דזשאָן אָ'לוני, קעמערער
Kla.TV אינטערוויו מיט דזשאָן אָ'לוני
מיר זענען דאָ מיט דזשאָן אָ'לוני.
ער איז אַ קברן און פֿירט די "מילטאָן קייןז משפּחהדיקע לוויה־דירעקטאָרן" דאָ אין מילטאָן קייןז, ענגלאַנד.
דזשאָן, אַ גרויסן דאַנק אַז דו האָסט אונדז דערלויבט צו זײַן דאָ!
מיט פֿאַרגעניגן.
לאָמיר גלייך צום פּונקט קומען.
ווען האָסטו צום ערשטן מאָל חושד געווען אַז פֿאַרװונדערלעכע זאַכן פּאַסירן בשעת דער פּאַנדעמיע?
נו, צו זײַן ערלעך, פֿון דעם סאַמע אָנהייב.
עס איז געווען אַ משפּחה וואָס איז געקומען צו זען מיך בײַם סוף פֿון נאָוועמבער און בײַם אָנהייב פֿון דעצעמבער 2019. זיי האָבן
געזאָגט אַז זיי האָבן פֿאַרלוירן עמעצן אין אַ שכנותדיקן דיסטריקט.
און זיי זענען געווען אויפגעבראַכט, אַז דער שפּיטאָל האָט זיי נישט דערלויבט זייערע ליבסטע אין אַ באַזוך־צימער צו זען.
אַזוי האָב איך געזאָגט: "זאָרג דיך נישט, איך וועל עס גלייך אויפנעמען." ווײַל עס איז
וויכטיק דאָס צו טאָן, פֿאַר קלאָרע סיבות.
ווען איך בין געווען אין שפּיטאָל אין נאָרטאַמפּטאָן צו אָפּנעמען דעם מענטש, האָב איך געפרעגט די שטאב אין דער
מאָרטואַריע: "פארוואס האָט איר דער משפּחה נישט געגעבן די געלעגנהייט צו זען זייער ליבסטער?"
און אַזוי גייט עס געוויינטלעך: ווען מענטשן שטאַרבן אין אַ שפּיטאָל־וואָרט, נעמט מען זיי צום שפּיטאָל־מורג.
דאָרט איז אַ אָפּזע־צימער, ענלעך צו אַ קאַפּעלע. מענטשן קענען דאָרט פאַרברענגען אַ ביסל צײַט מיט די
פֿאַרשטאָרבענע, בשעת זיי רוען אין שלום און ניט ליידן.
און איך האָב געמיינט אַז זיי קען זײַן אַז זיי זײַנען באַצירנדיק אָדער באַצירנדיק דעם צימער. אָבער ער
האָט די טיר געעפֿנט; ער האָט נישט געזאָגט אַ וואָרט.
און אין דעם לאַגער־צימער איז געווען אַ פּאַנדעמיע־צעלט. איך שאַץ אַז דער צימער איז געווען 2.50 בײַ 4.50 מעטער אין גרייס.
און דאָס פּאַנדעמיע־צעלט האָט כּמעט גאַנץ אויסגעפֿילט דעם צימער.
אַזוי האָב איך אים געפרעגט, פֿאַר וואָס דאָס איז. איך האָב שוין געמיינט, אַז דאָס איז געמיינט צו צושטעלן נאָך קאַפּאַציטעט.
און ער האָט געזאָגט, אַז מען האָט זיי געזאָגט, אַז עפּעס שרעקלעכס קומט, אָן דעם וואָס ער זאָל דערמאָנען דעם נאָמען קאָוויד.
אין קיין פאַל, דאָס איז געווען מײַן ערשטע דערפֿאַרונג. עס איז געווען די ערשטע וואָך פֿון דעצעמבער אין 2019.
איך קען קוקן אין מײַן בוך צו געבן דיר די גענויע דאַטע.
אין קיין פאַל, צו מאַכן אַ לאַנגע מעשׂה קורץ: קאָראָנאַ איז אַרײַנגעקומען אין די נייעס אין יאַנואַר. און
איך בין געווען שאָקירט און, ווי אַ לוויה־דירעקטאָר אין מיינע פֿופציקער יאָרן, באַזאָרגט.
דאָ איז אַ קרענק – זיי האָבן אונדז געזאָגט אַז די מענטשן אין כינע פאַלן טויט. זיי האָבן
אונדז ווידעא־אויפֿנעמונגען דערפון געוויזן.
באָריס דזשאָנסאָן האָט געזאָגט אַז יעדער וועט פאַרלירן עמעצן. איך בין געווען באַזאָרגט. איך בין אַ
פריערדיקער רויכער. איך בין אין מיינע פֿופציקער יאָרן.
איך האָב שטענדיק געהאַט עטלעכע אָטעמ־פּראָבלעמען און איך בין אויך אַסטמאַטיק. אַזוי האָב איך זיך באַזאָרגט,
ווײַל איך וואָלט געווען אין קאָנטאַקט מיט די מענטשן.
און אין די קומענדיקע 12 ביז 16 וואָכן האָב איך ביסלעכווײַז אָנגעהויבן דורכצוקוקן דעם נאַראַטיוו, און דאָס איז
נישט געווען וואָס זיי האָבן אונדז געוויזן אויף טעלעוויזיע.
עס זענען געווען עטלעכע זאַכן. איינע פֿון די וויכטיקסטע זאַכן איז געווען, אַז איך האָב באַקומען אַ
טעלעפֿאָן־רוף פֿון אַ מאַן מיטן נאָמען דזשאָן אין מאַרץ 2020.
און ער האָט געזאָגט: איך אַרבעט פֿאַר אַ פֿירמע וואָס ווערט פֿינאַנצירט דורך דעם שטאַט, אַזוי אויף מיניסטעריעלער מדרגה.
איינער פֿון די רעגירונגס־מיניסטערן האָט געהאַט די פֿירמע. און ער האָט געזאָגט, אַז זײַן אַרבעט איז געווען צו רופן אַלע
לוויה־הייזער אלס טייל פֿון דער רעאַקציע אויף דער פּאַנדעמיע.
און איך האָב געזאָגט, "גוט. וואָס ווילסטו וויסן? איך בין צופרידן צו העלפֿן." ער האָט
געזאָגט, "איך דאַרף דיר אַ פּאָר פֿראגן פֿרעגן."
איך וועל אײַך טעלעפֿאָנירן יעדן מאָנטיק און פֿרעגן וויפֿל איר קענט אויפֿנעמען, וואָס אײַער קאַפּאַציטעט איז,
וועמען איר האָט אויפֿגענומען, פֿון וואַנען זיי קומען, און וויפֿל זענען געשטאָרבן פֿון קאָוויד.
און איך בין געווען צופרידן צו ענטפֿערן אויף דער פֿראַגע. פארוואס זאָל איך נישט?
און איך האָב זיך געשטרעבט צו געפֿינען די אינפֿאָרמאַציע, ווײַל איך האָב געוואוסט אַז ער וועט מיך רופן מאָנטיק צו
באַקומען דיטאַילירטע אינפֿאָרמאַציע וועגן יעדן פֿאַרשטאָרבענעם.
אָבער צי ליגט עס בײַ אײַך צו באַשטימען דאָס? צי האָט איר די מיטלען צו באַשטימען דאָס, למשל אַ פּי־סי־אַר־טעסט?
יאָ. נו, דאָס איז געווען אין דער צײַט ווען די דאָקטוירים האָבן אויפגעהערט צו קומען, און מען האָט
אונדז געזאָגט אַז דאָס איז געווען צו באַשיצן די NHS .
אַזוי, אומפֿאַרמײַדלעך, האָט מען מיך גערופֿן ווען מענטשן זענען געשטאָרבן. און זיי האָבן מיר
געזאָגט צי עס איז געווען אַ קאָוויד־טויט אָדער נישט.
זיי האָבן מיר געזאָגט אַלע אומשטאַנדן, און איך האָב פשוט אַקטיוו געפרעגט. און דער
מאָנטיק־רופֿער האָט גלייך אָנגעהויבן מיר וועגווײַזן.
און מיט דעם מײן איך אַז איך האָב אים געזאָגט אַז איך האָב עמעצן אויפגענומען פֿון דער אָרטיקער עלטערן־היים. עס
איז אַ גרויסע אינסטיטוציע מיט כּמעט הונדערט בעטן. און עס איז נישט געווען קיין דאָקטער דאָרט.
קיין קאָוויד־טעסט איז נישט דורכגעפֿירט געוואָרן. דערפֿאַר איז דער מאַן נישט געשטאָרבן פֿון קאָוויד.
איך האָב מיט די שטאַף דאָרט גערעדט, וואָס האָבן באַשטעטיקט אַז ער איז געווען אַ פּאַציענט מיט דעמענציע אין
פריערדיקן שטאַפּל. ער איז דאָרט געווען פֿאַר פינף יאָר.
ווען איך האָב זיך געטראָפֿן מיט דער משפּחה, האָבן זיי דאָס אויך באַשטעטיקט. און דער רופֿער האָט גלייך
געזאָגט, אַז ער מוז אים רעגיסטרירן ווי אַ קאָוויד־טויט.
און איך האָב זיך געטראַכט, פֿאַר וואָס פֿאָרש איך אַזוי גרונטלעך, ווען זיי ווילן דאָך נאָר פֿאַלשן די
ציפֿערן? ער האָט דאָס געטאָן דורכויס דעם גאַנצן יאָר 2020.
און ער האָט געזאָגט, "נו, מען האָט מיר געזאָגט דאָס צו טאָן." ווײַל עס איז דאָרט געווען אַ מאַן וואָס האָט געמאַכט אַ
פּי־סי־אַר טעסט וואָס איז געווען פּאָזיטיוו, וואָס איז נישט געשטאָרבן פֿון קאָוויד, אָבער וואָס איז סײַ־ווי־סײַ געשטאָרבן.
פֿון יענעם מאָמענט אָן, איז יעדער וואָס איז געשטאָרבן אין יענער אינסטיטוציע קלאַסיפֿיצירט געוואָרן ווי אַ קאָוויד-טויט.
צוליב דעם איין טעסט־רעזולטאַט?
יאָ, זיי האָבן באַקומען דעם אויפֿטראָג דאָס צו טאָן. קיינער פֿון זיי איז נישט געשטאָרבן פֿון קאָוויד.
דאָס האָט געמיינט, אַז עס איז נישט געווען קיין פֿאַרגרעסערונג אין נאָרמאַלע טויטפֿאַלן,
נאָר אַ באַדײַטנדיקע צאָל קאָוויד־טויטפֿאַלן.
איך מיין, איך בין שוין אַכצן יאָר אַ קברן, און איך קען אייך זאָגן אַז 2020 איז געווען דאָס איינציקע יאָר אין וועלכן עס
איז נישט געווען קיין איין טויט פֿון ווינטער־גריפּע, גאָרנישט.
יעדער איינציקער פֿון זיי איז געשטאָרבן פֿון קאָוויד.
צום סוף פֿון 2020, אין אָקטאָבער, האָט דער מענטש מיך ווידער גערופֿן – מען לערנט זיך איבער צײַט באַקענען ווען מען
קריגט יעדן מאָנטיק אַ רוף פֿון עמעצער מיט וועמען מען רעדט אַ מינוט אָדער צוויי; מען לערנט זיך באַקענען.
און ער האָט אָפֿנהאַרציק מודה געווען, אַז ער האָט נישט געוווּסט פֿאַרוואָס ער טוט די אַרבעט, ווײַל אַלע האָבן
געזאָגט דאָס זעלבע: עס זענען נישטאָ קיין קאָוויד־טויטפֿאַלן. און דאָס האָט ער מיר אָפֿנהאַרציק מודה געווען.
און בײַם סוף פֿון אָקטאָבער האָט ער געזאָגט: "איך וועל ניט מער רופן, דזשאָן." איך האָב געפרעגט:
"פארוואס נישט?" ער האָט געזאָגט אַז דאָס איז נישט נייטיק.
נו, פֿאַר וואָס איז עס שוין ניט מער נייטיק אין אָקטאָבער 2020? ווײַל זיי האָבן געוווּסט! זיי האָבן געוווּסט.
און איך מיין, ד״ר ריינער פֿולמיך האָט עס פּערפֿעקט געזאָגט: "די וואַקסינען האָבן קיינמאָל נישט עקזיסטירט
צוליב קאָוויד. קאָוויד האָט עקזיסטירט צוליב די וואַקסינען."
אַזוי האָבן זיי פֿאָרגעשטעלט אַזוי פֿיל קאָוויד־טויטפֿאַלן, אַז ביז 2021 האָט יעדער געזאָגט: "ראַטעוועט מיך!"
אָקעי, יאָ.
און אין דעם מאָמענט וואָס זיי האָבן באַקומען די וואַקסינאַציעס, האָבן מענטשן גלייך אָנגעהויבן
שטאַרבן. יאָ, עס איז געווען אַ 300% העכערונג.
זיי האָבן דאָ אָנגעהויבן וואַקסינירן דעם 6טן יאַנואַר – און די טויט־ראַטע איז שטאַרק געשטיגן.
זיי האָבן עס גערופֿן דער צווייטער וואַלע. אָבער דאָס איז נישט געווען, דאָס איז נישט געווען. דאָס זענען געווען מענטשן וואָס
זענען געוועקסינירט געוואָרן און כּמעט גלייך דערנאָך געשטאָרבן.
און זיי רופן עס נאָך לאַנג־קאָוויד...
ניין, דאָס איז שאָדן פֿון דער וואַקצין. יאָ, דאָס איז דער עיקר. און ווען זיי האָבן זיך דורכגעאַרבעט דורך די
עלטער־גרופּעס, האָבן זיי אָנגעהויבן מיט אַ מין קאַראָט.
זיי האָבן געזאָגט, אַז נאָר די מערסט־שוואַכע מענטשן זאָלן וועקסינירט ווערן, נור די איבער 70, נור די איבער 60, דאַן די איבער
50, דאַן די איבער 40, און דאַן די איבער 30, און זיי האָבן זיך אַראָפּגעאַרבעט דורך די ליסטע – און די טויטן האָבן זיך
פּערפעקט צײַט־קאָרעלירט מיט דער גרופּע אויף דער ליסטע וואָס איז געווען דערווייַל באַשטימט צו באַקומען די וואַקסינאַציע.
די דאָזיקע עלטער־גרופּעס זענען געווען פּונקט די וואָס זענען דאַן אַוועקגעשווימט געוואָרן פֿון קאָוויד.
אָבער דאָס איז נישט געווען קאָוויד, דאָס איז געווען שאָדן פֿון דער וואַקצין. און איך האָב זי געוואַשן און אָנגעטאָן
במשך פֿון 2020, ווען קיינער אַנדערער האָט דאָס נישט געטאָן.
איך האָב זיי אַרויסגענומען פֿון די קערפּער־זעקלעך, געוואשן זיי, אָנגעקליידט זיי, און איך האָב
קיינמאָל נישט געטראָגן קיין מאַסקע, קיינמאָל.
אַזוי זאָגסטו אַז דו האָסט באַמערקט אַ אויפֿשטײַג אין טויטן בײַ יונגער און יונגער מענטשן, און אַז דאָס האָט זיך
פּונקט צוגעפּאַסט מיטן געפּלאַנירטן וואַקסינאַציע־פּלאַן?
יאָ, הונדערט פּראָצענט יאָ! זיי ווייסן. און דערנאָך, אין סעפּטעמבער 2021, האָט מיך אַ מאַן מיטן נאָמען
מאַרק סעקסטאָן, אַ פּענסיאָנירטער פּאָליציי־אָפֿיציר דאָ אין דעם פֿאַראייניקטן קעניגרײַך, אָנגערופֿן.
און איך בין געווען גאַנץ אָפֿן, איך האָב אינטערוויועס געגעבן און מענטשן געווארנט זיך צו וואַקסאַנירן, ווײַל די
קינדער ... זיי זענען געשטאָרבן נאָך דער וואַקסאַנירונג.
האָסטו עפּעס אָפיציעלע...? - ניין, זיי האָבן עס קיינמאָל נישט אָנערקענט. עס איז שטענדיק
געווען אַ קאָוויד-טויט אָדער אַ טראָמבאָזע, אאז״וו.
איך מיין, איז קיינער פֿון די אָפיציעלע מענטשן קיינמאָל געקומען און געזאָגט, האַלט אויף צו פֿאַרשפּרייטן די פאַלשע אינפֿאָרמאַציע?
אָ, יאָ, איך בין געווען אונטער דרוק פֿון עטלעכע זײַטן. נו, אַלע אונטערנעמערס דאָ אין דעם
פארייניקטן קעניגרייך דאַרפֿן נישט קיין ליצענץ.
עס איז נישט קיין געזעץ. יעדער קען עפֿענען אַ לוויה־הויז. עס איז שווערער צו עפֿענען אַ
זיסוואַרג־קראָם, ווײַל מען פֿאַרקויפֿט זאַכן וואָס ווערן געגעסן.
ווען איך האָב דאָ אָנגעהויבן, האָב איך שוין צען יאָר געאַרבעט ווי אַ קברן בײַ קאָ-אָפּ
פֿונעראַל־קער, איינע פֿון די גרויסע לוויה־פֿירמעס.
און דאָס איז געווען גרויס ביז די באַנק איז צונעפֿאַלן – זיי האָבן געהאַט אַ קאָאָפּעראַטיווע באַנק און זי איז צונעפֿאַלן
– און איך האָב געפֿילט אַז אַלץ איז געווען וועגן געלט.
אַזוי האָב איך אַכט יאָר צוריק מײַן אייגענעם געשעפֿט אָנגעהויבן. און איך געדענק, ווען איך האָב עס אויפגעשטעלט,
אַז איך וואָלט באַקומען אַ ליצענץ און אַ סערטיפֿיקאַט.
עס איז נישט קיין ליצענץ, דו דאַרפֿסט נישט קיין, יעדער קען דאָס טאָן. אָבער עס זענען צוויי אומברעלאַ־אָרגאַניזאַציעס.
איינער הייסט NAFD (נאַציאָנאַלע אַסאָציאַציע פֿון פֿונעראַל־דירעקטאָרן, בריטישע פאַכמעסיקע אַסאָציאַציע פֿון
פֿונעראַל־דירעקטאָרן) און דער צווייטער הייסט SAIF (נאַציאָנאַלע געזעלשאַפֿט פֿון פֿאַרבונדענע און אומאָפּהענגיקע
פֿונעראַל־דירעקטאָרן, בריטישע פאַכמעסיקע אַסאָציאַציע פֿון פֿונעראַל־דירעקטאָרן), און איך בין געווען מיטגליד פֿון SAIF.
זיי האָבן מיך קאָנטאַקטירט און געזאָגט אַז איך ברענג זיי אין שלעכטן רוף דורך אויסדריקן מײַן מיינונג.
ווען איז דאָס געווען?
דאָס איז געווען צום סוף פֿון 2020. איך האָב געזאָגט, "מענטשן וואָס זענען געוועקסינירט געוואָרן, שטאַרבן."
דו דאַרפֿסט דערפֿון וויסן, ווײַל דו האָסט אַנדערע אונטערנעמערס וואָס זענען מיטגלידער.
אָבער זיי האָבן נישט געוואָלט הערן און לעסאָף האָבן זיי מיך אַרויסגעוואָרפֿן, ווײַל איך האָב נישט געוואָלט שטיל זײַן.
האָסטו שוין אין 2020 קאָמענטירט וועגן די ווירקונגען פֿון די וואַקסינען?
ניין, דאָס איז געווען אין אָנהייב 2021. אָבער איך האָב זיך שטאַרק אויסגעדריקט אַז עס זענען נישט געווען קיין קאָוויד־טויטפֿאַלן.
ס'איז זייער שווער. מענטשן זענען זייער גרינג־גלויביק.
נו, למשל, אויב איר גייט אין שפּיטאָל און מע זאָגט אײַך אַז אײַער מאַמע איז געשטאָרבן פֿון
קאָוויד, פֿאַר וואָס זאָלט איר עס נישט גלייבן?
איך האָב זייער פֿרי פֿאַרשטאַנען, אַז עס האָט זיך געהאַלטן בײַ דעם מוסטער: מענטשן זענען געקומען און
געזאָגט, "איך האָב פֿאַרלוירן מײַן מאַמע צוליב קאָוויד."
אקעי. איך בין געגאנגען און האָב איר מוטער געבראַכט, געוואשן זי, אָנגעטאָן זי, און איך בין געווען בסדר. איך האָב קיינמאָל זיך
אויפגעוועקט מיט קראַנקייט אָדער נעאַזעאַ, כאָטש מען האָט אונדז געזאָגט אַז עס איז
טויטברענגנדיק און מיר האָבן געמוזט טראָגן מאַסקן.
אָבער דער זעלבער מוסטער האָט זיך יעדעס מאָל איבערגעחזרט: קיינער איז קיינמאָל נישט געגאַנגען אין
שפּיטאָל מיט קאָוויד. זיי האָבן דאָרטן באַקומען קאָוויד.
זיי זענען אַרײַנגעקומען מיט אַן ינפֿעקציע פֿון דער אורין־וועג, אָדער מיט אַ ברוסט־ינפֿעקציע, אָדער ווײַל זיי זענען געפֿאַלן.
און דאַן האָבן זיי דורכגעפֿירט אַ PCR־טעסט מיט 45 ציקלען.
קאַרי מולליס האָט וועגן דעם ברייט גערעדט. עס האָט זיך געהאַנדלט וועגן באַקומען פאַלש־פּאָזיטיווע טעסטן.
און דערנאָך, אַפֿילו וואָס זיי זענען געווען אָן סימפּטאָמען, האָט מען זיי געבראַכט אין אַ קאָוויד־אָפּטיילונג.
און זיי האָבן זיי אָנגעפּאָמפּט מיט מעדיקאַמענטן ווי רעמדעסיוויר און מידאַזאָלאַם , זיי
דערהרגעט, און דערנאָך עס גערופֿן אַ קאָוויד־טויט.
פּינקט. אַני בוקאַסעק איז די ערשטע דאָקטאָרשע וואָס איך האָב געפֿונען אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, וואָס האָט אונדז דערציילט
וועגן די באָנוס־צאָלונגען וואָס מען האָט באַקומען פֿאַרן אָנשרײַבן פּאַציענטן ווי קאָוויד־פּאַציענטן. צי איז דאָס דאָ אויך געשען?
יאָ, זיכער, גאָר! זיי האָבן באַקומען אַ סך געלט פֿאַר יעדן מענטש וואָס זיי האָבן געשטעלט אויף אַ
ווענטילאַטאָר, וואָס אומפֿאַרמײַדלעך אויפבלאָזט די לונגען און העלפֿט נישט. עס צעשטערט די לונגען.
איך ווייס אַז פֿאַרמאַצעווטישע פֿירמעס האָבן געגעבן שפּיטעלער ריזיקע הנחות אויף אַלע פֿאַרמאַצעווטישע
פּראָדוקטן, אויב זיי האָבן געקויפֿט רעמדעסיוויר פֿון זיי.
דאָקטוירים און שפּיטאָל־שטאב האָבן זיך צו מיר געווענדט און מיר דאָס געזאָגט. איך האָב די
קאָנטאַקט־דעטאַילס פֿון הונדערט נערז אויף מײַן מאָביל־טעלעפֿאָן.
עטלעכע האָבן אויפֿן טעלעפֿאָן געוויינט, ווײַל זיי האָבן געוויסט וואָס פּאַסירט. די מערהייט פֿון זיי האָבן די
נערזינג פֿאַרלאָזט, ווײַל זיי האָבן געוויסט וואָס פּאַסירט!
וואָס פֿאַר קאָנסעקווענצן קען מען דערוואַרטן בײַ אַ פּאַציענט אויב מען גיט אים רעמדעסיוויר?
איך וואָלט שטאַרק ראַטן צו גוגלען די זייַט־ווירקונגען פֿון רעמדעסיוויר – אַ זייער גוטע וועבזײַט איז
Drugs.com – הויפּען, ברוסט־צוקניפּונג, שוועריקייטן צו אָטעמען, נירן־דיספֿונקציע, לעבער־דיספֿונקציע.
און איך געדענק ווי איך האָב די מענטשן אין גוף־זעקל אויפגענומען. און די גוף־זעקל זענען געווען
האַלב אָנגעפילט מיט געוועב־פליסיקייט פֿון אָדעמאַ.
איך האָב דאָס קיינמאָל פֿריִער נישט געזען. און איך געדענק, ווי איך האָב דעמאָלט געטראַכט: וואָס
איז די סיבה פֿון דעם? דער קאָוויד מוז זײַן שרעקלעך.
אָבער דאָס איז געווען דער רעמדעסיוויר. ווײַל דער רעמדעסיוויר פֿאַרניכטעט די נירן, אַזוי
אַז דער גוף קען ניט מער פּראָצעסירן פליסיקייטן.
אַזוי פֿילסטו זיך און דערטרינקסט, און דאָס איז דײַן "אָטעם־קרענק". און אין דער לעצטער שטאַפּע פֿון נירן־פֿעלער
דערטרינקסטו. אַזוי שטאַרבסטו פֿון נירן־פֿעלער דורך דערטרינקען.
און דער שפּיטאָל קלאַסיפיצירט עס ווי קאָוויד.
פֿאַרשטייט זיך, זיי באַקומען טויזנטער און טויזנטער פּאַונדס דערפֿאַר.
זיכער. יאָ, דאָס איז קראַנק!
פּונקט, איך האָב נישט געקענט געדאַנקען קיין וואָרט דערפֿאַר.
יאָ, דאָס איז גרויזאַם. און דאָס איז געשען אין אַ צײַט ווען די רעגירונג האָט דערמוטיקט אַ סך מענטשן צו קלאַפּן מיט טעפּ און
פּאַנעס אויף זייערע טירשטאָקן יעדן דאָנערשטיק־אָוונט פֿאַר די NHS , בשעת זיי האָבן געהרגעט מאַמעס און טאַטעס
לויט ריכטליניעס וואָס זענען טויטלעך, געמאַכט צו הרגענען.
טאָפּס, פּאַנס און טיקטאָק־טאַנץ־ווידעאָס. יאָ, פּונקט. אַזוי פול זענען זיי געווען.
אַזוי האָט מאַרק סעקסטאָן מיך אָנגערופֿן אין אָנהייב סעפּטעמבער 2021, וווּ ער האָט מיך אײַנגעלאָדן צו אַ
באַגעגעניש אין אַ אָרט גערופֿן בירדקיידזש וואָק אין וועסטמינסטער. עס איז געווען זיצונגסצימער איין.
עטלעכע זייער באַרימטע מענטשן זענען געווען דאָרט, עטלעכע פֿון זיי האָב איך געקענט, און עטלעכע פֿון זיי האָב איך שוין געהערט:
ד״ר טעס לאָרי, פּראָפֿעסאָרין דולאָרעס קאַהיל, פּראָפֿעסאָר ד״ר סוטשאַריט באַקדִי, ד״ר סאַם ווייט, ד״ר סי סטיווען פראָסט.
די סאָליסיטאָרין אַנאַ דע בויסערעט איז דאָרט געווען. דאָרט איז געווען אַ באַריסטער, פֿראַנסיס האָר, און נאָך אַ
סאָליסיטאָר מיטן נאָמען פֿיליפּ הילאַנד, און אַ צאָל אַנדערע מענטשן; אין גאַנץ זענען געווען בערך 18 מענטשן.
עטלעכע פֿון זיי האָבן מען געקענט זען אויף דעם עקראַן בײַם סוף פֿון דער טיש.
דער טיש, איך וועל אים קיינמאָל נישט פאַרגעסן, איז געווען גאַנץ דיק, גאַנץ מאַסיוו אײַך. איך האָב קיינמאָל
נישט געזעסן בײַ אַ טיש ווי דער: אמתדיקער פּראַכט, ווייסטו?
און דער פֿאָרזיצער פֿון דער זיצונג איז געווען דער באַזונדערער סיר גראַהאַם בראַדי .
אין יענער צײַט בין איך נישט געווען באַזונדערס באַקאַנט מיט פּאָליטיק, מסתּמא נישט מער ווי דער
דורכשניטלעכער בירגער. אָבער ער איז געווען דער פֿאָרשטייער פֿון דעם אַזוי גערופענעם 1922־קאָמיטעט.
דאָס איז אַ גרופּע פֿון הויך־ראַנגיקע פּאַרלאַמענט־מיטגלידער וואָס זיצן אין דער הינטערגרונט אין אַ שוואַרצן צימער, פאַרבאָרגן
אין שאָטנס, און זיי באַשטימען און אָפּזאָגן פּרעמיער־מיניסטערן ווי באָריס דזשאָנסאָן, ליז טראס און רישי סונאַק.
זיי באַשליסן ווען עס איז צײַט צו גיין און וועמען צו אָנשטעלן. דערפֿאַר איז נישטאָ קיין איינער מיט העכערן
ראַנג, ווײַל ער איז געווען דער טשערמאַן פֿון דעם קאַמיטעט.
אַזוי איז ער דער קאָפּ פֿון דעם קאָמיטעט, און ער האָט געהערט וואָס מיר האָבן געהאַט צו זאָגן, און יעדער פֿון אונדז האָט געהאַט
פֿינף ביז צען מינוט. און איך האָב געזאָגט וואָס איך האָב געוווּסט ביז יענעם מאָמענט, נעמלעך
אַז עס זענען נישט געווען קיין קאָוויד־טויטן.
זיי האָבן זיי גערופֿן קאָוויד־טויטפֿאַלן, און אין דעם מאָמענט וואָס מען האָט זיי אָנגעהויבן וואַקצינירן, האָבן מענטשן
אָנגעהויבן אומקומען, און דעמאָלט האָב איך קוים געקענט גלייבן וואָס די דאָזיקע וויסנשאַפֿטלער, דאָקטוירים
און מעדיצינישע פּראָפֿעסיאָנאַלן וואָס זענען געזעסן אַרום דעם טיש האָבן פֿאָרויסגעזאָגט.
זיי האָבן געזאָגט אַז די צאָל פֿון קענסער־פֿאַלן וואָלט שטאַרק אויפֿשפּרינגען.
די זעלבע געלט אויך פֿאַר האַרצקרענק און בלוטקלאָטן – און זיי זענען אַרײַנגעגאַנגען אין די מעכאַניזמען צו דערקלערן פֿאַר וואָס,
און האָבן סיר גרעהאַם מיט גאַנץ שטאַפּלען A4־בלאַט בײַװײַזן פאָרגעלייגט, און ער האָט אָפֿן צוגעגעבן אַז דאָס איז געווען ווײַט
העכער זײַן באַצאָלט־גראַד און ער האָט עס נישט געקענט פאַרמיידן, און איך האָב דאָרט געזעסן, ניט קענענדיק
גלייבן, ווײַל איך בין געווען איינגעלאָדן צו דער זיצונג.
איך האָב געהאַט אַן איבערוואלטיקנדיקן געפיל אַז ענדלעך האָט עמעצער געהערט, איידער איך בכלל בין אַרײַן אין דעם
צימער. דו זעסט, איך בין שוין 18 יאָר אַ פֿונעראַל־דירעקטאָר.
איך פֿיר אַ מצליחן געשעפֿט. איך האָב אַ זייער גוטן נאָמען. מײַנע חשבונות זענען אין סדר. פֿאַר וואָס זאָל איך דאָס אַלץ ריזיקירן?
פֿאַר וואָס זאָל איך דאָס ריזיקירן אין אַ צײַט ווען מען זאָגט אונדז אַז עס איז אַ פּאַנדעמיע?
אַ, דאָ איז אַ קברן וואָס זאָגט אַז עס איז נישט קיין אַזאַ זאַך ווי... דאָס איז פּונקט וואָס איז געשען.
און ער (מיינענדיק סיר גראַהאַם בראַדי) האָט אָפֿן צוגעגעבן: "דאָס איז ווײַט העכער מײַן באַצאָלונג־גראַד, איך קען
עס נישט אָפּשטעלן." און איך בין אַרײַן דאָרט מיטן געדאַנק, סוף־כּל־סוף הערט עמעצער צו מיר.
און ווען איך בין אַרויסגעקומען, האָב איך געוויסט אַז דאָס איז געווען אַ באַוווּסטע אַגענדע, און סיר גראַהאַם – די זיצונג איז
געגאַנגען פֿון צוויי נאָכמיטאָג ביז בערך דרײַ און אַ האַלב נאָכמיטאָג; איך גלייב מיר האָבן געהאַט בערך אַ שעה און אַ האַלב –
און ער איז נאָך געווען דאָרט בײַ פֿיר נאָכמיטאָג צוליב דער ערנסטקייט פֿון וואָס מען האָט גערעדט, און עס
זענען געווען עטלעכע מענטשן דאָרט, מעדיצינישע פּראָפֿעסיאָנעלן, וואָס האָבן געוויסט ווער וועט שטאַרבן.
זיי זענען געווען זייער, זייער אויפגערײַסט, בעיקר Sucharit Bhakdi. ער איז געווען גאַנץ אויפגערײַסט, ווײַל ער האָט געוואוסט
וואָס וועט פּאַסירן, און דאָס איז פּונקט וואָס איז פּאַסירט.
איך גלייב אַז די שטאַרבנס־ראַטע איז בערך 20–25%, און אין עטלעכע ערטער אפילו העכער,
אָפֿנהאַרנדיק פֿון וועלכע פּאַרטיעס מען האָט וווּ גענוצט.
זיי טויטן מענטשן אין פֿאַרשיידענע געביטן אין פֿאַרשיידענע גראַדן. אַגענדע 2030 איז זייער
אמת. און איך האָב קיינמאָל נישט געגלייבט אין עס.
איך בין קיינמאָל נישט געווען אַ קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער. איך בין נאָר אַ קברן לויט מײַן פאַך.
איך בין געזעסן בײַם טיש און האָב געהערט וואָס סיר גראַהאַם האָט געזאָגט. ער האָט אָפֿן צוגעגעבן אַז דאָס איז
העכער זײַן באַצאָלונג־גראַד און ער קען עס נישט אָפּשטעלן.
ווי אַ קברן, ביסטו אויך אַ עמבאַלמער; דאָס איז טייל פֿון דער אַרבעט.
איך קען דורכפֿירן עמבאַלמירונג. איך באַצאָלן אַ פול־צײַט עמבאַלמער וואָס טוט דאָס פֿאַר מיר.
ווען איך האָב אָנגעהויבן, האָב איך, כמובן, נישט געהאַט קיין אָנגעשטעלטע און האָב אַלץ אַליין געטאָן. מיט דער
צײַט האָב איך אָנגעשטעלט עמעצן צו טאָן דאָס פֿאַר מיר.
אָבער איך בין שטענדיק קומענדיק און גייענדיק. איך אַרבעט מיט אים און אַרום אים.
און ווען האָסטו באַמערקט אַז עפּעס איז געווען אויסערגעוויינטלעך?
דערקלערט די פּראָצעדור פֿון עמבאַלמירונג לויט וואָס איר האָט אַנטדעקט.
אקעי. עס זענען צוויי מינים טויט. עס איז פּלוצלינגער טויט, וואָס פּאַסירט אומגעריכט, און עס איז דערוואַרטער טויט.
דער חילוק צווישן די צוויי איז, למשל, ווען מען האָט טערמינאַלן קאַנסער און ווייסט אַז מען וועט שטאַרבן.
עס הייבט זיך אָן מיט אַ פּראָגנאָז, און לעסאָף ווערט מען מער און מער קראַנק און דאַרף
פּאַליאַטיווע זאָרג. דאָס איז אַ דערוואַרטער טויט.
אויב, פֿון דער אַנדערער זײַט, ווערט עמעצער איבערגעפֿאָרן אָדער פּלוצלינג שטאַרבט אין גוטן געזונט, איז דאָס אַ
אומגעריכטער טויט, וואָס מיינט אַז מען וועט רופן אַ קאָראָנער.
דער גוף ווערט דאַן געבראַכט צום פּאַטאָלאָגיע־אָפּטייל, וואָס איז געוויינטלעך צוגעבונדן צום שפּיטאָל,
וווּ זיי דורכפֿירן דאָס וואָס מען רופֿט אַ אָטאָפּסיע.
דאָס מיינט אַז זיי שניידן דיך אין דער מיטן, נעמען אַרויס דיין ברוסטביין, נעמען אַרויס אַלע דיינע אָרגאַנען,
אונטערזוכן זיי, מאַכן בלאָקן און גליטשן, און דורכפֿירן טעסטן און טאַקסיקאָלאָגישע אונטערזוכונגען.
און ווען זיי זענען פאַרטיק, לייגן זיי די אָרגאַנען אין אַ פּלאַסטיק־זעקל. דער זעקל
גייט צוריק אַרײַן, און מען שטיט דיך צונויף.
ווען זיי דאַרפֿן דורכקוקן דעם קאָפּ, מאַכן זיי אַ שניט לענגס דעם רוקן, הייבן דעם קאָפּהויט, שניידן אַרום אַלע וועגן,
שניידן אַ V אין דעם רוקן, אַזוי אַז זיי שפּעטער קענען ריכטיק ריפּאָזיציאָנירן דעם קאָפּהויט, און נעמען אַרויס דעם מוח.
און דער מוח ווערט נאָרמאַלערווייַז צוריקגעלייגט אין דער בויך־הױל, ווײַל אַנדערש וואָלט ער אַרויסגערינען. אַזוי אַרבעט עס.
און דאַן בליסטו צו טויט?
יאָ, פֿאַר אַ אָטאָפּסיע איז דאָס נייטיק, ווײַל מען שניידט דיך פשוט אין שטיקלעך.
צי זענען די בלוט־געפֿעסער אָנגעפילט מיט עפּעס?
ניין. אַזוי האָבן מיר עס געפֿונען:
בײַם עמבאַלירונג־פּראָצעס זענען צוויי סאָרטן עמבאַלירונג, און זיי פּאַסן פּערפעקט צו אַ
אָטאָפּסיע־פֿאַל אָדער וואָס מיר רופן אַ "קלאָרן פֿאַל".
אַ קלאָרער פאַל איז אַ דערוואַרטער טויט, וווּ קיין פּאָסטמאָרטעם־אונטערזוכונג ווערט נישט
דורכגעפֿירט און דער גוף איז כּמעט גאָר אינטאַקט.
דאָס אַרײַננעמט דעם בלוט־קרײַז־סיסטעם. מיר נוצן דעם בלוט־קרײַז־סיסטעם בײַם עמבאַלמירן.
אַזוי מאַכן מיר אַ שניט אונטער דער קאָלנער־ליניע אין די קאַראָטיד־אַרטעריע, באַפֿאַסטן אַן L-פֿאָרמיקן
נאָזל צו אַ פּאָמפּע און שניידן די אַרטעריע האַלב דורך.
מיר שטעלן אַרײַן די L-פֿאָרמיקע נאָזול, בינדן זי אָן, שאַלטן אָן די פּאָמפּע און פּאָמפּן
פֿאָרמאַלדעכיד אין דעם גוף צו אים צו קאָנסערווירן.
דער פליסיק איז אויך ראָזעווע און ברענגט צוריק די מענטשן זייער קאָליר, אַזוי זיי קוקן ניט מער שרעקלעך, נאָר ממש גוט.
פֿאַרשטייט זיך, מען קען דאָס נישט טאָן בעת אַ אָפּטאָפּסיע, ווײַל זיי זענען צעשניטן.
יאָ. און דער בלוטקרײַז־סיסטעם איז גאָר צעשניטן און געשעדיקט. אַזוי אויב איך וואָלט עס דאָרט אַרײַנפּאָמפּן,
וואָלט עס אַרויסלייגן איבעראַל, ווײַל אַלץ איז דורכגעשניטן.
אָבער אין דעם פאַל ציעסטו די שטריק און עפֿנט די קאַוויטי, וווּ דער קאָראָנער האָט דורכגעפֿירט די אָפּטאָפּסיע.
דו נעמסט אַרויס די זעקל מיט די אָרגאַנען, לאָזט אַ ליידיקע קאַוויטע וואָס איז גרינג צו זען, ווײַל זי איז ליידיק, און
דו קענסט מיט דער האַנט געפֿינען די אָפּגעשניטענע אַרטעריעס.
למשל, עס איז אַ פֿעמאָראַלע אַרטעריע וואָס לויפֿט דורך יעדן פֿוס, די הויפּט־אַרטעריע, און דו קענסט זי דאָרט
זען. זי איז ווי אַ אָפּגעשניטענע שטרוי. זי איז זייער קלאָר.
דו קענסט זיי צילן און פליסיקייט אַרײַנשפּריצן, און ווען די פליסיקייט אַראָפּרינט,
קענסטו זען ווי די פֿיספֿינגער ווערן ראָזעווע.
אַזוי ווייסטו אַז די פליסיק איז וווּ זי זאָל זײַן. דאַן גיי צו דער ווייַטערער פוס, רינס און
ווידערהאָלט דעם פּראָצעס פֿאַר יעדן גוף־טייל.
ווען מיר האָבן דאָס געטאָן, האָבן מיר געהאַט אַ יונגן 30-יאָריקן מאַן. ער איז געווען אין זייער גוטער צושטאַנד.
מיר אַלע זענען אַמאָל געווען דרײַסיק! ער איז געווען אין זײַן בליענדיקער צײַט.
און מען האָט אונדז געפרעגט, ווײַל ער איז געווען יונג און האָט געהאַט אַ גרויסן קרײַז פֿרײַנד: קענט איר אים עמבאַלמירן?
אַ סך מענטשן ווילן אים זען. זיכער. מיר האָבן אים אויפגעשניטן. ער האָט געהאַט אַ
אָטאָפּסיע. און זײַנע אַרטעריעס זענען גאָר פאַרשטאָפּט.
אַזוי האָט מײַן עמבאַלירער גענומען זײַנע פּינצן אַרויסצופֿישן די פֿאַרשטאָפּונג, און ער האָט געצויגן און געצויגן און געצויגן, און
אַרויס איז געקומען אַ גאַנץ ווײַסער, פֿאַזילישער, סקוויד-ענלעכע קלאָט וואָס האָט זיך אויסגעשטעקט איבער דער גאַנצער לענג פֿון דער
פֿוס, פֿון דער אויבערשטער טייל ביזן קנעכל. און ווײַל די געפֿעסן ווערן נאָך און נאָך שמאַלער ווען מען גייט אַראָפּ צום קנעכל, איז
עס נישט קיין פּראָבלעם אַרויפֿצושטעלן אַ גרויסן קלאָט, ווײַל ער איז אַ גרויסע, לאַנגע, קאָנוס-פֿאָרמיקע, קלאַמער-ענלעכע סטרוקטור.
אויב דו וואָלטסט עס געצויגן אין דער אַנדערער ריכטונג, וואָלט דאָס נישט געווען מעגלעך, אָבער דו קענסט עס אַרויפֿצויגן, און דאָס איז
געווען דער מאָמענט ווען מיר האָבן עס צום ערשטן מאָל באַמערקט, און מיר האָבן פֿון דעם
יונגן יינגל בערך האַלב אַ פּאָונד אַרויסגעצויגן.
איך קען דיר ווײַזן די פאָטאָגראַפֿיעס און זיי דיר צוטריטלעך מאַכן אויב דו ווילסט.
עס איז גאַנץ אומרואיק, נאַטירלעך... נו, איך בין שוין 18 יאָר אַ קברן.
אין יענעם מאָמענט זענען שוין געווען 14 אָדער 15 יאָר. איך האָב זיבן יאָר געאַרבעט פֿאַר דעם קאָראָנער צו אויפֿנעמען גופים.
איך האָב אַ סך דערפֿאַרונג מיט ווי מענטשן קוקן אויס אינעווייניק און אויסווייניק, ווײַל איך האָב געזאַמלט זייערע גוף־טיילן פֿון
דער גאַס, ווען זיי זענען געשאָסן געוואָרן אָדער איבערגעפֿאָרן געוואָרן דורך אַ לאָרי. איך
ווייס וואָס איז נאָרמאַל און וואָס איז נישט.
און איך קען נישט וויסן דעם לאַטיינישן טערמין פֿאַר יעדן נערװ און פֿיברע, אָבער איך ווייס זיך אַרומצוגיין אין דעם גוף.
מײַן עמבאַלמירער איז באַשטעטיקט דורך דעם בריטישן אינסטיטוט פֿון עמבאַלמירער; ער איז BIE-רעגיסטרירט.
און ער טוט דאָס שוין 25 יאָר. ער האָט אויך קיינמאָל נישט געזען עפּעס אַזוינס. אַזוי האָב
איך שוין אין מיטן 2021 געוואוסט וואָס איז געשען.
אַזוי האָב איך געשיקט אַ אימעיל צו מײַן אָרטיקן קאָראָנער, האָפֿנדיק צו געפֿינען אַ דאַטן־שפּור.
און איך האָב אים געזאָגט: "הער, מיר האָבן דעם יונגערמאַן דאָ, מיר האָבן אים פֿון אײַך אויפגענומען. איך ווייס אַז ער האָט
געהאַט אַ אָטאָפּסיע און דו האָסט דורכגעפֿירט די אָטאָפּסיע."
מיר האָבן געפֿונען אַ סך ממש אומגעוויינטלעכע ווייסע פֿיברע־קלאַמפּן דערין. איך ווייס אַז דו האָסט
זיי געזען, ווײַל דו האָסט עס באַקומען איידער מיר.
מיר האָבן גענומען מוסטערן. צי ווילסטו האָבן די מוסטערן? ... וואָס איז דאָס?
איך האָב נישט באַקומען קיין ענטפֿער אויף דעם אימעיל, וואָס איז געווען זייער אומגעוויינטלעך.
געוויינטלעך האָב איך באַקומען אַ ענטפֿער אין אַ שעה.
נישט אינטערעסירט. פּונקט. פֿיר טעג שפּעטער האָב איך באַקומען אַ טעלעפֿאָן־רוף פֿון איין פֿון די ביוראָ־פֿרויען.
די דאַמעס זענען ביוראָ־אַרבעטער. זיי אַרבעטן נישט מיטן פאַרשטאָרבענעם, זיי קוקן נישט אויף די פיזישע זאַכן, זיי מוזן
קוקן אויף די נומערן און וויסן אַז עפּעס איז נישט אין אָרדענונג.
צי מען האָט זיי געזאָגט אַז דאָס איז קאָוויד און זיי גלייבן עס, ווייס איך נישט, אָבער...
איז דאָס געווען דיין ביוראָ?
ניין, פֿון דער קאָראָנער, און זי האָט געזאָגט: "אָ, העלא דזשאָן, עס גייט וועגן יענעם
אימעיל וואָס דו האָסט געשיקט די אַנדערע טאָג."
איך האָב גערעדט מיטן פּאַטאָלאָג, און ער האָט מיר געזאָגט, איך זאָל דיר זאָגן, זאָלסט נישט זאָרגן. עס איז גאָר
נאָרמאַל, אַז אַזעלכע זאַכן וואַקסן אין מענטשן נאָך טויט.
נאָך טויט, די אַרטעריעס פֿון עטלעכע מענטשן פֿילן זיך מיט גומע.
איך האָב געזען דעם ארגומענט אין דער באַמערקונג־אָפּטיילונג, בערך אַזוי: "אָ, נאַרישקייט, דאָס איז גאָר נאָרמאַל."
יאָ, עס זענען פֿאַרשידענע סאָרטן בלוטקלאָטן. אָבער איך וואָלט זיי שוין געזען.
איך וואָלט נאָר אויסדריקן באַזאָרגטקייט וועגן עפּעס וואָס איך האָב קיינמאָל נישט געזען.
דו טוסט דאָס שוין 18 יאָר!
עס איז אפילו נישט געווען קיין וועריאַציע פֿון דעם ספּעקטרום וואָס איך וואָלט דערוואַרט צו זען, און איך האָב פֿאַרשיידענע מוסטער.
איך וועל עס דיר ווײַזן, דו קענסט אַ קוק טאָן. מײַן BIE-רעגיסטרירטער עמבאַלמער האָט גענוי דאָס
זעלבע געזאָגט. ער האָט געזאָגט: "איך האָב קיינמאָל נישט געזען עפּעס אַזוי. עס איז שרעקלעך."
אַזוי קענט איר אָן קיין צווייפל זאָגן אַז אין אײַער פריערדיקער קאַריערע – אין אײַער קאַריערע, האָט איר קיינמאָל נישט...
קיינמאָל! איך האָב קיינמאָל נישט געזען עפּעס וואָס אפילו ווייַט איז ענלעך צו דעם זאַכן!
און דאַן קומען די פאַלן פשוט אַרײַן.
יאָ, שטענדיק. און איצט איז עס אַ טייל פֿון דער טאָג־טעגלעכער לעבן. מיר געפֿינען דאָס בײַ מענטשן שטענדיק.
אבער וואָס איך איצט באַמערק, איז ווײַל איך האָב זיך אויסגעדריקט. איך ווייס אַז דער קאָראָנער ווייסט אַז איך האָב זיך
אויסגעדריקט, און איך חושד אַז זיי רייניקן די גופֿות איידער זיי זיי מיר איבערגעבן, אָבער נאָר די אָפּטאָפּסיע־פֿאַלן.
אַזוי קענען זיי דאָס נישט טאָן מיט עמעצער, אויף וועמען זיי האָבן נישט דורכגעפֿירט קיין אָפּטאָפּסיע.
אַזוי געפֿין איך מער נישט די בלוט־קלאָטן אין אָפּטאָפּסיע־פֿאַלן.
אויב איך וואָלט דיך אַראָפּלייגן אויף אַ טיש און אויספֿאָרשן דיין גוף, וואָלט עס געווען אַ זייער פּשוטע סטרוקטור.
דער מענטשלעכער גוף איז זייער פּשוט. דו האָסט איין הויפּט־אַרטעריע אין יעדן פֿוס און אין יעדן אַרעם.
מיט אַ ביסל פּראַקטיק איז זייער גרינג זיי צו רייניקן, און דו וועסט שנעל ווערן עפעקטיוו דערין.
און איך ווייס אַז זיי טוען דאָס, ווײַל מיר געפֿינען עס ניט מער אין אָפּטאָפּסיע־פֿאַלן.
אָבער מיר געפֿינען עס אין נאָרמאַלע פאַלן.
און דאָ איז די דערקלערונג פֿאַר יעדן וואָס האָט אפילו די קלענסטע פֿאַרבינדונג צו
אינזשעניריע אָדער קען זיך פֿאָרשטעלן אַ פיזישן באַגריף.
שטעלט אייך פאָר ווי מען שניידט אָפֿן אַ אַרטעריע, שטעלט אַרײַן אַ פּאָמפּע און פּאָמפּט פליסיקייט אונטער דרוק אַרײַן אין זי.
און ווען מען ציט אַרויס די שפּיץ, איז דאָ אַ מאָמענטאַנער צוריקדרוק.
און עס שפּײַט די בלוט־קלאָטן פֿון דער קאַראָטיד־אַרטעריע ווי ספּאַגעטי.
זיי זענען קלאָטן אין דער גרייס פֿון דער קאַראָטיד־אַרטעריע, ווײַל זיי וואַקסן ביז די
גרייס פֿון דעם געפֿאַס, אין וועלכן זיי זענען.
איך בין אין קאָנטאַקט מיט פֿאַרשיידענע מענטשן. איך ווייס וואָס דאָס איז. דאָס איז דער מעכאַניזם ,
וואָס ווערט גענוצט פֿאַר וואַסקולאַרער רעפּאַראַציע.
און זיי האָבן עס מיט דער גענע־טעראַפּיע איבערגענומען און לויפן עס מיט פולער גיכקייט, אַזוי אַז נאַרב־געוועב פאָרמירט
זיך, און עס וואַקסט און וואַקסט ביז עס ווערט געבלאָקירט.
און דאַן וואָס פּאַסירט? דו האָסט אַ האַרצ־אַטאַק. אָדער דו האָסט אַ שטראָק. אָדער דו געפֿינסט אַז דו האָסט לונגען־קענסער,
ווײַל דו ביסט קורץ אָטעם, ווײַל דײַנע לונגען זענען פול דערמיט.
אָבער דאָס איז בכלל נישט דאָס. דאָס זענען די ווייסע בלוט־קלאָטן. דײַן גוף ווערט דורך די
גענטעראַפּיע געצווונגען זיי צו פּראָדוצירן.
אָקעי. אַזוי מעגלעך אַ ריאַקציע. עס קלינגט ווי די טינטפֿיש-ענלעכע קלאָטן זײַנען אַזוי גרויס ווי די אַרטעריעס אַליין.
נישט אין פולער גרייס. ווײַל ווען מען טראַכט דערפֿון, דאַרפֿן מיר בלוטצירקולאַציע צו לעבן.
למשל, אויב דיין בלוטדרוק שטייגט און דו וועסט קורץ אָטעם ווערן, איז דאָ אַ הויך מסתּמא אַז די זאַך וואַקסט
אינעווייניק אין דיר און פאַרנאַרונגט דײַנע אַרטעריעס.
אָבער דו ביסט נאָך לעבעדיק.
יאָ, פּונקט. און ווען עס קומט צו דעם פּונקט, וווּ דו קענסט ניט מער האַלטן דאָס לעבן, דאַן האָסטו אַ שלאָג.
יאָ, פּונקט. ... איך האָב געמיינט אַז דאָס וואָלט שטיצן די טעאָריע אַז "זיי וואַקסן נאָך דו ביסט טויט". אָבער ניין, דו
קענסט לעבן מיט די זאַכן וואָס וואַקסן אינעווייניק אין דיר.
הער, מען האָט אונדז געזאָגט אַז דאָקטוירים גייען ניט מער צו טויטן, ווײַל זיי מוזן באַשיצן די NHS
(נאַציאָנאַלע געזונטהייט־דינסט) און פֿאַרזיכערן די זיכערהייט פֿון די דאָקטוירים.
דאָס האָט געמיינט אַז ווען עמעצער איז געשטאָרבן אין אַ עלטערן־היים, האָבן זיי גערופֿן דעם דאָקטער, וואָס
האָט דאַן גערופֿן דעם קאַפֿער צו קומען און נעמען דעם גוף.
איך בין דעמאָלט אין האַלב שעה אָנגעקומען. איך האָב אָפֿט די משפּחה געטראָפֿן און געזאָגט: "איך
ווייס אַז דאָס איז אַ שווער שמועס. עס איז וויקענד."
איך וועל דיין מאַמע היים נעמען. זאָל איך דיין מאַמע עמבאַלמען, אַז זי זאָל זײַן אין פּערפעקטן צושטאַנד?
אין רובֿ מאָל האָבן זיי געזאָגט יאָ. אַזוי האָב איך די טויטע אינעווייניק אַ שעה נאָך זייער טויט עמבאַלמירט.
ווען זיי וואָלטן געווען אָנשטעקיק, וואָלט איך זיך אָנגעשטעקט מיט קאָוויד און געשטאָרבן.
זיי וואָלטן זיכער נישט געווען אָנגעפילט מיט די ווייסע קנוילן אין אַ שעה נאָך זייער
טויט, אויב זיי וואָלטן נאָר נאָך טויט געוואַקסן.
ווען דו שטאַרבסט, וואַקסט גאָרנישט אין דיין גוף.
גאָרנישט! פֿויל, שימל, אפֿשר עפּעס אַ מין שימל־ספּאָרן קען וואַקסן ווען מען הייבט צו דעקאָמפּאָזירן, און
מיר קערן צוריק צו דער ערד פֿון וווּ מיר זענען געקומען.
דאָס איז אַ נאַטירלעכער פּראָצעס. ווייסער "גומע" אין אייער אַרטריעס איז נישט אַ נאַטירלעכער פּראָצעס!
און איך האָב קיינמאָל נישט געזען עפּעס אַזוי איידער די וואַקצין איז אַרײַנגעפֿירט געוואָרן!
נישט ביז אַרום מיטן 2021. און איצט געהער איך צו אַ גרופּע פֿון קברנים און עמבאַלמערס, און מיר ווערן מער און
מער, וואָס אַלע זאָגן אַז זיי זעען פּונקט דאָס זעלבע.
ריטשאַרד הירשמאַן און פילע, פילע אַנדערע. דו האָסט עס פּובליק געמאכט.
יאָ. איך קען דיר געבן אַ אימעיל־ליסטע מיט נעמען. עס איז אַ וואַקסנדיקע צאָל.
זענט איר געווען דער ערשטער אין ענגלאַנד?
איך בין מסתּמא געווען איינער פֿון די ערשטן אין דער וועלט. אין דער וועלט.
פארוואס איז דאס געווען? איך מיין, עס איז געווען ווייל איך האָב עס געזען.
אויב דו זעסט עפּעס, וואָלט איך עס אפֿשר אַזוי באַשרײַבן:
שטעלט אײַך פֿאָר אַז איר שטייט פֿאַר אַ בערגל וואָס געפֿינט זיך אין מיטן וועג, און איר רעדט מיט מענטשן וואָס האָבן
זייערע רוקן צום בערגל, און איר זעט אַ מיסט־לאָרע וואָס איז אויסער קאָנטראָל און קומט קאַטשקענדיק צו אײַך.
שטייסטו דו נאָר דאָרט און זאָגסט גאָרנישט ביז עס קומט אָן, און דאַן גייסט פשוט אַוועק פֿון וועג, אָדער
זאָגסטו: "האַלט! וואָס טוט דאָס מיסט־וואָגן דאָ?!"
איך זע דאָ אַ אמתדיקן פאַרברעכן פֿון היסטאָרישע פּראָפּאָרציעס, און מענטשן שטאַרבן פול מיט טינטפֿיש-ענלעכע קנוילן וואָס
זענען אומנאַטירלעך. איך האָב זיי קיינמאָל פריער נישט געזען.
זינט איך האָב זיך אויסגעדריקט, האָבן מער און מער מענטשן אויסגעדריקט ענלעכע מיינונגען. איז
דאָס מאַס־היסטעריע, אָדער איז טאַקע עפּעס דערצו?
און וואָס איז אפילו מער באַזאָרגנדיק ווי דער פאקט אַז איך געפֿין די קנוילן, איז די רעאַקציע פֿון די
מענטשן וואָס טאַקע ווערן באַצאָלט צו באַשיצן אונדז.
זיי באַטראַכטן עס און איגנאָרירן עס, כאָטש איך קען זיי ווײַזן אומצאָליקע פּרוביר־רערן און שטיקלעך באַווייזן,
פיזישע באַווייזן, וועגן וועלכע זיי בכלל ניט ווילן רעדן.
דאָס ווערט אויך אָפּגעשפּיגלט אין די ציפֿערן פֿון איבערשוס־טויטפֿאַלן. בײַ די אונטער
14 יאָר אַלטע איז עס געשטיגן בערך בײַ 30%.
עס קען נישט ווערן אָפּגעלייקנט, און די מענטשן פֿירן זיך נאָך ווי אויב גאָרנישט פֿון דעם עקזיסטירט.
דערווייל, אין אַלע אינדוסטריעלע לענדער, וווּ דער איבערשיס פֿון טויטפֿאַלן פּאַסירט, זעען מיר אַ
אומגעזעענעם צאָל יונגע, געזונטע מענער פֿון אַנדערע לענדער.
זיי פאַרבײַטן אונדז מיט מענער פֿון אויסן לאַנד.
אין אַמעריקע זענען פילע מיליאָנען – מיליאָנען שטאַרמען קיין אַמעריקע. פּונקט דאָס זעלבע פּאַסירט אין אייראָפּע.
פארוואס איז דאס? וואָס גייט פאָר? קיינער וויל נישט רעדן דערוועגן. ניין, ניין.
דאָס איז זיכער באַזאָרגנדיק. נו, איך האָב צוויי אָפּציעס.
אָדער איך זאָג גאָרנישט און פאָרזעצן מיט מײַן געשעפֿט, אָדער איך הויך מײַן קול, ווײַל איך וויל טאַקע אַ צוקונפֿט
פֿאַר מײַנע קינדער, און איך דערקענען וואָס דאָ פּאַסירט.
און איך האָב גערעדט מיט אַ וואַקסנדיקער צאָל מענטשן.
איך גלייב אַז מער און מער מענטשן זעען עס אַזוי. וואָס וועלן מיר טאָן וועגן דעם?
ווייל מיר האָבן דאָ נישט קיין צווייטער אַמענדמענט . קיינער האָט נישט קיין וואַפֿן.
וואָס אַנדערש קענען מיר טאָן, אויב נישט זיך אָפּזאָגן צו מסכים זײַן און זיי דערשלאָגן? איך גלייב
אַז דאָס וועט פּונקט זײַן וואָס מיר וועלן טאָן.
אַזוי, די מענטשן וואָס פשוט אָפּוואָרפֿן עס, בשעת די בײַווייזן זיך אָנזאַמלען און ווערן
מער און מער שטאַרק... צי באַטוגן זיך די מענטשן?
אָדער זענען עטלעכע פֿון זיי טאַקע אַזוי בייז – גאַנץ גוט וויסנדיק וואָס פּאַסירט?
עס זענען פֿאַרשיידענע מענטשן מיט פֿאַרשיידענע אינטערעסן.
געלט איז שטענדיק געווען דער הויפּט־גרונט פֿאַר אַזאַ אויפֿפֿירונג.
צו געבן אײַך אַ געדאַנק: דאָקטוירים דאָ האָבן באַקומען £10 פֿאַר יעדער וואַקסינאַציע, ביז אַ מאַקסימום פֿון 100
וואַקסינאַציעס פּער טאָג, איידער זיי זענען באַשטייַערט געוואָרן.
אַזוי £1,000 פּער טאָג, אָן שטײַער, £5,000 פּער וואָך, אָן שטײַער.
אַזוי זענען זיי געווען נאָך דעם סכום. זייערע פּראַקטיקן זענען באַצאָלט געוואָרן מיט באָנוסן.
אַזוי, אויב זיי האָבן דערגרייכט 60% פֿון זייערע פּאַציענטן, האָבן זיי באַקומען אַ גרויס באָנוס־צאָלונג. אויב זיי
האָבן דערגרייכט 70%, האָבן זיי באַקומען נאָך אַ באָנוס.
פֿאַרמאַצעווטישע פֿירמעס פֿאָרלייגן באַדײַטנדיקע הנחות אויף מעדיצינען ווען זיי נעמען
מעדיקאַמענטן ווי מידאַזאָלאַם און רעמדעסיוויר.
און די מענטשן, פֿאַרשטייט זיך, פשוט נאָכגיין די רעגירונגס־אָנווייזונגען. זיי טאָן וואָס מען זאָגט זיי.
דער געדאַנק איז אַז עס גייט אַ פּאַנדעמיע, מיר האָבן די געלעגנהייט צו מאַכן אַ סך געלט, אַזוי פֿאַר וואָס זאָלן מיר נישט?
נו, אפֿשר פֿון גאָטס מורא?
נו, יאָ, אָבער איך גלייב נישט אַז זיי האָבן עס פריער דערקענט. איך גלייב אַז רוב מענטשן זענען פֿון נאַטור גוט.
פֿאַרשטייט מיך נישט פֿאַלש, מענטשן פֿון אַלע שיכטן פֿון דער געזעלשאַפֿט קומען אויך אַהער:
אידיאָטן שטאַרבן, אַרסכאָלעס שטאַרבן, ראַפּיסטן שטאַרבן, מאָרדערס שטאַרבן, גוטע מענטשן שטאַרבן, שלעכטע מענטשן שטאַרבן.
אָבער די גרויסע מערהייט פֿון אונדז איז פֿונדאַמענטאַל גוט.
דעריבער, איך מיין אַז עס איז זייער שווער צו איבערצייגן מענטשן אַז די מענטשן אין דער געזעלשאַפֿט, אויף וועלכע מיר פאַרטרויען
די מערסטע, טאַקע אָרגאַניזירן אַ רעדוקציע פֿון דער באַפעלקערונג.
אַ רעדוקציע, יאָ?
יאָ. אַזוי איז עס. און אַגענדע 2030 איז זייער, זייער אמת.
איך האָב דאָ דאָקטוירים געהאַט וואָס האָבן מיר עס אָפֿן אָנערקענט – אַ גאַנצע גרופּע דאָקטוירים, נישט איין, נישט
צוויי, נאָר אַ טוץ אַלגעמיינע דאָקטוירים וואָס זענען דאָ געקומען צו אויספֿילן קרעמאַציע־פּאַפּירן.
און זיי האָבן טאַקע געשטאַנען בײַ יענער מאַשין דאָרט און זיי אויסגעפֿילט, און עס זענען פֿאַרשיידענע וועגן צו רעדן
מיט זיי – איך האָב זיי געפרעגט צי זיי האָבן באַמערקט אַ העכערונג אין דער שטאַרבנס־ראַטע בײַ געװאַקסינירטע מענטשן.
און זיי אַלע האָבן דעם זעלבן אויסדרוק. און דער אויסדרוק איז אוניווערסאַל. זיי קוקן
אַזוי, ווײַל זיי זענען געשאָקן אַז דו ווייסט.
און דאַן קוקן זיי אויף דער פֿלאָר. יעדער פֿון זיי מיט פּונקט דעם זעלבן בליק, ווײַל זיי ווייסן! זיי ווייסן!
און דאַן גייסטו היים און שלאָפסט ווידער גוט?
יאָ, זיכער, און דאַן דאַנקען זיי מיר און זאָגן אַז עס איז געווען שיין צו זען מיך.
זיי נעמען אַ טשעק און גייען אַרויס דורך די טיר ווי אויב מיר וואָלטן גערעדט וועגן דעם וועטער.
דער לעצטער איז געווען אַ אַלגעמיינער דאָקטער וואָס איז דאָ געווען. זי האָט געפרעגט: "זעסטו געווען פאַרנומען?"
און איך האָב געזאָגט, "יאָ, זיכער בין איך פאַרנומען! מיר האָבן אַ סך געװאַקסינירטע מענטשן וואָס שטאַרבן, נישט אַזוי?"
זי האָט געזאָגט: "יאָ, יאָ, וואָס פֿאַר אַ שרעקלעכע וועלט!" דאָס איז געווען איר ענטפֿער: עס איז אַ שרעקלעכע וועלט.
אָבער דאָס איז אַ שרעקלעכע וועלט וואָס זיי מאַכן מעגלעך.
עס איז צו שפּעט! די מענטשן זענען איצט געוועקסינירט. זיי זענען טיקנדיקע צײַט־באָמבעס, פֿאַרשטייסטו?
עס איז געזאָגט געוואָרן אַז עטלעכע פֿון זיי האָבן אין דער ערשטער פֿאַזע פּלאַסעבאָס באַקומען. און דער געדאַנק
דערפֿון איז געווען זיי צו רעקרוטירן ווי וואַקצין־אַדוואָקאַטן.
לאָז איך דיר דערקלערן. אויב דו וואָלטסט זיך וואַקסינירן און באַקומען אַ פּלאַסעבאָ,
וואָס זייַט־ווירקונגען וואָלטסטו דערפֿאַרן?
נול. גאָרנישט. אַזוי גייסטו היים און דערציילסט אַלעמען ווי ווונדערלעך עס איז געווען.
דאָס איז גוט. יאָ. קוק אויף מיר, איך בין געזונט.
... און דו האָסט נישט קיין פּראָבלעם צו באַקומען דעם קומענדיקן ... און דעם קומענדיקן, און דעם קומענדיקן, און יעדער מאָל ווען דו
שפּילסט רוסיש ראַולעט, קליק! וויפֿל מאָל קענסטו דאָס טאָן איידער דו קריגסט אַ טויטלעכן שאָס, איידער דו קריגסט די
שפּריץ וואָס פֿאָרמט קנוילן אָדער די וואָס גורם צו קאַנסער?
בײַ דער זיצונג אין וועסטמינסטער איז דער גאַנץ פּראָצעס אין דעטאַל דערקלערט געוואָרן.
די זאַך וועגן קענסער איז אַז ער וואַקסט שטענדיק אין אַלע אונדזערע גופים, און אונדזער אימיון־סיסטעם, אונדזערע T־צעלן, האַלטן אים
אונטער קאָנטראָל. די גאָט־געגעבן T־צעלן וואָס מיגרירן אַרום דעם גוף באַמערקן: "אָ, דאָ איז אַ קענסער־צעל," און זיי
טויטן אים. די גענע־טעראַפּיע — ווײַל דאָס זענען נישט וואַקסינען, נאָר גענע־טעראַפּיע — שטעלט אָפּ דעם ענטפֿער.
דערפֿאַר האָבן מיר אַזוי פֿיל מענטשן מיט פֿערטן שטאַפּל קענסער.
ווײַל אונדזערע קענסער־קעמפֿנדיקע צעלן זענען אויסגעשאַלטן.
יאָ, דער קענסער וואַקסט אומקאָנטראָלירבאַר. עס זענען נישט קיין טי־צעלן צו קעמפן קעגן אים, ווײַל זיי זענען אויסגעמעקט געוואָרן.
די סיטואַציע מיט ראַק פֿאַר דער קאָוויד־שפּריץ איז געווען אַנדערש, און אַזוי איז עס, ווי איך
האָב אַפֿילו באַמערקט דאָ אין דער לוויה־הויז.
אין אַ קליין פֿונעראַל־היים ווי מײַן... נו, אין אַ גרויס פֿונעראַל־היים זײַנען אַזוי פֿיל מענטשן, אַז מײַן אַרבעט וואָלט
געווען אין דער הינטערגרונט און אויף דעם טאָג פֿון דער לוויה.
אַזוי וואָלט איך זיך נאָר טרעפֿן מיט דער משפּחה אויף דעם טאָג פֿון דער לוויה. אָבער דאָ טו איך אַלץ.
דער ערשטער רוף וואָס איך באַקומען איז פֿון אַ טרערנדיקן קרובֿ: איך האָב פאַרלוירן מײַן מוטער.
אַזוי פֿאָר איך מיט מײַן פֿרוי צום הויז, און מיר נעמען זי אויף, און איך הייב גלייך אָן צו בויען אַ באַציִונג.
איך קען זען דאָס, אַלע די קאַרטן און בריוון דאָ.
יאָ! איך הענג זיי דאָרט, אַז מענטשן באַקומען זיכערקייט.
איך ווייס וואָס איך טו. איך דאַרף זיך נישט לויבן.
איך ווייס ווי שווער עס איז פֿאַר עמעצן צו לאָזן זײַן מוטער, פֿאָטער אָדער קינד דאָ.
דערפֿאַר שטעלט איך אויף די דאָזיקע באַמערקונגען, ווײַל איך ווייס אַז איר וועט זיי לייענען און דערנאָך וועט איר
זיך בעסער פילן צו לאָזן אייער מאַמע אָדער טאַטע בײַ מיר.
איך פאַרברענג אַ סך צײַט אין דעם ביוראָ און טראַכט וועגן וואָס איך קען טאָן פֿאַר אַנדערע מענטשן.
דערפֿאַר האָב איך געהויבן מײַן קול. איך האָב דאָס נישט געטאָן פֿאַר זיך, ווייסטו.
איך הער מענטשן זאָגן צו מיר: "מיר וועלן אײַך באַצאָלן אַ רעדנער־אָפּצאָל."
איך וויל נישט קיין געלט פֿון קיינער פֿאַר דעם. וויפֿל געלט האָב איך דיר געבעטן?
איך וויל דאָס נישט. איך בין געפֿאָרן הונדערטער קילאָמעטער צו רעדן פֿאַר מענטשן – איך
האָב דאָס באַצאָלט פֿון מײַן אייגענעם טאַשקע.
אויב נישט, פילט עס זיך ווי בלוט־געלט. עס גייט נישט וועגן געלט, און איך בין גרייט צו שטעלן מײַן האַלדז אויף
דער ליניע צו וואָרענען אַלעמען וועגן וואָס זיי טוען.
ווייל איך וויל נישט אַז מענטשן זאָלן שטאַרבן. איך פריי זיך אויף אַלטע מענער און אַלטע פֿרויען וואָס האָבן געלעבט
אַ פול לעבן און האָבן איבערגעלאָזט אַ בלײַבנדיקע ירושה.
איך וויל נישט מענטשן אין זייערע דרײַסיקער און פֿערציקער יאָרן וואָס לאָזן צוויי־ און דרײַ־יאָריקע
קינדער הינטער זיך, און דאָס זע איך איצט רעגולער.
צוריק צו דער קענסער־שאלה: ווי איך האָב געזאָגט, איך בוי אַ באַציִונג מיט דער משפּחה, ווײַל מײַן פֿרוי און איך
באַגלייטן זיי דורך אַלץ, אפילו אויף דעם טאָג פֿון דער לוויה.
אַזוי קענסטו זיי באַקענען און פֿרעגן: "וואָס איז געשען מיט דײַן מאַמע?"
און זיי זאָגן, "אָ, זי האָט געהאַט קענסער." און איך זאָג, "נו, וואָס איז געשען?"
און דאַן דערציילן זיי מיר די קענסער־געשיכטע, און עס איז געווען אַ צוויי-, פינף- אָדער צען-יאָריקע
געשיכטע, און איצט איז עס 16 וואָכן אָדער 12 וואָכן.
דאָס איז נישט קיין וויץ, צי?
יאָ. און איך רעד נישט וועגן די געוויינטלעכע 60- און 70-יאָריקע.
זיי זענען 30-, 40-, 50-יאָריקע! מענטשן וואָס געוויינטלעך ניט שטאַרבן פֿון קענסער, שטאַרבן איצט אין אַ פראַקשאַן פֿון דער צײַט.
יאָ. און עס איז גוט דאָקומענטירט.
עס איז אַזוי גוט דאָקומענטירט איבער דער גאַנצער וועלט, אַז זיי שטענדיק פאַרבאָרגן די ציפֿערן. זיי פֿאָרמולירן זיי איבער.
דאָ אין דער פֿאַראייניקטער מלכות רופֿן זיי זיי ONS-דאַטן; אָפֿיס פֿון נאַציאָנאַלע סטאַטיסטיק, און זיי פֿאָרמולירן
זיי איבער כדי צו פֿאַרדעקן די ציפֿערן, ווײַל זיי ווייסן.
זיי ווייסן דאָס, און זיי ליגן און דערשרעקן די עדות און לייגן אויף זיי חשד.
און פארוואס רעדן מיר נאָך וועגן דעם? אויב איך וואָלט געווען דער איינציקער וואָס רעדט וועגן דעם, וואָלט איך זיך
אָנגעקוקט און געפרעגט: בין איך אַ קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער?
עס איז נישט קיין קאָנספּיראַציע! עס איז נישט. עס זענען אַ סך זייער געערטע מענטשן, פיל קלוגער ווי איך, וואָס סוף־כּל־סוף
רעדן עפנטלעך דערפֿון און צוגעבן אַז עס איז אַ פּראָבלעם.
אָבער איך האָב עס געזען. פארוואס האָב איך עס פריער געזען? נישט ווײַל איך בין באַזונדער קלוג.
איך בין אַ קברן. אַזוי ווייס איך וועמען איך לייג אין די קאַפֿינען.
איך ווייס ווער וואָלט נאָרמאַלערווייז געשטאָרבן, און איך ווייס וויפֿל, ווען און אין
וועלכן עלטער, ווײַל איך טו דאָס שוין אַזוי לאַנג.
אַזוי איז דאָ אַ ענדערונג אין דעם מוסטער, און איך זע די בײַװײַזן פֿיזיש, און דאַן בין איך געלאָדן צו טרעפֿונגען מיט
פּאָליטיקער וואָס אָפֿן מודה זײַנען אַז דאָס איז ווײַט העכער זייער באַצאָלטער גראַד און זיי קענען עס נישט אָפּשטעלן.
עס איז שרעקלעך. און עס וועט אַרײַנגיין אין געשיכטע ווי אַ פאַרברעכן פֿון היסטאָרישע פּראָפּאָרציעס!
דאָס איז אַ גרויזאַמער פשע, און איך בין ביידע דערשראָקן און זייער באַגליקט צו זײַן צווישן די ערשטע וואָס האָבן
געשריגן, ווײַל איך האָף אַז איך האָב געראטעוועט אַ סך מענטשן. מיר וועלן זען. מיר וועלן זען.
ווער איז געווען דער פּאָליטיקער וואָס איז פֿון לאַנד אַרויסגעוואָרפֿן געוואָרן?
אַנדרו ברידזשען.
יאָ, האָסטו מיט אים גערעדט?
יאָ, אָפֿט. ער איז גוט. יאָ, ער ווייסט וואָס פּאַסירט. ער ווייסט וואָס דאָס איז אַלע וועגן. ער ווייסט.
און זיי האָבן אים אַראָפּגעשטעלט און אים שטיל געמאַכט.
איינער פֿון די עלטסטע מיניסטערן, וואָס האָט אים אַרײַנגעפֿירט אין פּאָליטיק, האָט אים אפילו באַליידיקט און געזאָגט: "דו
קענסט זאָגן וואָס דו ווילסט. דו וועסט באַלד שטאַרבן פֿון קענסער." יאָ, ער האָט טאַקע דאָס צו אים געזאָגט.
וואָס מיך די מערסטע אַנטטוישט, איז אַז מיר אַלע מיינען אַז מיר טראַכטן זייער ענלעך, אָבער דאָס איז נישט דער פאַל.
מיינסטו אַזוי?
יאָ, יאָ. איך האָב עפּעס געמיינט אַז איך בין ווי אַלע אַנדערע: דער דורכשניטלעכער מענטש, און איך בין זיכער
נישט אַזוי. איך בין געשניטן פֿון אַ גאָר אַנדערש שטאָף.
וואָס דאָ פּאַסירט, געלט פֿאַר אַלע לוויה־הײַזער. פֿאַרוואָס בין איך דער איינציקער וואָס דרוקט אויס באַזאָרגטקייט?
איך האָב געזען אַ פּאָר אַנדערע וואָס קורץ זענען אַרײַנגעקומען אין דער ציבורדיקער אויפמערקזאַמקייט. איך האָב גערעדט
מיט פילע פֿון זיי וואָס האָבן זיך פּריוואַט צו מיר געווענדט.
אָבער ווי פילע רעדן טאַקע עפֿנטלעך וועגן דעם? ניט פילע, און דאָס מאַכט מיר אַנטויש, ווײַל זיי
ווייסן וואָס פּאַסירט. דאָס איז נישט נאָר דאָ.
צי פילסטו זיך באַשעמט ווען דו רעדסט מיט זיי אין פּריוואַט?
זיי זענען דערשראָקן, יאָ. זיי זענען זייער, זייער דערשראָקן.
און דאָס מוז זיי אויך אַ ביסל באַשעמט זײַן.
דאָס איז די זאַך.
אויב איך וואָלט אײַך געפרעגט, ווי לאַנג איר קענט פֿאַרבאָרגן אַ גרויזאַמען פשע איידער איר ווערט אַ שותף צו דעם פשע, ווי לאַנג
וואָלט איר געהאַט אַן אָננעמבאַרע תּירוץ, אַפֿילו אונטער דרוק?
וועסטו האַלטן דעם סוד פֿאַר אַ חודש, דרײַ חדשים, זעקס חדשים, אַ יאָר, אַכצן חדשים, צוויי
יאָר, דרײַ יאָר, איידער דו וועסט ווערן אַ שותּף?
און אויב איר באַקומען אַ צאָלונג, זענט איר מיטשולדיק אין דעם פשע. וואָס לאַנג קען מען באַטראַכטן ווי אַקצעפּטאַבל?
קענסטו זאָגן: איך האָב געמיינט אַז איך קען פאַרלירן מײַן אַרבעט, איך האָב מורא געהאַט?
אקעי, מורא: פֿאַר פֿיר יאָר? מורא ביז 5,000 מענטשן זענען טויט, ביז 10,000 טויט? ווי ווייַט וועט דאָס גיין?
ביז מיטן 2020 האָב איך געוואוסט אַז מען האָט אונדז געלאָגנט. איך האָב נישט געוואוסט פֿאַרוואָס.
מיט דער צײַט איז עס געוואָרן מער און מער קלאָר.
און דאַן, פֿאַרשטייט זיך, האָב איך אַ פֿאַנטאַסטישן נעצווערק פֿון אינפֿאָרמאַציע וואָס איך
באַקום פֿון מענטשן וואָס האָבן מיך געהערט רעדן.
און איך האָב באַגעגנט מענטשן מיט וועלכע איך האָב קיינמאָל נישט געמיינט אַז איך וואָלט אי־מאָל רעדן.
אַלעקס דזשאָונס, ראָבערט קענעדי דזשוניאָר און אַזוי ווייטער און אַזוי פאָרויס, פּאָליטיקער, פּאָליציי און
מיליטער: פֿאַר וואָס האָבן זיי זיך מיט מיר באַשעפֿטיקט?
איך ווייס טאַקע נישט. איך מיין אַז זיי הערן וואָס איך זאָג, און מײַן מיינונג איז אומשטײַטערלעך.
איך בין אויף דער פראָנט־ליניע. איך האָב געזען און זע נאָך, ווער שטאַרבט און פֿון וואָס, און וואָס איז
אינעווייניק אין די מענטשן, און דאָס איז אומלייקנדלעך, און זיי ווייסן אַז איך בין ערליך אין וואָס איך זאָג.
אויפֿריכטיקייט שטראַלט פֿון מענטשן. מען קען דערקענען ווען עמעצער איז אויפֿריכטיק און ערלעך, און מען קען דערקענען ווען זיי זענען
נישט, ווײַל מיר אַלע האָבן די אייגנשאַפֿט אין אונדז ווי מענטשן.
איך גלייב אַז ווי אַ מענטש האָסטו פינף אָדער זעקס באַגעגענישן מיט מענטשן, און דאַן האָסטו שוין געשאַפֿן אַ מיינונג
וועגן זיי און קענסט זאָגן צי עמעצער איז אומאָנהערהאַפֿטיק.
ווען מיר הערן צו פּאָליטיקער, זעען מיר אַז זיי זענען נישט ערלעך. זיי ליגן. און דערפֿאַר...
דער אמת איז הײַנט אַזאַ זעלטנקייט, אַז עס איז זייער גרינג צו דערקענען ווען עמעצער טאַקע דערציילט דעם אמת,
און איך גלייב אַז דאָס איז דער גרונט פֿאַר וואָס מענטשן האָבן זיך פֿאַר מיר אינטערעסירט.
אין קיין וועג איז גאָרנישט באַזונדערס וועגן מיר.
איך בין פשוט זייער ערליך און אָביעקטיוו, און איך האָב נישט קיין מורא פֿון וואָס זיי קענען מיר טאָן.
איך האָב נישט קיין מורא, ווײַל זיי הרגענען אונדז שוין אַלע.
רעכט, רעכט.
די קאָנסעקווענצן פֿון נישט אויסצושפּרעכן זענען פיל מער ערנסט ווי זיך קעגן די
סאַטאַניסטן, די דעמאָנען, און זיך אויפשטעלן קעגן זיי.
ווייל ווען דו טוסט דאָס, געבסטו זיך מאַכט, און גלייך ווען דו שטעלט זיך קעגן די מענטשן וואָס ווייסן אַז דו ווייסט וואָס
זיי טאָן, ברעכן זיי. זיי ווערן שוואַך ווי אַ בלום אין דער זון.
יאָ, איך האָב דאָס דערלעבט פֿון דער נאָענט. איך בין געווען אין אַ קאָוויד־אָפּטיילונג און
האָב צוגעקוקט ווי זיי האָבן געהרגעט מענטשן.
זאָג דאָס ווידער.
איך בין געווען אין אַ קאָוויד־אָפּטיילונג און האָב צוגעקוקט ווי זיי האָבן אַקטיוו געהרגעט מענטשן.
אַזוי, דער אַזוי גערופֿענער טויט־פּראָטאָקאָל, מיט די פאַלשע מעדיקאַמענטן און דעם רעמדעסיוויר און...
יאָ, איך האָב עס געזען! מענטשן דאַרפֿן נאָר... און דאָ ליגט פּונקט דער פּראָבלעם.
אין יעדן פאַל האָבן זיי דאָ דורכגעפֿירט אַ זייער וויכטיקע פּסיאָפּ .
אָקעי, דער נאָמען...
די מעדיצין ווערט דאָ פארקויפֿט אונטער פֿאַרשיידענע בראַנד־נעמען.
איך גלייב אַז וועקלוּרי® איז איינס, און רעמדעסיוויר איז דער בריטישער עקוויוואַלענט.
גוט. איז נישט דאָ אויך מידאַזאָלאַם?
מידאַזאָלאַם איז אַ סעדאַטיוו. דערפֿאַר ווערט עס בעיקר גענוצט אין פּפֿלעג־היימער.
אין עלטערן־היימען זענען געוויינטלעך צוויי גרופּעס מענטשן:
כראָניש פיזיש אומגעשטימטע מענטשן וואָס קענען זיך נישט זאָרגן פֿאַר זיך, און פיזיש זייער
געזונטע מענטשן וואָס זענען גײַסטיק אומגעשטימטע.
די טעג, ווען מען האָט אַזעלכע מענטשן צו זייערע בעטן געבונדן, זענען פאַרבײַ. זיכער, זיכער.
דאָס ווערט כעמיש געטאָן מיט מעדיקאַמענטן ווי מידאַזאָלאַם.
מידאַזאָלאַם איז אויך אַרײַנגערעכנט אין איין פֿון די דראָג־קאָקטיילן וואָס מען געבט בײַ דער טויטשטראף,
איין פֿון די פֿיר אָדער פֿינף דראָגן וואָס מען נוצט בײַ דער לעטאַלער אינזשעקציע, און עס איז אַ סעדאַטיוו.
אַזוי ווערן באַשטימטע סומעס גענוצט אין די עלטערן־הייזער, און דאָ אין דעם פארייניקטן קעניגרייך, וווּ מיר האָבן אַ
NHS, אַ נאציאנאלע געזונטהייט־סיסטעם, ווערט אַ גרויסער טייל דערפון באַצאָלט מיט ציבורדיקע מיטלען.
עס מוז דעריבער אָנליין פֿאַרעפֿנטלעכט ווערן. עס זענען חשבונות פֿאַר די ציבורדיקע געלטער.
איר קענט אַרײַנגעבן אַ בקשה צו פֿאַרעפֿנטלעכן, און מע וועט צושטעלן אַנטוואָרטלעכקייט.
אין 2020 און 2021, איז צווישן 300 און 1,000 פּראָצענט מער מידאַזאָלאַם גענוצט געוואָרן.
אָקעי. און עס איז אַלץ אויסגענוצט געוואָרן.
דאָס איז זייער קאָנטראָווערסאַל!
איך האָב זיך ניט מער געקענט אָנקוקן אין שפּיגל, וויסנדיק אַז איך בין געווען מיטשולדיק אין
די טויטן פֿון קינדער און אומשולדיקע מענטשן.
נו, דו ווייסט, איך בעט רובֿ טעג, געוויינטלעך ווען איך פאָר צו דער אַרבעט אין דער מאַשין, און איך פיל טאַקע אַז ער פֿירט מיך.
און דאָס מיינט נישט אַז איך בין אַ רעליגיעזער משוגענער.
עס מיינט נאָר אַז איך וויל לעבן לויט אַ מאָראַלישן קאָמפּאַס און באַהאַנדלען מענטשן אויף אַ אופֿן וואָס איך גלייב וואָלט
געהערט אים, און אַז איך פּרוּוו צו לאָזן די ערד אַ ביסל בעסער ווי זי איז געווען ווען איך בין אַרײַנגעקומען אין דער וועלט.
ווונדערלעך. יאָ. דזשאָן אָ'לוני, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דעם אינטערוויו! עס איז געווען מײַן פֿאַרגעניגן.
איך אויך. אַ דאַנק. אַ דאַנק פֿאַרן צוהערן.
אין בריטאַניע ווערט טאַקע אַלץ דורכגעפֿירט דורך דעם קאָראָנער.
און ווען מען בעט מיך, למשל, צו שיקן די ווייסע בלוט־קלאָטן – איך האָב מוסטערן וואָס איך קען דיר
ווײַזן – צו אַנאַליז, איז ניטאָ קיין אָרט צו שיקן זיי.
דאָס איז ווײַל אַלע לאַבאָראַטאָריעס ווערן געפֿירט דורך די רעגירונג. עס זענען נישט קיין פּריוואַטע
לאַבאָראַטאָריעס, ווי עס וואָלט געווען אין אַמעריקע.
צו אַנאַליזירן די מוסטערן וואָס איר האָט געזאַמלט?
יאָ. אַזוי, איך האָב אַ סך פֿון די ווייסע פֿיברע־קלאַמפּס וואָס איך האָב אַרויסגעצויגן פֿון די אַרטעריעס פֿון
געשטאָרבענע מענטשן, געשטאָרבענע מענטשלעכע באַשעפֿענישן. יאָ...
צי וואָלט עס זײַן אָננעמבאַר פֿאַר אונדז צו זען דאָס?
יאָ. יאָ, זיכער. יאָ. איך קען זיי באַקומען. אקעי.
אַזוי יעדער פֿון די פֿיאָלן רעפּרעזענטירט איין מענטש.
טאַקע? יאָ.
איצט קוק איך דאָס, און עס איז כּמעט די זעלבע ווי אין דעם ווידעא, נאָר אין דעם ווידעא איז עס רויט.
יאָ. זיי זענען רויט ווען זיי קומען ערשט אַרויס. אָבער ווען מען וואַשט זיי, זענען זיי אונטן ווייס. זיי ווערן
געפּרעזערווירט אין פֿאָרמאַלין, וואָס איז פֿאָרמאַלדעכייד.
אויב זיי האָבן שפּורן פֿון בלוט, ווערן זיי אין פֿאָרמאַלדעכיד געברענט און ווערן שוואַרץ.
די ווייסטע פּראָבעס זענען דעריבער די וואָס זענען געווען די ריינסטע ווען מען האָט זיי אַרײַנגעלייגט אין דער לייזונג.
די וואָס האָבן אַ שפּור שוואַרץ זענען בלײַבנדיקע בלוט־רעשטלעך, ווײַל זיי קומען קלאָר פֿון אַרטעריעס, און דו וועסט
באַמערקן אַז זיי אַלע זענען מער אָדער ווייניקער די זעלבע גרייס.
דאָס איז ווײַל זיי אַלע זענען גענומען געוואָרן פֿון די קאַראָטיד־אַרטעריעס, ספּעציפֿיש אין דער האַלדז.
קיין פֿון די פאַלן איז נישט אויטאָפּסיע געווען, אַזוי האָבן מיר דורכגעפֿירט די עמבאַלירונג בלויז לויט דער קאַראָטידער אַרטעריע.
ווי איך האָב געזאָגט, ווען מען שטעלט אַרײַן און צוריקצויגט די פּאָמפּע, ווערט אַ קעגנדרוק געשאַפֿן,
און דאָס ווערט אַרויסגעשפּויגן פֿון די אַרטעריעס.
אַזוי זענען דאָס נישט אַרטעריעס. דאָס איז וואָס איז געווען אין די אַרטעריעס.
און דו האָסט קיינמאָל געזען עפּעס אַזוי פֿאַר דער וואַקסינאַציע?
קיינמאָל! קיינמאָל! און איך האָב אַ BIA-רעגיסטרירטן עמבאַלמירער, וואָס עמבאַלמירט שוין 25 יאָר און האָט דאָס אויך
קיינמאָל נישט געזען, און אומצאָליקע אַנדערע דאָקטוירים און עמבאַלמירער, מיט וועלכע איך האָב גערעדט.
איך בין איצט יעדן וואָך איינגעלאָדן צו ווירטועלע זיצונגען, וווּ ביז הונדערט עקספּערטן זיצן. זיי אַלע קענען
עס איצט זען. ליידער, פֿאַר פילע וועט עס זײַן צו שפּעט.
האָט דאָס זאַכן אַ מין... איז עס נאָר איך, אָדער זעט עס אויס פרעמד און גרויזאַם? קוק דאָס.
דאָס איז טאַקע אמת. ווען מען ציעט עס אַרויס פֿון די אַרטעריעס, איז עס זייער גרויזאַם. ווען
מען ווייסט פֿון וואַנען עס קומט... יאָ, זיכער.
איך מיין, עס קוקט כּמעט אויס ווי עס איז האַלב לעבעדיק ווען מיר קוקן אויף עס.
נו, איך האָב עטלעכע טעסטן דערמיט געטאָן. מיר האָבן פּרוּווירט שפּאַנונג דורך עס דורכצולאָזן, אָבער זי גייט נישט דורך.
מיר האָבן אויך פּרובירט צו נוצן אַ מאַגנעט צו זען צי עס איז מאַגנעטיש, אָבער דאָס האָט גאָרנישט אויסגעווירקט.
אָבער דער עפעקט איז קלאָר אַז די אַרטעריעס ווערן געבלאָקירט.
רעכט, רעכט.
איך האָב זיך צוזאַמענגעטאָן מיט אַ גרופּע מענטשן וואָס זענען... מען זאָל זאָגן עקספּערטן, און
איך קען נישט אַרײַנגיין אין צו פֿיל דעטאַילן.
אָבער זיי חושדן אַז די גענע־טעראַפּיעס וואָס זענען אַרײַנגעבויט אין די וואַקסינען האָבן אַקטיווירט די
פֿעיִקייט פֿון דעם גוף צו פּראָדוצירן נאַרב־געוועב.
און דאָס איז נאַרב־געוועב: פֿיבער וואָס ווערן פּראָדוצירט צו פאַרריכטן געשעדיגטע בלוט־געפֿעסער.
אָבער זיי מאַכן עס צו איבערדרײַו. אַזוי עס ריפּאַרירט נישט נאָר אַ כלי. עס וואַקסט ווייטער ביז עס בלאָקירט דעם כלי.
אַזוי האָבן זיי אויסגענוצט דעם נאַטירלעכן פּראָצעס פֿון דעם גוף און האָבן אים
אַרײַנגעשטעלט אין טורבאָ־מאָד מיטן ציל צו טויטן מענטשן.
און ווי זעט דער טויט אויס ווען מען האָט אַ געשפּאַרטע אַרטעריע? וואָס פּאַסירט דאַן?
דו האָסט אַ האַרצ־אַטאַק. דו האָסט אַ שלאַק. דאָס זענען נאָרמאַלע טויט־גרוּנדן.
און קוק אויף די איבערמעסיקע צאָל האַרצ־אַטאַקן, שלאַגן און בלוט־קלאָטן.
יאָ, זיכער. זיכער!
לעצטנס האָט מיך אַ פֿרײַנד, וואָס איז מײַן עלטער, גערופֿן; אַ געזונטער מענטש, אַקטיוו, שטאַרק – שטאַרק ווי אַ אָקס – און האָט
געזאָגט: "יאָ, איך בין קורץ אָטעם, איך האָב שוין געהאַט פּראָבלעמען. איך בין סוף־כּל־סוף געגאַנגען צום
דאָקטער, און זיי האָבן געפֿונען לאַנגע בלוט־קלאָטן אין מײַן פֿוס." און ער האָט באַקומען אַלע בוסטערס.
יאָ, יאָ. און זיי זענען נישט געוויינטלעכע בלוטקלאָטן.
אַזוי קען מען זיי נישט אָפּבאַזייַטיקן מיט העפּאַרין און ענלעכע מעדיקאַמענטן.
עס איז אַ גאָר אַנדערע פֿאָרמולע. עס וועט נישט אַרבעטן.
דו דאַרפֿסט אַ אָפּעראַציע.
איך האָב געזען ווי מען נעמט זיי אַרויס פֿון לעבעדיקע פּאַציענטן. איך האָב באַקומען ווידעאָס דערפֿון.
ד״ר ריטשאַרד הירשמאַן וועט אייך מער דערציילן וועגן דעם, ווען איר וועט מיט אים רעדן.
ער האָט מיט אַ כירורג צוזאַמענגעאַרבעט. ער האָט זיי אַקטיוו אַרויסגענומען פֿון לעבעדיקע
פּאַציענטן, דאָס הייסט פֿון געװאַקסינירטע מענטשן.
אַזוי איז עס עפּעס ווי דער שלעכסט־געהאַלטענער סוד אין געזונטהייט־זאָרג. יאָ, זיי אַלע ווייסן. זיי אַלע ווייסן...
איר אַלע ווייסט עס.
יאָ, זיי טוען. איך וואָלט געזאָגט אַז 90 פּראָצענט פֿון זיי טוען.
איך מיין אַז אַ גוטער אָנצײַגער איז, אַז לעצטנס זענען פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן די ציפֿערן וועגן די
קאָוויד־בוסטער וואַקסינען, און 71% פֿון די NHS־אָנגעשטעלטע האָבן אָפּגעזאָגט פֿון אַ בוסטער־וואַקסינאַציע.
אַזוי רעדן מיר וועגן לפּחות זיבן פֿון צען. דו ווייסט אַז דו זאָלסט זיך נישט וואַקסינירן.
דאָס זאָגט אַלץ וואָס דו דאַרפֿסט וויסן, נישט אַזוי?
איך וואָלט געמיינט אַז 30% זענען מסתּמא ביוראָ־אַרבעטער, רייניקונג־אַרבעטער און אַזוי ווייטער.
דו ווייסט נישט די קלינישע רעזולטאַטן פֿון די וואָס זענען געוואַקסינירט געוואָרן. אָבער 71% פֿון די NHS־שטאב...
... האָבן אָפּגעזאָגט די בוסטער־וואַקסינאַציע.
יאָ, זיי האָבן עס אָפּגעװיזן.
ווייל זיי ווייסן.
יאָ, זיכער, זיי ווייסן! איך האָב זיי געשטאַנען פּונקט דאָ.
איך וועל איצט ווײַזן אײַך מײַן טעלעפֿאָן. פֿאַרשטייט זיך, פֿאַר געזעצלעכע סיבות, קען
איך נישט פֿאַרעפֿנטלעכן די נעמען און אַדרעסן.
אָבער איך האָב אויך די נערזן געבעטן צו קאָנטאַקטירן מיך, ווען איך האָב געזען וואָס איך האָב געזען.
איז דאָס אַ רשימה פֿון די וואָס האָבן זיך מיט אײַך פֿאַרבונדן וועגן דעם ענין?
יאָ. יאָ! ווי איך האָב געזאָגט, עס זענען די וואַקסינירטע וואָס שטאַרבן.
איך האָב געהאַט נערזן וואָס האָבן געוויינט אויף דער טעלעפֿאָן.
עטלעכע פֿון זיי האָבן מיר געזאָגט, למשל, אַז זיי האָבן געהאַט צוועלף פּאַציענטן אין דער
אָפּטיילונג מיט בלוט־קלאָטן אין זייערע אָרעמס.
די ציפֿערן זענען פשוט... עס איז אוממעגלעך. עס איז סטאַטיסטיש אוממעגלעך, אויב נישט די וואַקסינאַציע האָט עס גורם געווען. אָבער
וואָס איז אפילו מער באַזאָרגנדיק, איז די רעאַקציע פֿון די מענטשן וואָס ווערן באַצאָלט צו
באַשיצן אונדז. זיי ווייסן עס, זיי ווייסן עס!
איך האָב געהאַט דאָקטוירים וואָס האָבן געשטאַנען פּונקט אין דער זעלביקער פּאָזיציע. זיי באַקענען עס אָפֿן. איך
האָב געהאַט נאָך אַ דאָקטער וואָס האָט דאָרט געשטאַנען. זיי באַקענען עס אָפֿן. און זיי זענען געשאָקלט.
און דאַן האָבן זיי אַלע דעם זעלבן אויסדרוק, זיי קוקן אויף דער פֿלאָר און דאַן זאָגן: יעדער ווייסט.
און מיט "אַלעמען" מיינען זיי, אַז אַלע דאָקטוירים ווייסן דאָס.
אַזוי וועלן זיי דיר געבן שפּריצן וואָס זיי זיך ניט געבן. יאָ, ווײַל זיי מוזן, ווײַל דאָס איז זייער אַרבעט.
דו ווייסט, מײַן זון איז 13 יאָר אַלט, כּמעט 14, און ער גייט שוין צוויי יאָר אין אַ לאָקאַלע מיטלשול.
צוויי יאָר צוריק האָט ער אָנגעהויבן די מיטלשול. און איך האָב געשריבן צו דער שול ווי אַ פֿאָרזיכטיקער שריט.
איך האָב זיי אַ אימעיל געשיקט און געזאָגט: "איך ווייס אַז איר האָט אַ וואַקסינאַציע־פּאָליטיק. רירט נישט מײַן קינד!"
אַזוי אַז זיי זײַנען אינפֿאָרמירט, ווײַל איך בין נישט דאָ. און מײַן זון איז געווען נאָר עלף יאָר
אַלט, איך מיין, ווען ער האָט דאָרטן אָנגעהויבן שול.
און זיי האָבן נישט געענטפֿערט אויף מײַן אימעיל.
אויף יעדן פֿאַל, איך מיין אַז איך האָב באַקומען אַ טעלעפֿאָן־רוף פֿיר טעג שפּעטער.
און זי האָט צו מיר געזאָגט: "העלא, מײַן נאָמען איז שׂרה און איך בין די וואַקסינאַציע־שוועסטער אין דער האַזלי־שול."
הייזלי שול אין מילטאָן קיין, צו רעקאָרדירן דאָס.
אַזוי האָב איך געזאָגט "העלא". און איך האָב זיך גענומען די צײַט צו דערקלערן איר וואָס איך האָב געזען ווי אַ
קברן, ווי די געװאַקסענירטע מענטשן שטאַרבן, און וואָס פֿאַר טרעפֿונגען איך האָב געהאַט.
און איך האָב געמיינט אַז זי וועט מיינען אַז איך בין אַ ביסל מאָדנע. אָבער זי האָט געזאָגט: "יאָ,
איך ווייס די ריזיקן." און איך האָב געזאָגט: "אָקעי."
איך האָב געזאָגט: "אַזוי, שרה, קענסטו מיר זאָגן צי דו האָסט אַליין קינדער?" זי האָט געזאָגט: "יאָ, איך האָב
צוויי." איך מיין אַז זיי זענען געווען צען און אַכט יאָר אַלט.
איך האָב געפרעגט: "און וואָלטסטו געלאָזט דיינע קינדער וואַקסינירן?" זי האָט
געזאָגט: "אוי, ניין." איך האָב געזאָגט: "אקעי."
איך האָב געזאָגט: "אַזוי ווייסטו די ריזיקן. דו האָסט צוויי אייגענע קינדער וואָס דו
וואָלטסט נישט געוואַקסינירט, אָבער מיינע וואָלטסטו?"
זי האָט געזאָגט: "יאָ, דאָס איז מײַן אַרבעט." זיי זענען גאַנץ משוגע.
די מענטשן זענען משוגע, זיי זענען משוגע – ווייל דאָס איז זייער אַרבעט.
זיי זעען נישט קיין פּראָבלעם דערמיט. דאָס איז זייער אַרבעט.
און דאָס איז אַ געוויינטלעכע טעמע וואָס איך הער איבער און איבער ווידער. נו, זיי ווייסן דאָס, אָבער דאָס איז זייער אַרבעט.
און נישט נאָר אַז זי ווייסט דאָס, נאָר פֿאַר איר איז דאָס אַ זאַך פֿון קורס.
נו, זי וואָלט זיי נישט געלאָזט דאָס טאָן צו איר אייגענע קינדער, אָבער זי וואָלט זיי געלאָזט דאָס טאָן צו אייערע
קינדער, און דאַן וואָלט זי מיט אַ גוטהאַרציקן שמייכל געשמייכלט, און זיי וואָלטן דאָרט געהאַט לעקציעס.
איינער פֿון די מערסט געפֿערלעכע וואַקסינאַציעס פֿאַר יונגע מענטשן איז די
HPV-וואַקסינאַציע, ריכטיק? לאָז איך דיר דערציילן אַ מעשה.
איך האָב באַגעגנט די פֿרוי וואָס איז געווען באַטייליקט אין דער אַנטוויקלונג פֿון דעם וואַקסין אין
וועסטמינסטער. זי איז געווען אין אירע צוואַנציקער יאָרן און האָט געגעבן עצות דער רעגירונג, אָקעי?
און איך האָב איר געפרעגט, ווי עס איז געקומען אַז זי איצט שטייט אויף אונדזער זײַט ווי אַ געמיינטע "קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקערין".
אַזוי האָט זי מיר דערציילט די געשיכטע: זי איז געווען באַטייליקט אין דער אַנטוויקלונג פֿון דער HPV-וואַקצין.
ווען עס איז געווען כּמעט פאַרענדיקט, האָט זי פֿאַרשטאַנען אַז כאָטש עס וואָלט געגעבן מינימאַלע באַשיצן קעגן צערװיקאַל־קענסער,
פֿאַר וואָס עס איז אַנטוויקלט געוואָרן, איז עס געווען באַשטימט פֿאַר יונגע מיידלעך און צו באַקעמפן צערװיקאַל־קענסער.
אָבער איין פּראָצענט איז גענוג צו באַקומען דעם לייבל, צו מאַרקירן עס ווי אַ רעמעדי פֿאַר קענסער.
די זעלבע געלט אויך פֿאַר סטאַטינען , וואָס האָבן בלויז אַ נוץ פֿון איין פּראָצענט, אָבער דאָס איז גענוג.
נאָר קורץ, איז די HPV-וואַקצין נישט נאָר רעלעוואַנט פֿאַר סעקסועל אַקטיווע מיידלעך?
יאָ, דאָס איז ריכטיק.
יאָ, פּונקט.
אַזוי גיבסטו עס צו 12-, 13-יאָריקע מיידלעך.
אין יעדן פאַל האָט זי געזאָגט אַז כאָטש עס גיט אַ ביסל באַשיצן קעגן צערװיקאַלער
קאַנסער, עס שעדיקט די אינטעגריטעט פֿון דער צערװיקס.
און דאָס וואָלט געמיינט אַז די מיידלעך קענען ווערן שוואַנגער, אָבער ווען דער בייבי זיך אַנטוויקלט און ער גייט אַרײַן אין
דעם צווייטן אָדער דריטן טרימעסטער פֿון דער שוואַנגערשאַפֿט און די וואָג דריקט אַראָפּ, וואָלט דער צערװיקס זיך ריסן.
אַז זיי למעשה וועלן ווערן אומפֿרוכטבאַר.
יאָ, זיי וואָלטן פאַרלירן דאָס קינד. אַזוי איז זי געגאנגען צו אירע באָסן און האָט דאָס דערקלערט.
און איר באָס האָט געזאָגט: "פּסט, פּסט!" אָבער זי איז אַ קלוג מיידל. זי האָט נישט
געמאכט קיין טומל, זי איז פשוט אַוועק געגאַנגען.
זי האָט דאַן אָפּטימיזירט די וואַקצין, אַזוי אַז זי האָט געגעבן פיל בעסער באַשיצן קעגן קענסער און בכלל נישט געשעדיקט דעם צערװיקס.
און דאַן איז זי צוריקגעגאַנגען צו איר באָס, נישט מיט אַ פּראָבלעם, נאָר מיט דער לייזונג, ווײַל
באָסן האָבן נישט ליב פּראָבלעמען, זיי ווילן לייזונגען.
און זיי האָבן איר גלייך אַרויסגעוואָרפֿן: "ריין דײַן טיש!"
אונטערן מוטאָ: "מיר ווילן מענטשן טויטמאַכן, אַזוי שטייט נישט אין אונדזער וועג!"
אַזוי, עס אַרבעט אַזוי:
אַ טויט קינד איז ווערט £40,000 פֿאַר ביג פארמאַ, ווײַל זיי האָבן די אָרגאַנען פֿון די קינדער.
אַזוי איר זענט 'האַרוועסטינג' די לעבער, כדי צו אַנטוויקלען נײַע לעבער־מעדיקאַמענטן.
ווי מיינסטו, ווי אַזוי מאַכן זיי מעדיקאַמענטן פֿאַר לעבער, נירן אָדער האַרץ?
זיי מאַכן זיי פֿון אַבאָרטירטע פֿעטוסן; MVs. יאָ, דאָס איז פּונקט פֿאַר וואָס זיי זענען.
די HPV-וואַקצין איז דעריבער אַנטוויקלט געוואָרן צו האַלטן די נומערן נידעריק און צו טרעפֿן די
פֿאָדערונג פֿאַר טויטע בייביז פֿון ביג פארמאַ.
יאָ! יאָ! ווען איך נאָך האָב געאַרבעט ווי אַ קברן בײַ קאָ-אָפּ פֿונעראַל קער , האָב איך
געטאָן וואָס מיר האָבן גערופֿן "דער בייבי־ראַן".
איך האָב געמוזט גיין צום John Radcliffe־שפּיטאָל אין Oxford . איך בין דאָרט געגאנגען אַמאָל אַ
חודש און האָב גענומען צווישן איין און פֿיר בייביס.
זיי זענען שטענדיק געווען צווישן פֿיר און זעקס חדשים אַלט. אַזוי זענען זיי געווען פֿריגעבוירענע קינדער.
און עס איז געווען קלאָר פֿאַרוואָס זיי זענען געשטאָרבן, ווײַל זייערע לונגען זענען נאָך נישט אַנטוויקלט געווען.
אָבער יעדער איינער פֿון זיי איז גאָר אויטאָפּסיע געמאַכט געוואָרן, ווײַל זיי האָבן געזאַמלט די
אָרגאַנען פֿון די בייביס, און דאָס איז דער גאַנצער ענין.
יעצט פאָרשלאָגן זיי אויך דעם HPV-וואַקסין פֿאַר יינגלעך.
איך האָב קיינמאָל נישט געזען אַ יינגל מיט אַ סערוויקס.
יאָ, דאָס מיינט: "חברים, לאָזט נישט אײַערע קינדער וועקסין נעמען אונטער קיין אומשטאַנדן!"
און איך האָב דאָס געהערט פֿון דער פֿרוי וואָס איז געווען באַטייליקט אין דער אַנטוויקלונג פֿון
די וואַקסינען. אַזוי: טאָן עס נישט. טאָן עס נישט!
אַזוי זענט איר קעגן קיין וואַקסינאַציעס?
נו, אויב איר גלייבט אין דער טעאָריע פֿון עוואָלוציע, האָבן מיר זיך אַנטוויקלט איבער אַ צאָל יאָרן.
מיר האָבן אַ גאָט־געגעבן אימון־סיסטעם וואָס באַשיצט אונדז קעגן אַלץ.
פֿאַר וואָס דאַרפֿן מיר אַלע די וואַקסינען, בפרט ווען זייערע זייַט־ווירקונגען זענען באַוויזן?
קוק אויף די ראַטע פֿון אָטיזם. אין אינדוסטריעלע לענדער שטימט זי מיט דער ראַטע פֿון וואַקסינאַציע.
פֿאַר וואָס וואָלטסטו געוואָלט געבן דײַן קינד עפּעס אַזוינס?
איך קען דיר דאָס זאָגן: מײַן קינד וועט קיינמאָל מער נישט ווערן געװאַקסינירט.
איך וואָלט זיך קיינמאָל מער נישט געלאָזט וואַקסינירן. איך האָב שוין אַלץ געהאַט, אַרײַנגערעכנט קאָוויד,
אַלץ. איך בין נישט קיין "קאָנספּיראַציע־טעאָרעטיקער".
איך האָב זיך געלאָזט וואַקסינירן קעגן לונגען־אָנצינדונג ווען קאָוויד איז אַרויסגערופן געוואָרן, ווײַל איך
האָב נישט געוואָלט קריגן לונגען־אָנצינדונג און שטאַרבן.
ווײַל זיי האָבן געזאָגט אַז אַנדערש וועט עס דיך טויטן.
האָסטו אויך גענומען די גריפּע־שפּריץ?
איך האָב זיי אין דער פאַרגאַנגענהייט געהאַט, אָבער נישט מער.
דער לעצטער מאָל איז געווען טאַקע קעגן שוואַינפֿלו, און איך האָב זיך ממש ממש קראַנק געפֿילט.
זיי האָבן די סווינע־פלו־וואַקצין אויף דעם מאַרק געבראַכט, איך בין געוואַקסינירט געוואָרן און כּמעט געשטאָרבן.
איך בין געווען ממש ממש קראַנק. אַזוי ניין, פֿון איצט אָן וועל איך נישט מער האָבן קיין וואַקסינען.
און זיי שיקן מיר נאָך אַלץ טעקסט־מעסעדזשעס און פֿרעגן: "ווילסטו אַ גריפּע־שפּריץ?" – אָבער
ווייסטו וואָס? איך וועל נישט נעמען קיין גריפּע־שפּריץ!
איך האָב אַ פֿרײַנד וואָס האָט באַשלאָסן נישט צו לאָזן זיך, זײַן פֿרוי און זײַנע קינדער וואַקסינירן, נאָך אַז
ער האָט געהאַט אַ ענלעכע רעאַקציע צו דער וואַקסין קעגן שוואַינפֿלו. ער איז כּמעט געשטאָרבן.
איך בין געווען ממש אומגליקליך , ממש אומגליקליך, יאָ.
און דערפֿאַר האָבן זיי דעם וואַקסין פֿון דער מאַרק אַראָפּגענומען!
לויט פאַרלאָזלעכע מקורות, איז דאָס געווען אַ קליין פּראַקטישער לויפֿ.
איך קען זיך דאָס פאָרשטעלן.
יאָ, זיכער. ניט וואַקסינירן אייערע קינדער, בכלל נישט, נול. ניין, גאָרנישט.
איך האָב נאָך אַ דערפֿאַרונג געהאַט. איך בין געגאַנגען צו אַ היגע אַפּטייק צו אָפּנעמען עטלעכע מעדיצין פֿאַר אַ צוריק־פּראָבלעם.
און אַ פֿרוי מיט אַ לאַניאַרד איז אַרײַנגעקומען. זי האָט געהאַט בײַ זיך אַן אַלטן הער, וואָס איז נישט געווען איר טאַטע.
זי איז קלאָר געווען אַ שטאָטישע אָנגעשטעלטע, און ער האָט געליטן פֿון פֿריִער דעמענציע. זי איז געווען זײַן פֿלעגערין.
זי איז אַרײַן געקומען און האָט געזאָגט: "איך בין דאָ פֿאַר טאָמס גריפּע־שפּריץ."
אויף יעדן פֿאַל, ער איז דאָרט געזעסן, שטונד, גאָט זאָל אים בענטשן, און זי איז אַוועקגעגאַנגען און האָט
אים אַליין געלאָזט. וואָס פֿאַר אַ 'גרויסער' זאָרגער.
אין יעדן פֿאַל האָבן זיך די האָר אויף מײַן נאַק אויפגעשטעלט, און איך בין צו איר געגאַנגען און געזאָגט:
הער, מײַן נאָמען איז דזשאָן. איך בין אַ היגע קברן, איך האָף אַז עס מאַכט אײַך נישט אויס. אָבער איך האָב נישט
געקענט זיך אָפּהאַלטן פֿון איבערהערן וואָס איר האָט געזאָגט.
איך האָב געזען אַזוי פֿיל מענטשן שטאַרבן דערפֿון.
און ווידער האָב איך געמיינט אַז זי וואָלט געווען שאָקירט און גרוילדיק. אָבער זי האָט געזאָגט: "יאָ, איך ווייס די ריזיקן."
און איך האָב געטראַכט, "אָקעי", און געזאָגט, "פֿאַרוואָס ווילסטו אַז ער זאָל דאָס
באַקומען?" זי האָט געזאָגט אַז דאָס איז איר אַרבעט.
דו ווייסט, ווען דו ביסט ווי די מענטשן, קערסטו זיך נישט. זיי ווערן גוט באַצאָלט צו פאַרגיפֿן מענטשן.
און זיי ווייסן גענוג נישט זיך צו לאָזן וואַקסינירן. צווישן אונדז לעבן זייער פֿאַרשיידענע מענטשן.
און דער גרעסטער טעות וואָס מיר קענען מאַכן איז צו גלייבן אַז די מענטשן זענען ווי מיר, אַז זיי האָבן אַ מאָראַלישן געוויסן
און אַ מאָראַלישן קאָמפּאַס, אַז זיי וואָלטן אייך נישט שאָדן.
זיי טוען דאָס, ווײַל דאָס איז זייער אַרבעט. זיי קערן זיך נישט. עס גייט וועגן געלט. עס גייט וועגן פּאַפּיר־געלט.
איך פֿרעג זיך, צי דער ענטפֿער אויף דער אָטאָמאַטישער רעאַקציע "עס איז מײַן אַרבעט" זאָל נישט זײַן אַ קלאַפּ אין דער נאָז.
נו, דאָס איז געזאָגט געוואָרן אין נירנבערג.
אַלע די מענטשן האָבן געפרעגט: "פֿאַרוואָס האָסטו דאָס געטאָן?" "ווײַל מען האָט אונדז באַפֿעלן דאָס צו טאָן, און ווײַל דאָס
איז געווען אונדזער אַרבעט." דאָס איז נישט קיין אַנטשולדיקונג.
ניין. ניין. עס גייט וועגן ראַטעווען מענטשן.
עס איז דער אמת וואָס וועט אונדז פֿרײַ מאַכן, ווײַל ווען מענטשן לערנען דעם אמת, דרייען זיי זייערע רוקן צו אַלע די מענטשן.
דאָס איז אַלץ וואָס עס דאַרף.
יאָ. און מיר זאָלן זיי דערלאָזן און צוריקקערן צו דער גראַסראָוטס־קהילה , וווּ יעדער קען דעם אַנדערן:
ער איז דער פּלאָמבער, ער איז דער טשיפּ־קראָם־באַזיצער, ער איז דער קברן, ער איז דער האָר־שניידער.
און מיר דאַרפֿן די מענטשן נישט. זיי דאַרפֿן אונדז.
מיר זײַנען זייער מאַכט. וואָס האָבן זיי אָן אונדז? גאָרנישט!
און מיר דאַרפֿן עס נישט דורכפֿירן דורך די דיגיטאַלע באַנקינג־סיסטעם צו באַצאָלן דעם קאַפֿער און דעם פּלאָמבער.
נו, דערפֿאַר ווילן זיי אונדז אין שקלאַפֿערײַ נעמען. עס איז אַ שרעקלעכע שקלאַפֿערײַ.
דו ווייסט, ווען מענטשן גייען דאָרט – און זיי האָבן עס ווידער געטאָן. עס איז זייער קלוג; פּשוט: ביפּ, ביפּ, ביפּ…
וואַרט ביז דו האָסט דײַן קאַרבאָן־פֿוסאַפּדרוק אויסגענוצט, און דאַן וועט דײַן קאַרטל ווערן בלאָקירט.
יאָ. אָדער דו האָסט זיך אויסגעדריקט קעגן עפּעס.
יאָ. יאָ, זיכער, דער געזעלשאַפֿטלעכער קרעדיט־סיסטעם.
דו ווייסט, אין כינע ווערן זיי אויסגעשלאָסן פֿון זייער אייגענע היימען. אויב דו האָסט אַ עלעקטראָנישן טיר־שלאָס און דו רעדסט נישט
אין דער ריכטיקער צײַט אָדער גייסט אויף דער גאַס אין דער פאַרקערטער ריכטונג, קען מען דיך אויסשליסן פֿון דײַן אייגענעם היים!
מענטשן מוזן זיך אויפוועקן און דאָס פֿאַרשטיין איידער עס פּאַסירט!
עס איז אומניטיק צו וואַרטן ביז מיר שוין זײַנען געשלאַווערט, איידער מיר פּרוּוון צו רעאַגירן!
אַזוי איז עס. אַזוי, לאָזט דעם סיסטעם און באַצאָלט מיט געלט, מענטשן!
יאָ, באַצאָלן מיט געלט, 100%! גענוי, יאָ. פריילעך צו טרעפֿן דיך, דאַן.
יאָ, אַזוי אויך, דזשאָן. אַ גרויסן דאַנק.