Силни лобија напорно работат за целосно укинување на готовината.
Низ цела Европа и особено во ЕУ.
Денес разговараме со специјалист за оваа тема кој прави сѐ што е во негова моќ за да ја заштити Швајцарија од
оваа судбина и да го спаси овој дел од нашата слобода.
Го поздравуваме Ричард Колер, делегат на "швајц-макер" и претседател на "Фрајхајтлихе
Бевегунг Швајц" (Швајцарско движење за слобода).
Добро попладне, ми е задоволство што сум тука – во Домовите на Парламентот – и мислам дека ќе
биде фасцинантно да слушнеме што ќе дознаеме.
Повеќето луѓе мислат дека отстранувањето на готовината не е навистина пракса во Швајцарија. Што мислите вие за тоа?
Па, тоа веројатно е грешка.
Ако не ја исправиме грешката, најверојатно ќе го научиме тоа на тежок начин.
Затоа што, фактички, луѓето не чувствуваат дека готовината се укинува директно – бидејќи не се политичарите тие што ја
укинуваат готовината; политичарите едноставно не прават ништо за навистина да ја зачуваат готовината,
туку економијата работи на намалување на готовината.
Веќе го гледаме ова на божиќните пазари – и на други пазари исто така – го гледаме кај компании, синџири
пекарници, кои одеднаш повеќе не прифаќаат готовина.
Ова го гледаме во ресторани кои исто така работат без готовина.
Со текот на времето, економијата ќе го намали и укине готовината, и ова сега се случува со забрзано темпо и
во јавниот превоз, каде што готовина веќе не се користи.
Ова значи дека луѓето кои плаќаат со готовина повеќе нема да можат да купат билети за јавниот превоз.
Ова ги намалува нашите готовински резерви. И мораме да го неутрализираме тоа.
Потоа, постои и фактот дека имаме и меѓународни организации, како што е Алијансата "Подобро од готовина".
Тие беа основани во 2012 година од Фондацијата "Бил и Мелинда Гејтс", Фондацијата
"Форд", USAID и други важни, големи институции.
И си поставија за цел да го укинат готовиот паричник – ширум светот – и да го заменат со дигитални пари.
Интересно е и тоа многу зборува за Швајцарија, што иако нашиот SECO – Државниот секретаријат за економски прашања – не беше
вклучен во основањето на иницијативата во 2012 година, тој во 2012 година почна да издвојува два милиони швајцарски франци за
укинување на готовината, а исто така доби задача да ги пренесе сите технологии и експертиза поврзани со
дигитални парични трансфери, особено во земјите во развој.
Ова всушност покажува дека укинувањето на готовината е цел кон која Швајцарија работи на самиот врв.
Мислам дека би било малку наивно да се верува дека готовината нема да биде укината овде во Швајцарија.
Затоа е важно што можеме да го вградиме готовината во уставот.
Зошто всушност треба да се укине готовината?
Па, постојат неколку причини, но една многу важна е глобалната финансиска состојба.
Финансиската состојба е таква што светот всушност е во долг.
Конкретно, во износ трипати поголем од годишниот капацитет на населението да го генерира. И тоа не може да се врати.
Ова би значело дека човештвото ќе мора да работи три години без да троши никакви ресурси или да
јаде, за да ја исплати оваа планина од долгови.
И затоа во одреден момент во иднина ќе дојде до финансиски колапс.
Веќе не е прашање дали, туку само кога тоа ќе се случи. Тоа ќе се уруши во сегашната глобална финансиска ситуација.
И тоа, секако, е една од причините зошто елитите сакаат да го укинат готовиот паричен поток, за да можат по овој финансиски
колапс, откако сè ќе се распадне, да ги контролираат луѓето и целата финансиска состојба на таков
начин што таа ќе биде обновена во нивен интерес.
Во спротивно, се разбира, ако сето тоа се случи, одредени луѓе би се здружиле, групи и
земји би се здружиле и би го изградиле сами.
Тие нема да го сакаат тоа. Тие исто така се во процес на откуп на сите овие вредни предмети или ресурси.
Ова значи дека сите златни рудници се откупуваат, златото се откупува, среброто се
откупува, земјоделското земјиште се откупува.
Во Америка, Бил Гејтс сега е најголемиот сопственик на земјоделско земјиште.
И тоа покажува дека овој финансиски меур пука.
И ова мора да се избегне по секоја цена, за на крајот готовината да остане во оптек, овозможувајќи им на луѓето да
продолжат да дејствуваат независно и да останат неконтролирани.
И размислувам колку е лошо, тоа можете да го видите сега во земји како Норвешка, Шведска и Данска, кои веќе немаат готовина.
Исто така, денес е можно да се води војна – на пример, Шведска, која има помалку од 10% готовина во оптек – како
држава, дури и не би морале да навлезете, туку само да го исклучите нивното електрично напојување или интернет.
Тоа би значело дека во рок од две или три недели земјата би била на колена – економски – и веројатно во граѓанска војна,
бидејќи тогаш сè би се свело на ресурси, односно храна, сè.
И тоа покажува колку е важно да се совлада дигиталната технологија, а готовината
дефинитивно би била лоша работа во тој поглед.
Шведска и Норвешка сега се обидуваат да го преокренат овој тренд, откако сфатија каков ризик преземаат.
Но тоа повеќе не се случува, дури и ако сега велат дека бизнисите повторно треба да прифаќаат готовина.
Луѓето немаат готовина, а готовината повеќе не се зголемува, па тие навистина се во тешка положба во моментов.
Постои закон што бара прифаќање на банкноти и монети.
Зошто сè уште може да се одбие готовина?
Па, во Швајцарија, нашиот закон за готовина, WZG, во член 3 наведува дека секој мора без ограничување да
ги прифати банкнотите издадени од Националната банка.
Сепак, оваа одредба е дискрециона, што значи дека се применува само ако се покрене правен поступак.
На пример, ако пекарница напише "Не прифаќаме готовина", а клиент влезе сакајќи да купи нешто и знае дека пекарницата не
прифаќа готовина, тогаш никогаш нема да се склучи договор, што значи дека нема да се изврши никаква трансакција.
И ако никогаш не се случило никакво трансакција, тогаш не можете да тужите според овој закон.
И тоа е проблемот со дискреционото законодавство: не можете да покренете правен спор против него, што значи дека економијата
има моќ сама да одлучи дали сака да прифаќа готовина или не.
Популарната иницијатива "Готовина е слобода" доби контрапредлог од Федералниот совет. Која е разликата помеѓу двете?
Значи, ние во Фолксinitiative бараме федералната влада секогаш да обезбедува доволни количини монети и банкноти.
И контрапредлогот на Федералниот совет сега наведува дека Националната банка е одговорна за обезбедување готовина во оптек.
И тоа е, секако, огромна разлика – тоа е мала трик на владата – бидејќи проблемот што
сега се појавува е дека не се сите пари исти.
Бидејќи под "плаќање во готово" всушност мислам да не плаќам со кредит, односно не на сметка или некаков
векселен налог или нешто слично, туку плаќам во готово.
А во француско-италијанската употреба, "je paie cash" значи "плаќам во готово", но тоа исто така
значи дека можам да платам со дебитна картичка .
Затоа федералната влада може да одреди дека Националната банка мора да обезбеди достапност на готовина, со
што ѝ овозможува да обезбеди електронска готовина без да дојде во судир со Федералниот устав.
Затоа не можеме да го прифатиме директниот контрапредлог на федералната влада во
сегашната форма – сè уште имаме гласање во март.
Како би изгледала дигиталната валута на иднината?
Дигиталната валута на иднината веројатно би била мешавина од криптовалута и Twint.
Тоа значи дека би функционирало само преку дигитален уред. Денес, тоа ни е познато од мобилните телефони.
Тоа е дигитален терминал, а валутата, односно целиот процес на плаќање, би се управувал преку таканаречен
паричник – односно размена, торбичка, паричник – кој би бил сместен на овој дигитален терминал.
И овој дигитален терминал би комуницирал со Швајцарската национална банка, претпоставувам.
Тогаш секој би имал само една сметка – повеќе нема да има банки.
Ова би значело дека ако сакаме да купиме нешто, процесот ќе бара прво да бидеме на одобрената локација.
Второ, дека можеме да купиме сè што сè уште ни е достапно – или што и да ни е достапно –
и, секако, само за износот што ни е одобрен.
Значи, би биле целосно подложни на контрола.
Да, веќе кажавте нешто за тоа – она што сакав да го прашам како дополнување е: Со кои
опасности навистина се соочуваме без готовина?
Да, има многу опасности. За мене, најголемата опасност е експропријација преку негативни каматни стапки – или...
Кристин Лагард рече во 2016 година – според Blick , мислам дека беше на 14 април, како што објави Blick – дека:
Единствената причина зошто негативните каматни стапки не функционираат е што сè уште имаме готовина во оптек.
Ако, се разбира, немаше повеќе готовина во оптек, тоа би значело дека луѓето би биле целосно беспомошни ако националната
банка одеднаш објави: "Сега од секоја сметка одземаме 10% годишно, бидејќи ни е потребно за административни цели."
Веќе нема да можете да купувате работи со готовина користејќи други методи.
Тоа би било можно само со дигитална валута. И тоа е најголемата опасност за мене.
Значи, мислам дека би се случиле негативни каматни стапки и експропријација.
Потоа, секако, постојат и други опасности.
Значи, секако, еден голем ризик е зависноста – како што реков претходно – од електрична енергија и интернет.
Значи, ако нешто се расипе, плаќањата веднаш повеќе не се можни.
Потоа е фактот дека повеќе нема да можеме да ја одржуваме отпорноста на кризи .
Ова значи дека во кризни ситуации – како оние што моментално се доживуваат во Норвешка и Шведска – повеќе нема да биде
можно да се продолжи со работа поради губењето на готовина.
Тоа би значело дека ако немавме интернет, економијата би запрела. Би запрела и повеќе не би функционирала.
Сепак, со готовина барем би можеле да продолжиме да плаќаме, или да, економијата би можела да
продолжи да постои и најлошата штета би била спречена.
Тоа е уште една важна точка.
Постојано слушаме дека овие дигитални пари нè прават целосно проследливи. Дали е тоа вистина?
Да, тоа сигурно е така.
Значи, овие дигитални валути на централните банки , секако, се прилично моќни, бидејќи се чуваат на
дигитални уреди во паричници , и можно е да се следи каде се наоѓате, што купувате и колку трошите.
И тоа би довело до тоа луѓето да бидат целосно контролирани.
Многу слично на системот за социјален кредит, како што го знаеме од Кина – или.
Од оваа перспектива, тоа секако претставува многу голема опасност.
Но тоа е нешто што, според мене, веќе е прилично добро познато меѓу пошироката јавност дека ова може да се случи.
Да, добро, благодарам за тоа. Што всушност постигнавме во Швајцарија во оваа област?
Па, во Швајцарија поминавме долг пат, бидејќи благодарение на фактот што ги покренавме народните иницијативи – односно
"Готовината е слобода" – сега сме на точка каде што одлучуваме која верзија на заштита
на готовината ќе биде вклучена во уставот.
Се разбира, ќе се бориме да обезбедиме дека тоа ќе биде нашата верзија – со монети и банкноти – за да бидеме
сигурни дека на крајот нема да биде заобиколена со некој трик.
Ние сме многу понапред од остатокот на Европа, и тоа, секако, е важно и за Европа.
Бидејќи ако успееме тоа да го вметнеме во уставот во Швајцарија, тогаш нема да биде толку лесно да се укине готовината во Европа,
бидејќи веднаш ќе настане бегство на капитал во Швајцарија.
Ако Германија кажеше: "Веќе немаме готовина", сите веднаш би ја подигнале својата готовина и би ја
однеле во Швајцарија, бидејќи таму би била безбедна.
Значи, секако, ние сме во поволна положба во Швајцарија во споредба со другите земји.
И дали тоа е доволно за да се чуваат готови пари во Швајцарија?
Не, секако дека тоа не е доволно, само уставот.
Како што реков на почетокот, економијата ќе го укине готовиот паричен промет, а за тоа да се случи, ние луѓето треба да
плаќаме со готовина, за економијата да не може да го укине.
Значи, Мигрос и Куп не треба одеднаш да почнат да инсталираат само овие самоуслужни каси – или како и да ги викаат – каде што
сите мораат да плаќаат дигитално, но ние сè уште мораме многу да плаќаме со готовина, дури и во
ресторани и насекаде, па обемот на готовина останува висок.
Торстен Хенс, финансиски економист и професор на Универзитетот во Цирих, јасно изјави дека "со готовина која сочинува
15% од сите финансиски трансакции, готовината е непоправлива".
Тој го кажа ова во интервју за SRF во 2020 година, и тоа покажува дека денес – на 25% – веќе сме многу блиску до оваа
граница и мораме да преземеме мерки за да го спречиме тоа.
Па, ми е драго што луѓето сега навистина повторно почнуваат да плаќаат со готовина.
Тоа нè доведува до следното прашање: што може да направи населението, што уште
треба да се направи и што можеме да направиме?
Значи, тоа се можеби две или три точки кои во моментов се суштински важни.
Значи, во суштина, во март ќе има уште една дебата во Националниот совет за предлогот на Томас Бургерхер.
Покрај нашата популарна иницијатива, тој исто така сака прифаќање во економијата – односно не задолжително прифаќање,
туку општо прифаќање – кое сака да го види вградено во уставот.
Сега ќе ги поддржиме овие. Како "schweiz-macher", ние создадовме петиција која многу луѓе сега можат да ја потпишат.
Би го препорачал ова – www.schweiz-macher.ch – каде што можете да ја потпишете петицијата.
Исто така ги убедивме здруженијата на постарите граѓани – големите со 280.000 членови – да нè поддржат во прифаќањето
на овој предлог од Националниот совет и Советот на држави.
Потоа, секако, постои фактот дека мораме да одиме на гласање.
Затоа би биле многу среќни ако сега можеме да добиеме и финансиска поддршка, бидејќи без средства тоа не е можно.
Другите имаат милијарди – така што навистина ни требаат многу пари за да имаме шанса на гласањето, но
најважно е населението навистина да излезе, да носи готовина со себе и да плаќа во готово.
Да, од моја страна навистина би сакал да ја искористам оваа можност да ги замолам сите наши граѓани во иднина да плаќаат со
готовина што е можно почесто – можеби дури и да даваат предност на продавниците што сè уште прифаќаат готовина пред оние што
повеќе не прифаќаат, бидејќи ова прашање е многу, многу, многу важно за да можеме да ја задржиме готовината во Швајцарија.
Важно е за нашите деца и за нас да ни биде дозволено да продолжиме да живееме во слобода. Многу ви благодариме!
Ви благодарам многу, господине Колер, ме убедивте.
Ќе продолжам да плаќам со готовина, бидејќи сакам да ја задржам готовината и да осигурам дека таа ќе остане достапна за нас.
И многу ви благодариме за вашата посветеност, господине Колер. Ви посакуваме сѐ најдобро за вашата идна работа.
Ви благодарам многу и ви посакувам понатамошен успех во вашата работа. Ви благодарам.