WEBVTT

00:00.240 --> 00:06.759
Inkomfa ye-intanethi yokukhusela abantwana ebeyiqhubeka
iintsuku ezili-16 ukusukela ngomhla wama-29 kuJanuwari 2025.

00:06.759 --> 00:11.616
Ngesiqwenga esithi: "Siyaphakama. Sikunye ngenxa yokhuseleko
lwabantwana bethu. Kuba ukhuseleko lwabantwana

00:11.616 --> 00:17.559
akuxoxiseki!" iqela lenkomfa lenza udliwano-ndlebe nabasasazi
abadumileyo ngezihloko ezahlukeneyo zokhuseleko lwabantwana.

00:17.559 --> 00:22.320
Ngeenjongo ezimbini: ukukhusela abantwana nokuxhobisa abazali.

00:22.320 --> 00:24.359
Wamkelekile, enkosi ngokuba nathi.

00:24.359 --> 00:29.600
Le vidiyo yeyomntu wonke ofuna ukuthatha inxaxheba
kukhuseleko lwabantwana nakwikamva labantwana bethu,

00:29.600 --> 00:33.000
Imiba ebikudala ingathethwa okanye icinezelwe ngoku sele ivelayo.

00:33.000 --> 00:37.759
Ubusazi na ukuba eJamani kuphela, bangaphezu
kwe-100,000 abantwana abanyamalalayo nje qho ngonyaka?

00:37.759 --> 00:41.640
... Inani lezifo zengqondo okanye
ezomzimba ebantwaneni liyanda ngokukhawuleza. […]

00:41.640 --> 00:47.280
Lixesha lokwaphula izinto ezingathethwayo
nokuqalisa intshukumo engenakunqandwa. […]

00:47.280 --> 00:51.280
Intshukumo yabazali abaphaphileyo,
abanengqondo ecacileyo, nabanesibindi.

00:51.280 --> 00:57.240
Kuba kusongelwa ikamva labantwana
bethu, kwaye ke ngoko, neloluntu luphela

00:57.240 --> 01:01.733
Akukho lula ukujongana nemiba enzima efana nokuqalisa
ubomi bezesondo kwabantwana abancinci, urhwebo

01:01.733 --> 01:05.159
lwabantwana, ukuhlukunyezwa okanye ukuxhatshazwa kwabantwana.

01:05.159 --> 01:10.120
Ukurhweba ngabantu ngoku kungenisa imali
eninzi kunokurhweba ngeziyobisi okanye ngezixhobo.

01:10.120 --> 01:16.480
Zinto ezinzima ezo, akunjalo? Zonke iinkohliso
nobuqhetseba ehlabathini, kwaye konke oko kungani?

01:16.480 --> 01:22.130
Ii-interviews zifumaneka simahla iiyure ezingama-24
ngosuku lokusasazwa lwazo kwaye zibonelela ngeendlela

01:22.130 --> 01:25.879
ezahlukeneyo zokusombulula kwiinkalo ezahlukeneyo zemfundo.

01:25.879 --> 01:30.931
Ngenkxaso-musa yeqela lenkomfa, i-Kla.TV iyakwazi
ukunika umboniso okwangaphambili ngokukhulula olu

01:30.931 --> 01:34.560
dliwano-ndlebe lulandelayo ngokukodwa ngexesha lenkomfa:

01:34.560 --> 01:38.200
UGqirha Michael Nehls kumxholo othi: "Ubuxoki belithium".

01:38.200 --> 01:42.879
ILithium njenge-elementi efumaneka kancinci emzimbeni
inokukhusela kwisifo se-Alzheimer, ukudandatheka, njl.

01:42.879 --> 01:47.840
EYurophu, ivaliwe njengesongezelelo sokutya,
kodwa i-aluminiyam enetyhefu iyavunyelwa

01:47.840 --> 01:52.540
kwimimuncumuncu yabantwana – yintoni engahambi kakuhle apha?

01:55.359 --> 01:58.640
Namkelekile, babukeli
abathandekayo, kwiNkomfa yoKhuselo lwaBantwana.

01:58.640 --> 02:03.230
Kuyavuyisa ukuba nibe nathi kwakhona kulo
mbandela ubalulekileyo, kuba sikunye simi simanyene

02:03.230 --> 02:06.439
ngenxa yokhuseleko nokhuselo lwabantwana bethu.

02:06.439 --> 02:09.199
Namhlanje, ndinomntu okhetheke kakhulu nam.

02:09.199 --> 02:12.199
Ndiziva ndihloniphekile ngokwenene kuba uthathe ixesha.

02:12.199 --> 02:17.479
Okwangoku ubhala incwadi entsha kwaye ixesha lincinci kakhulu.

02:17.479 --> 02:20.960
Gqirha Michael Nehls, wamkelekile.

02:20.960 --> 02:23.479
Ewe, molo Nkosazana Feist. Ndimvuyiswe kakhulu kukuba undimemile.

02:23.479 --> 02:27.919
Nam ndiziva ndiwongekile kuba ndikholelwa ukuba le
nto nisebenza kuyo ngumba obaluleke kakhulu-kakhulu.

02:27.919 --> 02:32.400
Kwaye ukuba ndingaba negalelo kuloo nto,
nokuba lincinci nje, ndiyavuya kakhulu.

02:32.400 --> 02:34.919
Ewe, kwabo bambalwa bangakaziyo.

02:34.919 --> 02:39.039
Ungugqirha, ingcali yezofuzo
zemolekyuli, kwaye ungumbhali othengisa kakhulu.

02:39.039 --> 02:43.753
Phakathi kwezinye izinto, bazibandakanya
ngokunzulu ekusebenzeni kwengqondo

02:43.753 --> 02:47.879
nakwiimpembelelo zezinto zale mihla kwimpilo yethu yengqondo.

02:47.879 --> 02:52.960
Ubhale incwadi ethi "Ingqondo Efundiswe
Iingcinga Ezithile," "Ubuqhetseba BeLithium."

02:52.960 --> 03:00.119
Kwaye ngokusisiseko uveza indlela iingcinga zethu
ezilawulwayo ngayo kunye nendima ebaluleke kakhulu

03:00.119 --> 03:04.919
edlalwa yile elementi incinci kukuqina kwengqondo yethu.

03:04.919 --> 03:12.419
Nengxoxo yanamhlanje enkomfeni iza kugxila ekubeni
zithetha ntoni ezi ziphumo kubantwana bethu,

03:12.419 --> 03:17.240
nendlela esinokubaxhasa ngayo kakuhle ekukhuleni kwabo.

03:17.240 --> 03:19.719
Enkosi kakhulu ngokuba lapha.

03:19.719 --> 03:21.400
Ewe, enkosi kakhulu kwakhona ngesimemo.

03:21.400 --> 03:26.479
Ngoko ke ewe, incwadi ethi "The Lithium
Conspiracy" ayikabhalwa; ndisayisebenza ngoku.

03:26.479 --> 03:27.719
Andikayipapasha loo nto okwangoku.

03:27.719 --> 03:31.960
Kucwangciselwe ukuba ikhutshwe phakathi kuMeyi 2025.

03:31.960 --> 03:37.960
Ngoko ke kusekhona phambi kwethu, kuza kuthatha ixesha
elincinci, iinyanga ezimbalwa, kodwa ndibhala kakhulu.

03:37.960 --> 03:44.896
Kwaye umxholo ongundoqo wale ncwadi kukuba ndizama, okanye
mandithi ndiqinisekile, ndinokungqina, ndikhe ndangqina

03:44.896 --> 03:52.560
ngokwenene, ukuba ilithiyam ibalulekile. Isahluko esifanelekileyo
sele sibhaliwe, sinamaphepha aphantse abe li-100 ubude.

03:52.560 --> 03:57.560
Kwaye ndisoloko ndibuzwa ngale nto kwiintetho,
kuba ndinikezele ngeentetho ezininzi ngalo mbandela.

03:57.560 --> 04:00.240
Kwaye ndisoloko ndibuzwa, kuthekani ngabantwana?

04:00.240 --> 04:02.520
Ngaba kubalulekile nakubantwana?

04:02.520 --> 04:07.080
Ndithi, kulungile, ayiyohlobo olwahlukileyo.

04:07.080 --> 04:08.919
Ngoko ke kubalulekile.

04:08.919 --> 04:12.822
Kwaye kuyathakazelisa, eneneni, kuba xa
ndisithi ivithamini C ibalulekile, akukho mntu

04:12.822 --> 04:15.439
uya kucinga ukongeza, "ewe, nkqu nakubantwana."

04:15.439 --> 04:24.519
Kodwa ilithiyam intsha, ingcinga yokuba ingabaluleka
kwaye, njengoko ngoku ndingqina encwadini, ibaluleke kakhulu.

04:24.519 --> 04:32.839
Kwaye kuya kubangela utshintsho olukhulu
kuba kubaluleke kakhulu kwimpilo yengqondo.

04:32.839 --> 04:40.680
Igama elithi inguquko likwangelo, iLithium
Revolution, lothotho lweentetho esisandul' ukuzicwangcisa.

04:40.680 --> 04:47.169
Ngoko ke siza kutyelela izixeko ezikhulu ezilishumi emva
kwezihlandlo ze-Ista ngo-2025, ngaxa

04:47.169 --> 04:53.439
lithile ekupheleni kuka-Epreli, size
sibhengeze olu tshintsho lukhulukhulu lwelithium.

04:53.439 --> 04:58.198
Ngoko ke, yiloo nto ngokuyintloko ngaloo mini,
ngaloo mihla ndiyathemba ukuba nencwadi yam iya kubakho,

04:58.198 --> 05:01.319
ndishwabana iminwe ukuba yonke into ihambe kakuhle.

05:01.319 --> 05:05.120
Kodwa kumalunga nokubonisa ukuba ilithiyam ibalulekile.

05:05.120 --> 05:12.759
Kwaye ngokwenene yenye yezinto ezadalwa kamsinya emva kokudala.

05:12.759 --> 05:18.680
Ngoko ke, nokuba uyakholelwa kwi-Big Bang okanye
hayi, ngaxa lithile, ihlabathi laidalwa, masithi.

05:18.680 --> 05:23.795
Kwaye kwimizuzu embalwa emva kokudaliswa,
kucatshangelwa ukuba, ngokwentlalo-mzimba kuphela,

05:23.795 --> 05:27.360
ilithiyam yadalwa yaza yagcwala kwindalo iphela.

05:27.360 --> 05:33.367
Yenye yezinto ezimbalwa emizimbeni yethu
engaveli kuthuli lweenkwenkwezi, kodwa yay sele

05:33.367 --> 05:37.040
ikho kwasekuqaleni, naphambi kweenkwenkwezi.

05:37.040 --> 05:41.600
Kwaye yayikwabalulekile kwimvelaphi yobomi.

05:41.600 --> 05:50.750
Ngoko ke, naphambi kokuba kubekho ubomi beseli, xa sasisathetha
ngoko kubizwa ngokuba yi-RNA world, apho kwakukho ii-nucleic

05:50.750 --> 06:00.122
acids ezifana ne-DNA, imathiriyeli yethu yemfuzo, kwakukho ne-RNA,
esiyazi ngayo kwi-SARS-CoV-2, umzekelo, nakwizintsholongwane

06:00.122 --> 06:04.399
ze-RNA, ezinemathiriyeli yemfuzo eyenziwe nge-RNA.

06:04.399 --> 06:16.571
Kwaye kuthathwa ngokuba i-RNA yayiyeyona yunithi yokuqala
yolwazi, umphethem-lwazi wokuphinda-phinda iimolekyuli, ezathi

06:16.571 --> 06:23.319
ke kamva ngaxa lithile zaba sisiseko sobomi beseli, masithi.

06:23.319 --> 06:25.759
Kwaye kuthiwa nelithium ibe negalelo koku.

06:25.759 --> 06:30.240
Ngoko ke ibe yimfuneko ukusukela ekuqaleni kobomi.

06:30.240 --> 06:35.199
Kwaye into engaqhelekanga yeyokuba abantu
abayiqondi le ngqikelelo ibaluleke kangaka.

06:35.199 --> 06:43.000
Ngaphandle kobungqina obucacileyo, kwincwadi yam
kuphela ndiqikelele izifundo zenzululwazi ezilikhulu

06:43.000 --> 06:48.079
elinye ezingqina ukubaluleka kwalo, ingakumbi kwingqondo.

06:48.079 --> 06:57.418
Kwaye xa ujonga zonke izifo ezibangelwa kukunqongophala
kwelithiyam, ndithetha ngelithiyam ebalulekileyo apha, hayi lolo

06:57.418 --> 07:04.249
hlobo lusetyenziselwa unyango, eneneni oku kube yingxaki
ekuqondeni, kuba ke wazi kuphela ngesi

07:04.249 --> 07:11.560
silungiso sonyango selithiyam, ubukhulu becala
kwinto eyaziwa ngokuba sisifo se-bipolar.

07:11.560 --> 07:21.720
Kwaye amlinganiselo asetyenziswayo, lawo amayeza,
aphezulu kakhulu kangangokuba sele ekwinqanaba lobutyhefu.

07:21.720 --> 07:24.879
Yiyo loo nto ilithiyam isaziwa nje njengeyinyumba.

07:24.879 --> 07:33.005
Kodwa xa ubona indlela kwanemilinganiselo encinci kakhulu,
umahluko omncinci kakhulu emanzini okusela, onokuba nefuthe

07:33.005 --> 07:40.788
ngayo—umzekelo, ukuba unethamsanqa lokuhlala kwindawo apho kukho
ilithium eninzi kancinci emanzini okusela, ngoko

07:40.788 --> 07:48.000
abantwana abakhulela apho kuncinci kakhulu
amathuba okuba babe nesifo sengqondo kamva ebomini.

07:48.000 --> 07:52.133
Kwaye oko kuyanduluka ngokwenene ukusuka kwiingxaki
zengqondo ezibangelwa yinkathazo neziqhwithi

07:52.133 --> 07:55.519
zokuxhalaba ukuya kwisifo se-bipolar kunye ne-schizophrenia.

07:55.519 --> 08:02.160
Kwaye into efanayo kuyo yonke le migulo
yinto ebizwa ngokuba yi-neuroinflammation.

08:02.160 --> 08:12.995
Kwaye oku kuvuvukala kwengqondo yinto eyenzeka phantse
kuzo zonke ezi zifo, eziqala kwi-autism zize

08:12.995 --> 08:20.480
zifikelele kwi-Alzheimer's, ngoko ke ziquka ubomi bomntu bonke.

08:20.480 --> 08:27.975
Kwaye zonke ezi zifo zichaphazela impilo yethu yengqondo kwaye
ekugqibeleni inkqubo yethu yokhuselo

08:27.975 --> 08:36.039
lwengqondo, njengoko ndiyibiza, oko kukuthi, isakhono
sethu sokumelana nemeko-bume nokukhula nokuzihlola.

08:36.039 --> 08:41.873
Inkqubo yokhuselo lwengqondo—xa ilahlekelwa yinkonzo
yayo ngenxa yokunqongophala kwe-lithium, ndiyibiza

08:41.873 --> 08:45.480
ngokuba yi-syndrome yokunqongophala kokhuselo lwengqondo.

08:45.480 --> 08:50.164
Kwaye loo nto ngokwenene ligama elibandakanya
iintlobo ngeentlobo zezifo ezifunyaniswa

08:50.164 --> 08:53.759
ngugqirha, ukusukela kwi-autism ukuya kwi-Alzheimer's.

08:53.759 --> 09:01.788
Kodwa hayi kuphela izifo ezicacileyo zengqondo
okanye ezonakalisa imithambo-luvo, kodwa kwakhona

09:01.788 --> 09:07.559
i-neuroses, iindidi zokuxhalaba, umzekelo, okanye i-ADHD.

09:07.559 --> 09:14.840
Asikokuba ezi zifo zinemizila eyahlukileyo, kodwa ukunqongophala
kwelithiyam kunyusa kakhulu amathuba okuziphuhlisa.

09:14.840 --> 09:23.960
Noko ke, uyazi kakuhle njengam ukuba sidinga indlela ehlelekileyo
kwaye akufuneki siyithathe i-lithium njengonyango ngeli xesha.

09:23.960 --> 09:27.960
Oko kungaba yintlekele enkulu.
Oogqirha abaliqela sele bendibonise oku.

09:27.960 --> 09:36.399
ILithium ibalulekile, kwaye inomdla ngokukodwa kanye kuba
isaqala ukuqondwa, into endizama ukuyazisa kwihlabathi.

09:36.399 --> 09:47.960
Kodwa olu vuyo olugqithisileyo oluza ne-lithium
akufanelanga lufihle into yokuba ayisiyiyo yonke into engumuthi.

09:47.960 --> 09:51.559
Yeyenye nje inkululeko abantu abajongene nayo.

09:51.559 --> 09:59.519
Kwaye ukuba ngenene ufuna ukufumana isiphumo
esivakalayo, kufuneka ujonge zonke iziphene.

09:59.519 --> 10:08.984
Kwaye ezi azifumaneki ekutyeni kuphela, zifumaneka ke
ngoko nakuzo zonke iinkalo zobomi, nokuba

10:08.984 --> 10:15.759
yintsebenziswano nabantu, intsingiselo yobomi, okanye umthambo.

10:15.759 --> 10:21.519
Zonke ezi zinto zidlala indima kwaye yonke into
ibalulekile xa kuziwa ekudumbeni kwemithambo-luvo.

10:21.519 --> 10:24.440
Ewe, sibuyele kwilithium kwakhona.

10:24.440 --> 10:35.403
Ewe, yintoni efika engqondweni... kuza ingcinga yokumangaliswa,
kuba xa uthi ilithiyam ngokwenene... ... ingakumbi xa ucinga

10:35.403 --> 10:44.510
ngokwenkqubo kwaye uqikelele ukuba ibiyenye yezinto zokuqala kule
planethi, ukuba utshintshela loo nto,

10:44.510 --> 10:53.720
unokuyiqonda kakuhle... kulungile, ukubaluleka
kokuthetha kwayo kubomi nasekuphuhlisweni komntwana.

10:53.720 --> 10:56.240
Kuba, njengoko utshilo, kubaluleke ngokwenene.

10:56.240 --> 11:02.399
Kwaye kulapho ke yahluka khona kwezinye
izinto, kuba yenye yezokuqala, masithi.

11:02.399 --> 11:10.120
Oko kuthetha ukuthi, ngokwesiseko, umntu angathi, ngenxa
yokuba inkomfa ikwatyhutyha kakhulu ukukhulelwa nokubeleka.

11:10.120 --> 11:15.279
Singenza ntoni ukuqinisekisa
ukuba sizala abantwana abasempilweni?

11:15.279 --> 11:23.638
Oku kuthetha ukuba umntu angathi ukuba umfazi okanye abazali
bafuna ukukhulelwa kwaye sele besebenzisa i-lithium,

11:23.638 --> 11:31.332
beyisebenzisa kwezi zinga ziphantsi kakhulu, kolu luhlu luncinci
kakhulu, njengoko usitsho, ayiyotyhefu,

11:31.332 --> 11:38.399
kodwa incinci ngokwenene, ukuba oku kungakuba
luncedo kumntwana okanye kumntwana okwazalwayo.

11:38.399 --> 11:40.320
Ungaphawula ngaloo nto?

11:40.320 --> 11:43.080
Ewe, isebenza ngokuthe ngqo nangokungathanga ngqo.

11:43.080 --> 11:49.600
Ngoko ke, ewe, kubalulekile kumntwana kuba siyazi oko, kwaye
yiyo loo nto kubaluleke kakhulu kwinkqubo yokhuselo lwengqondo.

11:49.600 --> 11:55.443
Inkqubo yokhuselo lwengqondo isekelwe kubuchule beziko lethu
lenkumbulo yobomi bethu, njengoko ndichazile

11:55.443 --> 12:01.120
ngokweenkcukacha kwiintetho neendudumo
ezahlukeneyo kuzo zonke iincwadi zam, phantse kuzo zonke.

12:01.120 --> 12:07.065
Kwaye kwakhona, oku kusekelwe kubuchule
be-hippocampus, iziko lethu lenkumbulo yobomi bethu,

12:07.065 --> 12:10.399
bokuvelisa iiseli ezintsha zengqondo yonke imihla.

12:10.399 --> 12:17.750
Le yindlela esisiseko esikhusela kwi-Alzheimer's, kodwa
ikwasinika isakhono sokucingisisa, ukuba nenkumbulo elungileyo

12:17.750 --> 12:24.230
kubo bonke ubomi bethu, nokumelana noxinzelelo, nto leyo
ibaluleke kakhulu, nakukukhula komntwana, ukuze

12:24.230 --> 12:28.840
singakhawulezi ukwenza iimpazamo zengqondo xa kukho uxinzelelo.

12:28.840 --> 12:35.519
Kwaye, ewe, umdla wokwazi, obaluleke kakhulu ukuze
sifunde kwaye sibe nomnqweno wokufunda kwasekuqaleni.

12:35.519 --> 12:38.822
Kwaye oku kusebenza kubo bonke ubomi bethu, siqala
ebuntwaneni, kodwa nasekubeni ngabantu abadala, kwaye

12:38.822 --> 12:41.159
ngaphezu kwako konke, nasekubeni ngabantu asebekhulile.

12:41.159 --> 12:47.720
Kwaye le nkono ye-hippocampus yokuvelisa iiseli ezintsha, eyaziwa
ngokuba kukwanda kweeseli ezintsha

12:47.720 --> 12:55.320
zemithambo-luvo, ukuphindaphindeka kweeseli zemithambo-luvo,
ifuna into ebizwa ngokuba yintsebenzo ye-telomerase.

12:55.320 --> 12:59.992
Oku kuthetha ukuba ngalo lonke ixesha iseli
yahlukana, iikhromosomu ziba mfutshane

12:59.992 --> 13:03.559
kancinci ngenxa yenkqubo yemolekyuli yebhayoloji.

13:03.559 --> 13:09.435
Kwaye xa kancinci kancinci belahlekelwa
bubufutshane babo, okanye bubude babo, masithi, kufika ixesha

13:09.435 --> 13:12.879
elibizwa ngokuba yi-Heflig minimum okanye i-maximum.

13:12.879 --> 13:15.720
Oku kuthetha ukuba iiseli zinohlobo
oluthile lwewotshi yangaphakathi.

13:15.720 --> 13:25.002
Kwaye xa iiseli zibe zahlukene ngokwaneleyo, masithi, kwaye iincam
azisoloko zilungiswa, oku kunciphisa inani lemijikelo yeeseli,

13:25.002 --> 13:29.720
masithi, kwaye ekugqibeleni kunciphisa amandla ezi seli okuzala.

13:29.720 --> 13:36.399
Zide zife ngenxa yokuba oku kukhokelela
ekuphazamisekeni kokusebenza kweeseli.

13:36.399 --> 13:43.823
Nye i-telomerase, kuba i-telos ithetha isiphelo kwaye i-smeros
yinxalenye kunye namacandelo esiphelo, akhoyo

13:43.823 --> 13:51.080
kwinkqubo yomzimba wethu, oko kukuthi
i-telomerase, kwaye anokuthi alungise ezi ziphelo kwakhona.

13:51.080 --> 13:55.440
Kwaye siyazi ukuba i-telomerase iphenjelelwa yi-lithium.

13:55.440 --> 14:03.519
Yiyo le nto, umzekelo, eyona lithium
ingako engqondweni ifunyanwa kwi-hippocampus.

14:03.519 --> 14:08.639
I-hippocampus yindawo yengqondo eqokelela ilithiyam.

14:08.639 --> 14:17.759
Kutheni? Kuba inesiqwenga seeseli zomthambo-luvo
ekufuneka zihlale zanda ukuze sigcine amandla ethu engqondo.

14:17.759 --> 14:25.474
Kwaye le nkqubo, apho isicwili esikhulayo sinomsebenzi ophezulu
we-telomerase kodwa kwakhona kufuneka i-lithium eninzi

14:25.474 --> 14:30.836
ukuyigcina, ayisebenzi kubantu abadala,
umzekelo kwi-hippocampus, kodwa iyasebenza

14:30.836 --> 14:35.360
ebantwaneni, ebantwaneni abakhulayo, nakwisidalwa siphela.

14:35.360 --> 14:40.752
Ngoko ke kwiminyaka engama-20 eyadlulayo, kwiminyaka
engama-30 eyadlulayo, kwakusele kumiselwe ukuba

14:40.752 --> 14:43.919
isixa se-lithium siphezulu kakhulu kwi-embryo, nakwisisu.

14:43.919 --> 14:46.159
Kwenzeka ukugcwala kweLithium.

14:46.159 --> 14:51.897
Oku kuthetha ukuba umzimba uyazi ukuba iiseli ngoku kufuneka
zihlangabezane nokwahlukana okukhulu, kwaye

14:51.897 --> 14:57.799
akukho mntwana usakhulayo obengakhula abe
ngumntwana ukuba olu kwahlukana kweeseli belungasebenzi.

14:57.799 --> 15:03.374
Umzekelo, kuvavanyo lwezilwanyana – olunokwenziwa
ngokunyanisekileyo kwizilwanyana kuphela, apho kunokuthetheleleka

15:03.374 --> 15:10.039
khona, masithi – kwiminyaka engama-30 okanye engama-40
eyadlulayo, isixa selithium ekutyeni kwezilwanyana sathotywa nje.

15:10.039 --> 15:19.192
Kwaye abantwana abathi... Kaloku, izizalo, benza oko
ngamagundane, ngamakhondlo, nangamaxhama, kwaye izizalo

15:19.192 --> 15:29.460
zazincinci kakhulu, nabantwana abazalwayo babencinci kakhulu,
kwaye ithuba lokuba baphile unyaka wabo wokuqala wobomi lahliswa

15:29.460 --> 15:39.879
nge-50, i-60, kwezinye iimeko i-80, I-90 pesenti, kuxhomekeke
ekubeni ilahleke kangakanani na imlinganiselo yelithium.

15:39.879 --> 15:42.774
Ayizange yehliselwe kwinani elingaphantsi;
ngokobuchwepheshe, loo nto ibingenzeki kuba ilithium

15:42.774 --> 15:44.519
ifumaneka kuyo yonke indawo ngemilinganiselo emincinci.

15:44.519 --> 15:53.200
Kodwa ukuncipha bekucace gca kangangokuba olu
phononongo lwakhokelela kwisigqibo sokuba kubaluleke ngokwenene.

15:53.200 --> 15:57.799
Kwaye akukho sizathu kwaphela
sokucinga ukuba ayisabalulekanga ebantwini.

15:57.799 --> 16:07.039
Oku kuthetha ukuba ikwayimfuneko ekuphuhlisweni komntu,
nasesisibelweni, kwaye ke, nasemva kokuba umntwana ezalwe.

16:07.039 --> 16:12.223
Yeyiphi isizathu sesibini sokuba kubaluleke kangaka?
Nditshilo ngokuthe ngqo nangokungathanga ngqo, ngokuthe ngqo

16:12.223 --> 16:15.360
kanye ngoku... Esiswini, kodwa nangokungathanga ngqo kananjalo.

16:15.360 --> 16:21.991
Kuba, ewe, kumfazi okhulelweyo, ngazo zonke iinkxalabo malunga
nokuba ingaba yonke into iza kuhamba kakuhle na ngomntwana

16:21.991 --> 16:25.320
notshintsho lwemisebenzi, ubomi banokuphazamiseka kancinci.

16:25.320 --> 16:31.689
Ewe kona, konke oku kutsha, kwaye ukuze ufumane
amava ezinto ezintsha ngokuzimisela nangesibindi,

16:31.689 --> 16:35.519
ufuna inkqubo yokhuselo lwengqondo esempilweni.

16:35.519 --> 16:42.159
Kwaye ukuba kukho ukunqongophala kokwanda
kwi-hippocampus, i-lithium ayisiyiyo yodwa into edlala indima.

16:42.159 --> 16:45.480
Ndibhale incwadi epheleleyo
enesihloko esithi Uguquko Lwe-oyile Yee-algae.

16:45.480 --> 16:47.879
Ukuba unqongophele kwi-omega-3, uya kuba nengxaki efanayo.

16:47.879 --> 16:54.120
Ngoko ke, akukho zondlo zibalulekileyo
i-hippocampus enokuphila ngaphandle kwazo.

16:54.120 --> 16:58.399
Kodwa ilithiyam yenye yazo. Kwaye
ilithiyam yenye eyona isisiseko kakhulu.

16:58.399 --> 17:06.110
Ukuba loo nto ayikho, ke siba nokungasebenzi kakuhle kwezinto
eziphilayo zemolekyuli, mandithi njani, kwi-hippocampus,

17:06.110 --> 17:14.079
nto leyo ngakolunye uhlangothi enciphisa ukwanda kwezi
seli kwaye ngakwelinye ilonyusa ukudumba kwemithambo-luvo.

17:14.079 --> 17:23.605
Omnye umntu, masithi, sele ekulungele ukudumba, kwaye nasiphi na
isiganeko esinengcinezelo kancinci sibangela ukudumba

17:23.605 --> 17:29.880
okugqithisileyo, nto leyo ekhokelela
ekukhululweni kwezinto ezithi, ngelishwa, zonke

17:29.880 --> 17:34.400
zidlule kwisibeleko ziye kufika kumntwana okhulayo.

17:34.400 --> 17:42.440
Kwaye ke, ngokuqinisekileyo, ikwaqinisekisa ukuba
ukwanda kweeseli kuthintelwa kwingqondo yomntwana.

17:42.440 --> 17:48.832
Oku kuthetha ukuba sinemijikelo emibini yobubi
apha, enokwaphulwa lula, okanye mandithi,

17:48.832 --> 17:53.839
enokuthintelwa ngokuqinisekisa unikezelo olwaneleyo lwelithium.

17:53.839 --> 17:55.880
Kwaye okwaneleyo akukho kuninzi.

17:55.880 --> 18:01.519
Encwadini yam, ngoku ndinike iziqikelelo
ezisekelwe koko kuphakanyiswa yinkqubo yonke yophando.

18:01.519 --> 18:06.960
Kwaye ndicinga ukuba imiligram enye, engumawaka
wesihlanu wegrem, ibingayi kubonakala

18:06.960 --> 18:10.640
kwancinci kwincam yecephe ukuba ibiyilithiyam emsulwa.

18:10.640 --> 18:14.799
Kunzima ukubona ngeliso elibukhali. Akufani nentwana yetyuwa.

18:14.799 --> 18:18.200
Imiligram enye mhlawumbi yanele.

18:18.200 --> 18:25.436
Siyazi ukuba imilinganiselo yemicrogram, oko kukuthi isigidi
sesinye saloo mbalo, yanele ukubangela isiphumo. Umzekelo, ukuba

18:25.436 --> 18:31.283
usela ilitha enye nje yamanzi okusela aqulethe iimicrogram
ezimbalwa ezingaphezulu kunakwelinye ilali

18:31.283 --> 18:36.960
apho, ngamabona-ndenzile, mhlawumbi kukho
ilithium encinci kancinci emanzini okusela.

18:36.960 --> 18:43.630
Umahluko mkhulu kakhulu, ukusuka kwidipreshini ukuya kwi-ADHD...
Oku kukwenza ungabi sesona sizolo

18:43.630 --> 18:51.279
ngokwasengqondweni. Ubundlongondlongo phakathi kwabantu abatsha,
kude kuye nakwixesha elilindelekileyo lokuphila.

18:51.279 --> 18:53.079
Umahluko ngawemicrograms embalwa nje.

18:53.079 --> 19:02.255
Oko kuthetha ukuba sithetha ngokwenene ngemilinganiselo encinci
kakhulu ekumgama wamakhulu eekhilomitha. Enyanisweni ndinegraph

19:02.255 --> 19:08.386
encwadini yam apho ndisebenzisa iilogarithm
ukubonisa umgama ophakathi kwedosi ebalulekileyo

19:08.386 --> 19:11.920
kunye nedosi yonyango ekoyikwa ngumntu wonke.

19:11.920 --> 19:19.575
Kwaye nangona umda obalulekileyo ububanzi obungamacentimitha
ambalwa kuphela, masithi, umda wedosi yilapho sikuyo

19:19.575 --> 19:26.350
ngokupheleleyo, ewe, yonke into ilungile. Yiloo nto
siyidingayo. Ukuze ke sicwangcise umda wonyango,

19:26.350 --> 19:30.319
ndikwii-kilomitha ezimbini okanye ezintathu ngasekunene.

19:30.319 --> 19:35.046
Kwaye ngenxa yokuba incwadi yam ayibanzi
kangangeekhilomitha ezintathu, kwafuneka ndisebenze ngendlela

19:35.046 --> 19:38.200
ye-logarithm ukuze ndikwazi ukufaka yonke into kwigrafu enye.

19:38.200 --> 19:43.039
Oko kuthetha ukuba sikude kakhulu kumlinganiselo obulalayo.

19:43.039 --> 19:47.680
Kwaye iziphumo kumntwana zineenzuzo kakhulu, kakhulu, kakhulu.

19:47.680 --> 19:55.595
Xa usitsho ngolo hlobo, into yokuqala efika engqondweni
yeyokuba bambalwa kakhulu abantu abayaziyo nantoni na malunga

19:55.595 --> 19:59.559
nophuhliso lweeseli okanye ukuba zezintoni na kanye ezi seli.

19:59.559 --> 20:05.440
IMitochondria isenokuba ligama elidumileyo ngoku, kodwa
ekugqibeleni phantse akukho mntu uyaziyo ukuba ithetha ntoni.

20:05.440 --> 20:08.400
Akukho mntu waziyo nge-telomerase nayo.

20:08.400 --> 20:15.880
Oku ngokwenene kulwazi olubalulekileyo
kubomi bethu, ewe, kulwazi olubalulekileyo.

20:15.880 --> 20:22.313
Ngoko ke, ngokwenene, oku akwaziwa kakhulu, kwaye
ngokuqinisekileyo akwaziwa ukuba, njengoko usitsho,

20:22.313 --> 20:32.039
ikwanazo nezi zinto zincinci ezibalulekileyo, umzekelo,
okanye, njengoko usitsho, izinto ezibaluleke kakhulu.

20:32.039 --> 20:34.200
Yintoni ethintela oko?

20:34.200 --> 20:37.160
Ngoko kutheni olu lwazi lungafumaneki?

20:37.160 --> 20:44.125
Kaloku, ingakumbi xa kukhankanywa ilithium,
oko kungathetha isiqabu esikhulu kakhulu kunye

20:44.125 --> 20:48.559
neenzuzo ezinkulu kwezempilo kubo bonke abantu.

20:48.559 --> 20:54.077
Ewe, ngokuqinisekileyo. Ndithetha ukuthi, uMnu Schellenberg,
unugqirha wabantwana, uChristian Schellenberg, othe

20:54.077 --> 20:57.680
mhlawumbi naye uza kuvela kwinkomfa nawe, masithi, njengengcali.

20:57.680 --> 21:07.000
Umhlobo wam osenyongweni, naye osebenzisa i-lithium
kubantwana, uthi iziphumo azibonayo azikholeleki.

21:07.000 --> 21:14.200
Kwaye akayisebenzisi ilithiyam apha
njengonyango, uzama nje ukulungisa ukunqongophala.

21:14.200 --> 21:18.880
Kwaye oko kuphela kwanele ukufezekisa iziphumo ezikhulu kakhulu.

21:18.880 --> 21:26.885
Kwaye sobabini siyavumelana ukuba ayibalulekanga kuphela
kubantwana abangena neengxaki zokuziphatha

21:26.885 --> 21:34.599
ngoku, kodwa iyatshintsha ubomi buntu
bonke, kuquka nabantwana abangekabonisi ngxaki.

21:34.599 --> 21:41.160
Ukwanaso nesifaniso esihle kangaka,
endisifake ngoku encwadini, kambe, ngemvume yakhe.

21:41.160 --> 21:47.200
Uthi... Kufana nokukhwela ibhayisekile enethayara
ethe phantsi, okanye mandithi, ephantse yaphantsi.

21:47.200 --> 21:56.599
Uyabambelela kwizinto eziphathekayo... Uphila ngaloo ndlela, kodwa
wena nje... Kuyadinisa kancinci ngakumbi. Kwaye iyasebenza.

21:56.599 --> 22:03.796
Ewe, kunjalo, kodwa ingxaki yeyokuba, ukuba kukho umngxuma
endleleni, ungene ngawo ngebhayisikile yakho, kwaye ndiyazi oku

22:03.796 --> 22:09.400
ngokwam kuba ndikhwela ibhayisikile kakhulu, uze
ufumane into ebizwa ngokuba yi-snake bite kuba

22:09.400 --> 22:14.000
ibhayisikile ibetha i-rim. Emva koko ithayara iyaphalala.

22:14.000 --> 22:18.279
Kwimeko embi kakhulu, usenokude uwe uze ubethe intloko.

22:18.279 --> 22:25.373
Ngoko ke, xa uyicinga njengesikweko, kuvela ngequbuliso umzuzu,
isiganeko esithile ebomini bakho, apho

22:25.373 --> 22:32.160
ungasakwazi ukuqhubeka unethayara ethe tyaba, apho
uxinzelelo lwaba lukhulu kakhulu uze udanile.

22:32.160 --> 22:38.072
Uze ke ube nesifo sokuxhalaba, ude udandatheke
okanye, ukuba wawa, ngokomfuziselo nje kuphela,

22:38.072 --> 22:43.279
ube nesifo soxinzelelo lwasemva kwesiganeko esibi.

22:43.279 --> 22:50.779
Kwaye yiyo loo nto kungempilo kwaphela ukuhamba ebomini unezi
nkxalabo, nokuba awukaguli kakhulu

22:50.779 --> 22:58.240
okwangoku kwaye awukaboni nogqirha, masithi.
Ndikholelwa ukuba wonke umntwana angaxhamla koku.

22:58.240 --> 23:01.079
Noko kunjalo, ukuba kuphela kuhlala kwimeko yokuswela.

23:01.079 --> 23:10.390
Kodwa oko kunokwenzeka kakhulu, kakhulu ukuba awuhlali kwi-Andes,
kumantla eChile okanye kumantla e-Argentina, apho ngokwenene

23:10.390 --> 23:18.103
usebenzisa iimiligram ezine, ezintlanu, ukuya kwezilishumi
zelithium ngosuku, nto leyo engaphezulu kakhulu kunoko

23:18.103 --> 23:24.519
kufunekayo, kuba yindawo yeentaba-mlilo kwaye
ilithium ayikahlanjwa ngamanzi kuyo yonke imbali

23:24.519 --> 23:28.359
yeMhlaba yezigidi okanye zeebhiliyoni zeminyaka.

23:28.359 --> 23:36.055
Kodwa kwiingingqi ezifana neYurophu, umzekelo, phantse azikho
iingingqi ezityebileyo ngelithium, ngaphandle kokuba, umzekelo,

23:36.055 --> 23:42.458
ubala iTenerife, endingaqinisekanga nokuba ungayithatha
njengenxalenye yeYurophu. KwiZiqithi zaseCanary,

23:42.458 --> 23:49.319
amanqanaba elithium aphezulu kakhulu ekutyeni
nasemanzini aselwayo ngenxa yentshukumo yeentaba-mlilo.

23:49.319 --> 23:51.359
Ewe.

23:51.359 --> 23:59.628
Ukhankanye ukumelana neemeko kwaye ngoku usebenzise le
ngqikelelo, ungakhange uthi, njengoko nawe watshoyo, ukuba

23:59.628 --> 24:08.921
ilithium iyakwazi ukuphilisa yonke into. Singakucingela na ukuba
xa sisebenzisa ilithium, phakathi kwezinye izinto – ukhankanye

24:08.921 --> 24:17.849
ne-omega-3, umzekelo – kukho nezinye izinto ezinegalelo, kodwa xa
siyisebenzisa, iphucula amandla ethu okujongana nemiqobo

24:17.849 --> 24:26.337
neengxaki kwaye, njengoko usandul' ukukhankanya, isifo
soxinzelelo lwasemva kwesiganeko esibi (post-traumatic stress

24:26.337 --> 24:35.265
disorder), umzekelo, ngoko ke nakwiimeko ezinzima kakhulu okanye
iziphumo zazo, xa sizifumana sikuzo, i-lithium ngokwenene

24:35.265 --> 24:44.799
isenza isiseko, phakathi kwezinye izinto, esenza sikwazi
ukumelana nayo yonke into ngcono, neengxwabangxwaba zobomi?

24:44.799 --> 24:50.589
Ewe, ngokuqinisekileyo. I-lithium ngokwenene...
Ndisandul' ukugqiba isahluko kwaye ndiyibiza

24:50.589 --> 24:54.279
i-lithium njenge-vagus nerve phakathi kwe-trace elements.

24:54.279 --> 25:01.319
Ngokomgaqo, yonke inkqubo yethu ithotywa kancinci yilithium.

25:01.319 --> 25:08.319
Kodwa yinkqubo esebenza ngokugqithisileyo, kwaye kungekuphela nje
kwicandelo leengqondo, kodwa kude kuse kwinqanaba leemolekyuli.

25:08.319 --> 25:17.772
Ngoko ke iimolekyuli, iimolekyuli ezithumela imiyalezo kwiiseli
zethu, ezilawulwa yilithium xa zisebenza kakhulu, zezi molekyuli,

25:17.772 --> 25:25.393
endizibiza ngokuba zizikhamabali zilithium, oko kukuthi,
iimolekyuli ezijoliswe kwilithium. Isikhamabali

25:25.393 --> 25:33.559
yinjongo, kwaye ilithium ziyaziqonda ezi zikhamabali,
isebenzisana nazo kwaye itshintsha umsebenzi wazo.

25:33.559 --> 25:37.400
Kwaye xa ilithiyam ingekho, ziba nesigulo sokungakwazi ukuzola.

25:37.400 --> 25:42.953
Kwaye xa zisebenza kakhulu, zibangela, umzekelo, ukudumba
kwemithambo-luvo, ukudumba okusabalala kancinci

25:42.953 --> 25:49.200
kancinci emzimbeni wonke, kuquka ingqondo, ukudumba
kwemithambo-luvo, kodwa ekugqibeleni emzimbeni wonke.

25:49.200 --> 25:55.666
Kwaye ukudumba kwemithambo-luvo okanye ukusebenza
ngokugqithisileyo kwezi njongo, ndiza kukhankanya enye yazo,

25:55.666 --> 26:01.898
ebizwa ngokuba yi-GSK3, igama alibalulekanga, kodwa xa i-GSK3
isebenza ngokugqithisileyo, mhlawumbi yeyona

26:01.898 --> 26:09.920
molekyuli iphambili kwimeko yayo yokusebenza ngokugqithisileyo
kuzo zonke izifo ezinxulumene nendlela yokuphila.

26:09.920 --> 26:13.599
Yiyo loo nto ikwayeyona njongo iphambili yeshishini lamachiza.

26:13.599 --> 26:19.519
Kodwa abasafuni ukudubula umgongxo ngeli lithiyam ngoku,
kuba ixabiso layo liphantsi kakhulu kwaye ayinakupathenjwa.

26:19.519 --> 26:26.680
Bafuna ukudubula esi sikhombisi ngeembumbulu zabo zomlingo.

26:26.680 --> 26:32.359
Iimbumbulu zomlingo eneneni ligama
elisetyenziselwa amayeza asebenza kakhulu.

26:32.359 --> 26:37.810
Ziyimpumelelo kakhulu ngokwenene ukuba aziphilisi ngoku,
nto leyo eyenzeka kwezimbalwa kakhulu kuzo, kodwa endaweni

26:37.810 --> 26:40.720
yoko zineentengiso eziphezulu kakhulu ngokwezokuthengisa.

26:40.720 --> 26:46.400
Ezi ziimbumbulu zomlingo, kwaye ezi mbumbulu
zomlingo zenzelwe ukudutyulwa kwezi njongo zeli-lithium.

26:46.400 --> 26:56.799
Kwaye iinjongo eziphambili zeshishini lamachiza zikule metabolism
okanye kule ndlela yokuthumela imiqondiso, elawulwa yilithium.

26:56.799 --> 27:01.383
Kwaye le ndlela yokuthumela imiqondiso ngaphandle kwe-lithium
ikhokelela kuzo zonke iintlobo zezifo

27:01.383 --> 27:06.240
ezingapheliyo, zonke izifo zendlela yokuphila, kodwa
kuphela kwimeko yokunqongophala kwe-lithium.

27:06.240 --> 27:13.359
Oku kuthetha ukuba xa unqongophalo welithium sele lusombululiwe,
iinjongo azisayi kubaluleka kwishishini lamachiza.

27:13.359 --> 27:17.090
Kwaye eso sesinye sezizathu ezicacisayo
ukuba kutheni i-lithium A ingaqatshelwanga

27:17.090 --> 27:19.839
njenge-elementi ebalulekileyo ekufuneka umzimba.

27:19.839 --> 27:28.680
Kwaye okona kubi nangakumbi, akukho nemvume yokuba
kuthengiswe njengesongezelelo sokutya eYurophu, umzekelo.

27:28.680 --> 27:32.160
Ngoko unako ukuyingenisa, kodwa
awukwazi ukuyithengisa ngokusesikweni.

27:32.160 --> 27:37.599
Ngokwemiyalelo ye-EU, akuvumelekanga
ukuthengisa ilithium njengesongezelelo sokutya.

27:37.599 --> 27:40.000
Oko akuthethi ukuba abanye abantu abayenzi.

27:40.000 --> 27:45.160
Ngoko ke andidingi iileta ezili-100 okanye iimpendulo
ezili-1,000 ezithi, Mnu. Nehls, ndiyifumene kwi-intanethi.

27:45.160 --> 27:48.440
Kuvunyelwe ngokusesikweni, kodwa ndiyirekhode ngevidiyo.

27:48.440 --> 27:50.559
Ungayibukela nakwitshaneli yam, kaloku.

27:50.559 --> 27:54.680
Nommeli ogxile kwezi zinto.

27:54.680 --> 27:59.920
Wathi, ngokomgaqo, sele kuvele imarike engekho
mthethweni apho. Kwaye oko kuyintlekele ngokwenene.

27:59.920 --> 28:05.279
Yimarike emnyama engalawulwayo
ethi ngoku iphantse imele ilithium.

28:05.279 --> 28:07.960
Kwaye wena unenyawo elinye entolongweni ngalo lonke ixesha.

28:07.960 --> 28:12.691
Ngoko ke, ukuba ikhona into, ude wandixelela ukuba ukuba
bendikweli United States, umzekelo, ekuphela kwelizwe endilaziyo

28:12.691 --> 28:15.880
apho inokuthengiswa ngokukhululekileyo nangokusesikweni.

28:15.880 --> 28:20.880
Ukuba ndenza iodolo enkulu yosapho
lwam lonke, phantse ndiba ngumthengisi.

28:20.880 --> 28:24.559
Ewe, kuba yimarike engekho
mthethweni, ayivumelekanga ngokomthetho.

28:24.559 --> 28:32.720
Kwaye yile nto iyinqaba ngokupheleleyo, ukuba into
elungileyo kwingqondo, iyimfuneko kanye kwimpilo yayo.

28:32.720 --> 28:37.279
Akukhona nje ukuba ayibonwa
njengento ebalulekileyo, eneneni iyalelwe.

28:37.279 --> 28:39.960
Yiyo loo nto le ncwadi ibizwa ngokuba yi-The Lithium Conspiracy.

28:39.960 --> 28:44.465
Kwaye into enobuqhophololo ngakumbi yeyokuba
ialuminiyam, umzekelo, ivunyelwe

28:44.465 --> 28:48.640
njengesongezelelo sokutya nangona inetyhefu engqondweni.

28:48.640 --> 28:53.519
Ewe, kaloku, ikwayinxalenye yazo zonke
ezi zitofu zokugonya ezinikwa abantwana.

28:53.519 --> 28:57.359
Ngoko ke, ngaphezulu kwama-50 ekhulwini
eentsontelo zine-aluminiyam, kwaye leyo ingena engqondweni.

28:57.359 --> 29:02.279
Kwaye ialuminiyam ibangela ukudumba kwemithambo-luvo engqondweni.

29:02.279 --> 29:07.759
Ngoko ke, izinto ezincinci
ezibangela ukudumba kweentsinga ziyavunyelwa.

29:07.759 --> 29:12.519
Ndikholelwa ukuba kukho iinombolo ezilishumi
elinesibini ze-E, ingakumbi kwizimuncumuncu zabantwana.

29:12.519 --> 29:17.640
Zine-aluminiyam.

29:17.640 --> 29:23.680
I-Aluminiyam ikhona kuzo zonke
izirinji ezithengiswa njengezitofu zokugonya.

29:23.680 --> 29:25.480
Kwaye konke oko kuvumelekile.

29:25.480 --> 29:35.559
Kodwa ke i-elementi ebalulekileyo, enokuthi, masithi, ibe
sisiyatha, okwangoku ayekaboniwa njalo kwaye ide yalelwa.

29:35.559 --> 29:42.311
Kwaye oko kuyahlanya ngokupheleleyo, kodwa kukwabonisa ukuba
ngubaphi abantu abakwizikhundla abanganyanisekanga abafanele

29:42.311 --> 29:49.120
ukuba basemva koku, abanomdla wokuqinisekisa ukuba, kaloku,
ndithetha ukuthi, kuyavakala, ishishini eliphumelela ngokugula

29:49.120 --> 29:54.589
kwabantu ngokwendalo linezonke iindlela nezinto ezinika umdla
kunye nemithombo yemali, impembelelo

29:54.589 --> 30:00.920
kwezopolitiko kwaye, ewe kona, impembelelo kumajelo eendaba
ukuqinisekisa ukuba into enje ayaziwa ngokwenene.

30:00.920 --> 30:08.059
Kwaye le ncoko siyenzayo apha ngoku kusenokwenzeka ukuba ayisayi
kusasazwa yiyo nayiphi na imidiya ephambili, nto leyo ethetha

30:08.059 --> 30:11.839
ukuba akukho ARD okanye ZDF eJamani eza kwenza incoko enjalo nam.

30:11.839 --> 30:15.640
Oko akunakwenzeka. Andikwazi nokukucinga.

30:15.640 --> 30:24.200
Kukho indlela ebizwa ngokuba yiSeven Layers Deep, ebandakanya
ukuya nzulu ngeelayer ezisixhenxe. Kwaye oko kunomdla kakhulu.

30:24.200 --> 30:28.559
Konke okuthethayo, xa kucacisiwe,
kuthetha ukuba uphando lusaqhubeka.

30:28.559 --> 30:32.920
Ngoko ke, umzekelo, ugqirha wam undinika iyeza.

30:32.920 --> 30:36.480
Kutheni ndinikwa le nto? Ngoko ke usoloko
ubuzwa, kutheni? Kutheni ndinikwa le nto?

30:36.480 --> 30:39.240
Yintoni emva kwayo? Yintoni emva kwayo?

30:39.240 --> 30:50.000
Ngoko ke kubonakala kum ukuba xa uthetha ngazo zonke ezi
zinto, ngokuzenzekelayo ungena kwinqanaba leemolekyuli.

30:50.000 --> 31:00.039
Ukhankanye kwakhona iimolekyuli zesignali, ukuba ngokwenene
siqheliselwe ukusoloko sijonga ngaphandle kuyo yonke into.

31:00.039 --> 31:08.119
Kwaye ngobukhulu nakuyo yonke into enkulu, enamandla,
eboniswa kuthi kwintengiso, yiyo loo nto ekufuneka incede.

31:08.119 --> 31:11.000
Kodwa masibone ukuba yintoni emva
kwayo, nasemva kwayo, nasemva kwayo.

31:11.000 --> 31:18.160
Uze ungene kuloo nto incinci, kwaye okunika umdla
kukuba ungene nakwiyona yokwenene, kumanqanaba eemiligramu.

31:18.160 --> 31:25.451
Ewe, kuyinyani ukuba kwinqanaba leemolekyuli xa
usithi ingqolowa encinci kangaka yetyuwa

31:25.451 --> 31:30.400
yelithium ingaba luncedo kakhulu emanzini aselwayo.

31:30.400 --> 31:32.920
Ewe, akunakukholelwa.

31:32.920 --> 31:41.219
Ke, le nto usandokuyithetha ngemaleko ezisixhenxe... andiyazi loo
gama, kodwa ingena kakuhle kakhulu kwibali lam, kuba incwadi yam

31:41.219 --> 31:47.731
yokuqala kakhulu endakha ndayibhala, ethi "The
Methuselah Strategy", imalunga noko kanye; umxholo wayo

31:47.731 --> 31:52.319
ongundoqo kukuba akufuneki uyeke ukubuza umbuzo othi "kutheni".

31:52.319 --> 31:57.799
Ngoko ke, yiyo leyo umxholo ongundoqo
wale ncwadi, ngokwengqondo nangokwefilosofi.

31:57.799 --> 32:05.285
Kwaye ke ndazibuza ukuba kutheni ilithiyam, kuba ndadibana
nelithiyam kuphando lwe-Alzheimer's, kuba abantu abane-bipolar

32:05.285 --> 32:13.000
disorder banomngcipheko ophindwe kathandathu wokuphuhlisa
i-Alzheimer's ngaphandle kokuba bayinyangwa ngelithiyam.

32:13.000 --> 32:21.174
Kwaye unyango lwe-lithium aluyitshintshi inkqubo yesifo, njengoko
lulunyango, hayi ityala, kodwa amathuba okuba ube

32:21.174 --> 32:30.759
ne-Alzheimer's abuyela kumanqanaba aqhelekileyo, nangona ingekho
sempilweni, kodwa kumanqanaba aqhelekileyo omndilili kubantu.

32:30.759 --> 32:36.079
Kwaye kamva, kwafunyaniswa ukuba isiphumo
esifanayo sinokufumaneka ngesinye isigidi sesinye sedosi.

32:36.079 --> 32:39.039
Kwaye ke ngequbuliso saba sithetha ngelithiym
esisetyenziswe ngomlinganiselo omncinci kakhulu.

32:39.039 --> 32:42.400
Kwaye yiyo lonto ndadibana
nelithium, ndaza ndazibuza umbuzo: kutheni?

32:42.400 --> 32:45.000
Ewe, ngoko kutheni ingavumelekanga,
kutheni ingafakwa emanzini aselwayo?

32:45.000 --> 32:50.890
Kuba, emanzini aselwayo, siyazi ukuba ukuba ndinethamsanqa
lokuhlala kwindawo enelithiyam eninzi kuyo, kwaye sithetha

32:50.890 --> 32:57.000
ngemilinganiselo encinci kakhulu apha, ndiba nomngcipheko
ophantsi we-Alzheimer's, nomngcipheko ophantsi wodandatheko.

32:57.000 --> 32:59.039
Kwaye kutheni ingenzeki loo nto?

32:59.039 --> 33:01.319
Ngoko kutheni? Emva koko, kutheni kuyalelwe?

33:01.319 --> 33:07.680
Kwaye umbuzo wokuba kutheni, njengoko benditshilo,
undibuyisele nakwi-Big Bang, eneneni ekuqaleni kobomi.

33:07.680 --> 33:12.720
Kwaye oko kwenza olu hambo ndiluthathe ngoku
ngencwadi yam lube nemincili engathethekiyo.

33:12.720 --> 33:18.119
Kodwa ke unako ukwakha yonke into ngokutsha,
masithi, ukusuka emazantsi, uze uzenzele ilizwe elitsha.

33:18.119 --> 33:23.636
Ngoko ke, xa sele ungene nzulu kude kuse ekuqaleni, masithi, de
umbuzo othi 'kutheni' ungabe usenza ingqiqo kuba

33:23.636 --> 33:29.079
awunakumbuza ngokunzulu nangakumbi, kuba umbuzo
olandelayo uya kuba ngulo, kutheni indalo yonke ikhona?

33:29.079 --> 33:35.070
Kodwa ke andisakwazi ukunika impendulo, kodwa
ungajika uthi, kulungile, ngokusekelwe kuloo nto,

33:35.070 --> 33:38.480
ngoku ndiza kuzakhela ilizwe elitsha eline-lithium.

33:38.480 --> 33:43.614
Kwaye xa ndicinga ngolu hlobo lwezinto,
ndibona inguquko kwezonyango, kodwa ndikwabona

33:43.614 --> 33:47.839
inguquko nakwindlela abantu abasebenzisana ngayo.

33:47.839 --> 33:56.066
Ngo-Epreli ka-2024, ndamenywa liSebe leMicimbi yezaNgaphandle
laseSwitzerland ukuba ndiye kwinkomfa enkulu ebikho

33:56.066 --> 34:01.559
abameli abangaphezu kwe-1,500 abavela kumazwe angaphezu kwe-100.

34:01.559 --> 34:09.268
Kwaye bendifanele ukuba ndinike intetho engundoqo,
ndize kwimizuzu eli-15 ndiphendule umbuzo wokuba yintoni

34:09.268 --> 34:13.880
efunwa yingqondo ukuze ikwazi ukucinga ngokuxolileyo.

34:13.880 --> 34:17.719
Ibiyinkomfa yoxolo, kwaye bendifanele
ukuyiphendula loo nto kwimizuzu eli-15.

34:17.719 --> 34:24.428
Ndiye ndacacisa ngenkqubo yokhuselo lwengqondo, kwaye
ke ndiye ndabonisa kumfanekiso wokugqibela ukuba

34:24.428 --> 34:28.719
ilithiyam yeyona molekyuli ibalulekileyo ekucingeni ngoxolo.

34:28.719 --> 34:35.840
Kuba yile nto kanye esivumela ukuba sicamnge
kwaye siphumle kancinci xa kuvela iingxabano.

34:35.840 --> 34:43.810
Uxolo asikokungabikho kwemfazwe, kodwa bubuchule bokucinga
ngoxolo, bokunyamezela iingxabano, bokuxoxa

34:43.810 --> 34:51.199
ngeengxabano, bokuthatha imbono yomnye umntu,
ngamanye amazwi, bokutshintsha imbono yakho.

34:51.199 --> 34:54.400
Kwaye ndishwankathela konke oku phantsi
kwegama elithi 'inkqubo yokhuselo lwengqondo'.

34:54.400 --> 34:59.607
Kwaye ilithiyam yeyona molekyuli ibalulekileyo
kwinkqubo yokhuselo lwengqondo, nto leyo eyenza

34:59.607 --> 35:04.099
ukuba kube kankcubeko ngakumbi ukuba ibanjelwe thina.

35:05.679 --> 35:14.400
Ngoku ndinombuzo omnye owongezelelweyo, kwaye
ndingatsho ukuthi usemfashonini kakhulu ngoku.

35:14.400 --> 35:22.170
Ngoko ke, kuyo yonke indawo uviwa ngeentsimbi ezinzima,
ukutshiswa ziintsimbi ezinzima, kwaye ke, ukuba ujonga-jonga ube

35:22.170 --> 35:28.904
qaphe, uyaqonda ngokwakho – ubona nje ukuba
siyatshiswa kumanqanaba onke, kungekuphela ngokwasemzimbeni,

35:28.904 --> 35:32.880
kodwa nangokwasengqondweni, njengoko usandokucacisa.

35:32.880 --> 35:41.920
Kwaye lithiyam ingadlala yona indima apha?

35:41.920 --> 35:48.157
Andifuni ukuthi kukukhenkcisa umzimba, kuba yinto nje
ethandwayo ngoku, kodwa ndithi kucutshungulwe

35:48.157 --> 35:53.039
iintsimbi ezinzima ezisemzimbeni ukuze zinciphe amandla azo.

35:53.039 --> 35:58.880
Zombini. Kukho izifundo ezibonisa, umzekelo, ukuba
ukukhutshwa kwe-mercury kuyanda xa kunikwa i-lithium.

35:58.880 --> 36:04.479
Uninzi lwezinyithi ezinzima, kunye neplastiki njalo njalo,
zithintela ukuveliswa kweeseli ezintsha zengqondo

36:04.479 --> 36:11.199
kwi-hippocampus, oko kukuthi, zibangela
ukukhubazeka komgaqo wethu wenkqubo yokhuselo lwengqondo.

36:11.199 --> 36:15.920
Ngale ndlela, ukudumba kwemithambo-luvo yeyona
nto ibalulekileyo, kwaye ilithiyam iyanceda apha.

36:15.920 --> 36:21.238
Kukwakho nezinye izinto, oko kukuthi
nantoni na ephazamisa ukusebenza kwengqondo,

36:21.238 --> 36:24.639
okanye inkqubo yokhuselo lwengqondo, iyangxaki.

36:24.639 --> 36:32.000
Kwaye ndingakunika umzekelo, kungekhona kumxholo welithium,
kodwa ukusuka nakwincwadi yam ethi The Algae Oil Revolution.

36:32.000 --> 36:38.150
Okunika umdla kukuba, ndifumanise ukuba ama-Inuit,
adla kakhulu iintlanzi, ngokwendalo ayadla

36:38.150 --> 36:42.719
izinyithi ezininzi ezinzima kuba zifumaneka kwiintlanzi.

36:42.719 --> 36:48.119
Ngoko ke ndaphanda ngamathuba okuba ndibe
ne-Alzheimer's, kuba izinyithi ezinzima zibangela i-Alzheimer's.

36:48.119 --> 36:55.880
Kodwa ukunqongophala kwezakhi ezibalulekileyo
ezifumaneka kwezitye kukwabangela isifo se-Alzheimer.

36:55.880 --> 36:59.920
Ngoko ke, isebenza njani ngokuchaseneyo?

36:59.920 --> 37:04.532
Ngoko ke kwenzeka ntoni ngoku ukuba nditya
into efunekayo ngokwezinto ezibalulekileyo,

37:04.532 --> 37:07.719
kodwa kwangaxeshanye nditya into enokundilumaza?

37:07.719 --> 37:10.800
Kwaye into emangalisayo yeyokuba
izinto ezibalulekileyo ziyaphumelela.

37:10.800 --> 37:18.110
Oku kuthetha ukuba abantu, ama-Inuit, abanomngcipheko ophantsi
kakhulu we-Alzheimer's, oko kukuthi abafa benayo kancinci okanye

37:18.110 --> 37:25.679
bengenayo kwaphela i-Alzheimer's, ngokunika umdla banezinga
eliphezulu kakhulu lezinyithi ezinzima ezingqondweni zabo.

37:25.679 --> 37:32.039
Kodwa abakufumananga isifo se-Alzheimer's kuba kwakhona banezinga
eliphezulu kakhulu lezinto ezibalulekileyo engqondweni.

37:32.039 --> 37:38.599
Oku kuthetha ukuba into engakwaziyo ukuyenza
imizimba yethu kukuzama ukuvala izikhewu, masithi.

37:38.599 --> 37:45.791
Kodwa ukuba sizalungisa ezi zikhewu ngokwethu, ngokutya
okufanelekileyo, ngoko ke siyakwazi ukunyamezela

37:45.791 --> 37:52.360
kakhulu, kungekuphela kwiingozi zangaphandle,
imfazwe noxolo, iingxoxo, noxinzelelo lwentlalo.

37:52.360 --> 37:56.280
Sikwanyamezela ngakumbi iityhefu.

37:56.280 --> 38:00.239
Oko akuthethi ukuba iityhefu
zilungile, kwaye loo nto ayingxaki kwaphela.

38:00.239 --> 38:03.760
Kodwa, ewe, kungakuhle nangakumbi ukuba kungabikho
zityhefu, kubekho kuphela izinto ezibalulekileyo.

38:03.760 --> 38:10.325
Kodwa ukudityaniswa kwazo zombini, kwaye kwincwadi yam
entsha ndiyibiza ngokuba kukugcina i-homeostasis,

38:10.325 --> 38:14.639
ukuthetha ngomxholo, eso sisihloko, ukulungelelana kwamandla.

38:14.639 --> 38:20.002
Kwaye ndinomthetho emibini. Isahluko sokuqala
ndisibiza ngokuba ngumthetho othi "Imithetho

38:20.002 --> 38:23.639
yendalo ngokunxulumene nenkqubo yokhuselo lwengqondo".

38:23.639 --> 38:27.800
Kwaye le mithetho yendalo ngumthetho
wesiselelo kunye nomthetho wongaphezulu.

38:27.800 --> 38:31.452
Elona nani liphezulu, masithi, lelona nani
mkhulu endinokuwusebenzisa phambi kokuba liqale

38:31.452 --> 38:34.039
ukundichaphazela kakubi. Ngoko ke, ngokweziyeni.

38:34.039 --> 38:40.639
Oku kuquka iimetali ezinzima, ewe, kodwa kwakhona
neswekile notywala. Ndingagqithisa kuyo yonke into.

38:40.639 --> 38:45.119
Ngoko ke yonke into iba yityhefu
ngaxa lithile. Neli-lithium nalo, ewe.

38:45.119 --> 38:50.719
Kwaye kwelinye icala, kukho umthetho wokwaneleyo okuncinci. Ngoko
ke, yintoni ubuncinci endiyidingayo ukuze ndibe sempilweni?

38:50.719 --> 38:52.360
Konke kumalunga nezinto ezibalulekileyo.

38:52.360 --> 38:56.039
Kodwa ayiphelelanga apho, kukho
nentshukumo, unxibelelwano nabantu njalo njalo.

38:56.039 --> 39:01.519
Kwaye phakathi komthetho wesiselo esincinci
nomthetho wesiselo esikhulu, kukho ukuzinza.

39:01.519 --> 39:06.800
Kodwa okukhona ndinezinto
ezibalulekileyo, kokukhona ndikwazi ukunyamezela.

39:06.800 --> 39:15.679
Ngoko ke ulungelelwano lwamandla luyagcinwa,
kunokuba kubekho ukunqongophala kwezinto ezibalulekileyo.

39:15.679 --> 39:19.760
Yilapho ke ndiba nemoto. Ndingayithwala
ngokugqithisileyo, nto leyo engelunganga kwimoto.

39:19.760 --> 39:23.800
Kodwa ukuba ikhona into ebaluleke kakhulu
enqongopheleyo, ke ayisebenzi kwaphela.

39:23.800 --> 39:26.440
Ewe, mhlawumbi ungayicinga ngolo hlobo.

39:26.440 --> 39:27.920
Ngoko ke ndingakwazi nje ukunyamezela ngakumbi.

39:27.920 --> 39:30.920
Ndingakwazi ukuthwala okungakumbi ebomini bam.

39:30.920 --> 39:32.559
Ndingakwazi ukuthatha okungakumbi.

39:32.559 --> 39:37.880
Kodwa elona ncinci liyona mthetho iphambili kula mabini.

39:37.880 --> 39:42.000
Ezo ziindaba ezikhuthazayo kakhulu ozabelana ngazo.

39:42.000 --> 39:52.679
Kuba into esiyiva kakhulu ngayo yile... Kaloku, ezi metali
zinzima nokucocwa komzimba okanye ubunzima. Oko kunjalo...

39:52.679 --> 39:57.681
Oku ngoku kungena emindenini. Kwaye
iintsapho okanye abazali ngamanye amaxesha bayothuka

39:57.681 --> 40:01.639
lula okanye babe nexhala okanye bexhalabile.

40:01.639 --> 40:06.719
Kwaye ngoku wonke umntu, okanye ubuncinci abantu abaninzi,
banomdla wokucoca umzimba, ukucoca umzimba, ukucoca umzimba.

40:06.719 --> 40:08.800
Kodwa zininzi izinto ezinokuphuma gwenxa.

40:08.800 --> 40:13.639
Ewe, oko kunokukhupha ngaphandle izinto ezininzi
ezibalulekileyo. Kwaye ke ube ufumene kanye okuphikisanayo.

40:13.639 --> 40:16.480
Yiloo nto ke ndingayithandi kangako.

40:16.480 --> 40:24.280
Enye into ke yile... Makhe ndikunike umzekelo wobu
bhalansi kumxholo wencwadi yam yamva nje, i-Indoctrinated Brain.

40:24.280 --> 40:32.320
Ingongoma yeyokuba, ngokomgaqo, le ntsholongwane, eyayiyilwe
njengesixhobo sobioloji kodwa kwangaxeshanye iphinde

40:32.320 --> 40:41.079
isetyenziswe njenge-mRNA, enayo ngokomgaqo icandelo
lesixhobo sobioloji, i-spike protein eyenza utshintsho kuyo.

40:41.079 --> 40:46.079
Kwaye le protein yesiphakamiso, eyatshintshwayo,
ivuselela ukudumba kwemithambo-luvo engqondweni.

40:46.079 --> 40:50.159
Kwaye oko kuyityhefa i-hippocampus.

40:50.159 --> 40:54.719
Kwaye ke abantu bebesoloko bendibuza, kaloku,
ingaba ijabhu inobungozi okanye yintsholongwane?

40:54.719 --> 41:00.440
Andithi, intsholongwane ayiyonto yingozi nje kuphela, kodwa
iyingozi kwaye kungenxa yokuba yile nto kanye iyiquletheyo.

41:00.440 --> 41:03.360
Ewe ke, ingaba kubi ukuba ufumana loo nto?

41:03.360 --> 41:07.440
Ndithi, hayi, nam ndikhe ndaba neCovid, ndiqinisekile.

41:07.440 --> 41:16.802
Nam ndiyivavanyile, ndisebenzisa izivakalisi ezahlukeneyo,
kwaye ukuze ndiqiniseke, ukuze ndikwazi ukuthi kwabasemagunyeni,

41:16.802 --> 41:21.679
'Jongani, ndilungele kakuhle usulelo olulandelayo.'

41:21.679 --> 41:27.360
Kodwa bendisoloko ndisithi andoyiki
ukuba ingayichaphazela ingqondo yam ngoku.

41:27.360 --> 41:32.480
Kuba ndiqinisekisa ukuba ingqondo yam isebenza kakuhle
ngokuthatha izondlo ezibalulekileyo, kangangoko ndazi.

41:32.480 --> 41:37.436
Mhlawumbi kusekho into efayileyo, kodwa into
endikholelwa ukuba iyimfuneko ichazwe

41:37.436 --> 41:41.039
kakuhle kwiincwadi zam. Kwaye nathi siphila ngayo.

41:41.039 --> 41:46.880
Yiyo loo nto ndithe andoyiki ukonzakala
okusisigxina ngenxa yosulelo lwe-COVID.

41:46.880 --> 41:51.436
Noko ke, ukuba kukho into enqongopheleyo, ukuba inkqubo yam
yokhuselo lomzimba kunye nempilo yam yengqondo sele

41:51.436 --> 41:56.690
zontsithisiwe, ukuba sele ndine-neuroinflammation, umzekelo ngenxa
yokunqongophala kwe-lithium, ngoko ke ngokuqinisekileyo kukho

41:56.690 --> 41:59.920
umngcipheko omkhulu wokuba usulelo olunjalo luyanditsala phantsi.

41:59.920 --> 42:07.557
Kwaye kungekuko nje ukugula kakhulu okomzuzwana, apho ndifumana
usulelo ndize ndibandezeleke lona kangangeveki enye okanye

42:07.557 --> 42:14.380
ezimbini, kodwa kuba ndiphuhlisa i-long Covid, ndibe
nesifo sokudinwa esingapheliyo, okanye, xa ndisemncinci,

42:14.380 --> 42:18.280
ndibe nayo yonke intlobo yeengxaki, kuquka i-autism.

42:18.280 --> 42:26.041
Ekugqibeleni, i-autism sisiphumo sokudumba kweengqondo,
ingakumbi ngexesha elibuthathaka lophuhliso lwe-hippocampus,

42:26.041 --> 42:30.199
oko kukuthi, kunyaka wokuqala nowesibini wobomi.

42:30.199 --> 42:33.159
I-hippocampus ikhula ize ikhule ngokupheleleyo.

42:33.159 --> 42:40.720
Ukuba uphuhlisa ukudumba okukhulu kwemithambo-luvo ngeli xesha,
kunamathuba aphezulu kakhulu okuba uza kuba ne-autism,

42:40.720 --> 42:48.840
oko kukuthi, ukungasebenzi kakuhle kwe-hippocampus, ngeli
xesha lobomi, nto leyo enokuthi iqhubeke ubomi bakho bonke.

42:48.840 --> 42:55.760
Kwaye esinye sezizathu eziphambili, njengoko
sisazi, ziijekhwe ezine-aluminiyam, umzekelo.

42:55.760 --> 42:59.800
Ngoko ke kufuneka uziphephe, umthetho wento ephezulu kakhulu.

42:59.800 --> 43:04.320
Kwelinye icala, kukho umbono othi
ukudumba kwemithambo-luvo akwenzeki kwaphela.

43:04.320 --> 43:12.208
Umthetho wokunciphisa, oko kukuthi ilithiyam, kodwa kwakhona
nee-asidi ze-omega-3 ezifumaneka emanzini, endizikhankanya nje

43:12.208 --> 43:17.000
kuba ukutya okutyebileyo ngeentlanzi akuyonto ilungileyo kangako.

43:17.000 --> 43:23.370
Kwaye umthombo ekuphela kwawo, nowunengqiqo
we-asidi ze-omega-3 ezifumaneka emanzini, ukuba

43:23.370 --> 43:29.239
iimveliso zeentlanzi azikho, ziimveliso ze-oli ye-algae.

43:29.239 --> 43:34.662
Ngoko ke xa unika ingxelo ngolu hlobo, ngayo yonke
into oyaziyo, ndingaphantse ndithi kufanele kubekho

43:34.662 --> 43:38.760
isifundo esithile esikolweni esibizwa ngokuba yi-NEHLS.

43:38.760 --> 43:41.880
Hayi, kufuneka kubhale "indlela yokuphila
efanelekileyo kolu hlobo lwesilwanyana".

43:41.880 --> 43:51.719
Ewe, kodwa ngelishwa, ubunzima bale ngxaki
ayifane ixeliwe ngendlela oyichaza ngayo ngoku.

43:51.719 --> 43:57.679
Ewe, kaloku, umfazi wam uyivile izolo kwi-Deutschlandfunk,
wandibetha wada wandibulala, andazi kanye apho.

43:57.679 --> 44:01.920
Kodwa ndicinga ukuba yayiyisikhululo somnxeba esithile,
mhlawumbi yayinguDeutschlandfunk okanye into efana naleyo.

44:01.920 --> 44:07.744
Kwakumalunga noKennedy, uRobert F. Kennedy, otyunjwe
njengoMphathiswa wezeMpilo, ngoko sisakha

44:07.744 --> 44:15.000
sikurekhoda oku phambi kokuba afumane eso sikhundla,
masithi, ukuba uyasifumana, ukuba uyamkelwa yiPalamente.

44:15.000 --> 44:22.519
Kodwa ke wabizwa ngokuba ngumkhohlisi kuba
wayesithi ukutya ukutya okunempilo kubalulekile.

44:22.519 --> 44:26.913
Ngoko ke, uthi ndingumntu weengcinga zobuqhinga xa
ndisithi ukutya ukutya okunempilo kubalulekile,

44:26.913 --> 44:29.599
kwaye ndiyifumana loo nto iphakamele kakhulu, ewe.

44:29.599 --> 44:34.320
Noko ke, umfazi wam ucinga ukuba, ngokwezinto
azivileyo, ibhalwe luhlobo oluthile lwe-AI.

44:34.320 --> 44:42.920
Ewe, nangona kunjalo, ngoku usitshilo, kukho
ingxelo ngale nto ngoku kumajelo eendaba oluntu eJamani.

44:42.920 --> 44:52.166
Apho kuthiwa konke oku kuthetha ngezongezelelo zesondlo, izinto
ezincinci ezifumanekayo, iivithamini njalo njalo yinto

44:52.166 --> 44:59.689
engenantsingiselo, kuba umzimba uzidinga kancinci kakhulu
kangangokuba ... – yayiyikhona le nani

44:59.689 --> 45:07.800
kwingxelo – ngoko ke nge-vitamin C, umzekelo,
i-vitamin C oyifumana kwii-chips yanele ngokupheleleyo.

45:07.800 --> 45:13.320
Ngoko ke ungatsho ngokukhululekileyo, "Ndiyayeka yonke enye
into, kuquka isiqhamo nemifuno. Akukaze kungqineke kwaphela."

45:13.320 --> 45:17.519
Yitya nje iitshipsi, uze ufumane
ivithamini C yakho yemihla ngemihla.

45:17.519 --> 45:21.239
Ewe, ewe, ayikude kangako loo nto.

45:21.239 --> 45:25.480
Ndahlala eUnited States iminyaka eliqela,
kabini nosapho lwam, kwaneminyaka eliqela.

45:25.480 --> 45:29.519
Ngoko ke safudukela eMelika kabini,
sabuyela, saza sabuyela kwakhona.

45:29.519 --> 45:32.199
Nokuba kunjani, nabo babekwiskolo.

45:32.199 --> 45:34.400
Kwaye ngenene kwakukho iphiramidi yokutya.

45:34.400 --> 45:39.119
Kwaye andisoze ndiyilibale xa abantwana bam
babuya ekhaya benomzobo wepiramidi yokutya.

45:39.119 --> 45:43.920
Ngoko ke, iphiramidi, into ebalulekileyo, nento
engabalulekanga kangako. Kwaye ecaleni kwayo bekukho ihambhaga.

45:43.920 --> 45:49.400
Kwaye ihambhaqa enomcimbi nayo ibonise
ukuba yonke into igqunyiwe, ukutsho njalo.

45:49.400 --> 45:58.559
Ngoko ke, ukutya ihambhaqa yonke imihla kungonele, masithi,
ukuzondla ngokwaneleyo ngokwenzululwazi yezonyango yamva nje.

45:58.559 --> 46:04.480
Kwaye ngokokwazi kwam, isondlo nemfundo nazo
zisezandleni zikaMcDonald's nabalingane bakhe.

46:04.480 --> 46:12.239
Ngoko ke, yonke into ixhaswa ngemali
ngemibutho emikhulu, iinkampani, yonke into e-USA.

46:12.239 --> 46:21.360
Kodwa ekugqibeleni, ayahluke kangako apha, kuba
nabo banempembelelo kwezopolitiko nakwezempilo.

46:21.360 --> 46:27.000
Kwaye kwincwadi yam entsha, ndichaza ngokweenkcukacha
ezipheleleyo indlela olwenzeke ngayo olu vukelo.

46:27.000 --> 46:33.199
Ngoko ke, ngokungathi, indlela yokuphila
efanelekileyo kuluntu lwabantu isusiwe

46:33.199 --> 46:37.800
kwisicwangciso-qeqesho, kwanokuqeqesho kwezonyango.

46:37.800 --> 46:40.559
Kutheni umthetho wesiselo awasebenzi apha.

46:40.559 --> 46:49.199
Umthetho oyintloko wobomi ufumaneka
kumayeza …, kodwa awufundiswa kumayeza.

46:49.199 --> 46:50.960
Akunakucingelwa.

46:50.960 --> 46:55.306
Yiloo nto... ndithetha ukuthi, wonke
umakhenikhi weemoto, ngaphandle kokungahloniphi, uyazi

46:55.306 --> 46:58.119
ukuba xa imoto yonakele, zininzi izizathu zoko.

46:58.119 --> 47:03.952
Kodwa kuqeqesho lwezonyango, xa imoto imisa,
masithi, xa ndifunyaniswa ndine-depression, ekuphela

47:03.952 --> 47:07.599
kwendlela kukusela amayeza okuthomalalisa uxinzelelo.

47:07.599 --> 47:12.159
Akukho mibuzo yenkqubo: Ewe,
ingxokozelo yaphuhuka ngenxa yantoni?

47:12.159 --> 47:16.599
Kutheni kuye kwavela abantwana
abane-ATHS? Kutheni i-autism isenzeka?

47:16.599 --> 47:23.920
Kwaye oko kuphela ukusukela oko kuye kwenziwa ezi jovo
zokuthintela izifo zobuntwana, ezingeyomfuneko kwaphela.

47:23.920 --> 47:30.000
Kwaye seso isizathu esenza ingxaki ibe
kukuba kufuneka sibuze umbuzo othi 'kutheni'.

47:30.000 --> 47:33.760
Kwaye mhlawumbi ngoku siziphendule
kakuhle imibuzo embalwa ethi "kutheni".

47:33.760 --> 47:35.320
Enkosi kakhulu ngokwenene.

47:35.320 --> 47:41.159
Ewe, yiyo leyo... kaloku, uchukumise izinto ezininzi kakhulu,
eneneni yindawo entsha ngokupheleleyo xa kuziwa kwiinkcukacha.

47:41.159 --> 47:44.239
Kulapho ke abazali abaninzi bayaphelelwa lithemba.

47:44.239 --> 47:48.239
Kutheni ikhona i-autism? Kutheni ikhona i-ADHD, njalo njalo?

47:48.239 --> 47:50.639
Oko, ewe kona, kungaphaya komda wale ngxoxo.

47:50.639 --> 47:53.199
Kodwa ndingakwazi ukukumema.

47:53.199 --> 47:56.599
Njengo-A, ewe, incwadi yam entsha iza kunika iimpendulo.

47:56.599 --> 48:02.640
Kodwa andinakunyanzela mntu, masithi, kwaye andifuni
kunyanzela mntu ukuba athenge incwadi yam. Endaweni yoko,

48:02.640 --> 48:05.880
ndifuna... ndifuna ukufundisa abantu kuwo onke amanqanaba.

48:05.880 --> 48:10.576
Kukwakho neendibano-mbuzo ngalo mbandela, ewe.
Kutshanje ndiphendule imibuzo kwinkomfa ye-autism,

48:10.576 --> 48:13.239
kwaye oku kuza kufumaneka kwitshaneli yam kungekudala.

48:13.239 --> 48:21.102
Noko ke, ekulungiseleleni le nkomfa, ndachitha ixesha elininzi
ndizilungiselela ngokufunda indlela ehlelekileyo

48:21.102 --> 48:29.320
yokuthintela nokunyanga i-autism, ndaza ndashwankathela
zonke izifundo zenzululwazi kuxwebhu olunamaphepha aliqela.

48:29.320 --> 48:31.320
Kwaye ungayifumana yonke le nto kwiwebhusayithi yam.

48:31.320 --> 48:38.920
Ngoko ke, yiya kwiwebhusayithi yam, www.michael-nehls.de,
uze phantsi kwe-Info, ufumane yonke inkcazelo

48:38.920 --> 48:43.239
efanelekileyo ngala mxholo, kunye nenkxaso efanelekileyo.

48:43.239 --> 48:51.719
Oko kuthetha ukuba akunyanzelekanga ukuba uthenge incwadi kum
ngoku; kwanele ukuba ujonge nje uze ufumane iingcinga ezithile.

48:51.719 --> 48:55.719
Ndinombuzo omnye wokugqibela omfutshane.

48:55.719 --> 49:00.840
Ungutata nawe, unolwazi lonke, nobo buqonda bonke.

49:00.840 --> 49:09.599
Kwaye ukuba ngoku ungasixelela la manqaku amathathu abaluleke
kakhulu, kuba uthe ngaphambili ukuba nathi siphila ngawo.

49:09.599 --> 49:16.440
Zeziphi iingongoma ezintathu ezibaluleke kakhulu
onokuthi zibalulekile kuthi njengosapho, nakubantwana bethu?

49:16.440 --> 49:26.719
Siyayiyeka ngokupheleleyo loo nto, okanye siphila ngolo hlobo,
okanye siyenza yenzeke, siyayikhuthaza. Ungathini ngaloo nto?

49:26.719 --> 49:28.880
Ngoko ke, okokuqala, phumla ngokupheleleyo.

49:28.880 --> 49:36.440
Ngoko ke, kungakhathaliseki, musa ukwehla kumgibe
wokucinga ukuba yonke into kufuneka igqibelele.

49:36.440 --> 49:41.679
Ukuba tothetha inyani, ndaqala ukuqaphela oku
kwiminyaka engama-20 okanye engama-22 eyadlulayo.

49:41.679 --> 49:47.964
Kwandithatha iminyaka eli-10 ukuya kweli-15 emva kokugqiba
izifundo zam zonyango ukuze ndiqalise nokuqonda indlela

49:47.964 --> 49:54.880
endandifakwe kuyo iingcinga ezithile, ukutsho njalo, nokuba
kwakufuneka ndiphinde ndakhe ngokutsha ukuqonda kwam ngonyango.

49:54.880 --> 49:59.000
Kwaye ngelo xesha, nabantwana bam
bakhula, bafika kwiminyaka yabo yobutsha.

49:59.000 --> 50:03.880
Oko kuthetha ukuba asizange
sisebenzise yonke into endiyaziyo namhlanje.

50:03.880 --> 50:08.159
Kwaye ukuba ndinabazukulwana, mhlawumbi ndingenza
ngcono, okanye ubuncinci ndinike iingcebiso ezingcono.

50:08.159 --> 50:14.360
Kodwa andiyidingi loo nto, kuba ngeli xesha
abantwana bam nabo bafunde kunye nam okubalulekileyo.

50:14.360 --> 50:20.931
Kodwa ngenxa yokuba ndiyazi ngoku, ewe, akubulali kwaphela ukuba
awukwenzanga konke ngokugqibeleleyo, kwaye

50:20.931 --> 50:27.079
ngakolunye uhlangothi, kunokuba bubulali
nokuba uzama ukwenza yonke into ngokugqibeleleyo.

50:27.079 --> 50:36.797
Loo nto nayo iyakhathaza kakhulu, kuba ngokukhawuleza uzifumana
ukwimeko ethile – yintoni ke leyo, hayi i-normorexia, ikhona

50:36.797 --> 50:45.559
enye igama layo, hayi i-anorexia, kodwa le... – apho uzama
ukugqibelelisa yonke into ekutyeni nasekuziphatheni kwakho.

50:45.559 --> 50:47.719
Kwaye ke ubomi abusachulumancisi.

50:47.719 --> 50:53.360
Kwaye yeyona nto ibalulekileyo ebomini, ukuba ibe
mnandi, ewe, ukuba uzonwabise kangangoko kunokwenzeka.

50:53.360 --> 50:59.840
Kwaye xa kusenzeka into embi,
uyayilibala, ufunde kuyo uze uphinde ufumane uvuyo.

50:59.840 --> 51:05.000
Kwaye yiyo loo nto kubaluleke kakhulu ukuphumla, kubaluleke
kakhulu, ndithetha ukuthi kubaluleke ngokwenene, ngokwenene.

51:05.000 --> 51:10.280
Emva koko, kukho izinto ezimbalwa ezibaluleke
kakhulu ongenakuzifumana ekutyeni okqhelekileyo.

51:10.280 --> 51:17.880
Kakade ke, zisesitafileni sethu, kwaye ndisoloko
ndithetha nge-omega-3, ivithamini D kunye nelithium.

51:17.880 --> 51:22.452
Kwaye ke ngoko unononophelo oluhle, ukuba ke ngoku...
kuxhomekeke kwindlela ositya ngayo, usenokuba nokunqongophala

51:22.452 --> 51:25.199
kwe-selenium, kunye nokunqongophala kwe-zinc, ewe.

51:25.199 --> 51:27.320
Kunjalo nje izinto.

51:27.320 --> 51:32.644
Kwaye, ewe, into ephumelelayo yile nto ndiyibiza
ngokuba yindlela kaMethuselah, nto leyo ethetha ukuba

51:32.644 --> 51:35.880
ndiyazi ukuba isondlo asiyiyo yodwa into ebalulekileyo kuthi.

51:35.880 --> 51:38.800
Kufuneka kwakhona uqwalasele unxibelelwano
lwabantu, abantu abaphatha ngayo omnye komnye ... .

51:38.800 --> 51:45.119
Kodwa oku kuba lula xa ningena zikhewu, kuba
nibe zikhululeke ngakumbi kunxibelelaneni kwenu.

51:45.119 --> 51:48.920
Akukhathazeki kwangoko xa umntu enoluvo olwahlukileyo.

51:48.920 --> 51:54.345
Kwaye oko kuthetha ukuba ukunxulumana
nabanye abantu kubaluleke kakhulu, ukuba nijongane

51:54.345 --> 51:57.599
nemiba, niyixoxe, kwaye ningayityesheli nje.

51:57.599 --> 52:04.159
Ewe, sonke siyenza kancinci imidlalo
kwaye sizama ukuhlala sisebenzisa umzimba.

52:04.159 --> 52:09.559
Kwaye ngenxa yokuba ihlabathi ligula kangaka kwaye sifuna
ukuba libe ngcono kancinci, ngokwendalo sinenjongo ebomini.

52:09.559 --> 52:15.480
Kwaye kubaluleke kakhulu ukuba uhlale unento yokwenza.

52:15.480 --> 52:17.199
Enkosi kakhulu ngokwenene.

52:17.199 --> 52:25.199
Ngoko ke, enkosi ngokusihambisa kuhambo lwakho oluchulumancisayo,
njengoko nawe uqobo wakho watshoyo, nangokucacisa lukhulu apha.

52:25.199 --> 52:27.599
Enkosi kakhulu ngexesha lakho.

52:27.599 --> 52:28.719
Ewe, enkosi.

52:28.719 --> 52:31.039
Ndithetha inkomfa eniyiququzelelayo.

52:31.039 --> 52:37.760
Kufuneka ndivume, xa ndeva ngayo, ndavuma kwangoko, nangona
ngoku ndala yonke enye into kuba kufuneka ndibhale le ncwadi.

52:37.760 --> 52:44.348
Kodwa ndinentlonipho enkulu kakhulu ngento
oyenzayo, kwaye ndiyathemba ukuba ngababhalisi

52:44.348 --> 52:48.119
bam, siya kuyipapasha nathi kwi-sayithi yam.

52:48.119 --> 52:54.568
Ukuba sifumane abantu abaninzi kangangoko kunokwenzeka
abathi, ewe, ndiza kuhamba ndiye apho, ndiza kuxelela nabanye

52:54.568 --> 52:58.840
ngako, kwaye ngethemba ihlabathi lonke liza kube likubukele.

52:58.840 --> 53:00.679
Enkosi kakhulu, ngokwenene.

53:00.679 --> 53:04.519
Kwaye ndiyabulisa umfazi wakho, ingakumbi namhlanje.

53:04.519 --> 53:05.719
Enkosi kakhulu.

53:05.719 --> 53:06.639
Enkosi.

53:06.639 --> 53:19.559
Xa isaqhwithi sisivuthuza sijikeleze kwaye amathandabuzo
avela, sibambelela ngokuqinileyo size sifumane amandla ebomini.

53:19.559 --> 53:32.159
Siphefumla ithemba, sakha iibhulorho
zothando, sibumba ikamva, ilizwe elingenamfazwe.

53:32.159 --> 53:43.719
Sibhala iiresiphi, kwaye kuzo kubhalwe: ubomi,
uthando, inkululeko, yiyo yonke into ebalulekileyo.

53:43.719 --> 53:50.800
Kungenziwa kuphela xa kusenziwa kunye, njengeqela.

53:50.800 --> 53:56.239
Iimiphefumlo ezilungileyo zitsalelana ngomlingo.

53:56.239 --> 54:03.880
Kungenziwa kuphela xa kusenziwa kunye, njengeqela.

54:03.880 --> 54:09.539
Kuthando noxolo, sisand' esinye.

54:16.920 --> 54:30.000
Xa ihlabathi lisicela umngeni, siyaphakama
sinesibindi ezintliziyweni zethu nokholo kulo.

54:30.000 --> 54:42.880
Izibane ezikwimimvuli zibonisa indlela
yokutshintsha ihlabathi; akukaze kube kade kakhulu ukwenza oko.

54:42.880 --> 54:48.159
Izidalwa zomlingo ziyaphilisa ukuhlupheka.

54:48.159 --> 54:55.320
Sikunye ngoku nangonaphakade, sonke sikulungele.

54:55.320 --> 55:06.920
Sibhala iiresiphi, kwaye kuzo kubhalwe: Ubomi,
uthando, inkululeko – yiyo yonke into ebalulekileyo.

55:06.920 --> 55:14.000
Kungenziwa kuphela xa kusenziwa kunye, njengeqela.

55:14.000 --> 55:19.559
Iimiphefumlo ezilungileyo zitsalelana ngomlingo.

55:19.559 --> 55:27.079
Kungenziwa kuphela xa kusenziwa kunye, njengeqela.

55:27.079 --> 55:30.280
Kuthando noxolo, sisand' esinye.
