WEBVTT 00:00.867 --> 00:06.539 Gwo gwoup presyon ap travay di pou elimine lajan kach nèt. 00:06.539 --> 00:09.593 Toupatou an Ewòp e espesyalman nan Inyon Ewopeyèn nan. 00:09.593 --> 00:15.584 Jodi a n ap pale ak yon espesyalis sou sijè sa a ki ap fè tout sa li kapab pou pwoteje Swis la 00:15.584 --> 00:19.459 kont sò sa a epi sove pati sa a nan libète nou. 00:19.459 --> 00:26.820 Nou akeyi Richard Koller, delege "schweiz-macher" ak prezidan "Freiheitliche Bewegung Schweiz" (Mouvman Libète Swis). 00:26.820 --> 00:32.558 Bon aprèmidi, mwen kontan anpil pou m la – nan Kay Palman an – e mwen panse li pral 00:32.558 --> 00:37.411 enteresan anpil pou tande sa nou pral aprann isit la. 00:37.411 --> 00:43.131 Pifò moun panse ke pa sèvi ak lajan kach pa vrèman yon bagay nan Swis. Ki sa ou panse de sa? 00:43.131 --> 00:45.664 Byen, sa pwobableman se yon erè. 00:45.664 --> 00:51.551 Si nou pa korije erè a, nou gen anpil chans pou nou aprann sa nan fason difisil. 00:51.551 --> 00:59.962 Paske, reyalite a se ke moun pa santi lajan kach ap elimine dirèkteman – paske se pa politisyen k ap elimine lajan kach; 00:59.962 --> 01:08.773 politisyen yo senpleman pa fè anyen pou vrèman pwoteje lajan kach, men se ekonomi an k ap travay pou diminye lajan kach. 01:08.773 --> 01:15.147 Nou deja wè sa nan mache Nwèl yo – e nan lòt mache tou – nou wè sa nan konpayi yo, nan chèn 01:15.147 --> 01:19.100 boulanjri yo, ki toudenkou pa aksepte lajan kach ankò. 01:19.100 --> 01:23.209 Nou wè sa nan restoran ki pa aksepte lajan kach. 01:23.209 --> 01:33.268 Avèk letan, ekonomi an ap diminye epi elimine lajan kach, e sa ap fèt kounye a pi rapidman nan transpò 01:33.268 --> 01:38.563 piblik, kote yo pa itilize lajan kach ankò non plis. 01:38.563 --> 01:46.468 Sa vle di moun ki peye ak lajan kach p ap kapab achte tikè sou transpò piblik ankò. 01:46.468 --> 01:53.065 Sa ap diminye rezèv lajan kach nou yo. E nou dwe konpanse sa. 01:53.065 --> 02:03.196 Epi genyen tou lefèt ke nou gen òganizasyon entènasyonal, tankou Better than Cash Alliance. 02:03.196 --> 02:18.387 Yo te etabli sa yo an 2012 pa Fondasyon Bill & Melinda Gates, Fondasyon Ford, USAID ak lòt gwo enstitisyon enpòtan. 02:18.387 --> 02:26.407 Epi yo fikse tèt yo objektif pou elimine lajan kach – atravè lemond – epi ranplase li ak lajan dijital. 02:26.407 --> 02:38.810 Li enteresan, e sa montre byen sou Swis la, ke menm si SECO nou an – Sekretarya Leta pou Zafè Ekonomik – pa t patisipe nan 02:38.810 --> 02:50.399 fondasyon inisyativ la an 2012, li te kòmanse peye de milyon frank Swis pou abolisyon lajan kach an 2012 epi li te 02:50.399 --> 03:04.120 resevwa lòd pou transfere tout teknoloji ak ekspètiz ki gen rapò ak transfè lajan dijital, sitou pou ekonomi k ap devlope yo. 03:04.120 --> 03:14.680 Sa a montre aktyèlman ke abolisyon lajan kach se yon objektif ke Swis ap travay pou atenn nan premye liy. 03:14.680 --> 03:23.933 Mwen panse li ta yon ti jan naif pou kwè ke lajan kach p ap elimine isit la nan Swis. 03:23.933 --> 03:31.392 Se poutèt sa li enpòtan pou nou kapab entegre lajan kach nan konstitisyon an. 03:31.392 --> 03:34.124 Poukisa lajan kach ta dwe aboli? 03:34.124 --> 03:40.079 Byen, gen plizyè rezon, men youn ki vrèman enpòtan se sitiyasyon finansye mondyal la. 03:40.079 --> 03:44.594 Sitiyasyon finansye a se konsa ke mond lan aktyèlman gen dèt. 03:44.594 --> 03:55.931 Espesyalman, nan yon kantite ki twa fwa kapasite anyèl popilasyon an pou jenere li. E sa pa ka remèt. 03:55.931 --> 04:05.757 Sa ta vle di limanite ta dwe travay pandan twa ane san konsome okenn resous oswa manje pou peye tout mòn dèt sa a. 04:05.757 --> 04:11.243 E se poutèt sa pral gen yon efondreman finansye yon lè nan lavni. 04:11.243 --> 04:19.047 Se pa yon kesyon si sa pral rive ankò, men sèlman kilè sa pral rive. Li pral implode nan sitiyasyon finansye mondyal aktyèl la. 04:19.047 --> 04:30.423 Epi sa, natirèlman, se youn nan rezon ki fè elit yo vle elimine lajan kach, pou apre efondreman finansye sa a, apre tout 04:30.423 --> 04:41.602 bagay fin kraze, yo ka kontwole pèp la epi kontwole tout sitiyasyon finansye a yon fason pou yo rebati l nan enterè yo. 04:41.602 --> 04:48.340 Sinon, natirèlman, si tout sa rive, kèk moun ta mete fòs yo ansanm, gwoup ak peyi ta 04:48.340 --> 04:52.095 mete fòs yo ansanm epi ta bati l poukont yo. 04:52.095 --> 05:01.760 Yo pa t ap renmen sa. Yo menm tou ap achte tout bagay sa yo ki gen valè oswa resous. 05:01.760 --> 05:11.863 Sa vle di ke yo ap achte tout min lò yo, yo ap achte lò, yo ap achte ajan, yo ap achte tè agrikòl. 05:11.863 --> 05:16.394 Ozetazini, Bill Gates se kounye a pi gwo pwopriyetè tè agrikòl. 05:16.394 --> 05:23.434 E sa montre ke boul finansye sa a ap eklate. 05:23.434 --> 05:29.419 E sa dwe evite a tout pri, pou lajan kach rete an sikilasyon nan fen a, sa ki pèmèt moun 05:29.419 --> 05:32.861 kontinye aji endepandan epi rete san kontwòl. 05:32.861 --> 05:42.380 Epi mwen panse ki jan sa move, ou ka wè sa kounye a nan peyi tankou Nòvèj, Syèd ak Danmak, ki pa gen lajan kach ankò. 05:42.380 --> 05:50.084 Li posib tou pou fè lagè jodi a – pa egzanp, Syèd, ki gen mwens pase 10% lajan kach ki toujou an sikilasyon – 05:50.084 --> 05:56.793 kòm yon peyi, ou pa ta menm bezwen anvayi, ou ta ka jis koupe elektrisite oswa entènèt yo. 05:56.793 --> 06:04.015 Sa ta vle di ke nan de oswa twa semèn, peyi a ta vin an dekonm – ekonomikman – e pwobableman ta antre nan yon lagè sivil, paske 06:04.015 --> 06:07.844 lè sa a se ta yon kesyon de resous, sètadi manje, tout bagay. 06:07.844 --> 06:17.149 E sa montre kijan li enpòtan pou metrize teknoloji dijital, e lajan kach ta definitivman yon move bagay nan sans sa a. 06:17.149 --> 06:24.423 Swèd ak Nòvèj ap eseye kounye a ranvèse tandans sa a, paske yo reyalize risk y ap pran an. 06:24.423 --> 06:30.647 Men sa pa rive ankò, menm si kounye a yo di biznis yo ta dwe oblije aksepte lajan kach ankò. 06:30.647 --> 06:41.785 Moun yo pa gen okenn lajan kach, e yo pa ap ranmase lajan kach ankò, kidonk yo vrèman nan yon moman difisil kounye a. 06:41.785 --> 06:46.930 Gen yon lwa ki egzije akseptasyon bil ak pyès monnen. 06:46.930 --> 06:50.101 Poukisa yo ka toujou refize lajan kach? 06:50.101 --> 07:01.039 Byen, nan Swis, lwa nou sou lajan, WZG, deklare nan Atik 3 ke tout moun dwe aksepte bil lajan 07:01.039 --> 07:07.297 ke Bank Nasyonal la emèt, san okenn restriksyon. 07:07.297 --> 07:16.689 Sepandan, atik sa a se diskresyonè, sa vle di li aplike sèlman si yo pran aksyon legal. 07:16.689 --> 07:24.729 Pa egzanp, si yon boulanjri ekri "Nou pa aksepte lajan kach," epi yon kliyan antre pou achte yon bagay e li konnen boulanjri 07:24.729 --> 07:32.428 a pa aksepte lajan kach, lè sa a pa gen okenn kontra ki pral fòme, sa vle di pa gen okenn tranzaksyon ki pral fèt. 07:32.428 --> 07:37.533 E si pa janm gen okenn tranzaksyon ki fèt, ou pa ka pote plent anba lwa sa a. 07:37.533 --> 07:46.586 E se sa ki pwoblèm nan ak lejislasyon diskresyonè: ou pa ka pran aksyon legal kont li, sa vle di ekonomi an gen pouvwa 07:46.586 --> 07:53.331 pou deside pou tèt li si li vle aksepte lajan kach oswa ou pa. 07:53.331 --> 07:58.551 Inisyativ popilè "Lajan kach se libète" te resevwa yon kont-pwopozisyon nan men Konsèy 07:58.551 --> 08:01.882 Federal la. Ki diferans ki genyen ant de yo? 08:01.882 --> 08:12.515 Kidonk, nou menm nan Inisyativ Popilè a ap mande gouvènman federal la pou li toujou bay ase kantite pyès monnen ak bil. 08:12.515 --> 08:25.093 Epi kont-pwopozisyon Konsèy Federal la kounye a deklare ke Bank Nasyonal la responsab pou asire ke lajan kach an sikilasyon. 08:25.093 --> 08:33.167 E sa a, natirèlman, se yon gwo diferans – se yon ti trik gouvènman an – paske pwoblèm ki 08:33.167 --> 08:37.194 leve kounye a se ke pa tout lajan kach ki menm. 08:37.194 --> 08:45.363 Paske lè m di "peye an lajan kach," sa m vle di se pa peye ak kredi, sa vle di pa sou kont ni sou yon bil pwomès 08:45.363 --> 08:49.633 oswa yon lòt dokiman konsa, men pito peye an lajan kach. 08:49.633 --> 08:55.406 E nan itilizasyon franse-italyen, "je paie cash" vle di "mwen peye an lajan kach", men 08:55.406 --> 08:59.121 sa vle di tou mwen ka peye ak yon kat debi . 08:59.121 --> 09:08.945 Se poutèt sa li posib pou gouvènman federal la presize ke Bank Nasyonal la dwe asire disponiblite lajan kach, 09:08.945 --> 09:17.767 konsa li kapab bay lajan kach elektwonik san li pa antre an konfli ak Konstitisyon Federal la. 09:17.767 --> 09:28.774 Kidonk, nou pa ka aksepte kont-pwopozisyon dirèk gouvènman federal la jan li ye jodi a – nou toujou gen yon vòt nan mwa Mas. 09:28.774 --> 09:32.611 Kisa yon lajan dijital nan lavni ta sanble? 09:32.611 --> 09:41.387 Yon lajan dijital nan lavni ta pwobableman yon melanj de kriptomonè ak Twint. 09:41.387 --> 09:53.488 Sa vle di li ta sèlman mache atravè yon aparèy dijital. Jodi a, nou abitye ak sa sou telefòn mobil. 09:53.488 --> 10:01.668 Se yon tèminal dijital, e lajan an, sètadi tout pwosesis tranzaksyon peman an, ta jere atravè sa yo 10:01.668 --> 10:09.373 rele yon bous – sètadi yon echanj, yon sak, yon bous – ki ta lokalize sou tèminal dijital sa a. 10:09.373 --> 10:16.491 Epi tèminal dijital sa a ta kominike ak Bank Nasyonal Swis la, mwen ta imajine. 10:16.491 --> 10:22.203 Tout moun ta gen yon sèl kont – pa ta gen bank ankò. 10:22.203 --> 10:35.206 Sa ta vle di ke si nou vle achte yon bagay, pwosesis la ta mande pou nou premye ye nan kote ki apwouve a. 10:35.206 --> 10:42.825 Dezyèmman, nou ka achte kèlkeswa sa ki toujou disponib pou nou – oswa kèlkeswa sa ki disponib pou nou – e 10:42.825 --> 10:46.812 sèlman pou kantite lajan yo lage pou nou, natirèlman. 10:46.812 --> 10:51.126 Kidonk nou ta konplètman anba kontwòl. 10:51.126 --> 10:58.340 Wi, ou deja di yon bagay sou sa – sa mwen te vle mande kòm swivi se: ki danje nou vrèman ap fè fas san lajan kach? 10:58.340 --> 11:06.673 Wi, gen anpil danje. Pou mwen, pi gwo danje a se egzpropriyasyon atravè to enterè negatif – oswa. 11:06.673 --> 11:18.071 Christine Lagarde te di an 2016 – dapre Blick , mwen kwè se te 14 avril, jan Blick te rapòte – ke: 11:18.071 --> 11:25.102 Sèl rezon ki fè to enterè negatif pa mache se paske nou toujou gen lajan kach k ap sikile. 11:25.102 --> 11:32.918 Si, natirèlman, pa t gen plis lajan kach k ap sikile, sa t ap vle di moun yo t ap totalman san defans si bank nasyonal la 11:32.918 --> 11:41.317 ta toudenkou anonse: "Nou pral kounye a dedwi 10% pa ane sou chak kont paske nou bezwen li pou rezon administratif." 11:41.317 --> 11:47.920 Ou p ap kapab achte bagay ankò ak lajan kach lè w ap itilize lòt metòd. 11:47.920 --> 11:52.860 Sa ta sèlman posib ak lajan dijital. Epi se pi gwo danje pou mwen. 11:52.860 --> 11:58.166 Kidonk, mwen panse ke to enterè negatif ak egzpropriyasyon ta rive. 11:58.166 --> 12:00.302 Apre sa, natirèlman, gen lòt danje. 12:00.302 --> 12:06.840 Kidonk, natirèlman, youn nan pi gwo risk yo se depandans – jan mwen te di pi bonè – sou elektrisite ak entènèt la. 12:06.840 --> 12:12.142 Kidonk, si yon bagay echwe, tranzaksyon peman yo pa posib ankò imedyatman. 12:12.142 --> 12:20.979 Apre sa, gen reyalite a ke nou pap kapab kenbe rezilyans kriz ankò . 12:20.979 --> 12:29.608 Sa vle di ke nan kriz – tankou sa yo k ap fèt kounye a nan Nòvèj ak Syèd – li p ap posib 12:29.608 --> 12:34.143 ankò pou kontinye travay akoz pèt lajan kach. 12:34.143 --> 12:43.739 Sa ta vle di ke si nou pa t gen entènèt, ekonomi an ta ralanti nèt. Li ta kanpe epi li pa t ap fonksyone ankò. 12:43.739 --> 12:49.349 Sepandan, ak lajan kach, nou ta omwen ka kontinye peye, oswa wi, ekonomi an ta ka 12:49.349 --> 12:53.355 kontinye egziste epi yo ta anpeche pi gwo domaj la. 12:53.355 --> 12:55.780 Sa a se yon lòt pwen enpòtan. 12:55.780 --> 13:02.811 Ou souvan tande ke lajan dijital sa a fè ou konplètman trasab. Èske sa vre? 13:02.811 --> 13:03.900 Wi, se sèten konsa. 13:03.900 --> 13:12.310 Kidonk, lajan dijital bank santral sa yo , byensir, yo gen anpil pouvwa paske yo estoke sou aparèy dijital 13:12.310 --> 13:19.329 nan bous dijital, e li posib pou siveye kote ou ye, sa w ap achte ak konbyen w ap depanse. 13:19.329 --> 13:23.782 E sa t ap fè moun yo vin konplètman kontwole. 13:23.782 --> 13:31.074 Ki tèlman sanble ak yon sistèm kredi sosyal, jan nou konnen li nan Lachin – oswa. 13:31.074 --> 13:33.599 Soti nan pèspektiv sa a, sa se, natirèlman, yon gwo danje. 13:33.599 --> 13:41.899 Men sa se yon bagay mwen panse ki deja byen konnen pami piblik laj an jeneral, ke sa ta ka rive. 13:41.899 --> 13:46.786 Wi, bon, mèsi pou sa. Ki sa nou aktyèlman reyalize nan Swis nan domèn sa a? 13:46.786 --> 13:54.841 Byen, nan Swis nou fè anpil pwogrè paske, gras ak lansman inisyativ popilè yo – sètadi "Lajan kach se libète" – 13:54.841 --> 14:02.920 kounye a nou rive nan pwen kote n ap deside ki vèsyon pwoteksyon lajan kach ki pral enkli nan konstitisyon an. 14:02.920 --> 14:10.539 Nou pral, natirèlman, goumen pou asire ke se vèsyon nou an – ak pyès monnen ak bil – konsa nou ka asire 14:10.539 --> 14:14.720 ke pèsonn pa ka kontoune l ak yon trik nan fen an. 14:14.720 --> 14:20.961 Nou pi devan anpil pase rès Ewòp la, e sa, natirèlman, enpòtan pou Ewòp la tou. 14:20.961 --> 14:29.604 Paske si nou rive mete sa nan konstitisyon an nan Swis, li pap tèlman fasil pou elimine lajan kach an Ewòp, 14:29.604 --> 14:34.475 paske ta gen imedyatman yon kouri kapital pou ale nan Swis. 14:34.475 --> 14:41.065 Si Almay ta di, "Nou pa gen lajan kach ankò," tout moun ta imedyatman retire lajan kach yo epi pote li 14:41.065 --> 14:44.685 nan Swis, paske se la lajan kach la ta an sekirite. 14:44.685 --> 14:51.317 Kidonk, natirèlman, nou nan yon sitiyasyon konfòtab nan Swis konpare ak lòt peyi yo. 14:51.317 --> 14:54.520 Èske sa ase pou kenbe lajan kach nan Swis? 14:54.520 --> 14:57.314 Non, natirèlman sa pa ase, se sèlman konstitisyon an. 14:57.314 --> 15:05.970 Kòm mwen te di nan kòmansman, ekonomi an pral elimine lajan kach, e pou sa rive, nou menm moun dwe 15:05.970 --> 15:10.588 peye ak lajan kach pou ekonomi an pa ka elimine li. 15:10.588 --> 15:21.906 Kidonk, Migros ak Coop pa ta dwe toudenkou kòmanse enstale sèlman machin oto-peman sa yo – oswa kèlkeswa jan yo rele yo – kote tout 15:21.906 --> 15:30.027 moun oblije peye dijitalman, men nou toujou oblije peye anpil an lajan kach, menm nan restoran 15:30.027 --> 15:34.902 ak lòt kote, konsa volim lajan kach la rete wo. 15:34.902 --> 15:47.067 Thorsten Hens, ekonomis finansye ak pwofesè nan Inivèsite Zurich, te deklare klèman ke "ak lajan kach ki reprezante 15% 15:47.067 --> 15:53.725 nan tout tranzaksyon finansye yo, lajan kach pa ka sove ankò". 15:53.725 --> 16:03.412 Li te di sa nan yon entèvyou ak SRF an 2020, e sa montre ke jodi a – a 25% – nou deja trè pre 16:03.412 --> 16:08.229 limit sa a, e nou dwe goumen pou nou kanpe l. 16:08.229 --> 16:15.366 Kidonk, mwen kontan ke moun kounye a vrèman kòmanse peye ak lajan kach ankò. 16:15.366 --> 16:22.918 Sa mennen nou nan pwochen kesyon an: kisa popilasyon an ka fè, sètadi kisa ankò ki bezwen fèt e kisa nou ka fè? 16:22.918 --> 16:26.420 Kidonk, sa yo se petèt de oswa twa pwen ki esansyèlman enpòtan kounye a. 16:26.420 --> 16:36.445 Kidonk, esansyèlman, pral gen yon lòt deba nan Konsèy Nasyonal la nan mwa Mas sou pwopozisyon Thomas Burgherr la. 16:36.445 --> 16:46.002 Anplis inisyativ popilè nou an, li vle tou akseptasyon nan ekonomi an – sa vle di pa yon akseptasyon obligatwa, men yon 16:46.002 --> 16:51.216 akseptasyon jeneral – ke li vle wè enkli nan konstitisyon an. 16:51.216 --> 17:00.557 Kounye a n ap sipòte sa yo. Kòm "schweiz-macher", nou kreye yon petisyon ke anpil moun ka siyen kounye a. 17:00.557 --> 17:07.310 Mwen ta rekòmande sa a – www.schweiz-macher.ch – kote ou ka siyen petisyon an. 17:07.310 --> 17:16.689 Nou te konvenk tou asosyasyon granmoun aje yo – gwo asosyasyon ki gen 280,000 manm – pou sipòte nou pou fè 17:16.689 --> 17:22.683 Konsèy Nasyonal la ak Konsèy Eta yo aksepte pwopozisyon sa a. 17:22.683 --> 17:27.473 Epi, natirèlman, genyen lefèt ke nou dwe ale vote. 17:27.473 --> 17:33.761 Kidonk, nou ta kontan anpil si nou ta ka resevwa kèk sipò finansye kounye a, paske sa pa posib san lajan. 17:33.761 --> 17:42.308 Lòt yo gen plizyè milya – kidonk nou vrèman bezwen anpil lajan pou nou gen yon chans nan vòt la, men pati 17:42.308 --> 17:50.843 ki pi enpòtan an se ke popilasyon an vrèman sòti, pote lajan kach sou yo epi peye an kach. 17:50.843 --> 18:02.861 Wi, pou pati mwen, mwen ta vrèman renmen pwofite okazyon sa a pou m mande tout sitwayen nou yo pou yo peye an lajan kach otan ke 18:02.861 --> 18:13.002 posib alavni – petèt menm pou yo bay preferans magazen ki toujou aksepte lajan kach sou sa ki pa fè sa ankò, 18:13.002 --> 18:21.815 paske kesyon sa a enpòtan anpil, anpil, anpil pou asire nou ka kenbe lajan kach nan Swis. 18:21.815 --> 18:28.040 Li enpòtan pou pitit nou yo ak pou nou menm pou nou ka kontinye viv an libète. Mèsi anpil! 18:28.040 --> 18:30.296 Mèsi anpil, Mesye Koller, ou konvenk mwen. 18:30.296 --> 18:35.722 M ap kontinye peye ak lajan kach paske mwen vle kenbe lajan kach epi asire li rete disponib pou nou. 18:35.722 --> 18:40.253 Epi mèsi anpil pou angajman ou, Mesye Koller. Nou swete ou tout pi bon bagay pou travay ou nan lavni. 18:40.253 --> 18:45.869 Mèsi anpil, e mwen swete ou kontinye jwenn siksè nan travay ou. Mèsi.