Lobbiji b'saħħithom qed jaħdmu b'mod intens biex jneħħu kompletament il-flus kontanti.
Madwar l-Ewropa u speċjalment fl-Unjoni Ewropea.
Illum qed nitkellmu ma' speċjalista dwar dan is-suġġett li qed jagħmel kollox f'qawtu biex jipproteġi l-Iżvizzera
minn dan id-destin u jsalva din il-parti tal-libertà tagħna.
Nilqgħu lil Richard Koller, delegat tal-"schweiz-macher" u president tal-"Freiheitliche
Bewegung Schweiz" (Moviment Svizzeru għall-Ħelsien).
Waranofsinhar it-tajjeb, jien kuntent li ninsab hawn – fil-Palazzi tal-Parlament – u naħseb li se
jkun affaxxinanti nisimgħu dak li se nitgħallmu.
Il-biċċa l-kbira tan-nies jaħsbu li tneħħija tal-flus kontanti mhix tassew possibbli
fiż-Żvizzera. X'inhi l-opinjoni tiegħek dwar dan?
Ukoll, dak probabbilment żball.
Jekk ma nikkoreġux l-iżball, x'aktarx se nitgħallmu dan bil-mod iebes.
Għax il-fatt hu li n-nies ma jħossux li l-flus kontanti qed jiġu aboliti direttament – għax mhumiex il-politici li qed jabolixxu
l-flus kontanti; il-politici sempliċement ma jagħmlu xejn biex verament jipproteġu l-flus kontanti, iżda minflok hija
l-ekonomija li qed taħdem biex tnaqqas l-użu tal-flus kontanti.
Diġà naraw dan fis-swieq tal-Milied – u anke f'swieq oħra – naraw dan f'kumpaniji, fi katini ta' ħwienet
tal-ħobż, li f'daqqa waħda m'għadhomx jaċċettaw flus kontanti.
Naraw dan f'ristoranti li wkoll jaħdmu mingħajr flus kontanti.
Maż-żmien, l-ekonomija se tnaqqas u tneħħi l-użu tal-flus kontanti, u dan issa qed jiġri b'rata mgħaġġla fit-trasport
pubbliku, fejn il-flus kontanti m'għadhomx jintużaw ukoll.
Dan ifisser li n-nies li jħallsu bil-flus kontanti ma jkunux jistgħu aktar jixtru biljetti fit-trasport pubbliku.
Dan qed inaqqas ir-riżervi ta' flus kontanti tagħna. U rridu nikkontrobilanċjaw dan.
Imbagħad hemm il-fatt li għandna wkoll organizzazzjonijiet internazzjonali, bħal Better than Cash Alliance.
Dawn twaqqfu fl-2012 mill-Fondazzjoni Bill & Melinda Gates, il-Fondazzjoni Ford, USAID
u istituzzjonijiet kbar u importanti oħra.
U għamlu għalihom l-għan li jneħħu gradwalment il-flus kontanti – madwar id-dinja – u jissostitwuhom b'flus diġitali.
Huwa interessanti, u juri tajjeb dwar l-Iżvizzera, li għalkemm is-SECO tagħna – is-Segretarjat tal-Istat għall-Affarijiet
Ekonomiċi – ma kienx involut fil-fondazzjoni tal-inizjattiva fl-2012, bdiet tħallas żewġ miljun frank Svizzeru lejn
l-abolizzjoni tal-flus kontanti fl-2012 u ġiet ukoll inkarigata li ttrasferixxi l-teknoloġiji u l-kompetenza
kollha relatati mat-trasferimenti diġitali ta' flus, partikolarment lejn ekonomiji emerġenti.
Dan fil-fatt juri li l-abbolizzjoni tal-flus kontanti hija għan li l-Iżvizzera qed taħdem fuqu fil-quċċata.
Naħseb li jkun kemmxejn naiv li nemmen li l-flus kontanti ma jitneħħewx hawn fl-Iżvizzera.
Għalhekk huwa importanti li nkunu nistgħu ninkludu l-flus kontanti fil-kostituzzjoni.
Għaliex għandu l-flus kontanti verament jiġu aboliti?
Ukoll, hemm diversi raġunijiet, imma waħda ferm importanti hija s-sitwazzjoni finanzjarja globali.
Is-sitwazzjoni finanzjarja hija tali li d-dinja fil-fatt hi f'dejn.
Speċifikament, f'ammont tliet darbiet il-kapaċità annwali tal-popolazzjoni li tiġġenerah. U dan ma jistax jitħallas lura.
Dan ifisser li l-umanità jkollha taħdem għal tliet snin mingħajr ma tikkonsma riżorsi jew
tiekol, sabiex tħallas din il-muntanja ta' dejn.
U għalhekk se jkun hemm kollass finanzjarju f'xi punt fil-futur.
Mhux aktar mistoqsija jekk se jiġri, iżda biss meta se jiġri. Se tinċolli fis-sitwazzjoni finanzjarja globali attwali.
U dan, ovvjament, huwa wieħed mir-raġunijiet għaliex l-elite jridu jneħħu l-flus kontanti, sabiex wara dan il-kollass
finanzjarju, wara li kollox ikun sfar, ikunu jistgħu jikkontrollaw lin-nies u jikkontrollaw is-sitwazzjoni
finanzjarja kollha b'mod li terġa' tinbena fl-interessi tagħhom.
Mod ieħor, ovvjament, jekk dan kollu jiġri, ċerti nies jingħaqdu flimkien, gruppi u pajjiżi jingħaqdu flimkien u jibnuh waħedhom.
Ma jħobbux dan. Huma wkoll fil-proċess li jixtru dawn il-ġojjelli u r-riżorsi kollha.
Dan ifisser li l-minjieri tad-deheb kollha qed jinxtraw, id-deheb qed jinxtered,
il-fidda qed tinxtered, art agrikola qed tinxtered.
Fl-Amerika, Bill Gates issa huwa l-akbar sid tal-art agrikola.
U dan juri li din il-bolletta finanzjarja qed tinfaqa'.
U dan għandu jiġi evitat bi kwalunkwe spiża, sabiex il-flus kontanti jibqgħu f'ċirkolazzjoni fl-aħħar, u
jippermettu lin-nies jkomplu jaġixxu b'mod indipendenti u jibqgħu ma jistgħux jiġu kkontrollati.
U naħseb kemm hu ħażin, tista' tarah issa f'pajjiżi bħal Norveġja, Svezja u Daniġmarka, li m'għadhomx jużaw flus kontanti.
Huwa wkoll possibbli li tmexxi gwerra llum – pereżempju, is-Svezja, li għandha inqas minn 10% tal-flus kontanti għadhom
fiċ-ċirkolazzjoni – bħala pajjiż, lanqas biss ikollok bżonn tinvadi; tista'
sempliċement taqta' l-elettriku jew l-internet tagħhom.
Dan ifisser li fi żewġ jew tlett ġimgħat il-pajjiż ikun fuq ir-riġlejn – ekonomikament – u probabbilment f'gwerra ċivili,
għax imbagħad ikun dwar ir-riżorsi, jiġifieri l-ikel, kollox.
U dan juri kemm hu importanti li wieħed isir espert fit-teknoloġija diġitali, u flus
kontanti żgur ikunu ħaġa ħażina f'dan ir-rigward.
Isvezja u n-Norveġja issa qed jippruvaw jirreversjaw din it-tendenza, peress li rrealizzaw ir-riskju li qed jieħdu.
Imma issa mhux qed jiġri aktar, anki jekk issa jgħidu li n-negozji għandhom jerġgħu jaċċettaw il-flus kontanti.
In-nies m'għandhom l-ebda flus kontanti, u l-flus kontanti m'għadhomx qed jinbnew,
għalhekk qegħdin f'punt tassew diffiċli bħalissa.
Hemm liġi li tirrikjedi l-aċċettazzjoni tan-noti u tal-muniti.
Għaliex għadu jista' jiġi miċħud il-flus kontanti?
Ukoll, fis-Svizzera, il-liġi tagħna dwar il-munita, il-WZG, tgħid fl-Artikolu 3 li kulħadd għandu jaċċetta
l-banknotes maħruġa mill-Bank Nazzjonali, mingħajr restrizzjoni.
Madankollu, dan l-artikolu huwa diskrezzjonali, jiġifieri japplika biss jekk tittieħed azzjoni legali.
Per eżempju, jekk ħanut tal-ħobż jikteb "Ma naċċettawx flus kontanti", u klijent jidħol biex jixtri xi ħaġa u jaf li
l-ħanut tal-ħobż ma jaċċettax flus kontanti, allura qatt ma jinħoloq kuntratt, jiġifieri qatt ma ssir transazzjoni.
U jekk qatt ma saret l-ebda transazzjoni, allura ma tistax tressaq kawża taħt din il-liġi.
U dik hi l-problema bil-leġiżlazzjoni diskrezzjonarja: ma tistax tieħu azzjoni legali kontraha, li jfisser li
l-ekonomija għandha l-poter tiddeċiedi għaliha nnifisha jekk trid taċċetta flus kontanti jew le.
L-inizjattiva popolari "Flus kontanti huma libertà" irċeviet proposta kontra mill-Kunsill
Federali. X'inhi d-differenza bejn iż-żewġ proposti?
Allura, aħna fil-Volksinitiative qed nitolbu li l-gvern federali dejjem jipprovdi ammonti biżżejjed ta' muniti u banknotes.
U l-kontraproposta tal-Kunsill Federali issa tgħid li l-Bank Nazzjonali huwa responsabbli biex
jiżgura li l-flus kontanti jkunu f'ċirkolazzjoni.
U dan huwa, ovvjament, differenza kbira – hija ftit trikk tal-gvern – għax il-problema li issa
toħroġ hi li mhux il-flus kollha huma l-istess.
Għax meta ngħid "nħallas fi flus kontanti" fil-fatt nifhem li ma nħallasx bil-kreditu, jiġifieri mhux fuq kont jew b'xi nota ta'
promessa jew xi ħaġa bħal dik, imma nħallas fi flus kontanti.
U fl-użu Franċiż-Taljan, "je paie cash" tfisser "nħallas bil-flus kontanti", imma dan
ifisser ukoll li nista' nħallas b'karta ta' debitu .
Għalhekk il-gvern federali jista' jistipula li l-Bank Nazzjonali għandu jiżgura l-preżenza ta' flus kontanti, u
b'hekk ikun jista' jipprovdi flus kontanti elettroniku mingħajr ma jkun f'kunflitt mal-Kostituzzjoni Federali.
Għalhekk, ma nistgħux naċċettaw il-kontraproposta diretta tal-gvern federali kif inhi llum – għad għandna vot f'Marzu.
Kif tkun tidher munita diġitali tal-futur?
Munita diġitali tal-futur probabbilment tkun taħlita ta' kripto-munita u Twint.
Dan ifisser li jaħdem biss permezz ta' apparat diġitali. Illum, aħna familjari ma' dan mill-mowbajls.
Huwa terminal diġitali, u l-munita, jiġifieri l-proċess kollu tat-transazzjoni ta' ħlas, tiġi mmaniġġjata permezz ta'
dak li jissejjaħ portafoll – jiġifieri skambju, borża, portafoll – li jkun lokalizzat fuq dan it-terminal diġitali.
U dan it-terminal diġitali kien jikkomunika mal-Bank Nazzjonali Svizzeru, naħseb.
Imbagħad kulħadd ikollu biss kont wieħed – ma jkunx hemm aktar banek.
Dan ifisser li jekk irridu nixtru xi ħaġa, il-proċess jeħtieġ li l-ewwel inkunu fil-post approvat.
It-tieni, li nistgħu nixtru dak kollu li għadu disponibbli għalina – jew dak kollu li hu disponibbli għalina –
u biss għall-ammont li jkun rilaxxat għalina, ovvjament.
Allura nkunu kompletament suġġetti għall-kontroll.
Iva, diġà għedt xi ħaġa dwar dan – dak li ridt nistaqsi bħala segwitu hu: Liema perikli
verament niffaċċjaw mingħajr flus kontanti?
Iva, hemm ħafna perikli. Għalija, l-akbar periklu huwa l-esproprjazzjoni permezz
ta' rati ta' interess negattivi – jew...
Christine Lagarde qalet fl-2016 – skont Blick , nemmen li kienet fis-14 ta' April, kif irrappurtat minn Blick – li:
L-unika raġuni għaliex ir-rati ta' interess negattivi ma jaħdmux hi li għad għandna flus kontanti f'ċirkolazzjoni.
Jekk, ovvjament, ma jkunx hemm aktar flus kontanti f'ċirkolazzjoni, dan ifisser li n-nies ikunu kompletament bla
difiża jekk il-bank nazzjonali jħabbar f'daqqa waħda: "Issa qed ninqattgħu 10% fis-sena minn kull kont
għax għandna bżonnhom għal skopijiet amministrattivi."
Ma tkunx aktar tista' tixtri affarijiet bil-flus kontanti billi tuża metodi oħra.
Dan ikun possibbli biss b'munita diġitali. U dan hu l-akbar periklu għalija.
Allura naħseb li rati ta' interess negattivi u l-esproprjazzjoni se jiġru.
Imbagħad, ovvjament, hemm perikli oħra.
Allura, ovvjament, wieħed mir-riskji ewlenin huwa d-dipendenza – kif għedt qabel – fuq l-elettriku u l-internet.
Allura jekk xi ħaġa tinqata', it-transazzjonijiet ta' pagament immedjatament ma jibqgħux possibbli.
Imbagħad hemm il-fatt li ma nkunux aktar nistgħu nżommu r-reżiljenza għall-kriżi .
Dan ifisser li f'kriżijiet – bħal dawk li bħalissa qed jiġu esperjenzati fin-Norveġja u fl-Iżvezja – ma jkunx possibbli
li wieħed ikompli jaħdem minħabba t-telf ta' flus kontanti.
Dan ifisser li kieku ma kellniex l-internet, l-ekonomija tieqaf kompletament. Tieqaf u ma tibqax taħdem.
Madankollu, bil-flus kontanti, nistgħu tal-anqas inkomplu nħallsu, jew iva, l-ekonomija
tista' tkompli teżisti u l-agħar ħsara tiġi evitata.
Dak huwa punt ieħor importanti.
Qed nisimgħu dejjem li dan il-flus diġitali jagħmilna kompletament traċċabbli. Dan hu veru?
Iva, ċertament hekk hu.
Allura dawn il-Muniti Diġitali tal-Bank Ċentrali huma, ovvjament, pjuttost qawwija għax jinħażnu fuq apparati diġitali
f'borżijiet diġitali, u huwa possibbli li jiġi mmonitorjat fejn tinsab, x'qed tixtri u kemm qed tħallas għal xi ħaġa.
U dan iwassal biex in-nies ikunu kompletament kontrollabbli.
Daqshekk simili għal sistema ta' kreditu soċjali, kif nafuha miċ-Ċina – jew.
Minn din il-perspettiva, dak huwa ovvjament periklu kbir ħafna.
Imma dan hu xi ħaġa li naħseb diġà hija pjuttost magħrufa fost il-pubbliku ġenerali, li dan jista' jiġri.
Iva, tajjeb, grazzi għal dan. X' ksibna fil-fatt fiż-Żvizzera f'dan il-qasam?
Ukoll, fiż-Żvizzera wasalna 'il bogħod għax, grazzi għall-fatt li bdejna l-inizjattivi popolari – jiġifieri "Il-flus kontanti huma
libertà" – issa wasalna fil-punt fejn qed niddeċiedu liema verżjoni ta' protezzjoni
tal-flus kontanti se tkun inkluża fil-kostituzzjoni.
Se niġġieldu, ovvjament, biex niżguraw li tkun il-verżjoni tagħna – bil-muniti u n-noti – sabiex
inkunu ċerti li ma tiġix evitata b'xi trikk fl-aħħar.
Aħna ħafna 'il quddiem mill-bqija tal-Ewropa, u dan huwa ovvjament importanti wkoll għall-Ewropa.
Għax jekk nistgħu nidħlu dan fil-kostituzzjoni fiż-Żvizzera, allura mhux se jkun daqshekk faċli li jinqerdu
l-flus kontanti fl-Ewropa, għax immedjatament ikun hemm ħruġ ta' kapital lejn iż-Żvizzera.
Jekk il-Ġermanja tgħid, "Ma għandniex aktar flus kontanti," kulħadd immedjatament jiġbed il-flus kontanti tiegħu u jieħuhom
lejn is-Svizzera, għax hemmhekk il-flus kontanti jkunu sikuri.
Allura, ovvjament, qegħdin f'sitwazzjoni komda fiż-Żvizzera meta mqabbla ma' pajjiżi oħra.
U dan hu biżżejjed biex iżomm flus kontanti fiż-Żvizzera?
Le, ovvjament dan mhux biżżejjed, biss il-kostituzzjoni.
Kif għedt fil-bidu, l-ekonomija se tħassar il-flus kontanti, u biex dan ma jiġrix, aħna l-bnedmin irridu nħallsu
bil-flus kontanti sabiex l-ekonomija ma tkunx tista' tħassarhom.
Allura, Migros u Coop m'għandhomx b'mod improvizat jibdew jinstallaw biss dawn il-magni tal-ħlas awtomatiku – jew kif
insejħuhom – fejn kulħadd irid iħallas b'mod diġitali, imma għadna nħallsu ħafna bil-flus kontanti, anke fir-ristoranti u
kullimkien ieħor, sabiex il-volum ta' flus kontanti jibqa' għoli.
Thorsten Hens, ekonomist finanzjarju u professur fl-Università ta' Zurich, qal b'mod ċar ħafna li "meta l-flus
kontanti jammontaw għal 15% tal-transazzjonijiet finanzjarji kollha, il-flus kontanti huma lil hinn mis-salvataġġ".
Huwa qal dan f'intervista ma' SRF fl-2020, u dan juri li llum – b'25% – diġà qegħdin qrib ħafna minn
din il-limitu, u rridu nieħdu azzjoni biex nevitawha.
Allura jien kuntent li n-nies issa verament qed jibdew jħallsu bil-flus kontanti mill-ġdid.
Dan iwassalna għall-mistoqsija li jmiss: x'tista' tagħmel il-popolazzjoni,
jiġifieri x'ieħor għandu jsir u x'nistgħu nagħmlu?
Allura, dawk huma forsi żewġ jew tliet punti li huma essenzjalment importanti bħalissa.
Allura, fil-fatt, se jkun hemm dibattitu ieħor fil-Kunsill Nazzjonali f'Marzu dwar il-proposta ta' Thomas Burgherr.
Barra mill-inizjattiva popolari tagħna, hu jixtieq ukoll l-aċċettazzjoni fl-ekonomija – jiġifieri, mhux
aċċettazzjoni obbligatorja, iżda aċċettazzjoni ġenerali – li jixtieq jara inkluża fil-kostituzzjoni.
Issa se nappoġġjaw dawn. Bħala "schweiz-macher", ħloqna petizzjoni li ħafna nies issa jistgħu jiffirmaw.
Nirrakkomanda dan – www.schweiz-macher.ch – fejn tista' tiffirma l-petizzjoni.
Aħna wkoll perswadajna lill-assoċjazzjonijiet tal-anzjani – dawk il-kbar b'280,000 membru – biex
jappoġġjawna biex din il-proposta tiġi aċċettata mill-Kunsill Nazzjonali u mill-Kunsill tal-Istat.
Imbagħad, ovvjament, hemm il-fatt li rridu mmorru għall-votazzjonijiet.
Allura nkunu kuntenti ħafna jekk issa nistgħu nirċievu xi appoġġ finanzjarju, għax mhux possibbli mingħajr fondi.
L-oħrajn għandhom biljuni – għalhekk verament għandna bżonn ħafna flus biex ikollna ċans fil-vot, imma l-iktar parti
importanti hi li l-popolazzjoni verament toħroġ, iżżomm flus kontanti magħha u tħallas bil-flus kontanti.
Iva, min-naħa tiegħi, nixtieq tassew nieħu din l-opportunità biex nitlob lil kull ċittadin tagħna jħallas bil-flus kontanti kemm
jista' jkun spiss fil-futur – forsi anke nippreferu ħwienet li għadhom jaċċettaw il-flus kontanti fuq dawk li m'għadhomx,
għax din il-kwistjoni hija tassew, tassew, tassew importanti biex niżguraw li nistgħu nżommu l-flus kontanti fiż-Żvizzera.
Huwa importanti għat-tfal tagħna u għalina li jkun permess lilna nkomplu ngħixu fil-libertà. Grazzi ħafna!
Grazzi ħafna, Sur Koller, inti kkonvinċejtni.
Se nkompli nħallas bil-flus kontanti għax irrid inżomm il-flus kontanti u niżgura li jibqgħu disponibbli għalina.
U grazzi ħafna għall-impenn tiegħek, Sur Koller. Nittamawlek l-aħjar għall-ħidma tiegħek fil-futur.
Grazzi ħafna, u nixtieqlek suċċess kontinwu fix-xogħol tiegħek. Grazzi.