, i mea ia, i whakamōhiotia rātou e he mea kino e haere mai ana, kāore i whakahuatia te ingoa COVID.
Ahakoa, ko tērā taku wheako tuatahi. I te wiki tuatahi o Tihema i te tau 2019. Ka taea e au te
tirotiro i taku pukapuka kia hoatu ai ki a koe te rā tika.
Heoi, kia poto ai te kōrero: i puta te coronavirus ki ngā rīpoata i Hānuere. I mataku, i āwangawanga hoki ahau
hei kaiwhakahaere tangihanga i taku tekau mā rima tau.
Anei tētahi mate – i kī mai rātou ki a mātou e mate ohorere ana ēnei tāngata i Haina. I
whakaaturia mai ki a mātou ngā riipene ataata mō tēnei.
I mea a Boris Johnson ka ngaro tētahi tangata mā ia tangata. I āwangawanga ahau. He tangata i mutu i te
hikareti ahau. Kei roto ahau i aku rima tekau tau.
Kua roa ahau e raru ana ki ngā mate manawa, ā, he mate hā hoki tōku. Nō reira i āwangawanga
ahau, nā te mea ka whakapā atu ahau ki ēnei tāngata.
I roto i ngā wiki tekau mā rua ki te tekau mā ono e whai ake nei, i tīmata āta kite ahau i te pūrākau, ā, ehara i
te mea i whakaaturia mai ki a mātou i te pouaka whakaata.
He maha ngā mea i puta. Ko tētahi o ngā mea tino hira, ko taku whiwhi waea mai i tētahi
tāne i tapaina ko Hōne i te Poutū-te-rangi 2020.
Ā, ka mea ia: Kei te mahi au mō tētahi kamupene pūtea ā-motu, nō reira kei te taumata minita.
Ko tētahi o ngā minita kāwanatanga te rangatira o tēnei kamupene. I mea ia ko tana mahi he waea atu ki ngā
whare tangihanga katoa hei wāhanga o te whakautu mate urutā.
Ka mea au, "He pai. He aha ngā mea e hiahia ana koe kia mōhio? Kei te harikoa ahau ki te āwhina." Ka
mea ia, "Me pātai atu au ki a koe i ētahi pātai."
Ka waea atu au ki a koe ia Rāhina, ā, ka pātai mēnā e hia ngā tāngata ka taea e koe te whakaae, he aha tō kaha, ko wai kua
whakaaetia e koe, nō hea rātou, ā, e hia kua mate i te COVID.
Ā, i koa ahau ki te whakautu i taua pātai. He aha ahau e kore ai e koa?
Ā, i whakapau kaha ahau ki te rapu i ēnei pārongo, i te mea i mōhio ahau ka waea mai ia ki ahau i te Rāhina kia
tiki ai i ngā pārongo taipitopito mō ia tangata kua mate.
Engari kei a koe te kawenga ki te whakatau i tērā? He rauemi āu hei whakatau i tērā, pērā i tētahi whakamātautau PCR?
Āe. Nō taua wā i mutu ai ngā tākuta ki te haere mai, ā, i kōrerotia mai ki a mātou hei tiaki i te NHS (Te Ratonga
Hauora ā-Motu, te pūnaha hauora ā-motu o te United Kingdom).
Nō reira, kāore e kore, i karangahia ahau ina mate ngā tāngata. Ā, ka whakamōhio mai
rātou mēnā he mate COVID rānei, he mea kē rānei.
I whakamārama mai rātou ki ahau ngā āhuatanga katoa, ā, i pātai au i te hiahia kaha. Ā, i tīmata tonu
te tangata i waea mai i te Rāhina ki te ārahi i ahau.
Ā, mā tērā e kī ana ahau i mea atu ki a ia kua tiki au i tētahi tangata mai i te whare tiaki kaumātua o te rohe.
He whare tiaki kaumātua nui tēnei, he tata ki te kotahi rau ngā moenga. Kāore he tākuta i reira.
Kāore i mahia he whakamātautau COVID. Nō reira, kāore te tangata i mate i te COVID.
I kōrero au ki ngā kaimahi i reira, ā, i whakapūmau rātou he tūroro ia i te wāhanga tuatahi o te mate
wareware. Kua noho ia ki reira mō ngā tau e rima.
I taku tūtaki ki te whānau, i whakau hoki rātou i tēnei. Ā, i kī tonu tēnei tangata i waea mai me rēhita ia hei mate COVID.
Ā, i whakaaro au ki a au anō, he aha au e rangahau ana kia tino hōhonu, ina hiahia noa rātou ki te whakapae hē i ngā tatauranga?
I mahia e ia tēnei i te tau katoa o te rua mano tekau.
Ā, ka mea ia, "Nā, i mea mai ki ahau kia pērā." Nō te mea i reira tētahi tāne i tango i tētahi whakamātautau
PCR, ā, i puta mai he hua whakamana, kāore ia i mate i te COVID, engari i mate tonu ia.
Mai i taua wā, i whakarōpūhia hei mate COVID ngā tāngata katoa i mate i taua whare.
Nō tēnei hua whakamātautau kotahi?
Āe, i whakahaua rātou kia pērā. Kāore i mate rātou i te COVID.
Nā tēnei i kore ai e piki ngā mate noa, engari he tokomaha nui ngā mate COVID.
Arā, kua 18 tau ahau e mahi ana hei kaiwhakahaere urupā, ā, ka taea e au te kī atu ki a koe, ko te tau 2020 anake
te tau kāore i puta he mate hukapapa kotahi i te hotoke.
Kua mate katoa rātou i te COVID.
I te mutunga o te tau 2020, i te marama o Oketopa, i waea mai anō tēnei tāne ki ahau – ka mōhio kōrua ki a kōrua i te
roanga o te wā ina waea mai ia ki a koe ia Rāhina mō tētahi meneti, mō rua rānei; ka mōhio kōrua ki a kōrua.
Ā, i whakaae ia ki ahau i te mārama, kāore ia i te mōhio he aha ia e mahi ana i taua mahi, nā te mea ka mea
katoa te tangata i taua mea kotahi: kāore he mate COVID.
I te mutunga o Oketopa, ka mea ia, "Kāore au e waea atu anō, e John." Ka pātai au, "He aha?" Ka mea ia kāore he take.
Nō reira, he aha i kore ai e hiahiatia i te marama o Oketopa 2020? Nā te mea i mōhio rātou! I mōhio rātou.
Ā, ki taku whakaaro, i kī tika a Tākuta Reiner Füllmich: "Kāore ngā werohanga i puta nā
te COVID. I puta te COVID nā ngā werohanga."
Nō reira, i whakaatu rātou i te tini o ngā mate COVID, ā, i te tau 2021 ka mea katoa te tangata, 'Whakaora mai!'
Āe, kei te pai.
I te wā tonu i whiwhi ai rātou i ēnei werohanga, ka tīmata tonu te mate o te tangata. Āe, he pikinga 300%.
I tīmata rātou ki te werohanga i konei i te 6 o Hānuere – ā, i piki rawa te reiti mate.
I kī rātou he ngaru tuarua tēnei. Engari ehara i tērā, ehara i tērā. He tāngata kua werohia, ā, i mate tata tonu i muri iho.
Ā, e kī tonu ana rātou ko te Long COVID...
Kāo, he kino nā te werohanga. Āe, koirā te take matua. Ā, i a rātou e haere ana i ngā
rōpū tau, ka tīmata rātou me tētahi momo karoti.
I mea rātou me ngā tāngata tino ngoikore anake e whakawhāngai, ko te hunga neke atu i te 70 tau anake, ko te hunga neke atu i te 60
tau anake, katahi ko te hunga neke atu i te 50 tau, katahi ko te hunga neke atu i te 40 tau, katahi ko te hunga neke atu i te 30
tau, ā, i haere iho rātou i te rārangi – ā, i tino hāngai ngā matenga ki te wā o te rōpū i runga i
te rārangi e tika ana kia whiwhi i te werohanga.
Ko ēnei rōpū tau tūturu ko ēnei i pāngia e te Covid.
Engari ehara i te Covid, he kino nā te werohanga. Ā, i horoi, i whakakākahu hoki ahau i a ia puta noa
i te tau 2020, i te wā kāore he tangata kē i mahi.
I tangohia e au rātou i ngā pēke tinana, ka horoi, ka whakakākahu, ā, kāore au i mau i tētahi kapi kanohi, kāore rawa.
Nō reira, e kī ana koe kua kite koe i te pikinga o ngā mate i waenga i ngā tāngata nohinohi ake, ā, i
hāngai tika tēnei ki te hōtaka werohanga i whakamaheretia?
Āe, 100% āe! E mōhio ana rātou. Ā, i Hepetema 2021, ka waea mai ki ahau tētahi tāne i tapaina ko Mark
Sexton, he pirihimana kua reti i konei i te United Kingdom.
Ā, he tino tuwhera ahau, i whakawhiwhi uiui ahau, ā, i whakatūpato i te hunga kia whiwhi kano,
nā te mea i mate ēnei tamariki i muri i te kano.
He rēhita ā-ture āu…? - Kāo, kāore rātou i whakaae. He mate COVID tonu, he thrombosis rānei, ā ērā atu.
Arā, i tae mai rānei tētahi mana whakahaere ki te kī, 'Kaua e hora i ēnei pārongo hē'?
Ae, i raro au i te pēhanga mai i ngā taha maha. Engari, kāore e hiahiatia ana he raihana mō ngā
kaiwhakarite tangihanga katoa i konei i te United Kingdom.
Kāore he ture. Ka taea e te tangata katoa te whakatū whare tangihanga. He uaua ake te whakatū toa paraoa
huka, nā te mea kei te hoko koe i ngā mea ka kaihia.
I taku tīmatanga ki konei, kua tekau tau kē au e mahi ana hei kaiwhakarite tangihanga i Co-op
Funeralcare, tētahi o ngā kamupene tangihanga nui.
Ā, he tino pai tērā tae noa ki te hinga o te pēke – he pēke mahi tahi tā rātou, ā, i
hinga – ā, i rongo au he mea katoa mō te moni.
Nō reira, i tīmata au i taku ake pakihi i te waru tau ki muri. Ā, e maumahara ana au i taku whakaaro i taku whakatū i
taua pakihi, kia whiwhi au i te raihana, kia whaimana hoki.
Kāore he raihana, kāore koe e hiahiatia ana kia whai raihana, ka taea e te katoa te
mahi. Engari, e rua ngā rōpū whakahaere whānui.
Ko tētahi e kīia ana ko NAFD (Te Rōpū ā-Motu o ngā Kaiwhakahaere Tangihanga, he rōpū ngaio Piritene mō ngā kaiwhakahaere
tangihanga), ā, ko tētahi atu ko SAIF (Te Hapori ā-Motu o ngā Kaiwhakahaere Tangihanga Āwhina me te
Motuhake, he rōpū ngaio Piritene mō ngā kaiwhakahaere tangihanga), ā, he mema ahau o SAIF.
I whakapā mai rātou ki ahau, ā, i mea mai rātou e whakamā ana ahau i a rātou mā te whakaputa i taku whakaaro.
I tehea wā tērā?
I te mutunga o te tau 2020 tērā. Ka mea au, "Kei te mate tonu ngā tāngata kua werohia."
Me mōhio koe ki tēnei, nā te mea he kaiwhakahaere urupā anō ōu e mema ana.
Engari kāore rātou i hiahia kia whakarongo, ā, i te mutunga ka pana mai i ahau nā te mea kāore au i hiahia kia noho puku.
Nō reira, kua kōrero kē koe mō ngā pānga o ngā werohanga i te tau 2020?
Kāo, i te tīmatanga o te tau 2021 tērā. Engari i kaha ahau ki te kī kāore he mate COVID. He
tino uaua. He tino māmā te tangata ki te whakapono.
Nō reira, hei tauira, mēnā ka haere koe ki te hōhipera, ā, ka whakamōhio atu rātou kua mate tō
whaea i te COVID, he aha koe e kore ai e whakapono?
I mōhio wawe au i te tīmatanga ka whai tēnei tauira: ka tae mai ngā tāngata ka mea, "Kua mate taku whaea i te COVID."
Āe. Nō reira, i haere au ki te tiki i tōna whaea, ka horoi i a ia, ka whakakākahu i a ia, ā, i pai ahau. Kāore au i
oho ake me te māuiui, me te pōuriuri rānei, ahakoa i kōrerotia mai he mate whakamate, ā, me mau he kapi-waha.
Engari i hoki anō taua tauira ia wā: kāore he tangata i haere ki te hōhipera mō te COVID. I mau rātou i te COVID i reira.
Nō reira, i tae mai rātou me te mate ururua, te mate manawa rānei, i te mea rānei i taka rātou. Kātahi ka whakamātauria
rātou mā te whakamātautau PCR, me ngā huringa e 45.
Kary Mullis i kōrero whānui mō tēnei. He pā ana ki te whiwhinga o ngā whakamātautau hē-pono.
Ā muri iho, ahakoa kāore rātou i whai tohu, i kawea rātou ki tētahi wāhanga COVID.
Ā, ka werohia rātou ki ngā rongoā pērā i te remdesivir me te midazolam , ka patua rātou, ā, ka kīia he mate COVID.
Tika tonu. Ko Annie Bukacek te tākuta tuatahi i kitea e au i Amerika i kōrero mai ki a mātou mō ngā utu
āpiti i whiwhi ai koe mō te rārangi i ngā tūroro hei tūroro COVID. I puta anō tērā ki konei?
Āe, tērā rawa atu! I whiwhi rātou i te moni nui mō ia tangata i whakanoho ai rātou ki te pūnaha āwhina manawa,
ā, kāore e kore ka pupuhi ngā pūkahukahu, ā, kāore hoki e āwhina. Ka whakangaromia ngā pūkahukahu.
E mōhio ana au i tukuna e ngā kamupene rongoā he hekenga utu nui ki ngā hōhipera mō ngā hua rongoā
katoa, mēnā ka hoko rātou i te Remdesivir i a rātou.
Kua tae mai ngā tākuta me ngā kaimahi hōhipera ki a au, ā, kua kōrero mai rātou i tēnei ki ahau. Kei taku waea
pūkoro ngā taipitopito whakapā o ngā nēhi e kotahi rau.
I tangi ētahi i te waea nā te mea i mōhio rātou ki ngā mea e tupu ana. I wehe te nuinga o rātou i te mahi
tiaki tūroro nā te mea i mōhio rātou ki ngā mea e tupu ana!
He aha ngā pānga ka taea e koe te tūmanako i tētahi tūroro mēnā ka hoatu e koe te remdesivir?
Ka tino taunaki ahau kia rapu koe i ngā pānga taha o te remdesivir mā Google – he paetukutuku tino pai ko Drugs.com
– te hāhā, te pākiki o te manawa, te uaua ki te manawa, te ngoikore o ngā pūtau whatukura, te ngoikore o te ate.
Ā, ka maumahara au i te tiki i ēnei tāngata ki roto i ngā pēke tinana. Ā, i kī te haurua o
ēnei pēke tinana ki te wai kiko nō te pūhuki.
Kāore au i kite i tērā i mua. Ā, ka maumahara au i taku whakaaro i taua wā: He aha te
take o tēnei? Me tino kino rawa tēnei COVID.
Engari ko te remdesivir. Nā te mea ka whakangaromia e te remdesivir ngā pūkahukahu,
kāore e taea e te tinana te tukatuka i ngā wai.
Nā reira ka kī koe, ka ruku koe, ā ko tērā tō 'mate manawa'. Ā, i te wā whakamutunga o te ngoikore o ngā
pūkahukahu, ka ruku koe. Koia tērā te huarahi e mate ai koe i te ngoikore o ngā pūkahukahu, mā te ruku.
Ā, kei te whakarōpūhia e te hōhipera hei COVID.
Āe mārika, ka whiwhi rātou i ngā mano mano pauna mō tērā.
Āe. Āe, he tino whakamīharo tērā!
Tika rawa, kāore au i taea te whakaaro i tētahi kupu mō tērā.
Āe, he tino kino tērā. I puta tēnei i te wā i akiaki ai te kāwanatanga i te tokomaha kia patua ngā ipu tunu me ngā paninga
ki ngā tūru o ō rātou kuaha ia ahiahi Rāpare mō te kaupapa NHS i te United Kingdom i te wā o Corona 2020, i a
rātou e patu ana i ngā whaea me ngā pāpā i raro i ngā aratohu mate, i hangaia kia patu.
Ngā ipu tunu, ngā panana me ngā ataata kanikani o TikTok. Āe, tino tika. Koia rā te nui o te hunga i reira.
Nō reira, i waea mai a Mark Sexton ki ahau i te tīmatanga o Hepetema 2021, ā, i tono ia kia tae au ki
tētahi hui i tētahi wāhi e kīia nei ko Birdcage Walk i Westminster. Ko te rūma hui tuatahi tērā.
I reira ētahi tangata tino rongonui, i mōhio au ki ētahi, ā, i rongo kē au mō ētahi: Dr Tess Lawrie, Prof Dolores Cahill,
Prof Dr Sucharit Bhakdi, Dr Sam White, Dr C Stephen Frost.
I reira te kaimahi ture Anna de Buisseret. I reira hoki tētahi rōia, a Francis Hoar, me tētahi atu kaimahi ture e kīia
nei ko Philip Hyland, me ētahi atu tāngata; e 18 pea katoa.
Ka taea te kite i ētahi o rātou i runga i te mata kei te pito o te tēpu.
Kaore au e wareware i tēnei tēpu; he tino matotoru, he rākau ōki pakari. Kāore au i noho ki
tētahi tēpu pēnei: he tino whakanui, e mōhio ana koe?
Ko te heamana o te hui ko Sir Graham Brady, he mema Pāremata Pāpāpori Pākehā nō Altrincham me Sale West, ā, kua noho
tonu ia hei mema o te Pāremata mai i te 1 o Mei 1997. Ko ia te heamana o te Komiti 1922 o te Rōpū Pāpāpori Pākehā.
I taua wā, kāore au i tino mōhio ki ngā take tōrangapū, kāore pea i nui ake i te tangata noa.
Engari ko ia te māngai o te Komiti 1922 e kīia nei.
He rōpū mema pāremata rangatira tēnei e noho ana i te taha o muri i roto i tētahi rūma pango, huna ana i ngā atarangi, ā,
mā rātou e pōti ana, e whakakore ana hoki i ngā Pirimia pērā i a Boris Johnson, a Liz Truss me a Rishi Sunak.
Ka whakatau rātou i te wā hei wehe, me te tangata hei kawe mahi. Nō reira, kāore he tangata kei runga ake i
te tūranga, nā te mea ko ia te heamana o tēnei komiti.
Nō reira, ko ia te upoko o tēnei komiti, ā, i whakarongo ia ki ā mātou kōrero, ā, i whiwhi ia o mātou ia ki te rima ki
te tekau meneti. Ā, i kōrero ahau i ngā mea i mōhio ai au tae noa ki taua wā, arā, kāore anō he mate COVID.
I kī rātou he mate COVID ēnei, ā, i te wā i tīmata ai rātou ki te werohia, ka taka iho ngā tāngata, ka mate; ā, kāore au
i tino whakapono ki ngā matapae a ēnei kairangahau, tākuta me ērā atu kaimātai hauora e noho ana ki te tēpu.
I mea rātou ka piki rawa te maha o ngā keehi mate pukupuku.
Ka pērā anō ki te mate ngakau me ngā pūtau toto – ā, i kōrero rātou mō ngā pūnaha hei whakamārama i te take, ā, i whakaatu ki a
Sir Graham he tini rau pepa A4 o ngā taunakitanga, ā, i whakaae ia i te tuwhera he nui rawa atu tēnei i tōna taumata
utu, ā, kāore ia i taea te aukati, ā, i noho au i reira, kāore au i whakapono, nā te mea i tonoa ahau ki tēnei hui.
I rongo au i tētahi kare ā-roto kaha rawa, ā, i te mutunga iho, i whakarongo tētahi tangata i mua tonu i taku
kuhu ki roto i te rūma. Kei te kite koe, kua 18 tau ahau e mahi ana hei kaiwhakahaere tangihanga.
Kei te whakahaere au i tētahi pakihi angitu. He ingoa pai rawa taku. Kei te tika aku pūkete. He
aha ahau e hiahia ai ki te tūpono i ēnei mea katoa?
He aha ahau e tūpono ai i tēnei wā e kī ana rātou he mate urutā?
Aue, he kaiwhakakapi tūpāpaku e kī ana kāore he mea pēnei... Koia tonu tērā i tupu.
Āna, i whakaae mārire ia (arā, ko Sir Graham Brady): "He tino teitei rawa atu tēnei i taku taumata utu, kāore au e
taea te aukati." Ā, i tomo atu au ki reira, ā, i whakaaro au, "Hei te mutunga, ka whakarongo mai tētahi ki ahau."
Ā, i taku puta mai, i mōhio au he kaupapa whakarite tēnei, ā, ko Sir Graham – i haere te hui mai i te rua karaka i te ahiahi ki te
toru karaka me te hawhe; ki taku whakaaro he haora me te hawhe pea tā mātou – ā, i noho tonu ia ki reira tae noa ki te whā
karaka i te ahiahi nā te taumaha o ngā kōrero i kōrerotia, ā, i reira ētahi tāngata, ngā mātanga hauora, i mōhio ko wai ka mate.
I tino, tino hihiko rātou, otirā ko Sucharit Bhakdi. I tino hihiko ia nā te mea i mōhio ia
ki ngā mea ka tupu, ā, koia tonu tērā i tupu.
E whakapono ana ahau kei te 20–25% te reiti mate, ā, i ētahi wāhi ka piki ake, arā, e
whakawhirinaki ana ki ngā kohinga i whakamahia i reira.
Ka patu rātou i ngā tāngata i ngā wāhi rerekē, ā, he rerekē ngā taumata. He tino tūturu a
Agenda 2030. Ā, kāore au i whakapono ki a ia.
Kāore au i te tangata e whakapono ana ki ngā ariā whakaritenga huna. He kaiwhakahaere urupā noa iho ahau i taku mahi.
I noho au ki te tēpu, ā, i rongo au i ngā kōrero a Sir Graham. I whakaae ia mārika he nui rawa atu
tēnei ki tōna taumata utu, ā, kāore ia e taea te aukati.
Hei kaiwhakarite tangihanga, he kaiwhakakakahu tinana hoki koe; he wāhanga tēnei o te mahi.
Ka taea e au te mahi whakamātao tinana. Ka whakamahi ahau i tētahi kaiwhakamātao tinana mō te wā tonu hei mahi māna mōku.
I taku tīmatanga, kāore au i whai kaimahi, ā, nāku anō i mahi ngā mea katoa. I te roanga o
te wā, i utu au i tētahi tangata kia mahi māku.
Engari kei te haere tonu ahau mai, haere atu rānei. Ka mahi ahau me ia, ā, huri noa i a ia.
Ā, i tehea wā i mōhio ai koe he rerekē tētahi mea?
Whakamāramahia te tikanga whakamūmuna i runga i ngā mea kua kitea e koe.
Āe. E rua ngā momo mate. Ko te mate ohorere, ka puta ohorere, ā, ko te mate e tūmanakohia ana.
Ko te rerekētanga i waenga i ēnei e rua, hei tauira, ko te wā e pāngia ana koe e te mate
pukupuku mutunga, ā, e mōhio ana koe ka mate koe.
Ka tīmata ki tētahi matapae, ā, ka piki haere te māuiui, ā, ka hiahiatia he tiaki
whakamarumaru. He matenga e tūmanakotia ana tēnei.
Ki tētahi atu taha, mēnā ka whiua tētahi tangata e tētahi waka, ka mate ohorere rānei ia i te hauora pai, he
mate ohorere tēnei, ā, ka karangahia he kaitātari mate.
Ka kawea te tinana ki te tari patoloji, e hono ana ki te hōhipera i te nuinga o te wā, ā, i reira ka
mahia e rātou te mea e kīia nei ko te tirotiro tinana.
Ko te tikanga ka tapahia koe i waenganui, ka tangohia tō wheua pokohiwi, ka tangohia ō pūtau katoa, ka
tirohia, ka hanga poraka me ngā pereti, ā, ka whakahaere whakamātautau me ngā aromatawai matū-mate.
Ā, ka mutu rātou, ka whakanoho rātou i ngā pūtau ki roto i tētahi pēke kirihou. Ka
whakahokia te pēke ki roto, ā, ka rarangahia koe.
Ka hiahia rātou ki te tirotiro i te upoko, ka tapahia e rātou he tapahi i te tuara, ka hiki i te kiri upoko, ka tapahia huri noa,
ka tapahia he āhua V i te tuara kia taea ai e rātou te whakahoki tika i te kiri upoko ā muri ake, ā, ka tangohia te roro.
Ā, ka whakahokia te roro ki roto i te kōhao puku, nā te mea mēnā kāore, ka rerenga atu. Koia te āhua o tōna mahi.
Ā, ka toto koe kia mate?
Āe, mō te tātari tinana me pērā tonu, nā te mea ka tapahia koe hei wāhanga iti.
He mea whakakī ngā ngongo toto?
Kāo. Anei tā mātou i kite ai:
I te tukanga whakamūmuna, e rua ngā momo whakamūmuna, ā, e hāngai tino ana ēnei ki tētahi take arotake
tinana, arā, ko tā mātou e kī nei he 'take mārama'.
He take mārama tēnei: he mate i tūmanakohia, kāore he aromatawai i muri i te mate, ā, kei te tino tūturu tonu te tinana.
Kei roto i tēnei te pūnaha rerenga toto. Ka whakamahia e mātou tēnei pūnaha rerenga toto i te tukanga whakamumura.
Nā reira ka tapahia e mātou he tapahi i raro i te rārangi korōti ki te artere karotī, ka tāpirihia he ngutu āhua L ki tētahi
papu, ā, ka tapahia e mātou te artere kia tae ki te haurua.
Ka whakauru mātou i te ngongo āhua-L, ka herea, ka whakahohe i te papu, ka papu i te
formaldehyde ki roto i te tinana kia tiakina.
He māwhero hoki te wai, ā, ka whakahokia e ia te tae o te tangata, nō reira kāore rātou e āhua kino ana, engari he tino ātaahua.
Āe mārika, kāore e taea e koe tērā mā te tirotiro tinana, nā te mea kua tapahia rātou.
Āe. Kua tino tapahia, kua pakaru hoki te pūnaha toto. Nō reira, mēnā ka pupuhi au i reira, ka rerenga puta noa
i ngā wāhi katoa, nā te mea kua tapahia katoa ngā mea.
Engari i taua wā, ko tāu mahi he toia ngā aho, ā, ka whakatuwhera i te kohao i mahia ai e
te kaiwhakamātai tūpāpaku te tirotiro tinana.
Ka tangohia e koe te pēke e mau ana i ngā pūtau, ka waiho he wāhi kau, he māmā ki te titiro ki roto nā te mea he
kau, ā, mā te ringa ka kitea e koe ngā ngongo toto kua wehea.
Hei tauira, kei ia waewae he artere femoral, te artere matua, ā, ka taea e koe te kite i reira. He
rite ki tētahi rau wai kua tapahia. He tino mārama.
Ka taea e koe te whāinga ki a rātou, ka pouri koe i te wai ki roto i a rātou, ā, i te rere iho o te wai, ka kite
koe i ngā maihao o te waewae e hurihuri ana ki te māwhero.
Mā tēnei huarahi ka mōhio koe kei te wāhi tika te wai. Ka mutu, haere ki te waewae e whai ake nei,
horoia anō, ā, whakahokia te tukanga mō ia waewae.
I a mātou i mahi ai i tērā, he tāne nohinohi 30 tau te pakeke. He tino pakari tōna tinana.
I tae tātou katoa ki te 30 tau i tētahi wā! I tōna wā kaha rawa ia.
Ā, i ui mai rātou ki a mātou, nā te mea he rangatahi ia, ā, he nui hoki āna hoa: Ka taea e koutou te whakamomori i a ia?
He tokomaha ngā tāngata e hiahia ana ki te kite i a ia. Āe rā. I whakatuwhera mātou i a ia. I mahia he aromātai
tinana ki a ia. Ā, i tino aukatia katoa ōna ngongo toto.
Nā, i tango tōku kaiwhakakī i āna pīpī ki te tango i te aukatinga, ā, i tōia, i tōia, i tōia e ia, ā, ka puta mai he mea
mā, he muka katoa, he pūkahukahu mā, muka, āhua pūtai, i toro puta noa i te roa katoa o te waewae, mai i te wāhanga runga ki te
puku waewae; ā, i te mea ka whaiti haere ngā pūnaha toto i te heke ki raro ki te puku waewae, ehara i te
raru te hiki i tētahi pūkahukahu nui, nā te mea he hanganga nui, roa, āhua kōni, āhua werohanga.
Ki te toia e koe ki tētahi atu ahunga, kāore e taea, engari ka taea e koe te toia ki runga, ā, ko tērā te wā i
kitea tuatahi ai e mātou, ā, i puta mai ki a mātou he haurua pauna pea i tēnei tama nohinohi.
Ka taea e au te whakaatu i ngā whakaahua ki a koe, ā, ka wātea māu mēnā e hiahia ana koe.
He tino whakamataku tēnei, āe rānei... Nō reira, kua 18 tau ahau e mahi ana hei kaiwhakahaere urupā.
I taua wā, kua 14, kua 15 rānei tau. Kua whitu tau ahau e mahi ana mō te kaiwhakawā mate ki te tiki i ngā tinana.
Nō reira, he nui taku wheako ki te āhua o te tangata i roto, i waho hoki, nā te mea kua kohia e au ō rātou wāhanga tinana i te
tiriti i muri i te pahūtanga, i te whakawhēwheretanga rānei e tētahi taraka. E mōhio
ana au he aha te mea noa, he aha te mea kāore.
Ahakoa kāore pea au e mōhio ki te kupu Rātini mō ia neura me ia muka, engari e mōhio ana au ki te huarahi huri noa i te tinana.
Kua tiwhikete taku kaiwhakakī tinana e Te Whare Wānanga o Ingarangi mō ngā Kaiwhakakī Tinana; kua rēhitatia ia ki te BIE.
Ā, kua rua tekau mā rima tau ia e mahi ana i tēnei. Kāore hoki ia i kite i tētahi mea pēnei i mua. Nō reira, i
waenganui o te tau 2021, i mōhio kē au ki ngā mea i tupu.
Nō reira, i tukuna e au he īmēra ki taku kaitātari mate ā-rohe, me te tūmanako ka kitea e au he ara raraunga.
Ka mea atu au ki a ia, "Whakarongo, i noho mai tēnei rangatahi ki konei; i tiki mātou i a ia i a koe. E mōhio ana au i mahia
he tirotiro tinana ki a ia, ā, nāu i mahi taua tirotiro tinana."
I kitea e mātou he maha ngā pūtau muka mā tino rerekē i roto i taua mea. E mōhio ana au kua kite koe i a
rātou, nā te mea i tae atu koe ki a ia i mua i a mātou.
Kua tangohia e mātou ētahi tauira. Kei te hiahia koe kia whai i ēnei tauira? ... He aha tērā?
Kāore au i whiwhi whakautu ki tēnei īmēra, ā, he tino rerekē tēnei. I te nuinga o te wā, ka
whiwhi au i tētahi whakautu i roto i te haora kotahi.
Kāore au e hiahia. Tika tonu. I muri i ngā rā e whā, ka whiwhi au i tētahi waea mai i tētahi o ngā wāhine tari.
Ko ēnei wāhine he kaimahi tari. Kāore rātou i mahi tahi me te tangata kua mate, kāore rātou e tiro ki te tinana, me aro
rātou ki ngā nama, ā, me mōhio rātou kei te hē tētahi mea.
Ahakoa i kōrerotia ki a rātou he COVID, ā, e whakapono ana rātou, kāore au e mōhio, engari...
Ko tērā tō tari?
Kāo, ko te kairōpū mate, ā, i mea ia, "Aue, kia ora e John, mō taua īmēra i tukuna e koe i tērā rā."
I kōrero au ki te kairangahau mate, ā, i mea mai ia kia kī atu au ki a koe kia kaua e āwangawanga. He tino noa
kia tipu ēnei mea i roto i ngā tāngata i muri i te mate.
I muri i te mate, ka kī ngā artere o ētahi tāngata ki te rapa.
I kite au i tēnei tautohetohe i te wāhanga kōrero, ā, pēnei te kī: "Aue, he mea pōrangi tēnei, he tino noa iho."
Ae, he momo rerekē ngā pūtau toto. Engari kua kite au i a rātou i mua.
Ka whakaputa noa au i aku āwangawanga mō tētahi mea kāore au i kite i mua.
Kua 18 tau koe e mahi ana i tēnei!
Ehara hoki i te rerekētanga o te whānuitanga i whakaarohia e au kia kite, ā, he maha aku tauira.
Ka whakaatu atu au ki a koe, ka taea e koe te titiro. I mea tonu taku kaiwhakakī tinana kua rēhitatia e te BIE. I mea ia,
"Kāore au i kite i tētahi mea pēnei i mua. He whakamataku."
Nō reira, ka taea e koe te kī mārika, i tō tīmatanga mahi – i tō mahi, kāore koe i…
Kāhore rawa! Kāore au i kite i tētahi mea pērā rawa atu i ēnei mea!
Ā, ka tae mai tonu ēnei take.
Āe, i ngā wā katoa. Ā, ināianei kua wāhanga noa iho o te oranga o ia rā. Ka kitea e
mātou tēnei i roto i ngā tāngata i ngā wā katoa.
Engari ko tāku e kite nei ināianei nā te mea kua kōrero ahau. E mōhio ana ahau kei te mōhio te kaiwhakamātai mate kua kōrero
ahau, ā, e whakapae ana ahau ka horoia e rātou ngā tinana i mua i te tuku mai ki ahau, engari ko ngā take arotake mate anake.
Nō reira, kāore rātou e taea te mahi pēnei ki tētahi kāore anō rātou kia whakahaere i tētahi tirotiro tinana.
Nō reira, kāore au e kitea ana i ēnei ngota toto i ngā take arotake tinana.
Mēnā ka whakatakoto atu ahau i a koe ki runga i tētahi tēpu, ā, ka tirotiro i tō tinana, he hanganga tino māmā noa iho.
He tino māmā te tinana o te tangata. He artere matua kotahi āu i ia waewae, ā i ia ringa.
Mā te whakaharatau iti, he tino māmā te horoi i ēnei, ā, ka tere koe ki te mahi whaihua.
Ā, e mōhio ana au ka mahia e rātou tēnei nā te mea kāore mātou e kitea ana i ngā take arotake
tinana. Engari ka kitea e mātou i ngā take noa.
Ānei te whakamārama mō te hunga e whai hononga iti rawa ana ki te hangarau, ki te hunga rānei
e taea ana te whakaaro ki tētahi ariā ā-tinana.
Whakaarohia koe e tapahi ana i tētahi artere, e whakauru ana i tētahi papu, ā, e papu ana i te
wai ki roto i taua artere i raro i te pēhanga.
Ā, ka toia e koe te ngutu i waho, ka puta he pēhanga whakahoki mō tētahi wā poto.
Ā, ka pupuhi ēnei pūtau toto i waho i te artere karotī, pērā i te spaghetti.
He ngoke toto ēnei, ā, he rite tō rātou rahi ki tērā o te artere karotī, nā te mea ka tipu rātou
kia rite ki te rahi o te ipu toto e noho ana rātou.
Kua whakapā atu au ki ētahi tāngata rerekē. E mōhio ana au he aha tēnei. Koinei te pūnaha o te tinana e
whakamahia ana mō te whakatikatika i ngā ngongo toto.
Kua kapohia e rātou mā tēnei rongoā ira, ā, e whakahaere ana i te tere katoa, kia puta ai he
kiko whara, ā, ka tipu haere tonu kia aukatia.
Ā, ka aha rānei? Ka pā mai he mate ngakau ki a koe. Rānei ka pā mai he mate pūkahukahu ki a koe. Rānei ka mōhio
koe kei a koe he mate pukupuku o ngā manawa, nā te mea ka hāhā koe, kua kī ō manawa i taua mate.
Engari ehara tērā i te mea. Ko ēnei ngā pūtau mā. Kei te whakamanatia tō tinana kia whakaputa i ēnei mā te rongoā ira.
Āe. Nō reira, tērā pea he urupare kino. E ai ki te āhua, he rite te rahi o ēnei pūhuki pērā
ki ngā pūhuki ki te rahi o ngā ngongo toto anō.
Ehara i te rahi katoa. Nā te mea, mēnā ka whakaaro koe, me whai rerenga toto tātou kia ora ai.
Hei tauira, mēnā ka piki tō pehanga toto, ā, ka poto tō manawa, he tino nui te tūponotanga kei te tipu
ēnei mea i roto i a koe, ā, kei te whaiti ō ngongo toto.
Engari kei te ora tonu koe.
Āe, tino tika. Ā, ka tae ki te wā kāore koe e taea te tautoko i te ora, ka pā mai he mate pūkahukahu ki a koe.
Āe, tino tika. ... I whakaaro ahau ka tautoko tērā i te ariā e kī ana 'ka tipu ēnei i muri i tō mate'. Engari kāore,
ka taea e koe te ora me ēnei mea e tipu ana i roto i a koe.
Whakarongo, i kōrerotia mai ki a mātou kāore ngā tākuta e haere ki ngā matenga, nā te mea me tiaki i te Ratonga
Hauora ā-Motu (NHS) me whakarite hoki i te haumaru o ngā tākuta.
Nā tēnei i kīia, i te matenga o tētahi tangata i te whare tiaki kaumātua, ka waea rātou ki te tākuta, ā, ka waea anō te tākuta ki
te kaiwhakarite tangihanga kia haere mai ki te tiki i te tinana.
I tae atu au ki te wāhi i roto i te hawhe haora. I tūtaki au ki te whānau i ngā wā maha, ā, ka mea au, "E
mōhio ana au he uaua tēnei kōrero. He mutunga wiki tēnei."
Ka kawea e au tō whaea ki te kāinga. Me whakakikorua rānei tō whaea kia tino pai tōna āhua?
I te nuinga o te wā, ka mea rātou 'āe'. Nō reira, i roto i te haora kotahi i muri i tō
rātou matenga, i whakakikorua e au ngā tūpāpaku.
Mehemea i pāngia rātou e te mate, kua pāngia au e te COVID, ā, kua mate au.
Kāore rawa ēnei pūkahukahu mā i kīia ai i roto i te haora kotahi i muri i tō rātou mate, mēnā ka tipu anake i muri i te mate.
Kāore he mea e tipu ana i tō tinana ina mate koe.
Kāore he mea! Te pakaru, te pūhā, tērā pea ka tipu ētahi pūhā ina tīmata koe ki te pakaru, ā,
ka hoki tātou ki te oneone i ahu mai ai tātou.
He tukanga ā-taiao tēnei. Ehara i te tukanga ā-taiao te "rūpara" mā kei ō ngongo toto! Ā, kāore au i kite i
tētahi mea pēnei i mua i te whakaurunga o te werohanga!
Kāore e tae noa ki te waenganui o te tau 2021. Ā, ināianei, kei roto au i tētahi rōpū kaiwhakahaere tangihanga me ngā
kaiwhakakī tinana, ā, kei te piki haere mātou, ā, e kī ana mātou katoa kei te kite mātou i taua mea kotahi tonu.
Richard Hirschman me ētahi atu tini, tini. I whakaputa koe ki te marea.
Āe. Ka taea e au te hoatu ki a koe he rārangi īmēra o ngā ingoa. He nui haere tonu te tokomaha.
Ko koe te tuatahi i Ingarangi?
Tērā pea ko au tētahi o ngā tuatahi o te ao. I te ao.
He aha i pērā ai? Ki taku whakaaro, nā te mea i kite au i a ia.
Mēnā ka kite koe i tētahi mea, tērā pea ka whakamārama ahau pēnei:
Whakaarohia kei tō tū i mua i tētahi puke kei waenganui i te ara, ā, kei te kōrero koe ki ētahi tāngata e huri ana ō rātou
tuara ki taua puke, ā, ka kite koe i tētahi taraka para kāore i raro i te mana whakahaere e hurihuri ana mai ki a koe.
Ka tū noa koe i reira, kāore he kōrero āu kia tae mai, ā, ka neke noa koe ki tētahi taha; rānei ka mea koe,
'Tū, he aha te mahi a tēnei waka kohi para i reira?!'
Kei konei e kite ana au i tētahi hara tūturu o ngā rahi hītori, ā, kei te mate ngā tāngata kī tonu i ngā pūhā pērā ki te
pūhā ika, kāore i te āhua noa. Kāore au i kite i ēnei i mua.
Mai i taku kōrero, kua piki haere ngā tāngata e whakaputa ana i ngā whakaaro ōrite. He
hīsteria ā-marea tēnei, he mea tūturu rānei?
Ā, ko te mea tino whakamataku ake i te kitea o ēnei pūhihi, ko te urupare a ngā tāngata e utua ana kia tiaki i a mātou.
Ka whakakore rātou i a ia, ka whakakore noa iho, ahakoa ka taea e au te whakaatu ki a rātou ngā ngongo
whakamātautau maha me ngā taunakitanga ā-tinana, kāore rānei rātou e hiahia ki te kōrero mō ēnei.
Ka kitea hoki tēnei i ngā tatauranga mate taapiri. I waenga i te hunga kei raro iho i te 14 tau, kua piki tata ki te 30%.
E kore e taea te whakahē, ā, kei te whanonga tonu ēnei tāngata pēnei kāore ēnei mea katoa e noho ana.
I taua wā, i ngā whenua ahumahi katoa e puta ana tēnei nui ake o ngā mate, kei te kite mātou i tētahi tau kāore i
kitea i mua o ngā tāne rangatahi, hauora, nō ētahi atu whenua.
Kei te whakakapi rātou i a mātou ki ngā tāne nō waho o te whenua.
He miriona tāngata e haere ana ki Amerika – he miriona e rere ana ki reira. Kei te tupu tonu te āhuatanga kotahi i Uropi.
He aha tērā? He aha kei te tupu? Kāore he tangata e hiahia ki te kōrero mō tērā. Kāo, kāo.
He āwangawanga tērā, āe mārika. Nō reira, e rua aku kōwhiringa.
Kaore au e kōrero, ka haere tonu au ki āku mahi, rānei ka hiki au i taku reo, nā te mea e tino hiahia ana au kia whai anamata
āku tamariki, ā, e mōhio ana au ki ngā mea e tupu ana i konei.
Ā, kua kōrero au ki te tokomaha o ngā tāngata e piki haere ana.
E whakapono ana au kei te piki haere te tokomaha o te hunga e kite ana pēnei. He aha tā tātou e mahi ai mō tēnei?
Nō te mea kāore tātou i konei i te Ture Tuarua o Amerika . Kāore he tangata e mau ana i ngā patu.
He aha atu tā mātou e mahi ai, mēnā kāore mātou e whakaae, ā, ka huri tātou i ō tātou tuara ki a rātou?
Ki taku whakaaro, ko tērā tonu tā mātou e mahi ai.
Nō reira, ko ngā tāngata e whakakore noa ana i a ia, ahakoa e piki haere ana ngā taunakitanga, ā, e kaha ake ana te
whakapono… Kei te whakakatakata ēnei tāngata ki a rātou anō?
Rānei he tino kino rawa ētahi o rātou – e tino mōhio ana ki ngā mea e tupu ana?
He rerekē ngā tāngata, he rerekē hoki ā rātou hiahia.
Ko te moni tonu te take matua mō tēnei momo whanonga.
Hei whakaatu ki a koe: i whiwhi ngā tākuta i konei i te £10 mō ia werohanga, tae noa ki te 100 werohanga ia rā, i mua i te tāke.
Nō reira, £1,000 ia rā, kāore he tāke; £5,000 ia wiki, kāore he tāke.
Nō reira, i whai rātou i tēnei moni. I utua ā rātou mahi ki ngā moni tāpiri.
Nō reira, mēnā ka eke rātou ki te 60% o ā rātou tūroro, ka whiwhi rātou i tētahi utu bonus nui. Mēnā ka eke
rātou ki te 70%, ka whiwhi anō rātou i tētahi utu bonus.
Ka tuku hekenga utu nui ngā kamupene rongoā mō ngā rongoā, pērā i te midazolam me te remdesivir.
Ā, ko ēnei tāngata, arā, e whai noa ana i ngā aratohu a te kāwanatanga. Ka mahia e rātou
ngā mea katoa e whakahuatia ana ki a rātou.
Ko te whakaaro, kei te pā mai tētahi mate urutā, ā, kei a mātou te whai wāhi ki te whiwhi
moni nui; nō reira, he aha ai kāore mātou e mahi?
Nō te mataku ki te Atua pea?
Āe, engari kāore au e whakaaro i mōhio wawe rātou ki tērā. E whakapono ana au he tangata pai tō te nuinga i roto i a rātou.
Kaua e hē taku kōrero, ka tae mai hoki ki konei ngā tāngata nō ngā momo oranga katoa:
Ka mate ngā pōrangi, ka mate ngā pōrangi, ka mate ngā tāpuhi, ka mate ngā patu tangata, ka mate
hoki ngā tangata pai, ka mate hoki ngā tangata kino.
Engari, he tino pai tātou te nuinga.
Nō reira, ki taku whakaaro he tino uaua ki te whakapono i te hunga kia mōhio ko te hunga i roto i te
hapori e tino whakawhirinaki ana tātou ki a rātou e whakarite ana i te whakaheke i te taupori.
He whakaheke, āe?
Āe. Koia tērā. He tino tūturu rawa atu te Mahere 2030.
I tae mai ki konei ētahi tākuta i whakapuaki mai ki ahau – he tokomaha rātou, ehara i te kotahi, ehara i te
rua, engari tekau mā rua ngā tākuta whānui i tae mai ki konei ki te whakakī i ngā pepa huna kōiwi.
Ā, i tū rātou ki taua mīhini i reira, ā, i whakakī rātou i ngā puka, ā, he maha ngā huarahi ki te kōrero ki a
rātou – i pātai au ki a rātou mēnā kua kite rātou kua piki te reiti mate i waenga i te hunga kua werohia.
Ā, he āhua kotahi ā rātou katoa. He āhua ā-ao tēnei. He pērā tā rātou āhua nā te mea kua mataku rawa rātou, e mōhio ana koe.
Ā, ka titiro rātou ki te papa. Ia rātou e mau ana i taua āhua kanohi kotahi tonu, nā
te mea e mōhio ana rātou! E mōhio ana rātou!
Ā, ka hoki koe ki te kāinga, ka moe pai anō?
Āe, tērā noa, ā muri iho ka mihi mai rātou ki ahau, ā, ka mea he pai kia kite i ahau.
Ka tango rātou i te tēki, ka puta atu i te kuaha, pēnei i te mea kua kōrero mātou mō te āhuarangi.
Ko te tangata whakamutunga he tākuta whānui i konei. I pātai ia, "Kua pukumahi koe?"
Ā, ka mea au, "Āe, tūturu ana, kei te pukumahi au! He tokomaha ngā tāngata kua werohia e mate ana, nē rā?"
Ka mea ia, "Āe, āe, he ao tino kino!" Ko tērā tana whakautu: he ao tino kino. Engari he
ao tino kino tēnei i hangaia e rātou kia taea.
Kua tōmuri kē! Kua werohia ēnei tāngata ināianei. He pōtā wā e pupuhi ana rātou, kei te mārama koe?
Kua kīia kua whiwhi ētahi o rātou i ngā pūhui pūreirei i te wāhanga tuatahi. Ā, ko te whakaaro i muri i
tēnei kia whakaurua rātou hei kaitautoko mō te werohanga.
Me whakamārama ahau. Mēnā ka whiwhi koe i te werohanga ārai mate, ā, ka whiwhi hoki koe i tētahi
rongoā pōhēhē, he aha ngā pānga taha ka rongo koe?
Kore. Kāore. Nō reira ka hoki koe ki te kāinga, ka kōrero atu ki te katoa he tino whakamīharo.
He pai tērā. Āe. Tirohia ahau, kei te hauora ahau.
... ā, kāore koe e āwangawanga kia whiwhi i te mea e whai ake nei ... ā, te mea e whai ake nei, ā, te mea e whai ake nei, ā, ia wā
ka tākaro koe i te rōreti Rūhia, pēhi! E hia ngā wā ka taea e koe tērā i mua i tō whiunga mate, i mua i tō whiunga o
te werohanga e hanga ana i ngā pūtau mate, o te werohanga rānei e whakaputa ana i te mate pukupuku?
I te hui i Westminster, i whakamāramahia taipitopito te tukanga katoa.
Ko te mea mō te mate pukupuku, kei te tipu tonu ia i roto i ngā tinana katoa o tātou, ā, ko tō tātou pūnaha ārai mate, ko ā tātou
pūtau T, e whakahaere ana i a ia. Ko ngā pūtau T i hoatu e te Atua, e huri ana i te tinana, ka kite, "Aue, he pūtau pukupuku
tēnei," ā, ka patu i a ia. Ko tēnei rongoā ira—nā te mea ehara ēnei i ngā werohanga,
engari he rongoā ira—ka whakaweto i taua urupare.
Koia te take e maha ai ngā tāngata e pāngia ana e te mate pukupuku ā-wāhanga tuawhā.
Nā te mea kua whakaweto ō mātou pūtau e whawhai ana ki te mate pukupuku.
Āe, e tipu ana te mate pukupuku kāore e taea te whakahaere. Kāore he pūtau T hei
whawhai ki a ia, nā te mea kua whakakorehia rātou.
I rerekē te āhua o te mate pukupuku i mua i te werohanga Covid, ā, koia tonu tēnei te mea e tupu ana,
ā, kua kite hoki au i konei i te whare tangihanga.
I roto i tētahi whare tangihanga iti pēnei i taku... Engari, i roto i tētahi whare tangihanga nui, he tino maha ngā tāngata, ā,
ka noho taku mahi ki te taha o muri, ā, i te rā o te tangihanga.
Nō reira, ka tutaki noa ahau ki te whānau i te rā o te tangihanga. Engari i konei, ka mahia e au ngā mea katoa.
Ko te waea tuatahi ka whiwhi au nō tētahi whanaunga e tangi ana: kua ngaro taku whaea.
Nō reira, ka taraiwa au me taku hoa wahine ki te whare, ka tiki mātou i a ia, ā, ka tīmata tonu au ki te hanga hononga.
Ka kite au i ēnei kāri me ngā reta katoa kei konei.
Āe! Ka whakairi au i ēnei ki reira kia whiwhi māia ai ngā tāngata.
Kei te mōhio au ki tāku e mahi ana. Kāore au e hiahia ki te whakamoemiti i a au anō.
E mōhio ana au he uaua rawa ki tētahi te waiho i tōna whaea, tōna pāpā, tōna tamaiti rānei i konei.
Koia nei te take i tuhi ai au i ēnei tuhipoka, nā te mea e mōhio ana au ka pānui koe i ēnei, ā, ka pai ake tō
ngākau ki te waiho i tō whaea, i tō pāpā rānei ki ahau.
Ka whakapau au i te nuinga o taku wā i tēnei tari, e whakaaro ana ki ngā mea ka taea e au te mahi mō ētahi atu.
Koia te take i hiki ai taku reo. Ehara i te mea i mahia e au mōku ake, e mōhio ana koe.
Ka rongo au i ngā tāngata e kī ana ki ahau, "Ka utua e mātou he utu kaikōrero māu."
Kāore au e hiahia moni mai i tētahi tangata mō tēnei mahi. E hia ngā moni i tono atu ai au ki a koe?
Kāore au e hiahia ana ki tērā. Kua haere au i ngā rau kiromita kia kōrero i mua i te hunga – nāku ake i utu i taku moni ake.
Ki te kore, ka rongo ahau he moni toto tēnei. Ehara i te mea mō te moni, ā, e rite ana ahau ki te whakatakoto i taku
kaki ki te mōrearea kia whakatūpato i te katoa mō ā rātou mahi.
Nō te mea kāore au e hiahia kia mate ngā tāngata. Ka hari ahau ki ngā kaumātua tāne me ngā kaumātua wāhine kua ora
roa, ā, kua waiho e rātou he taonga tuku iho e mau tonu ana.
Kāore au e hiahia kia waiho e ngā tāngata i roto i ā rātou tekau mā toru me te tekau mā whā tau ngā tamariki e rua me te toru tau
te pakeke, ā, koinei tāku e kite ana i ngā wā katoa ināianei.
Ka hoki anō ki te take mate pukupuku: pēnei i taku kī, kei te hanga hononga ahau ki te whānau, nā te mea kei te tautoko ahau me
taku hoa wahine i a rātou puta noa, tae noa ki te rā tangihanga.
Nō reira ka mōhio koe ki a rātou, ā, ka pātai koe, "He aha i pā ki tō whaea?"
Ka mea rātou, "Ā, i mate pukupuku ia." Ka mea au, "Nō reira, he aha i puta?"
Ā, ka kōrero mai rātou ki ahau i te pūrākau mō te mate pukupuku, ā, he pūrākau nō te rua, rima, tekau rānei
tau i mua, ā, ināianei he 16 wiki, he 12 wiki rānei.
Ehara tēnei i te paki, nē rā?
Āe. Kāore au e kōrero ana mō ngā kaumātua noa e ono tekau, e whitu tekau tau.
He tangata 30, 40, 50 tau te pakeke rātou! Kei te mate ināianei i roto i tētahi wā poto noa ngā tāngata
kāore i te nuinga o te wā e mate ana i te mate pukupuku.
Āe. Kua tuhia pai.
Kua tino tuhia puta noa i te ao, nō reira ka huna tonu rātou i ngā tatauranga. Ka whakahōputu anō rātou i aua tatauranga.
I konei i te United Kingdom, ka kīia ēnei ko ngā raraunga ONS; arā, te Tari Tatauranga ā-Motu, ā, ka whakahōputu anō rātou
i ēnei kia huna ngā tatauranga, nā te mea e mōhio ana rātou.
E mōhio ana rātou ki tērā, ā, ka teka rātou, ka whakamataku i ngā kaiwhakaatu, ā, ka whakatakoto amuamu ki a rātou.
Ā, he aha ai kei te kōrero tonu tātou mō tēnei? Mēnā ko au anake te tangata e kōrero ana mō tēnei, ka titiro au ki a
au anō, ā, ka pātai: He kaiwhakapono whakamatapae huna ahau?
Ehara i te kaupapa huna! Ehara. He tokomaha ngā tāngata tino whai mana, he tino mātau ake i ahau, kua tīmata kē ki te
kōrero mārama mō tēnei, ā, e whakaae ana he raru kei reira.
Engari i kite au i a ia. He aha i kite ai au i a ia i mua ake? Ehara i te mea he tino mātau ahau.
He kaihanga urupā ahau. Nō reira, e mōhio ana au ko wai ka whakanoho e au ki roto i ngā pouaka mate.
E mōhio ana au ko wai ka mate i ngā wā noa, ā, e mōhio ana hoki au ki te tokomaha, ki te wā, me te
pakeke ka mate ai, nā te roa o taku mahi i tēnei.
Nō reira, kua rerekē tēnei tauira, ā, ka kite au i ngā taunakitanga ā-tinana, ā, kātahi ka tonoa ahau ki ngā
hui me ngā kaipōti e whakaae ana he nui rawa atu tēnei i tō rātou taumata utu, ā, kāore rātou e taea te aukati.
He tino whakamataku. Ka tuhia ki ngā hītori hei hara nui rawa atu!
He hara tino kino tēnei, ā, e mataku ana ahau, ā, e tino whakahonore ana hoki ahau kua noho au hei tētahi o ngā
tuatahi ki te kōrero, nā te mea e tūmanako ana ahau kua whakaora i ngā oranga maha. Ka kite tātou. Ka kite tātou.
Ko wai te kai-tōrangapū i whakawātea i te whenua?
Andrew Bridgen.
Āe, kua kōrero koe ki a ia?
Āe, he maha ngā wā. He pai ia. Āe, e mōhio ana ia ki ngā mea e tupu ana. E mōhio ana ia ki te kaupapa katoa. E mōhio
ana ia. Ā, ka whakaiti rātou i a ia, ka whakamutu i tōna reo.
Ko tētahi o ngā minita matua i whakauru ia ki te ao tōrangapū i whakaiti hoki i a ia, ka mea, "Ka taea e koe te kī
he aha rānei āu e hiahia ana. Ka mate koe i te mate pukupuku ākuanei." Āe, i mea tūturu ia ki a ia.
Ko te mea e tino pouri ana ki ahau, ko tātou katoa e whakaaro ana he rite ā tātou whakaaro, engari ehara i te mea pērā.
Kei te whakaaro koe pēnei?
Āe, āe. I whakaaro noa au he pērā ahau ki ētahi atu: he Tā Mātau noa iho, ā, kāore au i pērā.
He mea raranga ahau i tētahi papanga tino rerekē.
Ko ngā mea e tupu ana i konei e pā ana ki ngā whare tangihanga katoa. He aha ahau anake e whakaputa ana i taku āwangawanga?
Kua kite au i ētahi atu e puta poto ana ki te wāhi tuwhera. Kua kōrero au ki te
tokomaha o rātou i toro mai ki ahau i te tūmataiti.
Engari, e hia rawa te hunga e kōrero tuwhera ana mō tēnei? Ehara i te tokomaha, ā, e pōuri ana ahau nā te mea e mōhio ana rātou
ki ngā mea e tupu ana. Ehara tēnei i te mea kei konei anake.
Ka whakamā koe ina kōrero koe ki a rātou i te tūmataiti?
Kei te mataku rātou, āe. Kei te tino, tino mataku rātou.
Me whakamā hoki pea ki a rātou.
Koia tērā.
Mēnā ka pātai atu au ki a koe e hia te roa ka taea e koe te huna i tētahi hara tino kino i mua i tō noho hei
hoa hara mō taua hara, e hia te roa ka whai take whakaae āu, ahakoa kei raro koe i te pēhanga?
Ka taea e koe te pupuri i te muna mō te marama kotahi, toru marama, ono marama, kotahi tau, tekau mā waru
marama, rua tau, toru tau i mua i tō noho hei hoa hara?
Mēnā ka whiwhi koe i tētahi utu, kei te whai wāhi koe ki tēnei hara. He pehea te roa ka whakaarohia he tika?
Ka taea e koe te kī, 'I whakaaro ahau ka ngaro taku mahi, i mataku ahau'?
Āe, te mataku: mō ngā tau e whā? Te mataku kia mate 5,000 tāngata, kia mate rānei tae atu
ki te 10,000? Ka tae rawa atu ki hea tēnei?
I te waenganui o te tau 2020, i mōhio au e teka ana ki a mātou. Kāore au i mōhio he aha. I te roanga o te wā, ka mārama ake.
Ā, kāore e kore, he whatunga mōhiohio whakamīharo āku e whiwhi ana i ngā tāngata kua kite i ahau e kōrero ana.
Ā, i tūtaki au ki ētahi tāngata kāore au i whakaaro ka taea e au te kōrero ki a rātou.
Ko Alex Jones, ko Robert Kennedy Jr. me ērā atu, ngā kai-tōrangapū, ngā pirihimana me te ope
taua: he aha i whakararuraru mai ai rātou ki ahau?
Kāore au e tino mōhio. Ki taku whakaaro kei te whakarongo rātou ki āku kōrero, ā, kāore e taea te whakahē i taku tirohanga.
Kei te rārangi tuatahi ahau. I kite au, ā, kei te kite tonu au ko wai ngā tāngata e mate ana, nā hea rānei rātou i mate,
me ngā mea kei roto i ēnei tāngata; kāore e taea te whakakahore, ā, e mōhio ana rātou he pono taku kōrero.
Ka whiti mai te pono i ngā tāngata. Ka taea e koe te mōhio mēnā he pono, he ngākau pono tō tētahi, ā, ka taea
hoki e koe te mōhio mēnā kāore, nā te mea kei roto i a tātou katoa tēnei āhuatanga hei tāngata.
E whakapono ana ahau, hei tangata, ka whai koe i ngā tūtakitanga e rima, e ono rānei ki ngā tāngata, ā, kātahi
ka hanga kē koe i tō whakaaro mō rātou, ā, ka taea e koe te mōhio mēnā he tangata pōhēhē tētahi.
Ka whakarongo mātou ki ngā kaitōrangapū, ka kite mātou kāore rātou e pono ana. Kei te teka rātou. Ā, koia te take...
He tino ngoikore te pono i ēnei rā, nō reira he tino māmā te kite i te wā e kōrero pono ana tētahi, ā, e
whakapono ana au koia tērā te take i aro ai ngā tāngata ki ahau.
Kāore he mea motuhake mōku, ahakoa pēhea.
He tino pono, he tino whai whakaaro ahau, ā, kāore au e mataku ki ngā mahi ka mahia e rātou ki ahau.
Kāore au e mataku, nā te mea kei te patu rātou i a tātou katoa ināianei.
Āe, āe.
He tino kino ake ngā hua o te kore kōrero atu i te wero ki ēnei kaiwhai a Sātana, ēnei wairākau, me te tū ki a rātou.
Nā te mea, i a koe e mahi ana i tērā, ka whakamanahia koe e koe anō; ā, i te wā tonu ka tūtaki koe ki ēnei tāngata e
mōhio ana rātou kei te mōhio koe ki ā rātou mahi, ka pakaru rātou. Ka maroke rātou pēnei i te putiputi i raro i te rā.
Āe, i wheako tūturu au i tēnei. I noho au i tētahi wāhanga COVID, ā, i mātakitaki au i a rātou e patu ana i ngā tāngata.
Me kī anō tērā.
I noho au i tētahi wāhanga COVID, ā, i mātakitaki au i a rātou e whakamate ana i ngā tāngata.
Nō reira, ko tēnei e kīia nei he kawa mate, me ngā rongoā hē, me te remdesivir, me ētahi atu…
Āe, i kite au! Me… noa iho ngā tāngata. Ā, koinei tonu te wāhi e takoto ana te raru.
Ahakoa pēhea, i whakahaere rātou i tētahi PsyOp tino hira i konei.
Āe, ko te ingoa...
Ka hokona te rongoā i konei i raro i ngā ingoa waitohu rerekē.
E whakapono ana au ko Veklury® tētahi, ā, ko remdesivir te ōrite o Piritene.
Āe. Ehara anō rānei i te mea kei reira hoki te midazolam?
He rongoā whakangāwari a te Midazolam. Nō reira, ka whakamahia nuitia i ngā whare tiaki kaumātua.
He tokorua ngā rōpū tāngata i ngā whare kaumātua i te nuinga o te wā:
Ngā tāngata hauā ā-tinana mauroa kāore e taea te tiaki i a rātou anō, me ngā tāngata tino pakari ā-tinana e hauā ana ā-hinengaro.
Kua mutu ngā rā e herea ana ēnei tāngata ki ō rātou moenga. Āe, āe.
Ka mahia tēnei mā te matū, mā ngā rongoā pērā i te midazolam.
Kei roto hoki te Midazolam i tētahi o ngā huinga rongoā e whakamahia ana mō te whiu mate, tētahi o ngā
whā, o ngā rima rānei rongoā e whakamahia ana i te werohanga mate, ā, he rongoā whakamāmā.
Nō reira, ka whakamahia ētahi rahinga i ēnei whare tiaki kaumātua, ā, i konei i te United Kingdom, kei a
mātou te NHS, arā, te pūnaha hauora ā-motu, ā, he nuinga o ēnei e utua ana mā ngā pūtea tūmatanui.
Nā reira me whakaputahia ā-ipurangi. He pūrongo mō ēnei pūtea tūmatanui.
Ka taea e koe te tuku tono kia whakaputaina, ā, ka whakaratohia he whakautu.
I ngā tau 2020 me 2021, i whakamahia he 300 ki te 1,000 ōrau atu o te midazolam. Āe. Kua pau katoa.
He tino pakarū tēnei!
Kāore au i taea te titiro anō ki a au i roto i te whakaata, i te mōhio kua whai wāhi au ki ngā
matenga o ngā tamariki me ngā tāngata hara-kore.
Āe, e mōhio ana koe, ka inoi au i te nuinga o ngā rā, i te nuinga o te wā i taku haere ki te mahi i roto i te
motokā, ā, e tino rongo ana au kei te ārahi mai ia i ahau.
Ā, ehara tērā i te mea he tangata whakapono pōrangi ahau.
Ko te tikanga noa iho, e pai ana ahau ki te noho i raro i tētahi pūtohu matatika, ā, ki te whakahaere i ngā tāngata i runga i taku
whakapono ka whakahonore i A Ia; ā, e ngana ana ahau ki te waiho i tēnei ao kia pai ake i tōna āhua i taku taenga mai ki te ao.
He mīharo. Āe. John O' Looney, ngā mihi nui mō tēnei uiui! He tino koa ki ahau.
Me au hoki. Ngā mihi. Ngā mihi mō tō whakarongo.
I Piritene, ko te kairōpū mate anake te tangata e mahi ana i ngā mea katoa.
Ā, ina pātai mai rātou ki ahau, hei tauira, kia tukuna ngā pūtau toto mā – kei a au ētahi tauira ka taea e au
te whakaatu ki a koe – ki waho mō te tātaritanga, kāore he wāhi hei tuku i aua tauira.
Ko te take, nā te kāwanatanga e whakahaere ana i ngā taiwhanga katoa. Kāore he taiwhanga tūmataiti, pērā i te āhua i Amerika.
Hei tātari i ngā tauira i kohia e koe?
Āe. Nō reira, he maha āku o ēnei pūtau muka mā kua tangohia e au i ngā artere o ngā
tāngata mate, o ngā tāngata mate tangata. Āe...
Ka whakaaetia kia kite mātou i tērā?
Āe. Āe, tērā noa. Āe. Ka taea e au te tiki i ēnei. Āe rā.
Nō reira, ko ia o ēnei ipu e tohu ana i tētahi tangata.
Tūturu? Āe.
Ināianei kei te titiro au ki tēnei, ā, he tata tonu ki tā te ataata, engari i te ataata he whero.
Āe. He whero rātou i te tuatahi ka puta mai. Engari, ka horoia rātou, ka mā rātou i raro. Kua tiakina
rātou i roto i te formalin, arā ko te formaldehyde.
Mēnā he toenga toto kei runga i a rātou, ka tahuna rātou ki roto i te formaldehyde, ā, ka pango rātou.
Nō reira, ko ngā tauira tino mā ko ēnā i tino mā ai i te wā i whakanoho ai ki roto i te otinga.
Ko ēnei he toenga toto, nā te mea he pango tō rātou āhua, ā, ka kite koe he rite tonu tō rātou rahi.
Nō te mea i tangohia katoa ēnei mai i ngā artere karotī, arā, i te kaki.
Kāore i whakamātauria ngā tinana o ēnei keehi, nō reira i mahia e mātou te whakakī tinana mā te artere karotī anake.
E ai ki tāku i kī ai, i te wā ka whakaurua, ka tangohia rānei te papu, ka waihangatia he pēhanga
whakahoki, ā, ka werohia tēnei i waho o ngā ngongo toto.
Nō reira, ehara ēnei i ngā pūwaha toto. Ko tēnei te mea i roto i ngā pūwaha toto.
Kāore koe i kite i tētahi mea pēnei i mua i te werohanga?
Kāore rawa! Kāore rawa! Ā, kei a au he kaiwhakakī tinana kua rēhitatia ki te BIA, kua rua tekau mā rima tau e mahi
ana, kāore anō ia kia kite i tērā, ā, he tini atu ngā tākuta me ngā kaiwhakakī tinana kua kōrero au ki a rātou.
Kua tonoa ahau ināianei kia tae atu ki ngā hui ia wiki, he hui ā-ipurangi e tae atu ana ki te kotahi rau ngā
tohunga. Ka taea e rātou katoa te kite ināianei. Heoi anō, mō te tokomaha, kua tōmuri rawa.
He āhua pēhea tēnei mea… Ko au anake rānei, he rerekē, he whakamataku rānei tōna āhua? Tirohia tērā.
He tino pono tērā. Ina toia e koe i waho i ngā ngongo toto, he tino whakamataku. Ina mōhio koe nō hea mai... āe, tino pono.
Arā, ka pērā te āhua, he haurua ora pea ia ina titiro mātou ki a ia.
Nō reira, kua whakamātau au i ētahi whakamātautau ki a ia. I whakamātau mātou ki te tuku i
te hiko mā roto i a ia, engari kāore i mahi.
I whakamātau hoki mātou ki te whakamahi i tētahi māneti kia kite mēnā he āhuatanga māneti tōna, engari kāore rawa he pānga.
Engari, he mārama te pānga, ka aukatia ngā artere.
Āe, āe.
Kua mahi tahi au me tētahi rōpū tāngata e... ka taea e tētahi te kī he mātanga rātou, ā,
kāore au e taea te whakamārama taipitopito.
Heoi, e whakapae ana rātou kua whakaohoa e ngā rongoā ira e whai wāhi ana ki ēnei werohanga te
āheinga o te tinana ki te whakaputa i te kiko whara.
Ānei te kiko whara: he muka e hangaia ana hei whakatika i ngā ngongo toto kua pakaru.
Engari ka whakaputa rātou i te overdrive. Nō reira, ehara i te mea ka whakatika noa i
tētahi ipu. Ka tipu tonu ia kia aukati i te ipu.
Nā reira i whakamahi rātou i te tukanga ā-tinana māori, ā, i whakahohe i te aratau turbo hei whakamate i ngā tāngata.
Ā, he pēhea te āhua o tēnei mate ina kua aukatia tō ngongo toto? He aha ka tupu i muri iho?
Ka pā mai he mate ngakau ki a koe. Ka pā mai he mate pūkahukahu ki a koe. Ko ēnei ngā take mate noa.
Tirohia te nui rawa o ngā whakaeke manawa, ngā mate pūkahukahu me ngā pūtau toto.
Āe, tērā noa. Tērā noa!
Nō tata nei, i waea mai tētahi hoa nōku e ōrite ana tōna pakeke ki tōku; he tangata hauora, hihiri, kaha – kaha pēnei i te kau –
ā, ka mea ia, "Āe, e hāhā ana taku manawa, kua raru ahau. I te mutunga, i haere au ki te tākuta, ā, i kitea
e rātou ēnei pūtau toto roa i taku waewae." Ā, i whiwhi ia i ngā werohanga whakakaha katoa.
Āe, āe. Ā, ehara ēnei i ngā pūhā toto tuku iho.
Nō reira, kāore e taea e koe te tango i a rātou mā te heparin me ērā atu rongoā pērā.
He pūnaha tino rerekē kē tēnei. Kāore e mahi.
Me pokanga koe.
Kua kite au i a rātou e tangohia ana i ngā tūroro ora. Kua whiwhi au i ngā ataata mō tēnei.
Ka kōrero atu a Dr Richard Hirschman ki a koe mō tēnei ina ka kōrero koe ki a ia.
I mahi tahi ia me tētahi tākuta pokanga. I tangohia e ia rātou i ngā tūroro ora, arā, i ngā tāngata kua werohia.
Nō reira, he mea pēnei i te mea tino kino rawa atu kua huna i roto i te rāngai hauora. Āe, e
mōhio ana rātou katoa. E mōhio ana rātou katoa...
E mōhio ana koutou katoa ki tēnei.
Āe, ka pērā rātou. Ka mea au e 90 ōrau o rātou ka pērā.
Ki taku whakaaro, he tohu pai ko te whakaputanga tata nei o ngā tatauranga mō ngā werohanga whakakaha COVID, ā, kua
whakahē te 71% o ngā kaimahi o te NHS i te werohanga whakakaha.
Nō reira, e kōrero ana mātou mō te iti rawa o te whitu i roto i te tekau. Kei te mōhio
koe kāore koe e tika kia whiwhi i te werohanga.
E kī ana tērā i ngā mea katoa e hiahiatia ana e koe kia mōhio, nē rā?
Ka whakapae au he 30% pea he kaimahi tari, he kaimahi horoi, me ērā atu.
Kāore koe e mōhio ana ki ngā hua hauora o te hunga kua werohia. Engari, 71% o ngā kaimahi o te NHS...
... kua whakakore i te werohanga whakakaha.
Āe, i whakakahore rātou i tērā.
Nā te mea e mōhio ana rātou.
Āe, otirā, e mōhio ana rātou! I tū rātou i konei tonu.
Ka whakaatu atu au ināianei i taku waea. Āe rā, nā ngā take ture, kāore au e taea te whakaputa i ēnei ingoa me ēnei wāhitau.
Engari i tono hoki au ki ngā nēhi kia whakapā mai ki ahau i taku kitenga i ngā mea i kite au.
He rārangi tēnei o te hunga kua whakapā atu ki a koe mō tēnei take?
Āe. Āe! E ai ki tāku i kī ai, ko te hunga kua werohia e mate ana.
Kua rongo au i ngā nēhi e tangi ana i te waea.
I mea mai ētahi o rātou ki ahau, hei tauira, e tekau mā rua ngā tūroro i roto i te rūma
hōhipera, ā, he pūkohu toto ā rātou ringa.
Ko ēnei ngā tatauranga, ā… kāore e taea. Kāore e taea i runga i ngā tatauranga, mēnā kāore te werohanga i hua ai. Engari ko te
mea tino āwangawanga ake, ko te urupare a ngā tāngata e utua ana kia tiaki i a mātou. E mōhio ana rātou, e mōhio ana rātou!
He tākuta āku i tū tonu i tēnei tūranga. Ka whakaae mārama rātou. He tākuta anō āku i tū i
reira. Ka whakaae mārama rātou. Ā, kua ohorere rātou.
Ā, kātahi ka rite katoa ā rātou āhua, ka titiro rātou ki te papa, ā, ka kī: E mōhio ana te katoa.
Ā, mā te kī "katoa," e tohu ana rātou e mōhio ana ngā tākuta katoa ki tēnei.
Nō reira ka hoatu e rātou ki a koe ngā werohanga kāore rātou e hoatu ki a rātou anō. Āe, nā te mea
me mahi rātou, nā te mea ko tā rātou mahi tēnei.
E mōhio ana koe, tekau mā toru ōku tau, tata nei ki te tekau mā whā, ā, kua rua tau ia e haere ana ki tētahi kura tuarua ā-rohe.
I tīmata ia ki te kura tuarua i ngā tau e rua ki muri. Ā, i tuhi au ki te kura hei tikanga āta tiaki.
I tukuna e au he īmēra ki a rātou, ā, i kī atu, "E mōhio ana au kei a koutou he kaupapa here
mō ngā werohanga. Kaua e pa ki taku tamaiti!"
Kia mōhio ai rātou, nā te mea kāore au i reira. Ā, tekau mā tahi tau noa iho tōku tama, ki taku
whakaaro, i tana tīmatanga ki te kura i reira.
Ā, kāore rātou i whakautu ki taku īmēra.
Ahakoa pēnā, ki taku whakaaro i whiwhi au i tētahi waea i muri i ngā rā e whā.
Ka mea ia ki ahau, "Tēnā koe, ko Sarah tōku ingoa, ā, ko au te nēhi werohanga i te Kura o Hazeley."
Kura o Hazeley i Milton Keynes, kia tuhi i tēnei.
Nā, ka mea au, "Kia ora." Ka whakapau wā hoki au ki te whakamārama ki a ia i ngā mea i kite au hei kaiwhakatārewa: me pēhea e mate
ana te hunga kua werohia, me ngā tūtakitanga i pā mai ki ahau.
Ā, i whakaaro ahau ka whakaaro ia he āhua rerekē ahau. Engari ka mea ia, "Āe, e mōhio
ana au ki ngā tūraru." Ka mea ahau, "Āe rā."
Ka mea au, "Nō reira, e Sarah, ka taea e koe te kī mēnā he tamariki āu?" Ka mea ia, "Āe, e rua āku." Ki taku whakaaro,
tekau tau tō rātou pakeke, ā, waru tau tō rātou pakeke.
I pātai au, "Ā, ka whakawātea rānei koe i ō tamariki?" Ka mea ia, "Āe rā." Ka mea au, "Āe rā."
Ka mea au, "Nō reira, kei te mōhio koe ki ngā tūraru. E rua ōu tamariki ake kāore koe i whakawhāngai i a rātou
ki te kano, engari ko āku tamariki ka whakawhāngai koe?"
Ka mea ia, "Āe, ko tāku mahi tērā." Kei te tino pōrangi rātou.
He pōrangi ēnei tāngata, he pōrangi – nā te mea ko tā rātou mahi tēnei.
Kāore rātou e kite ana he hē ki reira. Ko tā rātou mahi tēnei.
Ā, he kaupapa noa iho tēnei e rongo ana au anō, anō. Āe, e mōhio ana rātou, engari ko tā rātou mahi tēnei.
Ehara i te mea e mōhio ana ia anake, engari mōna he mea noa iho.
Aue, kāore ia i whakaae kia mahia tērā ki āna ake tamariki, engari i whakaae ia kia mahia tērā ki āu tamariki, ā,
ka menemene aroha ia, ā, ka whai akoranga rātou i reira.
Ko tētahi o ngā werohanga tino mōrearea mō ngā rangatahi ko te werohanga HPV, e tika ana?
Me kōrero atu au ki a koe i tētahi pūrākau.
I tūtaki au ki te wahine i whai wāhi ki te whakawhanake i tēnei werohanga i Westminster. He rua tekau ōna
tau, ā, i tohutohu ia i te kāwanatanga, kei te pai?
Ā, i pātai atu au ki a ia me pēhea i puta ai kua tū ia ināianei ki tō tātou taha hei tangata e
whakapaetia ana he kaiwhakapae whakakotahitanga.
Nāna i kōrero mai ki ahau te pūrākau: i whai wāhi ia ki te whakawhanaketanga o te werohanga HPV.
I te tata o tōna whakaoti, i mōhio ia ahakoa ka tuku he tiaki iti noa ki te mate pukupuku o te korowha, koinei tonu te
kaupapa i hoahoatia ai, ā, he mea whakarite mō ngā kotiro nohinohi kia whawhai i te mate pukupuku o te korowha.
Engari kotahi ōrau anake e ranea ana kia whiwhi i te tapanga, kia tohu ai he rongoā mō te mate pukupuku.
Ka hāngai anō tēnei ki ngā statini , he painga kotahi ōrau anake ā rātou, engari kua ranea tērā.
He poto noa iho, ehara rānei te werohanga HPV i te mea e hāngai ana ki ngā kōtiro e whai hononga ā-tinana ana anake?
Āe, he tika.
Āe, tino tika.
Nō reira, ka hoatu e koe ki ngā kōtiro tekau mā rua, tekau mā toru tau.
Ahakoa pēnā, i mea ia ahakoa e tuku ana he ārai ki te mate pukupuku o te korokoro whānautanga, ka
whakangaromia te pakari o te korokoro whānautanga.
Ā, mā tērā ka taea e ēnei kōtiro te hapū, engari i te whanaketanga o te pēpi, ā, ka tae ki te wāhanga
tuarua, tuatoru rānei o te hapūtanga, ā, ka pēhia iho te taumaha, ka whati te kuaha o te whaea.
Kia kore rawa rātou e whai kaha ki te whakaputa uri.
Āe, ka ngaro te tamaiti i a rātou. Nō reira, i haere ia ki ōna rangatira, ā, i whakamārama ia i tērā.
Ka mea tōna rangatira, "Psst, psst!" Engari he kotiro mātau ia. Kāore ia i whakatupu haruru; i haere noa atu ia.
Nāna i whakapai ake te werohanga kia tino pai ake ai te tiaki ki te mate pukupuku, ā, kāore rawa i whara te kuaha o te whāpū.
Ā muri iho, ka hoki ia ki tōna rangatira, ehara i te mea ka kawe ia i tētahi raru, engari ka kawe ia i te
rongoā, nā te mea kāore ngā rangatira e pai ki ngā raru, e hiahia ana rātou ki ngā rongoā.
Ā, ka whakakorehia ia i taua wā tonu: "Mōkōhia tō tēpu!"
I raro i te whakataukī: "Kei te haere mātou ki te patu i ngā tāngata, nō reira kaua e tū ki tō mātou huarahi!"
Nō reira, pērā te āhua o tōna mahi:
He £40,000 te uara o tētahi pēpi mate ki a Big Pharma, nā te mea ka kohia e rātou ngā pūtau o ēnei tamariki.
Nō reira, kei te kohi koe i te ate kia whakawhanake i ngā rongoā ate hou.
E pēhea ana tō whakaaro ka hanga ai rātou i ngā rongoā mō te ate, mō ngā whatukuhu, mō te manawa?
Ka hanga rātou i ēnei mai i ngā pūpū kua whakakorehia; MVs. Āe, koirā tonu te take e whakamahia ai.
Nā reira i whakawhanakehia te kano HPV kia iti tonu ngā tatauranga, kia tutuki hoki
te hiahia mō ngā pēpi mate a Big Pharma.
Āe! Āe! I taku wā e mahi ana hei kaiwhakarite tangihanga mō Co-op Funeral Care (te kaiwhakarato ratonga
tangihanga nui rawa atu i te United Kingdom), i mahia e au tētahi mea e mōhiotia ana ko te 'baby run'.
Me haere au ki te Hōhipera o John Radcliffe i Oxford . I haere au ki reira kotahi i ia marama, ā,
ka tiki au i waenga i te kotahi me te whā ngā pēpi.
I ngā wā katoa, i waenga i te whā me te ono marama te hapūtanga o ngā wāhine. Nō reira, he pēpi i whānau i mua i te wā tika.
Ā, i mārama he aha i mate ai rātou, nā te mea kāore anō ō rātou manawa kia whanake.
Engari i whakamātauria ā-tinana katoa rātou, nā te mea ka kohia e rātou ngā pūnaha tinana o ngā pēpi, ā, koirā te kaupapa katoa.
Ināianei kei te tuku hoki rātou i tēnei werohanga HPV mō ngā tama.
Kāore au i kite i tētahi tama e whai ana i tētahi korokoro whānautanga.
Āe, ko te tikanga: "E hoa mā, kaua e tukua ō koutou tamariki kia werohia i raro i ngā āhuatanga katoa!"
Ā, i whiwhi ahau i tērā kōrero i te wahine i whai wāhi ki te whakawhanake i ēnei
werohanga. Nō reira: kaua e mahia. Kaua e mahia!
Nō reira, kei te tautoko koe kia kore he werohanga?
Nō reira, mēnā ka whakapono koe ki te ariā o te whanaketanga, kua whanake tātou i roto i ngā tau maha.
He pūnaha ārai mate nā te Atua i hoatu ki a tātou, e tiaki ana i a tātou i ngā mea katoa.
He aha ai e hiahiatia ana e tātou ēnei katoa o ngā werohanga, ina kua whakamātauria kē ngā pānga taha?
Tirohia te reiti o te āutisima. I ngā whenua ahumahi, e hono ana ki te reiti o ngā werohanga.
Nō reira, he aha koe e hiahia ai ki te hoatu i tētahi mea pēnei ki tō tamaiti?
Ka taea e au te kī atu ki a koe: kāore taku tamaiti e whiwhi ārai mate anō.
Kāore au e whiwhi ārai mate anō. Kua whiwhi au i ngā ārai mate katoa, tae atu ki te COVID, ngā
mea katoa. Ehara au i te tangata ariā whakakōpaki.
I whiwhi au i te werohanga mō te mate pūniona i te wā i pānuitia ai te COVID, nā te mea kāore au i
hiahia kia pā mai te mate pūniona kia mate ai au.
Nā rātou i kī, mēnā kāore, ka patua koe.
Kua whiwhi hoki koe i te werohanga mō te mate huaketo?
I whiwhi au i ngā werohanga i mua, engari kāore au e whiwhi ana ināianei.
Ko te wā whakamutunga i tino pā ki ahau te mate huaketo poaka, ā, i tino, tino māuiui ahau.
I tukuna e rātou te werohanga mate pāwera ki te mākete, i werohia ahau, ā, tata nei ka mate au.
I tino, tino māuiui ahau. Nō reira, mai i tēnei wā, kāore au e whiwhi ārai mate anō.
Ā, kei te tuku tonu mai rātou ki ahau i ngā karere kuputuhi e pātai ana, "E hiahia ana koe ki tētahi werohanga
mate huaketo?" – Engari, kei te mōhio koe, kāore au e tango!
He hoa tāku i whakatau kia kaua ia, tōna hoa wahine me ōna tamariki e whiwhi i te werohanga, i muri i tana whakautu
ā-tinana rite ki te werohanga mate pāwera poaka. Tata ia ka mate.
I tino pōuri au i taua wā, tino pōuri, āe.
Koia rā te take i tangohia ai e rātou tēnei werohanga i te mākete!
E ai ki ngā puna pono, he whakamātautau iti tēnei.
Ka taea e au te whakaaro ki tērā.
Āe, tērā noa. Kaua e whakawhāngai i ō tamariki ki ngā kano, kāore rawa, kore rawa. Kāore, kāore rawa.
I whai wheako anō au. I haere au ki tētahi whare rongoā ā-rohe ki te tiki rongoā mō taku raruraru tuara.
Ka tae mai tētahi wahine me tētahi taura whakarongo. I a ia tētahi kaumātua, engari ehara ia i tōna pāpā.
He kaimahi ā-tāone ia, ā, i pāngia ia e te mate mahara o te tīmatanga. Ko ia tana kaitiaki.
I tomo mai ia, ā, ka kī: "Kei konei ahau mō te werohanga mate urutā a Tom."
Ahakoa pēnā, i noho ia ki reira, i ohorere, kia manaakitia ia e te Atua, ā, ka haere atu ia, ka waiho
ia kia noho takitahi. He kaitiaki 'nui' rawa atu ia.
Ahakoa pēnā, i tū kī ngā huruhuru i muri o taku kaki, ā, ka haere atu au ki a ia, ka mea atu:
Whakarongo, ko John tōku ingoa. He kaiwhakarite tangihanga ā-rohe ahau, kāore au e whakaaro ka raru koe. Engari
kāore i taea e au te aukati i taku whakarongo ki āu kōrero.
Kua kite au i te tokomaha o ngā tāngata e mate ana i tērā.
Ānō hoki, i whakaaro au ka ohorere ia, ka mataku ia. Engari ka mea ia, "Āe, e mōhio ana au ki ngā tūraru."
Ā, i whakaaro au, 'Āe', ā, i mea au, 'He aha koe i hiahia ai kia whiwhi ia i tērā?' I mea ia, ko tana mahi tērā.
E mōhio ana koe, ina pērā koe ki ēnei tāngata, kāore koe e aro. Ka utua rātou kia whakamate i ngā tāngata.
Ā, kua mōhio rātou kia kaua e whiwhi i te werohanga. He tino rerekē ngā tāngata e noho ana i waenganui i a tātou.
Ko te hē tino kino ka taea e tātou te mahi, ko te whakapono he rite ēnei tāngata ki a tātou, he ngākau matatika, he
pū matatika hoki ā rātou, ā, kāore rātou e whara i a koe.
Ka mahia e rātou nā te mea ko tā rātou mahi kia pērā. Kāore rātou e aro. He mea mō te moni. He mea mō te moni pepa.
Kei te whakaaro au mēnā kāore e tika kia whakautua tēnei urupare ohorere o 'tōku mahi tēnei' mā te patu ringa ki te mata.
Nō reira, i kīia tērā i Nuremberg.
Ka pātai katoa ēnei tāngata, "He aha i mahia ai e koe?" "Nā te mea i whakahaua mātou kia mahia, ā, nā te
mea ko tā mātou mahi." Ehara tērā i te take whakamārama.
Kāo. Kāo. He mea mō te whakaora i ngā tāngata.
Ko te pono tērā e whakawātea ai i a tātou, nā te mea ka mōhio te tangata ki te pono, ka huri ō rātou tuara ki ēnei tāngata katoa.
Koia noa iho tērā.
Āe. Me huri tātou i ō tātou tuara ki a rātou, ā, me hoki ki te hapori pūtake (he kaupapa tōrangapū, he kaupapa pāpori rānei e
ahu mai ana i te taumata iho), kei reira e mōhio ana te katoa ki a tētahi ki tētahi: ko ia te kaiwhakatika
putorino, ko ia te rangatira o te toa kai tāraka, ko ia te kaiwhakarite urupā, ko ia te kaiwhakapa makawe.
Kāore mātou e hiahia ana ki ēnei tāngata. Kei te hiahia rātou ki a mātou.
Ko mātou tō rātou mana. He aha tā rātou kei a rātou me kore mātou? Kāore he mea!
Kāore mātou e hiahiatia kia whakahaerehia mā te pūnaha pēke matihiko kia utua te
kaiwhakarite tangihanga me te kaiwhakatika paipa.
Nō reira rātou e hiahia ana ki te whakamau i a tātou hei taurekareka. He taurekareka tino kino tēnei.
Kei te mōhio koe, ina haere ngā tāngata ki reira – ā, kua mahia anō e rātou. He tino mātau; he māmā: bip, bip, bip…
Tū mai kia pau tō tapuwae waro, ā, ka aukatia tō kāri.
Āe. Rānei kua kōrero koe ki te whakahē i tētahi mea.
Āe. Āe, tērā noa, te pūnaha nama pāpori.
E mōhio ana koe, i Haina, kei te aukatia rātou kia kore e uru ki ā rātou ake whare. Mēnā he raka tatau hiko tōu, ā, ka kōrero koe
i tētahi mea hē, i hikoi rānei koe i te huarahi hē, ka aukatia koe kia kore e uru ki tōu ake whare! Me oho
ake ngā tāngata, me mōhio ki tēnei i mua i tōna tupu!
Kāore he take kia tatari kia mauherea tātou i mua i te ngana ki te whakautu!
Āe, he tika. Nō reira, waiho tēnei pūnaha, ā, utua mā te moni ā-ringa, e hoa mā!
Āe, utua mā te moni ā-ringa, kotahi rau ōrau! Tika tonu, āe. He pai ki te tūtaki ki a koe, e Dan.
Āe, pērā anō, e John. Ngā mihi nui.