WEBVTT

00:00.240 --> 00:06.759
A na-eme nzukọ nchebe ụmụaka n'ịntanetị nke
ga-adị ụbọchị iri na isii kemgbe 29 Jenụwarị 2025.

00:06.759 --> 00:11.979
Na slogan: "Anyị na-anọkwu n'ụkwụ. Ọ bụ ọnụ maka nchekwa ụmụaka
anyị. N'ihi na nchebe ụmụaka adịghị

00:11.979 --> 00:17.559
atụgharị!" otu nzukọ na-ajụ ajụjụ ndị a ma ama
gbasara isiokwu dị iche iche gbasara nchebe ụmụaka.

00:17.559 --> 00:22.320
Nke ebumnuche abụọ: ichebe ụmụaka na inye ndị nne na nna ikike.

00:22.320 --> 00:24.359
Nnọọ, daalụ maka isonye anyị.

00:24.359 --> 00:29.600
Vidiyo a bụ maka onye ọ bụla chọrọ isonye
na nchebe ụmụaka na ọdịnihu ụmụaka anyị,

00:29.600 --> 00:33.000
Nsogbu ndị e jiri ogologo oge mee ka a ghara
ikwu ma ọ bụ kpuchie anya ugbu a na-apụta ìhè.

00:33.000 --> 00:37.759
Ị ma na naanị na Germany, ụmụaka
karịrị 100,000 na-efunahụ kwa afọ?

00:37.759 --> 00:41.640
... Ọnụ ọgụgụ ọrịa uche ma ọ bụ nke anụ
ahụ n'ime ụmụaka na-arịwanye elu ngwa ngwa.

00:41.640 --> 00:47.280
Oge eruola imebi ihe a machibidoro ma
malite mmegharị a na-apụghị igbochi. […]

00:47.280 --> 00:51.280
Mgbago nke ndị nne na nna na-enwe uche
doro anya, na-enwe nchebe, na-enwe obi ike.

00:51.280 --> 00:57.240
N'ihi na ọdịnihu ụmụaka anyị, na ya
mere nke mmadụ niile, dị n'ihe ize ndụ

00:57.240 --> 01:02.093
Ọ bụghị mfe ijikwa nsogbu siri ike dịka
ịmalite mmekọahụ n'oge na-adịghị oge, ịzụ ahịa

01:02.093 --> 01:05.159
ụmụaka, ịkpa ụmụaka ma ọ bụ imegbu ụmụaka.

01:05.159 --> 01:10.120
Ugbu a, ịzụ ahịa mmadụ na-eweta ego karịrị
nke ịzụ ahịa ọgwụ ọjọọ ma ọ bụ ngwa agha.

01:10.120 --> 01:16.480
Ihe siri ike, ọ bụghị ya? Aghụghọ niile na
nduzi aghụghọ n'ụwa, gịnị kpatara ihe niile a? […]

01:16.480 --> 01:22.291
A na-enye ajụjụ ọnụ n'efu maka awa iri abụọ
na anọ n'ụbọchị mgbasa ozi ha, ma na-enye ụzọ

01:22.291 --> 01:25.879
dị iche iche iji dozie nsogbu n'ọtụtụ ngalaba.

01:25.879 --> 01:34.560
Site n'ike obiọma otu nzukọ ahụ, Kla.TV nwere ike inye gị
nlele nzuzo site n'ịhapụ ajụjụ ọnụ a naanị n'oge nzukọ ahụ:

01:34.560 --> 01:38.200
Dọkịta Michael Nehls gbasara isiokwu: "Ụgha lithium"

01:38.200 --> 01:42.879
Lithium dị ka ihe na-adị obere n'ahụ nwere ike
ichebe megide ọrịa Alzheimer, ọnwụnwa obi, wdg.

01:42.879 --> 01:48.560
Na Europe, e machibidoro ya dị ka mgbakwunye
nri, ma a na-ekwe ka aluminom na-emerụ ahụ nọ

01:48.560 --> 01:52.540
na ihe ụtọ ụmụaka – gịnị ka na-emehie ebe a?

01:55.359 --> 01:58.640
Nnọọ, ndị na-ekiri anyị hụrụ
n'anya, na Congress maka Nchedo Ụmụaka.

01:58.640 --> 02:06.439
Ọ dị ezigbo mma inwe gị azụ maka isiokwu a dị mkpa, n'ihi
na anyị jikọtara ọnụ maka nchekwa na nchebe ụmụaka anyị.

02:06.439 --> 02:09.199
Taa, enwere m otu mmadụ pụrụ iche n'aka m.

02:09.199 --> 02:12.199
E ji m ezigbo nsọpụrụ na ọ were oge ya.

02:12.199 --> 02:17.479
Ọ na-ede akwụkwọ ọhụrụ ugbu a, ma oge dị oke mkpụmkpụ.

02:17.479 --> 02:20.960
Dọkịta Michael Nehls, nnọọ.

02:20.960 --> 02:23.479
Ee, nnọọ, Nwanyị Feist. Anọ m na-enwekwa obi ụtọ na ị kpọrọ m.

02:23.479 --> 02:27.919
Anọ m na-enwe nsọpụrụ n'ihi na ekwenyere m na
ihe ị na-arụ ọrụ na ya bụ okwu dị oke mkpa.

02:27.919 --> 02:32.400
Ma ọ bụrụ na m nwere ike inye aka na nke ahụ,
ọbụna ntakịrị, mgbe ahụ obi dị m ụtọ nke ukwuu.

02:32.400 --> 02:34.919
Ee, maka ole na ole ndị ka na-amaghị gị.

02:34.919 --> 02:39.039
Ị bụ dọkịta, ọkachamara na nchọpụta mkpụrụ ndụ
ihe nketa molekul, na onye edemede kacha ere ahịa.

02:39.039 --> 02:47.879
N'etiti ihe ndị ọzọ, ha na-etinye onwe ha nke ukwuu n'ọrụ ụbụrụ
na mmetụta nke mmetụta ọgbara ọhụrụ nwere na ahụike uche anyị.

02:47.879 --> 02:52.960
Ị dere akwụkwọ "Ubụrụ a kụziri echiche" na "Aghụghọ Litiọm".

02:52.960 --> 03:04.919
Ma ị na-egosi n'ozuzu otú e si achịkwa echiche anyị na otú ihe
mgbakwunye a pere mpe si bụrụ ihe dị oke mkpa n'ike uche anyị.

03:04.919 --> 03:12.526
Ma na mkparịta ụka anyị taa na nzukọ ahụ, anyị
ga-ekwu maka ihe nchọpụta ndị a pụtara maka ụmụaka

03:12.526 --> 03:17.240
anyị na otu anyị ga-esi kwado ha nke ọma n'ịzụlite ha.

03:17.240 --> 03:19.719
Daalụ nke ukwuu maka ịnọ ebe a.

03:19.719 --> 03:21.400
Ee, daalụ nke ukwuu ọzọ maka ịkpọ m.

03:21.400 --> 03:26.479
Ya mere, ee, akwụkwọ "The Lithium
Conspiracy" ka e dereghị; ana m arụ ọrụ na ya ugbu a.

03:26.479 --> 03:27.719
Anaghị m ebipụta ya ruo ugbu a.

03:27.719 --> 03:31.960
A tụrụ ya ka a ga-ewepụta ya n'etiti Mee 2025.

03:31.960 --> 03:37.960
Ya mere, nke ahụ ka dị n'ihu anyị; ọ ga-ewe obere
oge, ọnwa ole na ole, mana ana m ede nke ukwuu.

03:37.960 --> 03:45.236
Isiokwu bụ isi nke akwụkwọ a bụ na m na-agbalị, ma ọ bụ karịa,
amaara m n'eziokwu na m nwere ike igosi, n'eziokwu

03:45.236 --> 03:52.560
emewo m nke a, na litiọm dị mkpa. Edepụtara isiakwụkwọ
metụtara ya, ọ dị ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ibe narị.

03:52.560 --> 03:57.560
A na-ajụ m ajụjụ a ọtụtụ mgbe n'oge nkuzi,
n'ihi na enyerela m ọtụtụ nkuzi gbasara isiokwu a.

03:57.560 --> 04:00.240
A na-ajụ m mgbe niile, gịnị gbasara ụmụaka?

04:00.240 --> 04:02.520
Ọ̀ dịkwa mkpa maka ụmụaka?

04:02.520 --> 04:07.080
Ana m ekwu, ọ dịghị ụdị dị iche.

04:07.080 --> 04:08.919
Ya mere ọ dị mkpa.

04:08.919 --> 04:15.439
Ọ na-atọ ụtọ n'eziokwu, n'ihi na mgbe m kwuru na vitamin C dị
mkpa, ọ dịghị onye ga-eche ịgbakwunye, "ee, ọbụna maka ụmụaka."

04:15.439 --> 04:24.519
Ma litiọm bụ naanị ọhụụ; echiche na ọ nwere ike ịbụ ihe dị
mkpa, ma dịka m gosiri ugbu a n'akwụkwọ ahụ, ọ bụ ihe dị mkpa.

04:24.519 --> 04:32.839
Ma ọ ga-anọchite anya mgbanwe ukwu
n'ihi na ọ dị oke mkpa maka ahụike uche.

04:32.839 --> 04:40.680
Okwu "revolution" bụkwa aha, Lithium
Revolution, nke usoro nkuzi anyị kpebiri ime ugbu a.

04:40.680 --> 04:48.812
Ya mere, anyị ga-eleta obodo iri kacha mkpa
mgbe ezumike Easter nke afọ 2025 gasịrị, n'oge

04:48.812 --> 04:53.439
ngwụsị ọnwa Eprel, ma kwupụta mgbanwe lithium a.

04:53.439 --> 04:58.046
Ya mere, nke ahụ bụ ụbọchị ahụ; n'ụbọchị ndị ahụ
ka m na-atụ anya na akwụkwọ m ga-adịkwa ebe

04:58.046 --> 05:01.319
ahụ. Ka m kụọ mkpịsịaka, ka ihe niile gaa nke ọma.

05:01.319 --> 05:05.120
Ma ọ bụ maka igosi na litiọm dị mkpa.

05:05.120 --> 05:12.759
Ma ọ bụ n'eziokwu otu n'ime ihe ndị
bilitere obere oge ka e kere ihe niile.

05:12.759 --> 05:18.680
Ya mere, ma ị kwenyere na Big Bang ma ọ bụ na ị
naghị ekweta ya, n'oge ụfọdụ, e kere ụwa, ka e si kwuo.

05:18.680 --> 05:23.866
Ma nkeji ole na ole gasịrị emepụtara ya, a
na-atụle na, n'ihe gbasara anụ ahụ naanị, e

05:23.866 --> 05:27.360
mepụtara litiọm ma ọ na-agbasa n'ụwa niile.

05:27.360 --> 05:33.367
Ọ bụ otu n'ime ihe ole na ole dị n'ahụ anyị
nke na-abịaghị site na uzuzu kpakpando, kama

05:33.367 --> 05:37.040
ọ dị adị kemgbe mbido, ọbụna tupu kpakpando.

05:37.040 --> 05:41.600
Ma ọ dịkwa mkpa maka mmalite ndụ.

05:41.600 --> 05:52.403
Ya mere, ọbụlagodi tupu ndụ mkpụrụ ndụ pụta, mgbe anyị ka na-ekwu
maka ụwa RNA a na-akpọ, ebe e nwere asidi nukleik dịka DNA, ihe

05:52.403 --> 05:59.939
mkpụrụ ndụ anyị, e nwekwara RNA, nke anyị
maara site na SARS-CoV-2, dịka ọmụmaatụ, site na

05:59.939 --> 06:04.399
nje RNA, nke ihe mkpụrụ ndụ ha mejupụtara RNA.

06:04.399 --> 06:16.475
A na-ewere na RNA bụ otu mbụ nke ozi, onye
na-ebufe ozi maka imeghachi molekulụ, nke mechara bụrụ,

06:16.475 --> 06:23.319
n'oge ụfọdụ, ntọala ndụ mkpụrụ ndụ, dịka a ga-asị.

06:23.319 --> 06:25.759
A na-ekwu na litiọmụ nwekwara ọrụ n'ime nke a.

06:25.759 --> 06:30.240
Ya mere, ọ dị mkpa kemgbe mmalite ndụ.

06:30.240 --> 06:35.199
Ihe ijuanya bụ na ndị mmadụ anaghị amata mkpa a.

06:35.199 --> 06:43.074
N'agbanyeghị ihe àmà doro anya, n'akwụkwọ m
naanị m, e tụrụ m puku otu ọmụmụ sayensị

06:43.074 --> 06:48.079
nke na-egosi na ọ dị mkpa, karịsịa maka ụbụrụ.

06:48.079 --> 06:59.669
Mgbe ị na-ele ọrịa niile kpatara ụkọ litiọm, ana m ekwu maka
litiọm dị mkpa ebe a, ọ bụghị ụdị eji na ọgwụgwọ; ọ bụ n'ezie ihe

06:59.669 --> 07:11.560
mgbochi n'ịghọta, n'ihi na mgbe ahụ ị maara naanị usoro ọgwụgwọ
a nke litiọm, nke a na-ejikarị maka ihe a na-akpọ ọrịa bipolar.

07:11.560 --> 07:21.720
Ma ọgwụ ndị a na-eji, ọgwụ ọgwụgwọ ahụ, dị oke elu nke
ukwuu, nke mere na ha fọrọ nke nta ka ha dị n'ókè mmetọ.

07:21.720 --> 07:24.879
Ya mere, a na-amata litiọm naanị dị ka ihe na-egbu egbu.

07:24.879 --> 07:35.822
Ma mgbe ị hụrụ otú ọbụna obere oke na ntakịrị ọdịiche dị na mmiri
ịṅụ si enwe mmetụta—dịka ọmụmaatụ, ma ọ bụrụ na ị nwere

07:35.822 --> 07:48.000
chioma ibi n'ebe mmiri ịṅụ nwere ntakịrị lithium karịa, ụmụaka
toro eto ebe ahụ nwere ohere pere mpe ịta ọrịa uche n'oge ụfọdụ.

07:48.000 --> 07:55.519
Ma nke ahụ n'eziokwu gụnyere site na nchekasị uche na
ọrịa nchekasị ruo na ọrịa bipolar na schizophrenia.

07:55.519 --> 08:02.160
Ihe jikọtara ọrịa ndị a niile bụ ihe a na-akpọ neuroinflammation.

08:02.160 --> 08:13.696
Ma mgbakasị ụbụrụ a bụ ihe a na-ahụkarị
n'ọtụtụ n'ime ọrịa ndị a niile, site na autism

08:13.696 --> 08:20.480
ruo Alzheimer's, nke na-ekpuchi ndụ mmadụ dum.

08:20.480 --> 08:29.076
Na ọrịa niile ndị a na-emetụta ahụike uche anyị ma mechaa metụta
usoro mgbochi uche anyị, dịka m si akpọ ya,

08:29.076 --> 08:36.039
ya bụ ikike anyị ijikwa gburugburu ebe
obibi na ịzụlite onwe anyị na ichebara echiche.

08:36.039 --> 08:45.480
Usoro nchebe uche—mgbe ọ tufuru ọrụ ya n'ihi ntakịrị
lithium, ana m akpọ ya ọrịa enweghị ike nchebe uche.

08:45.480 --> 08:53.759
Ma nke ahụ bụ okwu nchịkọta maka ọtụtụ
nchọpụta ọrịa, site na autism ruo Alzheimer's.

08:53.759 --> 09:07.559
Ma ọ bụghị naanị ọrịa uche doro anya ma ọ bụ ọrịa na-emebi ụbụrụ,
kamakwa neuroses, ọrịa nchekasị, dịka ọmụmaatụ, ma ọ bụ ADHD.

09:07.559 --> 09:14.840
Ọ bụghị na ọrịa ndị a nwere ihe ndị ọzọ kpatara ha, ma
ụkọ litiọm na-eme ka ohere ịta ha dịkwuo elu nke ukwuu.

09:14.840 --> 09:23.960
Otú ọ dị, ị maara nke ọma dịka m si mara na anyị chọrọ usoro
zuru oke, ma anyị ekwesịghị ile lithium dị ka ọgwụgwọ n'oge a.

09:23.960 --> 09:27.960
Nke ahụ ga-abụ nnukwu ọdachi. Ọtụtụ
dọkịta ekerịla m aka ná ntị banyere nke a.

09:27.960 --> 09:36.399
Lithium dị mkpa, ọ na-adọrọ mmasị karịsịa n'ihi na a ka
na-aghọta ya ọhụrụ, nke m na-agbalị ịkọwa ya n'ụwa niile.

09:36.399 --> 09:47.960
Ma obi ụtọ a na-atọ ụtọ nke na-abịa na lithium
ekwesịghị izochi eziokwu na ọ bụghị ọgwụ maka ihe niile.

09:47.960 --> 09:51.559
Ọ bụ naanị adịghị ike ọzọ ndị mmadụ na-arịa.

09:51.559 --> 09:59.519
Ma ọ bụrụ na ịchọrọ n'eziokwu inweta mmetụta
kwesịrị ekwesị, ị ga-eleba anya na adịghị ike niile.

09:59.519 --> 10:09.877
Ma ihe ndị a adịghị naanị n'ime nri; n'ezie a na-ahụ
ha n'akụkụ niile nke ndụ, ma ọ bụ mmekọrịta mmadụ

10:09.877 --> 10:15.759
na ibe ya, ma ọ bụ ihe pụtara ndụ, ma ọ bụ mmega ahụ.

10:15.759 --> 10:21.519
Ihe ndị a niile na-arụ ọrụ, ma ihe niile
dị mkpa mgbe ọ bịara n'ịkụ ọkụ n'ụbụrụ.

10:21.519 --> 10:24.440
Ee, ịlaghachi lithium ọzọ.

10:24.440 --> 10:35.768
Ọfọn, ihe na-abata n'uche... echiche ịtụ egwu na-abata n'uche,
n'ihi na mgbe ị kwuru na litiọm n'eziokwu... ...karịsịa mgbe ị

10:35.768 --> 10:47.459
na-eche echiche n'ụzọ sistemụ ma were na ọ bụ otu n'ime ihe ndị
mbụ dị n'ụwa a, mgbe ị nyefere nke ahụ, ị nwere ike ịghọta... ee,

10:47.459 --> 10:53.720
n'ozuzu ịghọta mkpa ya, ihe ọ pụtara maka ndụ na maka mmepe nwa.

10:53.720 --> 10:56.240
N'ihi na, dịka ị kwuru, ọ dị ezigbo mkpa.

10:56.240 --> 11:02.399
Ma nke ahụ bụ ebe ọ dị iche na ihe ndị ọzọ,
n'ihi na ọ bụ otu n'ime ndị mbụ, ka anyị sị.

11:02.399 --> 11:10.120
Nke ahụ pụtara, n'ozuzu, na mmadụ nwere ike ịtụ uche na,
n'ihi na nzukọ ahụ na-emetụkwa ọtụtụ ihe gbasara ime na ịmụ nwa.

11:10.120 --> 11:15.279
Gịnị ka anyị nwere ike ime iji hụ
na anyị mụrụ ụmụaka nwere ahụ ike?

11:15.279 --> 11:25.466
Nke a pụtara na mmadụ nwere ike iche na ma nwanyị ma ọ bụ nne na
nna chọrọ ịmụ nwa ma ha na-aṅụ lithium n'ogo pere mpe dị otú a,

11:25.466 --> 11:33.903
n'ókè pere mpe dị otú ahụ, dịka ị kwuru, ọ bụghị ihe
na-emerụ ahụ, kamakwa pere mpe n'eziokwu, nke a nwere

11:33.903 --> 11:38.399
ike ịba uru maka nwa ahụ ma ọ bụ maka nwa a na-amụghị.

11:38.399 --> 11:40.320
Ị nwere ike ikwu okwu banyere nke ahụ?

11:40.320 --> 11:43.080
Ee, ọ na-arụ ọrụ ma n'ụzọ kpọmkwem ma n'ụzọ na-abụghị kpọmkwem.

11:43.080 --> 11:47.559
Ya mere, n'ezie, ọ dị ezigbo mkpa maka nwa ahụ
n'ihi na anyị maara nke ahụ, ma nke a bụkwa ihe

11:47.559 --> 11:49.600
mere o ji dị ezigbo mkpa maka usoro mgbochi uche.

11:49.600 --> 11:56.893
Sistemụ nchebe uche dabere na ikike etiti ncheta akụkọ
ndụ onwe anyị, dịka m kọwara nke ọma na nkuzi na ajụjụ

11:56.893 --> 12:01.120
ọnụ ndị ọzọ na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akwụkwọ m niile.

12:01.120 --> 12:10.399
Ma ọzọkwa, nke a dabere na ikike hippocampus, etiti
ncheta akụkọ ndụ anyị, ịmepụta sel ụbụrụ ọhụrụ kwa ụbọchị.

12:10.399 --> 12:18.829
Nke a bụ usoro bụ isi nke na-echebe anyị pụọ na ọrịa Alzheimer,
ma na-enyekwa anyị ikike iche echiche omimi, ịnwe ezi ncheta

12:18.829 --> 12:24.744
n'oge ndụ niile, na ịdị sie ike, nke dị ezigbo
mkpa, gụnyere maka mmepe ụmụaka, ka anyị

12:24.744 --> 12:28.840
ghara imepụta ozi ụbụrụ ngwa ngwa mgbe nrụgide dị.

12:28.840 --> 12:35.519
Ma, n'ezie, ọchịchọ ịmata ihe, nke dị ezigbo
mkpa maka anyị ịmụta na ịchọ ịmụta na mbụ.

12:35.519 --> 12:41.159
Ma nke a metụtara ndụ anyị niile, malite n'oge nwata,
kamakwa mgbe anyị toro eto, ma karịsịa mgbe anyị agadi.

12:41.159 --> 12:50.172
Ma ikike a nke hippocampus ịmepụta sel ọhụrụ, nke
a na-akpọ mgbasawanye sel ụbụrụ ọhụrụ ma ọ bụ

12:50.172 --> 12:55.320
ịmụba sel ụbụrụ, chọrọ ihe a na-akpọ ọrụ telomerase.

12:55.320 --> 13:03.559
Nke a pụtara na oge ọ bụla sel kewara, kromosom
na-aghọ ntakịrị mkpụmkpụ n'ihi usoro molekul biọlọjị.

13:03.559 --> 13:09.364
Ma mgbe ha na-efunahụ obere ha nwayọ nwayọ, ma
ọ bụ ogologo ha, dịka a ga-asị, ọ na-abịa otu

13:09.364 --> 13:12.879
ogo a na-akpọ Heflig kacha nta ma ọ bụ kacha elu.

13:12.879 --> 13:15.720
Nke a pụtara na mkpụrụ ndụ nwere ụdị elekere dị n'ime ha.

13:15.720 --> 13:22.825
Ma mgbe mkpụrụ ndụ ahụ gachara nkewa zuru oke, dịka a ga-asị, ma
njedebe ha adịghịzi emezigharị mgbe niile, nke a

13:22.825 --> 13:29.720
na-ebelata ọnụọgụ okirikiri mkpụrụ ndụ, dịka a ga-asị,
ma n'ikpeazụ na-ebelata ikike mkpụrụ ndụ ndị a ịmụba.

13:29.720 --> 13:36.399
Ha na-anwụkwa n'ihi na nke a na-eduga
na mmebi nhazi nke usoro mkpụrụ ndụ.

13:36.399 --> 13:45.942
Na telomerase, n'ihi na telos pụtara njedebe na smeros pụtara
akụkụ na ihe mejupụtara njedebe, nke dị n'ime usoro ahụ́ anyị,

13:45.942 --> 13:51.080
ya bụ telomerase, ma ọ nwere ike idozi njedebe ndị ahụ ọzọ.

13:51.080 --> 13:55.440
Ma anyị maara na telomerase na-emetụta site na litiọm.

13:55.440 --> 14:03.519
Nke a bụ ihe kpatara, dịka ọmụmaatụ, na
hippocampus ka e nwere nchịkọta lithium kacha elu n'ụbụrụ.

14:03.519 --> 14:08.639
Hippocampus bụ mpaghara ụbụrụ na-anakọta litiọm.

14:08.639 --> 14:14.109
Gịnị mere? N'ihi na ọ nwere nnukwu ọgbakọ sel
ụbụrụ nke ga-aga n'ihu na-emepụta onwe ha mgbe

14:14.109 --> 14:17.759
niile ka anyị wee nwee ike ichekwa ikike uche anyị.

14:17.759 --> 14:26.398
Ma usoro a, site n'ime ya anụ ahụ na-etolite nwere ọrụ telomerase
dị elu ma na-achọkwa ọtụtụ litiọm iji kwado ya, anaghị arụ

14:26.398 --> 14:35.360
ọrụ n'ime ndị okenye, dịka na hippocampus, ma ọ na-arụ ọrụ
n'ime ụmụaka, n'ime ụmụaka na-etolite, na n'ime anụ ahụ dum.

14:35.360 --> 14:40.916
Ya mere, afọ iri abụọ gara aga, afọ iri atọ
gara aga, e guzobere na ọkwa lithium kacha elu

14:40.916 --> 14:43.919
nọ na mkpụrụ ndụ mmalite na n'ime nwa dị n'afọ.

14:43.919 --> 14:46.159
Nchịkọta litiọm na-eme.

14:46.159 --> 14:53.517
Nke a pụtara na ahụ maara na sel ga-enwe
nnukwu nkewa sel ugbu a, ma ọ bụrụ na nkewa sel a

14:53.517 --> 14:57.799
agaghị arụ ọrụ, ọ dịghị embrayo ga-eto ka nwa.

14:57.799 --> 15:03.519
Dịka ọmụmaatụ, n'ule e mere na anụmanụ – nke n'eziokwu a ga-eme
naanị n'ụzọ ziri ezi n'ihe gbasara omume ọma na anụmanụ,

15:03.519 --> 15:10.039
ebe o kwekọrọ, ka e si kwuo – afọ iri atọ ma ọ bụ iri anọ
gara aga, ebelatara naanị ọnụọgụ litiọm dị n'ime nri anụmanụ.

15:10.039 --> 15:23.504
Na ụmụ ndị... Ọfọn, ọmụmụ ahụ, e mere nke a na òké, na nnunu, na
ewu, na ọmụmụ ahụ pere mpe nke ukwuu, na ụmụaka mụrụ pere mpe nke

15:23.504 --> 15:33.591
ukwuu, na ohere ha ga-esi nọrọ ndụ ruo otu afọ mbụ
nke ndụ ha belatara site na 50, 60, n'ọnọdụ ụfọdụ

15:33.591 --> 15:39.879
80, 90 pasent, dabere na otú ebelatara ọnụọgụ lithium.

15:39.879 --> 15:44.519
A naghị ebelata ya ruo efu; n'ihe sayensị, nke ahụ
apụghị ime n'ihi na a na-ahụ litiọm n'obere oke n'ebe niile.

15:44.519 --> 15:53.200
Ma mbelata ahụ doro anya nke ukwuu, nke mere na
ọmụmụ a butere nkwubi okwu na ọ doro anya na ọ dị mkpa.

15:53.200 --> 15:57.799
Enweghịkwa ihe kpatara iche na ọ naghịzi dị mkpa n'ahụ mmadụ.

15:57.799 --> 16:07.039
Nke a pụtara na ọ dịkwa mkpa maka mmepe
mmadụ, ma n'ime ime, ma n'ezie mgbe a mụrụ nwa.

16:07.039 --> 16:12.405
Gịnị bụ ihe kpatara nke abụọ mere o ji dị mkpa?
Ekwuru m ya kpọmkwem na n'ụzọ na-abụghị kpọmkwem, kpọmkwem

16:12.405 --> 16:15.360
ugbu a... n'ime afọ, ma n'ụzọ na-abụghị kpọmkwem kwa.

16:15.360 --> 16:21.840
N'ihi na, n'ezie, maka nwanyị dị ime, na nchegbu
niile gbasara ma ihe niile ga-aga nke ọma gbasara

16:21.840 --> 16:25.320
nwa na mgbanwe ọrụ, ndụ nwere ike ịdị ntakịrị iche.

16:25.320 --> 16:35.519
N'ezie, ihe niile a bụ ọhụụ, ma iji nweta ahụmịhe ihe ọhụụ n'ụzọ
na-eme ihe n'ihu na obi ike, ịchọrọ usoro nchebe uche dị mma.

16:35.519 --> 16:42.159
Ma ọ bụrụ na e nwere nnweghị mgbasawanye na
hippocampus, lithium abụghị naanị ihe na-akpata ya.

16:42.159 --> 16:45.480
E dere m akwụkwọ dum aha ya bụ Mmegharị Mmanụ Algae.

16:45.480 --> 16:47.879
Ọ bụrụ na ị na-enweghị omega-3, ị ga-enwe otu nsogbu ahụ.

16:47.879 --> 16:54.120
Ya mere, enweghị nri dị mkpa nke
hippocampus nwere ike ịrụ ọrụ na-enweghị ya.

16:54.120 --> 16:58.399
Ma litiọm bụ otu n'ime ha. Ma litiọm bụ otu dị oke mkpa.

16:58.399 --> 17:07.587
Ọ bụrụ na nke ahụ efu, anyị nwere mmebi ọrụ molekulụ
biọlọjị n'hippocampus, nke n'otu aka na-ebelata

17:07.587 --> 17:14.079
mgbasawanye sel ndị a, n'aka nke ọzọ na-abawanye mgbakasị ụbụrụ.

17:14.079 --> 17:24.864
Otu n'ime ha, ka e si kwuo, dịla njikere maka ịkpa ọkụ, ma ihe ọ
bụla ọbụna ntakịrị nrụgide na-akpata ịkpa ọkụ

17:24.864 --> 17:34.400
nke ukwuu, nke na-eduga n'ịhapụ ihe ndị, n'ihi
mwute, niile na-agafe placenta ruo nwa na-etolite.

17:34.400 --> 17:42.440
Ma mgbe ahụ, n'ezie, ọ na-eme ka mmụba
mkpụrụ ndụ n'ụbụrụ nwa ahụ kwụsịkwa.

17:42.440 --> 17:49.537
Nke a pụtara na e nwere okirikiri ọjọọ abụọ ebe a,
nke n'eziokwu dị mfe ịgbaji, ma ọ bụ, nke a pụrụ

17:49.537 --> 17:53.839
igbochi site n'ịhụ na e nwere nkwado lithium zuru oke.

17:53.839 --> 17:55.880
Ma zuru oke n'eziokwu adịghị oke.

17:55.880 --> 18:01.519
N'akwụkwọ m, enyerela m ugbu a amụma
dabere na ihe nchọpụta niile na-egosi.

18:01.519 --> 18:07.128
Ma echere m na otu miligram, nke bụ
n'eziokwu otu puku nke gram, agaghị apụta anya

18:07.128 --> 18:10.640
n'elu teaspoon ma ọ bụrụ na ọ bụ litiọm dị ọcha.

18:10.640 --> 18:14.799
Ọ siri ike ịhụ ya na anya mmadụ. Ọ dị ka obere ntu nnu.

18:14.799 --> 18:18.200
Otu miligram nwere ike ịdị ezuru.

18:18.200 --> 18:27.298
Anyị maara na oke microgram, ya bụ otu puku nke otu ahụ, zuru ezu
iji kpatara mmetụta. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na ị ṅụrụ

18:27.298 --> 18:36.960
naanị otu lita mmiri ịṅụ nke nwere microgram ole na ole
karịa nke dị n'obodo ọzọ ebe lithium dị ntakịrị n'mmiri ịṅụ.

18:36.960 --> 18:46.551
Ihe dị iche dị oke ukwuu, site na ịda mmụọ ruo ADHD...
nke na-eme ka uche gị ghara ịdị kwụsie ike. Ihe ịkpa ike

18:46.551 --> 18:51.279
n'etiti ndị ntorobịa, ruo na ogologo ndụ a na-atụ anya.

18:51.279 --> 18:53.079
Naanị obere ọdịiche nke micrograms ole na ole.

18:53.079 --> 19:03.069
Nke ahụ pụtara na anyị na-ekwu maka obere oke dị kilomita n'ebe
dị anya. N'eziokwu, enwere m eserese n'akwụkwọ m

19:03.069 --> 19:11.920
ebe m ji logarithm gosi anya oke dị n'etiti dose dị
mkpa na dose ọgwụgwọ nke onye ọ bụla na-atụ egwu.

19:11.920 --> 19:21.136
Ma ọ bụ ezie na ókè dị mkpa sara obere sentimita ole na ole, dịka
a ga-asị, ókè ọgwụgwọ bụ ebe anyị nọ kpamkpam n'ime ya, ee,

19:21.136 --> 19:30.319
ihe niile dị mma. Nke ahụ bụ ihe anyị chọrọ. Iji mepụta maapụ
ókè ọgwụgwọ, m nọ n'ezie kilomita abụọ ma ọ bụ atọ n'aka nri.

19:30.319 --> 19:38.200
Ma n'ihi na akwụkwọ m adịghị obosara kilomita atọ, ọ dị m mkpa
ịrụ ọrụ n'ụzọ logarithm ka m wee tinye ihe niile n'otu eserese.

19:38.200 --> 19:43.039
Nke ahụ pụtara na anyị dị ọtụtụ
maịlụ pụọ na oke ọgwụ na-emerụ ahụ.

19:43.039 --> 19:47.680
Ma mmetụta ya maka nwa ahụ bara ezigbo ezigbo ezigbo uru.

19:47.680 --> 19:55.778
Ọfọn, mgbe ị kwuru ya otú ahụ, ihe mbụ na-abata n'uche
bụ na mmadụ ole na ole n'ezie maara ihe ọ bụla gbasara

19:55.778 --> 19:59.559
mmepe mkpụrụ ndụ ma ọ bụ ihe mkpụrụ ndụ bụ n'eziokwu.

19:59.559 --> 20:05.440
Mitochondria nwere ike ịbụ okwu a na-eji eme mkpọtụ ugbu a,
ma n'ikpeazụ, fọrọ nke nta ka ọ dịghị onye maara ihe ọ pụtara.

20:05.440 --> 20:08.400
Ọ dịghịkwa onye maara telomerase.

20:08.400 --> 20:15.880
Nke a bụ n'eziokwu ihe ọmụma dị mkpa
maka ndụ anyị, ee, ihe ọmụma dị mkpa.

20:15.880 --> 20:25.033
Ya mere, n'ozuzu, a naghị ama nke a nke ọma, ọkachasị eziokwu
ahụ na, dịka ị kwuru, ọ nwekwara ihe ndị dị mkpa n'obere ọnụọgụ,

20:25.033 --> 20:32.039
dịka ọmụmaatụ, ma ọ bụ, dịka ị kwuru, ihe ndị dị oke mkpa.

20:32.039 --> 20:34.200
Gịnị na-egbochi nke ahụ?

20:34.200 --> 20:37.160
Ya mere, gịnị mere ihe ọmụma a ji adịghị?

20:37.160 --> 20:48.559
N'ikpeazụ, karịsịa mgbe ị na-ekwu maka litiọm, ọ pụtara
nnukwu nkwụsịgharị na nnukwu uru ahụike maka ụmụ mmadụ niile.

20:48.559 --> 20:54.282
Ee, kpamkpam. Echere m na Mista Schellenberg, bụ
dọkịta ụmụaka, Christian Schellenberg, onye nwekwara ike

20:54.282 --> 20:57.680
ịpụta na nzukọ ahụ na gị, ka anyị sị, dịka ọkachamara.

20:57.680 --> 21:07.000
Enyi m nke ọma nke ukwuu, onye na-eji lithium na
ụmụaka, na-ekwu na mmetụta ọ na-ahụ dị ịtụnanya.

21:07.000 --> 21:14.200
Ma ọ naghị eji litiọm ebe a dị ka
ọgwụgwọ, ọ na-agbalị naanị idozi ụkọ ahụ.

21:14.200 --> 21:18.880
Ma nke ahụ naanị ya zuru oke iji nweta nnukwu mmetụta.

21:18.880 --> 21:28.770
Anyị abụọ kwenyere na ọ bụghị naanị na ọ dị mkpa maka ụmụaka
ndị na-egosi nsogbu omume ugbu a, kamakwa ọ na-agbanwe ndụ

21:28.770 --> 21:34.599
onye ọ bụla, gụnyere ụmụaka ndị ka na-enweghị nsogbu ọ bụla.

21:34.599 --> 21:41.160
Ọ nwekwara ezigbo atụ okwu mara mma, nke m
tinyere ugbu a n'akwụkwọ ahụ, n'ezie, na nkwenye ya.

21:41.160 --> 21:47.200
O kwuru... Ọ dị ka ịnya igwe kwụ otu ebe nwere taya
dara, ma ọ bụ kpọmkwem, taya fọrọ nke nta ka ọ daa.

21:47.200 --> 21:52.916
Ị bụ onye na-eme ihe n'ụzọ bara uru... Ị
na-agafe ndụ n'ụzọ ahụ, mana ị bụ naanị... Ọ

21:52.916 --> 21:56.599
na-eme ka ịrụsi ọrụ ike ntakịrị. Ma ọ na-arụ ọrụ.

21:56.599 --> 22:04.491
Ee, mana nsogbu bụ na ọ bụrụ na e nwere oghere n'okporo ụzọ, ị
na-anya igwe gị banye na ya, ma amaara m nke a n'onwe m n'ihi na

22:04.491 --> 22:09.959
m na-anya igwe ugboro ugboro, mgbe ahụ ị
na-enweta ihe a na-akpọ "snake bite" n'ihi na ọ

22:09.959 --> 22:14.000
na-emetụ rim, mgbe ahụ taya ahụ na-apụ ikuku.

22:14.000 --> 22:18.279
N'ọnọdụ kacha njọ, ị nwekwara ike daa ma tie isi gị.

22:18.279 --> 22:27.480
Ya mere, n'ozuzu, ọ bụrụ na ị were ya dị ka ihe atụ, n'otu
oge, ihe omume ụfọdụ na ndụ gị, ị gaghịzi enwe ike ịga n'ihu

22:27.480 --> 22:32.160
mgbe taya gị dara, mgbe nrụgide ahụ ghọrọ nke ukwuu, ị daa.

22:32.160 --> 22:37.973
Mgbe ahụ ị na-etolite ọrịa nchekasị, ị na-etolite
ọnwụnwa ma ọ bụ ọbụna, ma ọ bụrụ na ị daa ala—n'okwu

22:37.973 --> 22:43.279
atụnyere naanị—ọrịa nrụgide uche mgbe ihe mberede gasịrị.

22:43.279 --> 22:51.361
Ya mere, ọ bụghị ihe dị mma ịga ndụ nwere adịghị ike ndị a,
ọbụlagodi na ị ka na-adịghị ọrịa siri ike ma

22:51.361 --> 22:58.240
ị ka ahụghị dọkịta, ka e si kwuo. Ekwenyere
m na nwa ọ bụla ga-erite uru site na nke a.

22:58.240 --> 23:01.079
N'ezie, ọ bụrụ na ọ bi n'ọnọdụ ọnwụ ọnwụ.

23:01.079 --> 23:10.978
Ma nke ahụ dị ezigbo, ezigbo o yikarịrị na ọ ga-eme ma ọ bụrụ na
ị naghị ebi na Andes, n'ugwu Chile ma ọ bụ n'ugwu Argentina, ebe

23:10.978 --> 23:18.955
ị na-eri n'ezie miligram anọ, ise, ruo iri nke lithium kwa
ụbọchị, nke karịrị nke ọma ihe dị mkpa, n'ihi na ọ bụ

23:18.955 --> 23:28.359
mpaghara mgbawa ugwu ọkụ, lithium ahụ ka e ka na-asachapụghị ya
n'ime ọtụtụ nde ma ọ bụ ijeri afọ nke akụkọ ihe mere eme ụwa.

23:28.359 --> 23:37.492
Ma n'ógbè dịka Europe, dịka ọmụmaatụ, fọrọ nke nta ka ọ dịghị
ógbè bara ụba lithium, ma e wezụga, dịka ọmụmaatụ, Tenerife, nke

23:37.492 --> 23:44.740
anaghị m ama ma a ga-etinye ya na Europe n'onwe ya.
Na Agwaetiti Canary, e nwere ọkwa lithium dị oke

23:44.740 --> 23:49.319
elu n'ime nri na mmiri a na-aṅụ n'ihi ọrụ mgbawa ugwu.

23:49.319 --> 23:51.359
Ee.

23:51.359 --> 24:01.103
Ị kwuru maka ike iguzogide ma ugbu a kpọtụrụ asụsụ atụ a,
na-enweghị ikwu, dịka i kwuru, na lithium bụ ọgwụ maka ihe niile.

24:01.103 --> 24:11.164
Anyị nwere ike iche na mgbe anyị na-aṅụ lithium, tinyere ihe ndị
ọzọ – ị kwuru omega-3, dịka ọmụmaatụ – e nwere ihe ndị ọzọ, ma

24:11.164 --> 24:21.542
mgbe anyị na-aṅụ ya, ọ na-eme ka ikike anyị isi merie ihe mgbochi
na nsogbu too, nakwa, dịka i kwuru ugbu a, ọrịa nrụgide uche mgbe

24:21.542 --> 24:31.206
ihe ọjọọ gasịrị (post-traumatic stress disorder), dịka ọmụmaatụ;
ya mere ọbụna n'ọnọdụ siri ike nke ukwuu ma ọ bụ n'ihe ha

24:31.206 --> 24:39.445
na-akpata, mgbe anyị nọ n'ime ha, lithium na-enye
ezigbo ntọala, tinyere ihe ndị ọzọ, nke na-eme ka anyị

24:39.445 --> 24:44.799
nwee ike ịnagide ihe niile nke ọma, gụnyere ifufe ndụ?

24:44.799 --> 24:54.279
Ee, kpamkpam. Litiọm bụ n'eziokwu... M mechara otu isiokwu, m
na-akpọ litiọm 'akwara vagus' n'etiti ihe ndị dị n'ime ahụ.

24:54.279 --> 25:01.319
N'echiche bụ isi, sistemụ anyị niile
dị ntakịrị belatara site na litiọm.

25:01.319 --> 25:08.319
Ma usoro na-arụ ọrụ nke ukwuu, ọ bụghị naanị
ugbu a n'ọhịa uche, kamakwa ruo n'ọkwa molekul.

25:08.319 --> 25:18.304
Ya mere, molekul ndị na-ezigara mgbaàmà n'ime sel anyị, nke
lithium na-achịkwa mgbe ha na-arụ ọrụ nke ukwuu, bụ molekul ndị

25:18.304 --> 25:27.883
a, nke m na-akpọkwa ebumnuche lithium, ya bụ molekul ebumnuche
maka lithium. Ebumnuche pụtara ebe a ga-eru, ma lithium

25:27.883 --> 25:33.559
na-amata ebumnuche ndị a, na-emekọrịta ha ma na-agbanwe ọrụ ha.

25:33.559 --> 25:37.400
Ma mgbe lithium adịghị, ha na-arụsi ọrụ ike nke ukwuu.

25:37.400 --> 25:44.839
Ma mgbe ha na-arụ ọrụ nke ukwuu, ha na-akpata, dịka
ọmụmaatụ, mgbakasị akwara ụbụrụ, mgbakasị na-efe efe

25:44.839 --> 25:49.200
n'ahụ niile, gụnyere ụbụrụ, ma n'ikpeazụ n'ahụ dum.

25:49.200 --> 25:58.899
Na mgbakasị ụbụrụ ma ọ bụ ịrụ ọrụ nke ukwuu nke ebumnuche ndị a,
m ga-akpọ otu n'ime ha GSK3—aha ahụ adịghị mkpa—ma mgbe GSK3

25:58.899 --> 26:09.920
na-arụ ọrụ nke ukwuu, o yikarịrị ka ọ bụ molekul etiti n'ọnọdụ
ya nke na-arụ ọrụ nke ukwuu maka ọrịa niile metụtara ụdị ndụ.

26:09.920 --> 26:13.599
Nke a bụkwa ihe kpatara ọ ji bụrụkwa
ebumnuche bụ isi nke ụlọ ọrụ ọgwụ.

26:13.599 --> 26:19.519
Ma ha achọghị ịgba ọkụ na ebumnobi ugbu a na lithium, n'ihi
na ọ dị ọnụ ala nke ukwuu ma enweghị ike inweta patent ya.

26:19.519 --> 26:26.680
Ha chọrọ ịkụ mgbaru ọsọ a site na bọlụ anwansi ha.

26:26.680 --> 26:32.359
Magic bullets bụ okwu a na-eji kọwaa ọgwụ ndị dị irè nke ukwuu.

26:32.359 --> 26:37.689
Ha gara nke ọma n'echiche na ha anaghị agwọ ọrịa
ozugbo, nke bụkwa ihe na-eme naanị ole na ole n'ime ha,

26:37.689 --> 26:40.720
kama ha na-eweta ahịa kacha elu n'ihe gbasara ire ahịa.

26:40.720 --> 26:46.400
Ndị a bụ ọkụ anwansi, a na-eme ha ka
ha gbaa n'ebe ebumnuche lithium ndị a.

26:46.400 --> 26:56.799
Ma ebumnuche ndị bụ isi nke ụlọ ọrụ ọgwụ niile dị na
metabolism a ma ọ bụ na ụzọ mgbaàmà a, nke lithium na-achịkwa.

26:56.799 --> 27:02.795
Ma ụzọ mgbaàmà a na-enweghị litiọm na-eduga
n'ọtụtụ ụdị ọrịa na-adịgide adịgide na ọrịa sitere

27:02.795 --> 27:06.240
n'ụdị ndụ, ma ọ bụ naanị mgbe enwere ụkọ litiọm.

27:06.240 --> 27:13.359
Nke a pụtara na ozugbo a dozieghachiri ụkọ litiọm,
ebumnuche ndị ahụ agaghịzi enwe mkpa n'ụlọ ọrụ ọgwụ.

27:13.359 --> 27:19.839
Ma nke ahụ bụ otu n'ime nkọwa gbasara ihe kpatara a
na-anabataghị lithium A dị ka ihe mkpụrụ ọla dị mkpa.

27:19.839 --> 27:28.680
Ihe kacha njọ bụ na ọ bụghị ọbụna ikwe ka e ree
ya dị ka mgbakwunye nri na Europe, dịka ọmụmaatụ.

27:28.680 --> 27:32.160
Ya mere, ị nwere ike ibubata ya, mana
ị pụghị ire ya n'ụzọ gọọmentị kwadoro.

27:32.160 --> 27:37.599
Dịka ntuziaka EU si kwuo, a
machibidoro ire litiọm dị ka mgbakwunye nri.

27:37.599 --> 27:40.000
Ọ pụtaghị na ụfọdụ ndị mmadụ anaghị eme ya.

27:40.000 --> 27:45.160
Ya mere, achọghị m azịza 100 ma ọ bụ 1,000
na-ekwu, "Mista Nehls, achọtara m ya na Ịntanetị."

27:45.160 --> 27:48.440
E kwadoro ya n'ụzọ gọọmentị, mana m mere vidiyo ya.

27:48.440 --> 27:50.559
N'aka nke ọzọ, ị nwekwara ike ile ya na ọwa m.

27:50.559 --> 27:54.680
Na onye ọka iwu pụrụ iche na ihe ndị a.

27:54.680 --> 27:59.920
O kwuru na, n'ozuzu, ahịa ojii
etoela ebe ahụ. Nke ahụ bụ nnukwu ọdachi.

27:59.920 --> 28:05.279
Ọ bụ ahịa ojii na-enweghị njikwa nke ugbu
a fọrọ nke nta ka ọ bụrụ naanị lithium.

28:05.279 --> 28:07.960
Ma ị na-enwe otu ụkwụ gị n'ụlọ mkpọrọ mgbe niile.

28:07.960 --> 28:12.441
Ya mere, ọbụna o gwara m na ọ bụrụ na m nọ na
United States, dịka ọmụmaatụ, nke bụ naanị mba m

28:12.441 --> 28:15.880
maara ebe a na-ere ya n'efu n'ụzọ gọọmentị kwadoro.

28:15.880 --> 28:20.880
Ọ bụrụ na m tinye nnukwu iwu maka ezinụlọ m
niile, mgbe ahụ, n'eziokwu, abụ m onye na-ere ahịa.

28:20.880 --> 28:24.559
Ee, n'ihi na ọ bụ ahịa ojii, ọ bụ iwu megidere.

28:24.559 --> 28:32.720
Ma nke ahụ bụ ihe kpamkpam ijuanya, na ihe ọ bụla
dị mma maka ụbụrụ n'eziokwu dị mkpa maka ahụike ya.

28:32.720 --> 28:37.279
Ọ bụghị naanị na a naghị ahụ ya dị
mkpa, kamakwa a machibidoro ya n'eziokwu.

28:37.279 --> 28:39.960
Nke a bụ ihe kpatara e ji akpọ
akwụkwọ ahụ The Lithium Conspiracy.

28:39.960 --> 28:48.640
Ihe ka njọ bụ na a na-ekwe ka aluminom, dịka
ọmụmaatụ, bụrụ mgbakwunye nri, ọ bụ ezie na ọ na-emerụ ụbụrụ.

28:48.640 --> 28:53.519
Ee, ọ bụkwa akụkụ nke ọgwụ mgbochi niile a na-enye ụmụaka.

28:53.519 --> 28:57.359
Ya mere, karịrị pasent 50 nke mgbochi ọrịa
nwere aluminom, ma aluminom ahụ na-abanye n'ụbụrụ.

28:57.359 --> 29:02.279
Ma aluminom na-akpata mgbakasị ụbụrụ n'ụbụrụ.

29:02.279 --> 29:07.759
Ya mere, a na-ekwe ka ihe ndị pere mpe na-akpata mgbakasị akwara.

29:07.759 --> 29:12.519
Ekwere m na e nwere ihe dị ka iri na abụọ
E-nọmba, karịsịa na ihe ụtọ maka ụmụaka.

29:12.519 --> 29:17.640
Ha nwere aluminom.

29:17.640 --> 29:23.680
Aluminiọm dị na syringi niile a na-ere dị ka ọgwụ mgbochi.

29:23.680 --> 29:25.480
Ma nke ahụ niile a na-ekwe ka ọ mee.

29:25.480 --> 29:35.559
Ma ihe mkpụrụ ahụ dị mkpa, nke ga-abụ ọgwụ mgbochi, ka a ka
na-amaghị ya dị ka nke dị otú ahụ, a na-egbochi ya ọbụna.

29:35.559 --> 29:44.523
Nke ahụ bụ nnọọ ihe nzuzu, ma ọ na-egosikwakwa na e nwere usoro
ike aghụghọ n'azụ ya, nke nwere mmasị ijide n'aka na, ee, echere

29:44.523 --> 29:52.716
m, ọ bụ ihe ezi uche dị na ya, ụlọ ọrụ na-eto eto site n'ịhụ na
ndị mmadụ na-arịa ọrịa n'okike nwere akụrụngwa niile,

29:52.716 --> 30:00.920
mmasị, ego, mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị na, n'ezie,
mmetụta mgbasa ozi iji hụ na ihe dị ka nke a agaghị apụta ìhè.

30:00.920 --> 30:08.135
Ma mkparịta ụka anyị na-enwe ebe a ugbu a agaghị ekesa ya site
n'aka ọ bụla n'ime ụlọ mgbasa ozi kacha elu, nke pụtara na ARD ma

30:08.135 --> 30:11.839
ọ bụ ZDF dị na Germany agaghị enwe mkparịta ụka dị otú ahụ na m.

30:11.839 --> 30:15.640
Nke ahụ agaghị ekwe omume. Enweghị m ike iche ya n'echiche.

30:15.640 --> 30:24.200
E nwere usoro a na-akpọ Seven Layers Deep, nke gụnyere
ịga miri omimi ruo n'ọkwa asaa. Ma nke ahụ dị ezigbo ụtọ.

30:24.200 --> 30:28.559
Ihe niile ị na-ekwu n'ozuzu ya
pụtara na nchọpụta ka na-aga n'ihu.

30:28.559 --> 30:32.920
Ya mere, dịka ọmụmaatụ, dọkịta m na-ede ọgwụ maka m.

30:32.920 --> 30:36.480
Gịnị mere e ji nye m ọgwụ a? Ya mere ị na-ajụ
mgbe niile, gịnị mere? Gịnị mere e ji nye m ọgwụ a?

30:36.480 --> 30:39.240
Gịnị dị n'azụ ya? Gịnị dị n'azụ ya?

30:39.240 --> 30:50.000
Ya mere, o yiri m na mgbe ị na-ekwu maka ihe ndị
a niile, ị na-akpaghị aka abanye n'ọkwa molekul.

30:50.000 --> 31:00.039
Ị kwukwara banyere molekulụ mgbaàmà, na e zụrụ
anyị ka anyị na-ele anya n'èzí maka ihe niile.

31:00.039 --> 31:08.119
Na n'ihe gbasara ibu na ihe niile buru ibu, nke nwere
ike, nke e gosiri anyị na mgbasa ozi, nke ahụ ga-enyere.

31:08.119 --> 31:11.000
Ma ka anyị hụ ihe dị n'azụ ya, n'azụ ya, n'azụ ya.

31:11.000 --> 31:18.160
Ma ị na-abanye n'ime obere oke, nke na-atọ ụtọ bụ na
ị na-abanye kwa n'ime nke ziri ezi, n'ime miligiram.

31:18.160 --> 31:30.400
N'eziokwu, ọ dị n'ọkwa molekul mgbe ị na-ekwu na obere mkpụrụ nnu
litiọm dị otú ahụ ga-adị ezigbo bara uru n'ime mmiri a na-aṅụ.

31:30.400 --> 31:32.920
Ee, ọ bụ ihe ịtụnanya.

31:32.920 --> 31:42.649
Ya mere, ihe ị kwuru gbasara oyi akwa asaa... Amaghị m okwu ahụ,
mana ọ dabara nke ọma na akụkọ m, n'ihi na akwụkwọ m

31:42.649 --> 31:52.319
mbụ m dere, "The Methuselah Strategy," bụ maka nke ahụ;
isiokwu ya bụ na ị gaghị akwụsị ịjụ ajụjụ "gịnị mere".

31:52.319 --> 31:57.799
Ya mere, nke ahụ bụ isiokwu etiti nke akwụkwọ
a, ma n'echiche uche ma n'echiche filosọfị.

31:57.799 --> 32:05.317
Mgbe ahụ, ajụrụ m onwe m ihe kpatara lithium, n'ihi na achọpụtara
m lithium n'ime nnyocha gbasara Alzheimer, n'ihi na ndị

32:05.317 --> 32:13.000
nwere ọrịa bipolar nwere ihe ize ndụ ugboro isii ka ukwuu
ịta ọrịa Alzheimer ma e wezụga na a na-agwọ ha lithium.

32:13.000 --> 32:21.562
Ma ọgwụ lithium anaghị agbanwe usoro ọrịa ahụ – ọ bụ ọgwụgwọ, ọ
bụghị ọgwụgwọ zuru oke – ma ohere ị ga-enweta ọrịa

32:21.562 --> 32:30.759
Alzheimer na-alaghachi n'ogo nkịtị, ọ bụ ezie na ọ bụghị
nke kacha mma, kamakwa n'ogo nkezi nkịtị n'ime ndị mmadụ.

32:30.759 --> 32:36.079
Ma n'oge ụfọdụ, achọpụtara na enwere ike inweta
otu mmetụta ahụ site na naanị otu puku nke dose ahụ.

32:36.079 --> 32:39.039
Mgbe ahụ, n'otu oge, anyị malitere
ikwu maka litiọm a na-eri n'obere dozi.

32:39.039 --> 32:42.400
Ma otú ahụ ka m si chọta litiọm, mgbe
ahụ ajụrụ m onwe m ajụjụ: gịnị mere?

32:42.400 --> 32:45.000
Ee, ya mere gịnị kpatara a na-anaghị ekwe ya,
gịnị kpatara a na-anaghị etinye ya n'ime mmiri ịṅụ?

32:45.000 --> 32:51.042
N'ihi na n'ime mmiri anyị na-aṅụ, anyị maara na ọ bụrụ na m nwere
chioma ibi n'ebe e nwere ntakịrị lithium karịrị n'ime

32:51.042 --> 32:57.000
ya, ma anyị na-ekwu maka obere oke ebe a, mgbe ahụ m nwere
obere ize ndụ ọrịa Alzheimer na obere ize ndụ ịda mmụọ.

32:57.000 --> 32:59.039
Gịnị mere nke ahụ ji ghara ịkwere mee?

32:59.039 --> 33:01.319
Ya mere, gịnị mere? Ma gịnị mere e ji machibido ya?

33:01.319 --> 33:07.680
Ma ajụjụ gbasara ihe kpatara ya, dịka m kwuru, mechara
weghachite m ruo Big Bang, n'eziokwu ruo mmalite ndụ.

33:07.680 --> 33:12.720
Ma nke ahụ na-eme ka njem a m na-eme ugbu a
site na akwụkwọ m bụrụ ihe na-atọ ụtọ nke ukwuu.

33:12.720 --> 33:18.119
Ma mgbe ahụ, ị nwere ike wughachi ihe niile site n'ala
ruo n'elu, dịka a ga-asị, ma mepụta ụwa ọhụrụ maka onwe gị.

33:18.119 --> 33:23.627
Ya mere, mgbe ị gbara miri emi ruo n'isi mmalite, ka e si kwuo,
ruo mgbe ajụjụ 'gịnị mere' agaghịzi enwe ihe ọ pụtara

33:23.627 --> 33:29.079
n'ihi na ị gaghịzi enwe ike ịjụ ya miri emi ọzọ, n'ihi
na ajụjụ na-esote ga-abụ, gịnị mere mbara igwe ji dị?

33:29.079 --> 33:35.083
Ma mgbe ahụ enweghị m ike inye azịza, mana ị nwere
ike ịtụgharị ma sị, ọ dị mma, na-ewulite na nke ahụ,

33:35.083 --> 33:38.480
ugbu a aga m ewulite onwe m ụwa ọhụrụ nke nwere litiọm.

33:38.480 --> 33:47.839
Ma mgbe m na-eche ụwa a n'echiche, ahụrụ m mgbanwe
ukwu n'ọgwụ, ma ahụkwara m mgbanwe ukwu n'omume mmadụ.

33:47.839 --> 33:56.288
N'ọnwa Eprel 2024, Minisịrị Mba Ọzọ nke Switzerland
kpọrọ m ka m sonyere na nnukwu ọgbakọ nke nwere ihe

33:56.288 --> 34:01.559
karịrị ndị nnọchiteanya 1,500 si mba karịrị 100 bịara.

34:01.559 --> 34:13.880
Ma a tụrụ m ka m nye okwu mmalite, ma n'ime nkeji iri na ise, zaa
ajụjụ gbasara ihe ụbụrụ chọrọ ka ọ nwee ike iche echiche n'udo.

34:13.880 --> 34:17.719
Ọ bụ nzukọ udo, a tụrụ m ka m zaa nke ahụ n'ime nkeji iri na ise.

34:17.719 --> 34:28.719
Kọwara m usoro nchebe uche, n'ezie, wee gosipụtakwa m na onyonyo
ikpeazụ na litiọm bụ molekulụ isi maka iche echiche n'udo.

34:28.719 --> 34:35.840
N'ihi na nke ahụ bụ kpọmkwem ihe na-enye anyị ohere iche
echiche ma nwee ntakịrị ntụrụndụ mgbe esemokwu bilitere.

34:35.840 --> 34:45.864
Udo abụghị naanị enweghị agha, kama ọ bụ ikike iche
echiche n'udo, ịnagide esemokwu, ịkparịta esemokwu, ịwere ọnọdụ

34:45.864 --> 34:51.199
onye ọzọ, n'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ịgbanwe echiche onwe onye.

34:51.199 --> 34:54.400
Ma ana m edekọ ihe niile a n'okpuru aha 'usoro mgbochi uche'.

34:54.400 --> 35:04.099
Lithium bụ kpọmkwem mkpụrụ molekul dị mkpa maka usoro nchebe uche,
nke na-eme ka ọ bụrụ ihe aghụghọ karị na a na-ejighị anyị ya.

35:05.679 --> 35:14.400
Ugbu a, enwere m otu ajụjụ ọzọ, ọ
na-ewu ewu nke ukwuu n'oge a, ka e si kwuo.

35:14.400 --> 35:23.473
Ya mere, ebe niile ị na-anụ maka ígwè dị arọ, mmetọ site na ígwè
dị arọ, ma ọ bụrụ na ị leba anya gburugburu ma nwee ntakịrị

35:23.473 --> 35:32.880
uche, ị ga-aghọta ozugbo na a na-etinye anyị n'ọgwụ ọjọọ
n'ọtụtụ ọkwa, ọ bụghị naanị n'ahụ kamakwa n'uche, dịka ị kọwara.

35:32.880 --> 35:41.920
Gịnịkwa ọrụ lithium nwekwara ike igwu ebe a?

35:41.920 --> 35:53.039
Achọghị m ikwu "detoxification" n'ihi na ọ dị ewu ewu ugbu
a, kama ka a belata ma ọ bụ ka ike nke ígwè dị arọ n'ahụ daa.

35:53.039 --> 35:58.880
Ma abụọ. E nwere ọmụmụ sayensị na-egosi, dịka
ọmụmaatụ, na mwepụ mercury na-abawanye mgbe e nyere lithium.

35:58.880 --> 36:05.421
Ọtụtụ n'ime ígwè dị arọ, yana plastik na ihe ndị yiri
ya, na-egbochi mmepụta sel ụbụrụ ọhụrụ n'ime

36:05.421 --> 36:11.199
hippocampus, nke na-eme ka ụkpụrụ usoro nchebe uche anyị daa.

36:11.199 --> 36:15.920
N'ihe a metụtara, mgbakasị ụbụrụ
bụ isi, ma litiọm na-enyere ebe a.

36:15.920 --> 36:24.639
E nwekwara ihe ndị ọzọ, ya mere ihe ọ bụla
na-ebelata arụmọrụ uche, ya bụ usoro nchebe uche, bụ nsogbu.

36:24.639 --> 36:32.000
Ma m ga-enye gị ihe atụ, ọ bụghị site na ọnọdụ
lithium, kamakwa site na akwụkwọ m The Algae Oil Revolution.

36:32.000 --> 36:38.419
Ọ bụ ihe na-atọ ụtọ na m chọpụtara na ndị
Inuit, bụ ndị na-eri azụ karịsịa, na-eri ọtụtụ

36:38.419 --> 36:42.719
ígwè dị arọ n'onwe ha n'ihi na ha dị n'ime azụ.

36:42.719 --> 36:48.119
Ya mere, achọpụtara m ohere inwe ọrịa Alzheimer,
n'ihi na ígwè dị arọ na-akpata ọrịa Alzheimer.

36:48.119 --> 36:53.195
Ma enweghị ihe ndị dị mkpa a na-ahụ n'azụ,
tinyere ihe ndị na-enyere ahụ rụọ ọrụ nke ọma na ihe

36:53.195 --> 36:55.880
ndị dị mkpa maka ndụ, na-akpata ọrịa Alzheimer.

36:55.880 --> 36:59.920
Ya mere, kedu ka ha si arụ ọrụ megide ibe ha?

36:59.920 --> 37:07.719
Gịnị ka ga-eme ugbu a ma ọ bụrụ na m rie ihe dị mkpa n'ihe
gbasara ihe ndị dị ndụ, ma n'otu oge ahụ rie ihe na-emerụ m ahụ?

37:07.719 --> 37:10.800
Ihe ijuanya bụ na ihe ndị dị mkpa na-emeri.

37:10.800 --> 37:18.524
Nke a pụtara na ndị Inuit, ndị nwere ihe ize ndụ kacha nta nke
ọrịa Alzheimer, ya bụ ndị nwụrụ na obere ma ọ

37:18.524 --> 37:25.679
bụ na-enweghị ọrịa Alzheimer, n'ịtụnanya
nwere ọkwa kacha elu nke ígwè dị arọ n'ụbụrụ ha.

37:25.679 --> 37:32.039
Ma ha enwetaghị ọrịa Alzheimer n'ihi na ha
nwekwara ọkwa kacha elu nke ihe ndị dị mkpa n'ụbụrụ.

37:32.039 --> 37:38.599
Nke a pụtara na ihe ahụ ahụ anyị enweghị ike ime
bụ ime ka ọdịiche ahụ zuo ezu, ka anyị si kwuo.

37:38.599 --> 37:45.708
Ma ọ bụrụ na anyị onwe anyị dozie adịghị ike ndị a site n'eri nri
kwesịrị ekwesị, mgbe ahụ anyị na-enwe ndidi

37:45.708 --> 37:52.360
karị, ọ bụghị naanị n'ihu ihe ize ndụ si n'èzí, agha
na udo, mkparịta ụka na nrụgide mmekọrịta mmadụ.

37:52.360 --> 37:56.280
Anyị na-anọkwa ndidi karị na mmetọ.

37:56.280 --> 38:00.239
Nke ahụ apụtaghị na ihe ndị na-emerụ
ahụ dị mma, ọ bụghịkwa nsogbu ọ bụla.

38:00.239 --> 38:03.760
Ma, n'ezie, ọ ga-adịkwu mma ka e
nweghị ihe ọjọọ ọ bụla, naanị ihe dị ndụ.

38:03.760 --> 38:14.639
Ma ngwakọta nke ha abụọ, na akwụkwọ m ọhụrụ akpọrọ m ya ichekwa
ọnọdụ kwụsie ike, dịka a ga-asị, nke ahụ bụ isiokwu, nhata ike.

38:14.639 --> 38:23.639
Nke a, enwere m iwu abụọ. A na m akpọ isiakwụkwọ mbụ
Iwu nke "Iwu nke okike metụtara usoro nchebe uche".

38:23.639 --> 38:27.800
Ma iwu ndị a nke okike bụ iwu nke kacha nta na iwu nke kacha elu.

38:27.800 --> 38:31.271
Ọkwa kacha elu, ka e si kwuo ya, bụ oke kacha
elu m nwere ike iri tupu ọ bụrụ ezigbo ihe

38:31.271 --> 38:34.039
na-emerụ ahụike m. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ bụ maka nsị.

38:34.039 --> 38:40.639
Nke a gụnyere ígwè dị arọ, n'ezie, ma ọ bụkwa shuga
na mmanya. Enwere m ike ime ihe niile karịrị ókè.

38:40.639 --> 38:45.119
Ya mere, ihe niile na-aghọ ọgwụ mgbe ụfọdụ. Litiọm kwa, n'ezie.

38:45.119 --> 38:50.719
N'aka nke ọzọ, iwu nke kacha nta. Yabụ,
gịnị ka m chọrọ opekata mpe ka m nwee ahụ ike?

38:50.719 --> 38:52.360
Ihe niile gbasara ihe ndị dị oke mkpa.

38:52.360 --> 38:56.039
Ma ọ bụghị naanị nke ahụ, kamakwa mmegharị,
mmekọrịta mmadụ na ndị ọzọ na ihe ndị yiri ya.

38:56.039 --> 39:01.519
Ma n'etiti iwu nke kacha nta na iwu
nke kacha elu, e nwere nhazi onwe.

39:01.519 --> 39:06.800
Ma ka m nwere ihe ndị dị mkpa
karị, ka m nwere ike ịnagide ihe karị.

39:06.800 --> 39:15.679
Ya mere, a na-edobe nguzozi ike kama mgbe ihe ndị dị mkpa na-efu.

39:15.679 --> 39:19.760
Mgbe ahụ ka m nwere ụgbọala. Enwere m ike ibu
ya oke ibu, nke na-adịghị mma maka ụgbọala.

39:19.760 --> 39:23.800
Ma ọ bụrụ na ihe dị mkpa adịghị, ọ gaghị arụ ọrụ ọbụla.

39:23.800 --> 39:26.440
Ee, eleghị anya, nke ahụ bụ otú ị ga-esi chee ya.

39:26.440 --> 39:27.920
Ya mere, m nwere ike ịnagide ihe karịrị.

39:27.920 --> 39:30.920
Enwere m ike iburu ihe kariri na ndu m.

39:30.920 --> 39:32.559
Enwere m ike ịnata ọzọ.

39:32.559 --> 39:37.880
Ma nke kacha nta bụ iwu na-eduga n'ime ha abụọ.

39:37.880 --> 39:42.000
Ozi ahụ ị na-ekekọrịta na-enye nnukwu ume.

39:42.000 --> 39:52.679
N'ihi na ihe anyị na-anụkarị bụ na... Ọfọn, ígwè ndị
a dị arọ na nhichapụ ma ọ bụ mmetọ. Nke ahụ dị otú...

39:52.679 --> 39:57.719
Nke a na-abanye n'ezinụlọ ugbu a. Ma ezinụlọ ma
ọ bụ ndị nne na nna mgbe ụfọdụ na-atụ ụjọ ngwa

39:57.719 --> 40:01.639
ngwa ma ọ bụ na-enwe nchekasị ma ọ bụ nchegbu.

40:01.639 --> 40:06.719
Ugbu a, onye ọ bụla, ma ọ dịkarịa ala ọtụtụ
mmadụ, na-achọsi ike ime detox, detox, detox.

40:06.719 --> 40:08.800
Ma e nwere ọtụtụ ihe nwere ike ịda njọ.

40:08.800 --> 40:13.639
Ee, nke ahụ nwekwara ike iwepụ ọtụtụ ihe dị mkpa.
Ma mgbe ahụ, ị rụzuru kpọmkwem ihe megidere ya.

40:13.639 --> 40:16.480
Nke a bụ ihe mere na anaghị m enwe mmasị na ya n'eziokwu.

40:16.480 --> 40:24.280
Ihe ọzọ bụkwa... Ka m nye gị ihe atụ nke nguzozi a sitere
na isiokwu nke akwụkwọ m kacha ọhụrụ, Indoctrinated Brain.

40:24.280 --> 40:35.117
Ihe bụ isi bụ na, n'echiche, nje ahụ e mepụtara dị ka ngwa agha
ndụ, ma n'otu oge ahụ a na-enye ya dị ka mRNA, nke n'echiche

40:35.117 --> 40:41.079
nwere akụkụ ngwa agha ndụ, protein spike nke na-agbanwe ya.

40:41.079 --> 40:46.079
Ma protein spike a gbanwere na-akpalite mgbakasị akwara n'ụbụrụ.

40:46.079 --> 40:50.159
Ma nke ahụ na-emerụ hippocampus.

40:50.159 --> 40:54.719
Mgbe ahụ, ndị mmadụ gara n'ihu na-ajụ m, sị, ọ̀
bụ na mgbọ ahụ dị ize ndụ ma ọ bụ na ọ bụ nje ahụ?

40:54.719 --> 41:00.440
A sị m na mba, nje ahụ abụghị nanị ihe ize ndụ, kamakwa ọ dịkwa
ize ndụ n'ihi na nke ahụ bụ kpọmkwem ihe ọ na-ejide n'ime ya.

41:00.440 --> 41:03.360
Ma ee, ọ dị njọ ma ọ bụrụ na ị nwetara nke ahụ?

41:03.360 --> 41:07.440
Ana m ekwu, mba, enweremkwa Covid, obi dị m ezigbo n'aka.

41:07.440 --> 41:15.969
Enwekwara m nwale ya, jiri antibọdị gbatara
elu na ala, ma n'enweghị obi ike ikwu nye ndị

41:15.969 --> 41:21.679
ọchịchị, lee, akwadebere m nke ọma maka ọrịa ọzọ.

41:21.679 --> 41:27.360
Ma ekwuru m mgbe niile na anaghị m
egwu na ọ ga-emetụta ụbụrụ m ugbu a.

41:27.360 --> 41:32.480
N'ihi na, dịka m maara, ana m eji nri
dị mkpa eme ka ụbụrụ m rụọ ọrụ nke ọma.

41:32.480 --> 41:41.039
Ikekwe ihe ka fọdụrụ, ma ihe m kwenyere na ọ dị mkpa
akọwara nke ọma n'akwụkwọ m. Anyị na-ebi site n'ụkpụrụ ndị ahụ.

41:41.039 --> 41:46.880
Ya mere ka m kwuru na anaghị m egwu inwe
mmerụ ga-adịgide adịgide site na ọrịa COVID.

41:46.880 --> 41:52.669
Otú ọ dị, ma ọ bụrụ na ihe ọ bụla efu, ma ọ bụrụ na usoro mgbochi
ọrịa m na ahụike uche m emebiwo, ma ọ bụrụ na enwe m

41:52.669 --> 41:57.036
neuroinflammation, dịka ọmụmaatụ n'ihi nnukwu
ụkọ lithium, mgbe ahụ n'ezie e nwere nnukwu

41:57.036 --> 41:59.920
ihe ize ndụ na ọrịa dị otú ahụ ga-eme ka m daa.

41:59.920 --> 42:08.422
Ma ọ bụghị naanị n'ụdị akut, nke pụtara na m na-enweta nje ma
na-arịa ya maka otu izu ma ọ bụ abụọ, kamakwa na m

42:08.422 --> 42:18.280
na-etolite Covid ogologo oge, ike gwụrụ m mgbe niile, ma ọ bụ,
mgbe m bụ nwata, ọtụtụ nsogbu dị iche iche, gụnyere autism.

42:18.280 --> 42:25.405
N'ikpeazụ, autism bụ nsonaazụ nke mgbakasị
akwara ụbụrụ, karịsịa n'oge dị ize ndụ nke mmepe

42:25.405 --> 42:30.199
hippocampus, ya bụ n'afọ mbụ na nke abụọ nke ndụ.

42:30.199 --> 42:33.159
Hippocampus na-eto ruo n'ogo zuru oke.

42:33.159 --> 42:43.570
Ọ bụrụ na ị nweta nnukwu mgbakasị akwara n'oge a, o yikarịrị nke
ukwuu na ị ga-enweta autism, ya bụ mmebi ọrụ nke hippocampus,

42:43.570 --> 42:48.840
n'oge a nke ndụ, nke nwere ike ịnọgide ruo ndụ gị niile.

42:48.840 --> 42:55.760
Ma otu n'ime ihe kpatara ya kacha mkpa, dịka anyị
maara, bụ ọgwụ mgbochi nwere aluminom, dịka ọmụmaatụ.

42:55.760 --> 42:59.800
Ya mere, ị ga-ezere ha, iwu nke oke kacha elu.

42:59.800 --> 43:04.320
N'aka nke ọzọ, e nwere nkwenye na
mgbakasị ụbụrụ anaghị eme n'ụzọ ọ bụla.

43:04.320 --> 43:12.040
Iwu nke kacha nta, ya bụ litiọm, ma ọ bụkwa asịda
abụba omega-3 mmiri, nke m na-ekwukwa naanị

43:12.040 --> 43:17.000
n'ihi na iri nri juputara na azụ abụghị echiche ọma.

43:17.000 --> 43:23.933
Ma naanị isi iyi, naanị isi iyi ezi uche dị
na ya nke abụba omega-3 mmiri, ma ọ bụrụ na

43:23.933 --> 43:29.239
ngwaahịa azụ adịghị nhọrọ, bụ mmanụ algae.

43:29.239 --> 43:34.613
Ya mere, mgbe ị na-akọ akụkọ dị ka nke a,
jiri ihe niile ị maara, m ga-asị na n'eziokwu

43:34.613 --> 43:38.760
kwesịrị ịdị na ụlọ akwụkwọ isiokwu akpọrọ NEHLS.

43:38.760 --> 43:41.880
Mba, ọ kwesịrị ịsị "ụdị ndụ kwekọrọ na ụdị anụmanụ"

43:41.880 --> 43:51.719
Ee, mana n'ihi mwute, mgbagwoju anya nke a
na-akọkarịghị, dịka i kwuru, nke bụ ihe kpatara ya.

43:51.719 --> 43:57.679
Ee, nwunye m nụrụ ya ụnyaahụ na
Deutschlandfunk, kụrụ m ruo ọnwụ, amaghị m kpọmkwem ebe.

43:57.679 --> 44:01.920
Ma echere m na ọ bụ ọdụ redio ụfọdụ; o nwere
ike ịbụ Deutschlandfunk ma ọ bụ ihe yiri ya.

44:01.920 --> 44:08.543
Ọ bụ maka Kennedy, Robert F. Kennedy, onye a họpụtara ka Onye Isi
Nchekwa Ahụike, ya mere anyị ka na-edekọ ya

44:08.543 --> 44:15.000
tupu ọ nata ọrụ ahụ, dịka a ga-asị, ma ọ bụrụ na ọ
nwetara ya, ma ọ bụrụ na Ụlọ omeiwu kwadoro ya.

44:15.000 --> 44:22.519
Ma e mesịrị kpọọ ya onye aghụghọ n'ihi
na ọ kwuru na iri nri dị mma dị mkpa.

44:22.519 --> 44:26.871
Ya mere, ị bụ onye kwenyere na nkwenkwe
nzuzo ma ọ bụrụ na ị na-ekwu na iri nri dị mma

44:26.871 --> 44:29.599
dị mkpa, ma m chọtara nke ahụ dị oke iwe, ee.

44:29.599 --> 44:34.320
Otú ọ dị, nwunye m chere na, site
n'ihe ọ nụrụ, e dere ya site n'ụdị AI.

44:34.320 --> 44:42.920
Ee, ọ bụ ezie na ugbu a ị kwuru ya, e nwere akụkọ
gbasara nke a na mgbasa ozi ọha na eze na Germany.

44:42.920 --> 44:53.410
Ebe a na-ekwu n'eziokwu na mkparịta ụka niile gbasara mgbakwunye
nri, ihe ndị dị ntakịrị, vitamin na ihe ndị yiri ya bụ ụgha,

44:53.410 --> 45:02.893
n'ihi na ahụ chọrọ ha pere mpe nke ukwuu na ọbụna ... – e
kwuru nke a n'akụkọ ahụ – ya mere, maka vitamin C, dịka

45:02.893 --> 45:07.800
ọmụmaatụ, vitamin C ị na-ahụ na chips zuru oke kpamkpam.

45:07.800 --> 45:11.379
Ya mere, ị nwere ike ikwu n'enweghị nsogbu, "Aga
m ahapụ ihe ndị ọzọ niile, gụnyere mkpụrụ osisi

45:11.379 --> 45:13.320
na akwụkwọ nri. A ka enwebeghị ihe akaebe ọ bụla."

45:13.320 --> 45:17.519
Naanị rie chips, ị ga-enweta oke vitamin C gị kwa ụbọchị.

45:17.519 --> 45:21.239
Ee, ee, nke ahụ adịghị anya n'echiche.

45:21.239 --> 45:25.480
E biri m na United States ọtụtụ afọ,
ugboro abụọ na ezinụlọ m, ọbụna maka ọtụtụ afọ.

45:25.480 --> 45:29.519
Ya mere, anyị kwagara USA ugboro
abụọ, laghachiri, wee laghachiri ọzọ.

45:29.519 --> 45:32.199
N'agbanyeghị, ha nọkwa n'ụlọ akwụkwọ.

45:32.199 --> 45:34.400
Ma n'eziokwu, e nwere piramid nri.

45:34.400 --> 45:39.119
Agaghị m echefu mgbe ụmụ m bịarutere
n'ụlọ na eserese nke piraamịd nri.

45:39.119 --> 45:43.920
Ya mere, pyramid ahụ: ihe dị mkpa na ihe
na-adịghị mkpa. N'akụkụ ya nọ hamburger.

45:43.920 --> 45:49.400
Ma hamburger nwere ọfà gosikwara na
e kpuchiela ihe niile, ka o sina dị.

45:49.400 --> 45:58.559
Ya mere, iri hamburger kwa ụbọchị ga-ezuru, ka e si
kwuo, iji debe nri nke na-ezute ụkpụrụ ọgwụ ọgbara ọhụrụ.

45:58.559 --> 46:04.480
Ma dịka m si mara, nri na
agụmakwụkwọ nọkwa n'aka McDonald's na Co.

46:04.480 --> 46:12.239
Ya mere, ihe niile na-enweta ego site n'aka
nnukwu òtù na ụlọ ọrụ, ihe niile dị na USA.

46:12.239 --> 46:21.360
Ma n'ikpeazụ, ọ bụghị nnukwu ihe dị iche ebe a, n'ihi
na ha nwekwara mmetụta na ndọrọndọrọ ọchịchị na ahụike.

46:21.360 --> 46:27.000
Na akwụkwọ m ọhụrụ, m kọwara n'ụzọ
zuru ezu otú mgbanwe a si bilie.

46:27.000 --> 46:37.800
Ya mere, n'ụzọ okwu si kwuo, e wepụrụ ndụ kwekọrọ
na ụdị mmadụ n'usoro mmụta, gụnyere n'ọzụzụ ahụike.

46:37.800 --> 46:40.559
Gịnị mere iwu nke kacha nta anaghị arụ ọrụ ebe a.

46:40.559 --> 46:49.199
Iwu ndabere nke ndụ dị na ọgwụ …, ma a naghị akụzi ya na ọgwụ.

46:49.199 --> 46:50.960
Ọ gaghị ekwe omume iche ya n'echiche.

46:50.960 --> 46:55.323
Nke ahụ bụ... ana m pụtara, onye ọ bụla
na-emezi ụgbọala, na-enweghị ịkpa ókè, maara na mgbe

46:55.323 --> 46:58.119
ụgbọala dara ada, e nwere ọtụtụ ihe kpatara ya.

46:58.119 --> 47:04.128
Ma n'ọzụzụ ọgwụ, mgbe ụgbọala kwụsịrị, dịka a
ga-asị, mgbe achọpụtara m na m nwere ọnwụnwa

47:04.128 --> 47:07.599
obi, naanị nhọrọ bụ ọgwụ mgbochi ọnwụnwa obi.

47:07.599 --> 47:12.159
Enweghị ajụjụ sistemụ: Ee, gịnị mere mwute ji pụta?

47:12.159 --> 47:16.599
Gịnị mere o ji mepụta ụmụaka - ATHS? Gịnị mere autism ji apụta?

47:16.599 --> 47:23.920
Ma ọ bụ naanị kemgbe e nyere ọgwụ mgbochi ndị a
megide ọrịa ụmụaka, nke na-adịghị mkpa n'eziokwu.

47:23.920 --> 47:30.000
Ma nke ahụ bụ ihe kpatara na anyị ga-ajụ ajụjụ 'gịnị mere'.

47:30.000 --> 47:33.760
Ma eleghị anya, anyị ejizila azaa nke
ọma ajụjụ ole na ole gbasara 'gịnị mere'.

47:33.760 --> 47:35.320
Daalụ nke ukwuu n'eziokwu.

47:35.320 --> 47:41.159
Ee, nke ahụ bụ... ọfọn, ị metụrụ ọtụtụ ihe, ọ bụ
n'ezie mpaghara ọhụụ kpamkpam n'ihe gbasara nkọwa.

47:41.159 --> 47:44.239
N'ebe ahụ ka ọtụtụ nne na nna ji nnukwu mkpa.

47:44.239 --> 47:48.239
Gịnị mere autism ji dị? Gịnị mere ADHD ji dị, na ndị ọzọ?

47:48.239 --> 47:50.639
Nke ahụ, n'ezie, dị n'èzí ókè mkparịta ụka a.

47:50.639 --> 47:53.199
Ma o nwere ike ịbụ na m ga-enwe ike ịkpọ gị.

47:53.199 --> 47:56.599
Dị ka A, n'ezie, akwụkwọ m ọhụrụ ga-enye azịza.

47:56.599 --> 48:02.678
Ma enweghị m ike ime ka onye ọ bụla mee ihe, dịka a
ga-esi kwuo, ma achọghị m ime ka onye ọ bụla zụta akwụkwọ m.

48:02.678 --> 48:05.880
Kama nke ahụ, achọrọ m ịkụziri ndị mmadụ ihe n'ọkwa niile.

48:05.880 --> 48:10.661
N'ezie, e nwekwara ajụjụ ọnụ gbasara isiokwu a.
N'oge na-adịbeghị anya, azara m ajụjụ n'ọgbakọ gbasara

48:10.661 --> 48:13.239
autism, ma nke a ga-adị na ọwa m n'oge na-adịghị anya.

48:13.239 --> 48:21.975
Otú ọ dị, n'oge a na-eme nkwadebe maka nzukọ ahụ, e jiri m ọtụtụ
oge kwadebe onwe m site n'ịmụ usoro sistemụ maka

48:21.975 --> 48:29.320
igbochi na ọgwụgwọ autism, wee kọwaa nchọpụta
sayensị niile n'otu akwụkwọ nke nwere ọtụtụ ibe.

48:29.320 --> 48:31.320
Ị nwere ike ịchọta ihe niile a na weebụsaịtị m.

48:31.320 --> 48:39.049
Ya mere, gaa na weebụsaịtị m, www.michael-nehls.de,
ma n'okpuru Info ị ga-ahụ ozi niile dị mkpa

48:39.049 --> 48:43.239
gbasara isiokwu ndị a, yana nkwado kwesịrị ekwesị.

48:43.239 --> 48:51.719
Nke ahụ pụtara na ị gaghị azụta akwụkwọ m ugbu a; ọ
zuru ezu ka ị lee ya anya ma nweta ụfọdụ echiche.

48:51.719 --> 48:55.719
Enwere m otu ajụjụ mkpirikpi ikpeazụ.

48:55.719 --> 49:00.840
Ị bụ nna n'onwe gị, ị nwere ihe ọmụma niile, nghọta niile.

49:00.840 --> 49:09.599
Ma ọ bụrụ na ị nwere ike ugbu a ịgwa anyị isi ihe atọ
kacha mkpa, n'ihi na ị kwuru na mbụ na anyị na-ebi site na ha.

49:09.599 --> 49:16.440
Kedu ihe atọ kacha mkpa ị ga-asị na ọ dị
mkpa maka anyị dịka ezinụlọ, maka ụmụ anyị?

49:16.440 --> 49:22.387
Anyị hapụ nke ahụ kpamkpam, ma ọ bụ anyị biri
otú ahụ, ma ọ bụ anyị kpatara ya, ma ọ bụ anyị

49:22.387 --> 49:26.719
kwalite ya. Gịnị ka ị ga-asị banyere nke ahụ?

49:26.719 --> 49:28.880
Ya mere, n'oge mbụ, nọrọ zuru ike kpamkpam.

49:28.880 --> 49:36.440
Ya mere, n'ọnọdụ ọ bụla, egbula
n'ọ́gbá iche na ihe niile ga-adị zuru oke.

49:36.440 --> 49:41.679
Ka m kwuo eziokwu kpamkpam, achọpụtara m nke a naanị
ihe dị ka afọ iri abụọ ma ọ bụ iri abụọ na abụọ gara aga.

49:41.679 --> 49:50.352
O were m afọ iri ruo iri na ise mgbe m mechara ọmụmụ ọgwụ m
ka m malite ịghọta otú e si tinye m echiche n'isi m, dịka

49:50.352 --> 49:54.880
a ga-asị, na m ga-ewughachi nghọta m gbasara ọgwụ kpamkpam.

49:54.880 --> 49:59.000
N'oge ahụ, ụmụ m toro eto ma ruo afọ ntorobịa ha.

49:59.000 --> 50:03.880
Nke ahụ pụtara na anyị ejighị ihe niile m maara taa.

50:03.880 --> 50:08.159
Ma ọ bụrụ na m nwere ụmụnwa nna, m ga-eme nke
ọma karị, ma ọ dịkarịa ala inye ndụmọdụ ka mma.

50:08.159 --> 50:14.360
Ma achọghị m nke ahụ, n'ihi na n'oge a
ụmụ m amụtakwara ihe dị mkpa ọnụ na m.

50:14.360 --> 50:20.726
Ma n'ihi na amaara m nke a ugbu a, n'ezie ọ bụghị ihe ga-ebute
ọnwụ kpamkpam ma ọ bụrụ na ị gaghị eme ihe niile

50:20.726 --> 50:27.079
nke ọma, ma n'aka nke ọzọ, ọ nwekwara ike ibute
ọnwụ ma ọ bụrụ na ị na-agbalị ime ihe niile nke ọma.

50:27.079 --> 50:36.175
Nke ahụ na-ewetara gị nnukwu nrụgide, n'ihi na ị na-agwụ ngwa
ngwa n'ọnọdụ – gịnị ka e si akpọ ya ọzọ, ọ bụghị normorexia, e

50:36.175 --> 50:42.126
nwere okwu pụrụ iche maka ya, ọ bụghị
anorexia, kama nke a… – ebe ị na-agbalị ime ka ihe

50:42.126 --> 50:45.559
niile gbasara nri gị na omume gị bụrụ zuru oke.

50:45.559 --> 50:47.719
Mgbe ahụ, ndụ adịghịzi ụtọ.

50:47.719 --> 50:53.360
Ma nke ahụ bụ n'eziokwu ihe kacha mkpa n'ụwa: ka ọ
na-atọ ụtọ, ee, ka ị na-enwe onwe gị ụtọ dịka o kwere mee.

50:53.360 --> 50:59.840
Mgbe ihe ọjọọ mere, ị na-agafe ya,
mụta site na ya ma chọta ọṅụ ọzọ.

50:59.840 --> 51:05.000
Ya mere, ọ dị ezigbo mkpa ka ị nọrọ jụụ,
ezigbo mkpa, ana m ekwu n'eziokwu, ezigbo mkpa.

51:05.000 --> 51:10.280
Mgbe ahụ, e nwere ihe ole na ole dị oke
mkpa nke ị gaghị enweta site na nri nkịtị.

51:10.280 --> 51:17.880
N'ezie, ha nọ n'elu tebụl anyị, ma ana m
na-ekwu mgbe niile maka omega-3, vitamin D na litiọm.

51:17.880 --> 51:22.148
Ma mgbe ahụ, n'eziokwu, a na-elekọta gị nke
ọma; ma, n'ezie, dabere na nri ị na-eri, o

51:22.148 --> 51:25.199
nwere ike ka ị nwere ụkọ selenium na ụkọ zinc.

51:25.199 --> 51:27.320
Ma ihe ndị ahụ bụ naanị otú ihe si dị.

51:27.320 --> 51:35.880
Ma, n'ezie, ihe na-achị bụ ihe m na-akpọ atụmatụ Methuselah, nke
pụtara na amaara m na nri ọma abụghị naanị ihe dị mkpa nye anyị.

51:35.880 --> 51:38.800
Ị ga-atụlekwa mmekọrịta mmadụ na ibe
ya, ndị mmadụ si ele ibe ha anya ... .

51:38.800 --> 51:45.119
Ma nke a na-adị mfe mgbe unu enweghị adịghị ike ọ bụla,
n'ihi na unu na-enwe nkasiobi karị n'ime mmekọrịta unu.

51:45.119 --> 51:48.920
Ị naghị enwe nrụgide ozugbo mgbe mmadụ nwere echiche dị iche.

51:48.920 --> 51:57.599
Nke ahụ pụtara na mmekọrịta mmadụ na ibe ya dị oke mkpa;
ị ga-edozi nsogbu, kparịta ha, ma ghara ileghara ha anya.

51:57.599 --> 52:04.159
Ee, anyị niile na-eme obere egwuregwu ma
na-agbalị ka anyị nọgide na-emegharị ahụ.

52:04.159 --> 52:09.559
Ma ebe ụwa dị ọrịa nke ukwuu, anyị chọrọ ka ọ dị
ntakịrị mma, ya mere anyị nwere ebumnuche ndụ n'ụzọ eke.

52:09.559 --> 52:15.480
Ọ dịkwa ezigbo mkpa ka ị na-enwe mgbe niile ihe ị ga-eme.

52:15.480 --> 52:17.199
Daalụ nke ukwuu n'eziokwu.

52:17.199 --> 52:25.199
Ya mere, daalụ maka ịkpọ anyị ka anyị soro gị na njem gị na-atọ
ụtọ, dịka gị onwe gị siri kwuo, na maka ịkọwa ọtụtụ ihe ebe a.

52:25.199 --> 52:27.599
Daalụ nke ukwuu maka oge gị.

52:27.599 --> 52:28.719
Ee, daalụ.

52:28.719 --> 52:31.039
Ana m ekwu maka nzukọ ị na-ahazi.

52:31.039 --> 52:35.370
Aga m ekweta na mgbe m nụrụ banyere ya,
ozugbo m kwetara, ọ bụ ezie na ugbu a ana m jụ ihe

52:35.370 --> 52:37.760
ndị ọzọ niile n'ihi na m ga-ede akwụkwọ ahụ.

52:37.760 --> 52:43.932
Ma enwere m nsọpụrụ kacha elu maka ihe ị
na-eme, ma olileanya m bụ na site n'aka ndị

52:43.932 --> 52:48.119
debanyere aha m, anyị ga-ebipụtakwa ya na saịtị m.

52:48.119 --> 52:54.564
Ka anyị nweta ọtụtụ mmadụ o kwere mee ka ha sị,
"Ee, aga m ebe ahụ, aga m gwa ndị ọzọ banyere

52:54.564 --> 52:58.840
ya," ma n'olileanya na ụwa niile ga-ele gị anya.

52:58.840 --> 53:00.679
Daalụ nke ukwuu, n'eziokwu.

53:00.679 --> 53:04.519
Ma kelee nwunye gị nke ọma, karịsịa taa.

53:04.519 --> 53:05.719
Daalụ nke ukwuu.

53:05.719 --> 53:06.639
Daalụ.

53:06.639 --> 53:19.559
Mgbe ifufe na-efe gburugburu anyị ma obi abụọ bilie,
anyị na-ejide onwe anyị nke ọma ma chọta ike n' ndụ.

53:19.559 --> 53:32.159
Anyị na-eku olileanya, na-ewu àkwà
ịhụnanya, na-emepụta ọdịnihu, ụwa na-enweghị agha.

53:32.159 --> 53:43.719
Anyị na-ede akwụkwọ ọgwụ, na ha e dere: Ndụ,
ịhụnanya, nnwere onwe, nke ahụ ka ihe niile dị mkpa.

53:43.719 --> 53:50.800
Enwere ike ime ya naanị ọnụ, dịka otu.

53:50.800 --> 53:56.239
Mmụọ ọma na-adọta ibe ha n'ụzọ anwansi.

53:56.239 --> 54:03.880
Enwere ike ime ya naanị ọnụ, dị ka otu.

54:03.880 --> 54:09.539
N'ịhụnanya na udo, aka n'aka.

54:16.920 --> 54:30.000
Mgbe ụwa na-agba anyị ihe ịma aka, anyị
na-anọ ọdụ n'obi ike na okwukwe n'ime ya.

54:30.000 --> 54:42.880
Ihe ọkụ dị n'ime ọchịchịrị na-egosi anyị ụzọ isi
gbanwee ụwa; ọ dịghị mgbe ọ dị oke e mesịrị ime nke ahụ.

54:42.880 --> 54:48.159
Ihe anwansi na-agwọ ahụhụ.

54:48.159 --> 54:55.320
Anyị niile dị njikere ugbu a na mgbe niile.

54:55.320 --> 55:06.920
Anyị na-ede akwụkwọ ọgwụ, ma n'elu ha e dere: Ndụ,
ịhụnanya, nnwere onwe – nke ahụ ka ihe niile dị mkpa.

55:06.920 --> 55:14.000
Anyị nwere ike ime ya naanị ọnụ, dịka otu.

55:14.000 --> 55:19.559
Mmụọ ọma na-adọta ibe ha n'ụzọ anwansi.

55:19.559 --> 55:27.079
Enwere ike ime ya naanị ọnụ, dị ka otu.

55:27.079 --> 55:30.280
N'ịhụnanya na udo, aka n'aka.
