WEBVTT

00:00.140 --> 00:10.780
Men an nou goute tèm 'akò pandemi' a
pou yon ti moman, tanpri, akò pandemi!

00:10.780 --> 00:23.927
Y ap siyen kontra sou pandemi yo. Se pa sou sante. Se
pa pou pwoteje lavi nou kont asasen mechan, mechan.

00:23.927 --> 00:29.904
Tanpri Google: "Dis pi gwo risk
sante" epi w ap jwenn kritik sou vaksen an

00:29.904 --> 00:35.178
Madanm Beate Bahner, avoka, la avè m kounye a
pou yon entèvyou. Mèsi anpil paske w pran tan ou.

00:35.178 --> 00:38.912
Madam Bahner, ann kòmanse ak yon kesyon dirèk.

00:38.912 --> 00:43.560
Negosyasyon sou yon akò entènasyonal sou
pandemi an antre nan yon nouvo won nan Jenèv.

00:43.560 --> 00:52.074
Reprezantan 194 peyi manm Òganizasyon Mondyal
Lasante (OMS) yo deja fin konklide anpil nan

00:52.074 --> 00:56.760
37 atik bouyon trete a nan 11 won negosyasyon.

00:56.760 --> 01:02.653
Ekspè yo kidonk gen konfyans ke yon akò ka
finalman rive nan de semèn k ap vini yo. Pou rezime trè

01:02.653 --> 01:05.880
jeneralman: pa gen okenn akò ki rive jiskaprezan.

01:05.880 --> 01:12.472
Pa pral gen okenn vòt espesyal nan Desanm; olye
de sa, y ap eseye rive jwenn yon akò anvan

01:12.472 --> 01:16.280
pwochen Asanble Sante a 25 me pou yo ka fè yon vòt.

01:16.280 --> 01:22.480
Epi natirèlman nou enterese nan evalyasyon ou sou sa.
Èske ou ka konfime sa? Kijan tout bagay ap devlope?

01:22.480 --> 01:27.104
Apre tout, trete pandemi OMS la se domèn ekspètiz ou, pa vre?

01:27.104 --> 01:34.515
Se egzakteman sa. An reyalite, mwen te ap
travay trè entansiv sou de akò pandan ane ki sot

01:34.515 --> 01:38.740
pase a. Sètadi, nan liv sa a, "Akò Pandemi OMS".

01:38.740 --> 01:49.393
Sepandan, se pa sèlman trete sa a, men tou sa yo rele Règleman
Entènasyonal sou Sante yo, ki la depi yon bon bout tan, men se sa

01:49.393 --> 01:55.520
ki te an vigè pandan pandemi an se te sa ki soti nan lane 2005.

01:55.520 --> 02:04.642
Depi nan kòmansman pandemi an e apre sa, trete
pandemi an te jistifye sou baz ke gouvènman nasyonal yo te

02:04.642 --> 02:10.060
echwe katastwofikman nan repons yo bay kowonaviris la.

02:10.060 --> 02:21.825
Natirèlman, mwen te vrèman fache paske – padon, mask, konfinman,
distans sosyal, amann, vaksen, vaksen obligatwa... Nou deja pase

02:21.825 --> 02:31.223
tout sa, e pwobableman tout mond lan tou, kèk plis pase lòt, epi
moun ki te fè akò yo, pou di konsa, reklame

02:31.223 --> 02:39.080
ak yon dezonètete, yon impertinans ak yon
san wont ke nou echwe, e nou echwe teribman.

02:39.080 --> 02:47.540
Se sa ki sòti nan dezyèm bouyon an. Sanble
lòt moun yo te plenyen tou sou twòp presipsyon.

02:47.540 --> 03:00.000
Men an nou jis goute tèm 'trete pandemi' a
pou yon ti moman, souple, trete pandemi!

03:00.000 --> 03:09.740
Yo ap siyen kontra sou pandemi. Kidonk
pandemi sanble yon biznis ki vrèman bon.

03:09.740 --> 03:22.204
Epi Almay sèlman depanse 440 milya, se pa milyon,
men milya ewo nan twa ane pandemi an soti 2020 rive

03:22.204 --> 03:28.610
2023. Se sa menm, 440 mil milyon ewo nan twa ane!

03:28.610 --> 03:34.968
Nou t ap sètènman pi byen ak sa yo pase ak mask yo, ki, kèlkeswa
kote yo oblije jete yo kounye a... ni sa yo ki

03:34.968 --> 03:40.659
te itilize yo, ni sa yo ki pa t janm itilize
yo, vaksen yo – dè milyon ladan yo ki pa sèvi.

03:40.659 --> 03:48.208
Men li jis kontinye. Se yon gwo
biznis. Se yon gwo biznis pou kèk endistri.

03:48.208 --> 03:54.043
Se, natirèlman, yon gwo biznis pou endistri
famasetik la. Se yon biznis enkwayabman gwo pou

03:54.043 --> 03:57.480
endistri done a, e kidonk tou pou endistri militè a.

03:57.480 --> 04:02.610
E nou konnen ke lè nou pale de sa, se pa sou sante.

04:02.610 --> 04:09.959
Sa pa gen anyen pou wè ak pwoteje lavi nou
kont asasen mechan ki atake nou ak konsekans

04:09.959 --> 04:14.733
fatal. Pa ditou. Yo premye pwodui yo nan laboratwa.

04:14.733 --> 04:24.254
Epi yon pati nan akò sou pandemi an – e, an pasan, youn nan pwen
prensipal konfli yo – se komèsyalizasyon egzakteman

04:24.254 --> 04:33.134
rechèch "gain-of-function" sa a, kote kowonaviris
la te sòti epi li te sove, kèlkeswa jan sa te rive.

04:33.134 --> 04:47.771
Epi echanj patojèn sa yo ak komèsyalizasyon, finansyalizasyon,
se youn nan pwen kle kote yo poko jwenn okenn akò.

04:47.771 --> 04:56.704
"Gain-of-function" se sa yo rele rechèch fonksyonèl. Dapre
objektif li fèt pou, yo ka dekri li tou kòm rechèch sou zam

04:56.704 --> 05:05.978
biyolojik, ki an reyalite entèdi e ki ta dwe entèdi, e ki
tonbe anba Konvansyon sou Zam Biyolojik, ki egziste toutbon.

05:05.978 --> 05:16.289
Men isit la li aktyèlman ap pwomote e
finanse, pou di konsa. E sa a absoliman enkoni.

05:16.289 --> 05:24.793
Akò sa a – akò pandemi an – vrèman
depase tout limit, tout liy wouj.

05:24.793 --> 05:35.159
Sa a se yon gwo biznis! Se pa anyen lòt; an reyalite,
li finalman sèvi lajan, pouvwa ak kontwòl, natirèlman.

05:35.159 --> 05:47.914
Kontwòl, pa egzanp, mwen deklare yon pandemi, konsa rejim ijans
lan antre an vigè – nou konnen tout bagay sou sa depi Almay.

05:47.914 --> 05:58.108
Règleman legal nòmal yo pa aplike. Nou pa gen dwa fè
anyen ankò. Se tankou yo te deklare lwa masyal medikal.

05:58.108 --> 06:07.920
Epi paske nou ta mouri, paske nou pa gen iminite natirèl kont
tout viris terib sa yo ki touye moun, nou bezwen yon vaksen.

06:07.920 --> 06:13.233
Men, vaksen sa a pa ka,
natirèlman, devlope nan yon peryòd 10 ane.

06:13.233 --> 06:23.056
Kidonk, natirèlman, nou dwe sispann tout règleman sekirite sa yo
ki anba lwa famasetik, sètadi lwa Alman, Ewopeyen ak

06:23.056 --> 06:32.860
entènasyonal, paske nou gen yon pandemi terib, terib –
se sa yon politisyen SPD di ke mwen toujou bliye non li.

06:32.860 --> 06:34.243
Mwen pa ka panse anyen non plis.

06:34.243 --> 06:42.908
Men nou gen pouvwa ijans, si nou ka di sa. Nou gen
apwobasyon ijans, menm jan ak vaksen COVID yo – kat vaksen yo.

06:42.908 --> 06:52.061
Nou sispann tout prekosyon sekirite ak tout
verifikasyon sekirite paske Direktè Jeneral OMS

06:52.061 --> 06:57.140
la jwe kat 'pandemi' a ankò, pou nou di konsa.

06:57.140 --> 07:11.402
E ki mo majik la? 'Emergans Sante Piblik ki bay
enkyetid entènasyonal', PHEIC. Kijan ou di l? Fo! Oke? Dakò?

07:11.402 --> 07:18.252
Ambiguite sa a ka menm entansyonèl, nou pa konnen.

07:18.252 --> 07:30.007
Kidonk, se plan sa yo, e Règleman Sante Entènasyonal sa yo te
toujou prevwa mezi tankou karantèn ak tès, ansanm ak mezi fòs –

07:30.007 --> 07:39.506
yo aplike mezi sa yo kounye a anrapò ak kowonaviris
la, e yo santi ke tout bagay poko reglemante ase,

07:39.506 --> 07:44.127
kidonk gen yon dezi pou sere règ yo pi plis toujou.

07:44.127 --> 07:55.650
Rein vini, ou menm ak mwen, ki ka wè sa
kritikman, se yon danje pou sante dapre OMS.

07:55.650 --> 08:00.228
Kritik vaksen an se youn nan dis pi gwo menas pou OMS la.

08:00.228 --> 08:09.344
Tanpri Google: "Dis pi gwo risk sante" epi w ap jwenn kritikè
vaksinasyon an ki ap kriminalize kounye a e y ap kontinye

08:09.344 --> 08:19.203
kriminalize l, ke moun vle kanpe, ke moun fondamantalman tou...
byen, gen deja yon enstitisyon Interpol ki rele "Cyber-space" .

08:19.203 --> 08:28.794
Si nou pibliye enfòmasyon ki enpòtan ki pa koresponn
ak naratif OMS la, nou ta ka vin kriminèl sou entènèt.

08:28.794 --> 08:38.376
Kidonk, de plan sa yo, IHR (Règleman Sante Entènasyonal)
ak trete pandemi an, pa gen anyen ki bon nan tèt yo.

08:38.376 --> 08:45.485
Kidonk, pou moun ki poko gen yon kado Nwèl – se yon ti
entèwonp komèsyal – mwen rekòmande liv sa a. Wi, mwen vrèman

08:45.485 --> 08:49.724
te ekri li... se te liv ki pi difisil mwen, setyèm liv mwen.

08:49.724 --> 08:56.185
Sa te difisil. Mwen te eseye ekri li
nan yon fason ki vrèman fasil pou li.

08:56.185 --> 09:00.475
Gen yon tit, yon chapit, sou chak paj. Se chapit kout yo ye.

09:00.475 --> 09:06.771
Ou ka tou senpleman fè yon ti kout je ladan l. Men ou
jwenn yon enpresyon sou konbyen yo te bay manti ak twonpe nou.

09:06.771 --> 09:13.186
Mwen ta renmen wè liv sa a prete epi bay lwen, ankò ak
ankò, ak yon sèl kondisyon: pase l bay yon lòt moun apre

09:13.186 --> 09:16.486
yon semèn! Paske enfòmasyon yo bezwen gaye nan mond lan.

09:16.486 --> 09:25.277
Tounen sou devlopman aktyèl sa a: Nan Jenèv – 1ye jen 2024, nou
te nan Jenèv, nou menm, yon gwoup avoka entènasyonal,

09:25.277 --> 09:33.689
te fè yon demonstrasyon la – se pa mwen, se pa avoka
yo, men an premye, se te yon demonstrasyon ki te òganize.

09:33.689 --> 09:45.448
Sepandan, nou te fè yon konferans de près entènasyonal tou paske
yo te dwe deside sou IGT a ak trete sou pandemi an la, sa ki an

09:45.448 --> 09:56.196
reyalite ale kont pwòp règleman OMS yo, paske dènye bouyon an
dwe disponib kat mwa davans pou yon vòt pa 194 eta manm

09:56.196 --> 10:02.611
Asanble Mondyal Sante a. Yo pa t disponib jiskaske de jou anvan!

10:02.611 --> 10:11.101
Mwen kwè ke manm sa yo, si yo te toujou la, yo te pwobableman
fèmen nan OMS nan Jenèv epi yo pa t kite yo sòti jiskaske

10:11.101 --> 10:15.240
yo te siyen li yon jan. Li vrèman dout kijan sa te rive.

10:15.240 --> 10:25.684
Antouka, yo te fè gwo chanjman nan IGV a san yo pa t respekte
peryòd kat mwa sa a, epi yo te glise yon gwo pati

10:25.684 --> 10:35.193
nan trete pandemi an, ki mande yon majorite de
tyè, nan IGV a, ki mande sèlman yon majorite senp.

10:35.193 --> 10:42.575
Te gen yon gwo dezòd, e mwen admèt nou te espere
yo pa t ap pase yo, men nan demen maten nou

10:42.575 --> 10:47.122
dekouvri yo te aktyèlman fè pase yon bagay. Sispèk!

10:47.122 --> 10:53.966
Se vrèman yon pretansyon sou règ lalwa, e mwen
admèt ke mwen te vrèman deprime sou sa nan mwa jen.

10:53.966 --> 10:58.393
Kounye a li kontinye, yo kontinye negosye trete pandemi OMS la.

10:58.393 --> 11:05.645
Se tout sou lajan. Peyi k ap devlope yo vle plis
lajan, pandan peyi endistriyalize yo pa vle lage patant yo.

11:05.645 --> 11:15.087
Sa yo tout se dispit lejitim, men nou pa dakò ke rechèch sou
ogmantasyon fonksyon, sètadi rechèch fonksyonèl sa a, viris

11:15.087 --> 11:23.820
modifye sa yo, swadizan nesesè pou defann kont yon atak
ak zam byolojik pa teworis epi pou devlope vaksen... Sa

11:23.820 --> 11:28.861
se betiz, yo devlope yo tèt yo pou pita devlope vaksen an.

11:28.861 --> 11:35.581
Mwen rekòmande fim James Bond Spectre ki
soti an 2015, kote yo dekri l bèl anpil.

11:35.581 --> 11:43.843
Wi, donk trete pandemi an poko finalize aktyèlman, men yo ta dwe
deside sou li e pwobableman y ap deside l nan pwochen Asanble

11:43.843 --> 11:48.179
Mondyal Sante a nan Jenèv nan fen mwa me. Mwen espere non.

11:48.179 --> 11:56.743
Nan lòt bò, se sèlman papye, kidonk nou dwe wè kijan bagay yo
devlope nan mond lan, kijan konsyantizasyon an ogmante, pa egzanp

11:56.743 --> 12:05.298
atravè Kla.TV ak nou tout, epi nou dwe di gouvènman nou yo...
byen, Almay, Almay se fòs ki dèyè trete pandemi an, pa vre?

12:05.298 --> 12:12.860
Nan Almay, nou pa bezwen enkyete sou gouvènman an... nou pa
bezwen espere anpil toutotan gouvènman sa a nan

12:12.860 --> 12:19.480
pouvwa, ki bay anpil lajan bay OMS, ki,
anplis, patisipe anpil nan biznis famasetik ak done.

12:19.480 --> 12:28.366
Yo fè pwofi e yo vle fè pwofi. Lè yo fè sa, yo riske
sante nou ak lavi nou. Mwen konsidere sa kòm yon gwo krim!

12:28.366 --> 12:30.413
Nou dwe kanpe li, e n ap kanpe li.

12:30.413 --> 12:35.204
N ap kanpe sa! Nou ka fè l, pou site
yon moun mwen pa sonje non li kounye a.

12:35.204 --> 12:39.852
Men, an kout, Madmwazèl Bahner: èske kle a
ta, pou nou di konsa, yon sosyete eklere?

12:39.852 --> 12:45.333
Mwen vle di, nou sipòte epi ede transmèt sa ou menm, kòm yon
ekspè, kòm yon avoka, pou nou di konsa... Pifò

12:45.333 --> 12:50.551
avoka pa kapab kominike yon bagay nan yon fason
pou sitwayen òdinè tankou mwen ka konprann li.

12:50.551 --> 12:53.629
Men ou ka fè l, ou ka fè mesaj la
pase, n ap transmèt li bay pèp la.

12:53.629 --> 12:59.166
Men, mwen kwè ke yon sosyete eklere se kle pou
retabli fonksyònman sistèm jistis la, pa vre?

12:59.166 --> 13:04.147
Ke ou menm, kòm yon avoka, ka travay kòrèkteman ankò paske
ou gen yon jij ki vrèman objektif k ap chita la, pa vre?

13:04.147 --> 13:09.647
Byen, edikasyon ak enfòmasyon, ansanm ak
volonte pou enfòme tèt ou, se premye etap la.

13:09.647 --> 13:19.385
Lè sa a, moun sa yo bezwen gen pouvwa pou yo gen
kouraj pou di non, pou di kanpe, pou pran aksyon.

13:19.385 --> 13:22.961
Kidonk, kouraj sa a ta dezyèm etap la.

13:22.961 --> 13:29.679
Paske laperèz pou pèdi travay ou, pou yo ostrize w sosyalman,
elatriye... Nou pran yo tout, nou deja yon gwo fanmi, nou konnen

13:29.679 --> 13:35.224
kijan sa ye, nou konnen kijan sa santi lè yo pèsekite
w, ostrize w, kèlkeswa sa, lè yo mete fo akizasyon

13:35.224 --> 13:39.116
sou ou, lè toudenkou yo fè w tounen tout kalite bagay.

13:39.116 --> 13:45.841
Nou kontan, natirèlman, pou nou akeyi tout moun vanyan
sa yo ki, tankou nou, te kwè nan règ lalwa, nan

13:45.841 --> 13:49.852
demokrasi, nan yon leta ki gen pi bon enterè nou nan kè li.

13:49.852 --> 13:55.528
Bètiz, nou te tonbe ladan l, men kounye a nou konnen pi byen:
edikasyon se premye etap la – kidonk mèsi anpil pou ou tou!

13:55.528 --> 13:58.185
Mèsi anpil. Yon dènye kesyon, wi?

13:58.185 --> 14:07.029
Nan moman sa yo, nou bay anpil enfòmasyon atravè
sitwèb, Telegram, YouTube, divès chanèl, elatriye.

14:07.029 --> 14:12.824
Si sansi kontinye avanse, anpil bagay pap posib ankò, e nan ka
yon kriz, anpil moun ap rete poukont yo paske

14:12.824 --> 14:17.831
yo te toujou konte sou kontribisyon avoka
Bahner men yo pa janm bati rezo nan nivo rejyonal.

14:17.831 --> 14:22.868
Èske ou panse ke sa a se tou yon faktè kle nan mond
jodi a, ke moun yo konnen youn lòt lokalman, ke yo

14:22.868 --> 14:25.876
sòti nan anonimite epi kreye rezo nan nivo rejyonal?

14:25.876 --> 14:35.799
Sa a se youn nan mezi ki pi enpòtan yo, vrèman,
nan bilding lan menm, nan lari a, nan katye a.

14:35.799 --> 14:41.538
Epi pran nòt sou moun ki rete
toupre ou, adrès yo – ale vizite yo!

14:41.538 --> 14:50.366
Pafwa ou ka sèlman rankontre deyò oswa nan restoran,
kidonk ou ka kondwi oswa mache la, e mwen ta vrèman

14:50.366 --> 14:54.840
fikse limit pou rezo: Ki kote mwen ka toujou mache?

14:54.840 --> 14:57.983
Mwen ka kouvri 5 kilomèt nan yon èdtan, pa vre?

14:57.983 --> 15:09.044
Kidonk, nan sèk 5 kilomèt sa a, san dout, rezo lokal la se pi
enpòtan bagay pou sipò, medikalman e natirèlman tou nan founiti

15:09.044 --> 15:15.446
dlo, nitrisyon, medikaman – e natirèlman tou pou ede youn lòt.

15:15.446 --> 15:19.438
Nou ka bezwen sa ankò. Wi, nòt enpòtan, mezi enpòtan!

15:19.438 --> 15:23.394
Mèsi anpil, Madanm Beate Bahner, pou entèvyou sa a.

15:23.394 --> 15:26.832
Nou swete ou tout siksè nan travay edikatif w ap fè a.

15:26.832 --> 15:32.484
Mwen panse ou deja dekri sa: pafwa ou rive nan yon ti
moman ba lè ou panse, "O mon, kisa k ap pase apre?"

15:32.484 --> 15:37.453
Men ou gaye espwa, ou gaye konfyans – mwen panse sa
bèl! Èske nou ka voye sa bay telespektatè yo? Oke, mèsi.