Kasi tósepela naino na liloba 'contrat ya pandemi' mwa moke, nabondeli bino, contrat ya pandemi!
Bazali kosayina bakontra etali ba pandemi. Ezali likambo ya kolongono te. Ezali mpo na
kobatela bomoi na biso liboso ya babomi mabe, mabe te.
Soki okoki, luká na Google: "Makama zomi ya minene ya kolɔngɔnɔ ya nzoto" mpe okomona motongi ya mangwele
Mama Beate Bahner, avoka, azali awa na ngai sikoyo mpo na interview. Matondi mingi mpo na ntango na yo.
Mama Bahner, tóbanda na motuna ya polele.
Masolo na ntina na boyokani ya mokili mobimba mpo na bokono ya pandemi ekoti na eteni na yango ya sika na Genève.
Baye-représentants ya bikolo 194 oyo ezali na kati ya Lisanga ya Mokili mobimba mpo na Bokolongono (OMS) basilisi déjà biteni
mingi ya 37 ya mobeko-liboso na kati ya masolo ya mbala 11.
Yango wana, bato ya mayele bazali na kondima ete boyokani ekoki kosalema na suka na kati ya pɔsɔ mibale oyo ezali
koya. Na mokuse mpenza: boyokani esalemi naino te tii sikoyo.
Voti ya ntina mingi ekozala te na sanza ya zomi na mibale; kasi, bakomeka nde kokutana na boyokani liboso ya
Likita linene ya Bokolongono oyo ekoya na mokolo ya 25 sanza ya mitano, mpo voti esalema.
Mpe solo, tolingi koyoka makanisi na yo na likambo oyo. Okoki kondimisa yango? Ndenge
nini likambo mobimba ezali kokende liboso?
Na suka ya nyonso, boyokani ya OMS mpo na pandemi ezali domaine na yo ya expertise, boye te?
Ezali solo mpenza. Kutu, na mobu oyo eleki, nazalaki kosala makasi mpenza na boyokani mibale. Oyo
elakisi, na buku oyo, "Boyokani ya Pandemi ya OMS".
Kasi, ezali kaka boyokani oyo te, kasi mpe oyo babengi Mibeko ya Mokili Mobimba ya Bokolongono, oyo ezali banda kala, kasi
oyo ezalaki kosalelama na tango ya pandemi ezalaki oyo ya 2005.
Kobanda na ebandeli ya pandemi mpe na nsima, boyokani ya pandemi endimamaki na ntina ete baguvernema ya bikolo
bakweaki makasi mpenza na ndenge bapesaki eyano na coronavirus.
Ya solo, nasilikaki makasi mpenza mpo ete – bolimbisi, ba maske, bokangami, kotikala mosika na bato, ba amande, mangwele, mangwele
ya makasi... Toleki na makambo oyo nyonso, mpe emonani ete mokili mobimba mpe eleki na yango, bamosusu koleka basusu, mpe na nsima,
baoyo basala boyokani, soki tokoki koloba bongo, balobi na bozangi bosembo, na mpiko mpe na bozangi soni
ete tosilaki, mpe tosilaki mpenza na ndenge ya mabe.
Yango nde ebimaki na brouillon ya mibale. Emonani lokola basusu mpe bamilelaki mpo na lolendo ya boye.
Kasi tósepela naino na liloba 'traité ya pandemi' mwa moke, nabondeli bino, traité ya pandemi!
Bazali kosayina bakontra etali ba pandɛmi. Yango wana, ba pandɛmi emonani lokola mombongo ya malamu mpenza.
Mpe Allemagne moko esalelaki 440 milliards, te ba millions, kasi ba milliards ya ba euros na mibu misato ya pandemi banda 2020 kino
2023. Iyo, solo, 440 000 millions ya ba euros na mibu misato!
Ya solo, elingaki kozala malamu koleka mpo na biso na yango koleka na ba maske, oyo, esika nyonso oyo esengeli
sikoyo kobwaka yango... oyo esalelami mpe oyo esalelami te, ba vaccins – bamilio na yango etikali kosalelama te.
Kasi ezali kaka kokoba. Ezali mombongo monene. Ezali mombongo monene mpo na ba industries moke.
Ezali, solo, mombongo monene mpo na industrie ya nkisi. Ezali mombongo monene koleka mpo na industrie ya ba
données, mpe na yango mpe mpo na industrie ya basoda.
Mpe toyebi ete tango tolobelaka yango, ezali likambo ya kolongono te.
Ezali te likambo ya kobatela bomoi na biso liboso ya babomi mabe oyo babundisaka biso mpo na koboma
biso. Ata moke te. Babimisamaka liboso na laboratoire.
Mpe eteni ya boyokani na ntina na pandemi – mpe lisusu, moko ya makambo ya minene ya ntembe – ezali mombongo ya
bolukiluki oyo mpenza babengi "gain-of-function", epai wapi coronavirus ebandaki mpe ekimaki, ata ndenge nini.
Mpe bopesani ya ba microbes oyo ya maladi mpe koteka yango na mombongo, kokotisa yango na makambo ya mbongo, yango
ezali moko ya makambo ya ntina oyo boyokani naino ezwami te.
"Gain-of-function" ezali oyo eyebani na nkombo ya bolukiluki ya mosala. Kolanda ntina oyo esalemaka, bakoki mpe koloba ete ezali
bolukiluki ya bibundeli ya bioloji, oyo epekisami mpenza mpe esengeli epekisama, mpe ekotaka na kati ya
Boyokani likolo ya Bibundeli ya Bioloji, oyo ezali mpenza.
Kasi awa nde ezali mpenza kotombolama mpe kopesama mbongo, ndenge balobaka. Mpe yango eleki mpenza kokanga ntina.
Boyokani oyo – boyokani ya pandemi – ebuki mpenza bandelo nyonso, mpe biloko nyonso oyo ekoki kosalema te.
Oyo ezali mombongo monene! Ezali eloko mosusu te; solo mpenza, na suka suka esalelaka kaka mbongo, bokonzi mpe bokangisi, solo.
Bokambi, na ndakisa, ngai nalobaki ete ezali pandemi, bongo réjime ya likama ebandi – toyebi yango malamu uta na Allemagne.
Mibeko ya ordinaire esalaka te. Bapesaka biso nzela lisusu te ya kosala eloko. Ezali
lokola nde mobeko ya etumba ya monganga etiami.
Mpe lokola tokokufa, mpamba te tozali na bokengi ya nzoto te mpo na ba virus oyo nyonso ya
mabe mpenza oyo ebomaka, tosengeli na mangwele.
Kasi, solo, bakoki te kobimisa mangwele oyo na boumeli ya mibu zomi.
Bongo, solo, esengeli tósuspendir mibeko nyonso oyo ya libateli na nse ya mobeko ya nkisi, elingi koloba mibeko ya Allemagne, ya
Eropa mpe ya mokili mobimba, mpo ete tozali na pandemi moko ya mabe, mabe mpenza – ndenge alobi
politicien moko ya SPD oyo nazalaka kobosana kombo na ye.
Ngai mpe nazali kokanisa eloko te.
Kasi biso tozali na bokonzi ya likama, soki tokoki koloba bongo. Tozali na ndingisa ya likama,
lokola mpo na mangwele ya COVID – yango minei.
Totiki na ngambo bibongiseli nyonso ya libateli mpe botali ya libateli, mpo ete Mokambi-Monene ya OMS abimisi
lisusu likambo ya 'pandemi', soki tokoki koloba bongo.
Mpe liloba ya maji ezali nini? "Public Health Emergency of International Concern", PHEIC.
Ndenge nini batángaka yango? Fake! Okay? All right?
Mbala mosusu ntembe oyo ezali mpenza na nko, toyebi te.
Bongo, wana nde mabongisi, mpe Mibeko oyo ya Mokili mobimba mpo na Bokolongono ezalaka ntango nyonso na mibeko lokola kokanga
bato na esika moko (quarantaine) mpe komeka bango, bakisa mpe mibeko ya makasi – mibeko oyo esili sikoyo kosalelama mpo na
coronavirus, mpe emonani ete makambo nyonso ebongisami malamu mpenza te, yango wana mposa
ezali ya kokomisa mibeko makasi lisusu koleka.
Rein ekoti, yo na ngai, biso oyo tokoki kotala yango na bososoli, tozali likama mpo na bokolongono, kolanda na OMS.
Moto oyo atɛmɛlaka mangwɛlɛ azali moko ya makama zomi ya minene ya OMS.
Soki okoki, luká na Google: "Makama zomi ya minene ya kolɔngɔnɔ ya nzoto" mpe okomona motongi ya mangwele oyo bazali komonisa
lokola mobomi mpe oyo bato balingi kokanga, oyo na mokuse balingi ete... boni, Interpol
esili kobongisa lolenge moko ya "cyber space" .
Soki tobimisi bansango ya ntina oyo eyokani te na lisolo ya OMS, tokoki kozala bato mabe ya internet.
Na yango, ba plans mibale oyo, IHR (Mibeko ya Mokili Mobimba mpo na Bokolongono) mpe
boyokani ya pandemi, ezali na makanisi malamu te.
Bongo, mpo na baye bazwi naino likabo ya Noël te – oyo ezali mwa publisité – nakolendisa bino buku oyo. Iyo, ezali
solo ngai nde nakomaki yango... ezalaki buku na ngai ya nsambo, mpe oyo eleki mpasi mpo na ngai.
Ezalaki mpasi. Namekaki kokoma yango na lolenge oyo ekozala pete mpenza mpo na kotanga.
Na lokasa nyonso, ezali na motó ya likambo, elingi koloba mokapo. Ezali bakapo ya mikuse.
Okoki mpe kotala yango noki-noki. Kasi okomona ndenge nini bakosaki mpe balekisaki biso.
Nalingi komona buku oyo badefa yango mpe bakabola yango, mbala na mbala, kasi na likambo moko: bopesa yango na
moto mosusu sima ya pɔsɔ moko! Mpo ete sango na kati esengeli kopanzana na mokili mobimba.
Tózongela likambo oyo ya sikoyo: Na Genève – na mokolo ya 1 Yuni 2024, biso, etuluku ya baavoka ya mokili mobimba,
tosalaki manifestation kuna – te ngai, te baavoka, kasi libosoliboso, manifestation ebongisamaki.
Kasi, tosalaki mpe conférence de presse internationale mpo ete IGT mpe boyokani ya pandemi esengelaki kozwa ekateli kuna,
likambo oyo ezali mpenza kotɛmɛla mibeko ya WHO moko, mpo ete brouillon ya suka esengeli kozala disponible sanza minei
liboso mpo na vote ya bikolo 194 oyo ezali na kati ya Assemblée Mondiale ya Santé. Ezwamaki kaka mikolo mibale liboso!
Nakanisi ete ba membres wana, soki bazalaki naino kuna, bakangamaki na OMS na Genève mpe babimisamaki te kino
batiaki maboko na yango na lolenge moko boye. Ezali likambo ya kotyela ntembe mingi ndenge oyo esalemaki.
Ata bongo, babongoli makambo ebele na IGV kozanga kotosa eleko oyo ya sanza minei, mpe babimisi makambo mingi uta na boyokani ya
pandemi, oyo esengaka voti ya bato mibale kati na misato, mpo na kotia yango na kati ya
IGV, oyo esengaka kaka voti ya bato mingi koleka.
Ezalaki mobulu monene, mpe nakondima ete tolikaki ete bakondimisa yango te, kasi na tongo elandaki tomonaki
ete na solo basilisaki likambo moko. Likambo ya kokamwa!
Ezali mpenza lokuta ya boyangeli na nse ya mibeko, mpe nandimi ete nazalaki na mawa makasi mpo na yango na sanza ya motoba.
Sikawa ezali kokoba, bazali kokoba kosolola mpo na boyokani ya OMS mpo na pandemi.
Likambo nyonso ezali ya mbongo. Bamboka oyo ezali kokola balingi mbongo mingi, kasi bamboka ya
industri balingi te kotika ba brevets na bango.
Oyo nyonso ezali matata ya solo, kasi tondimi te ete bolukiluki ya 'gain-of-function', elingi koloba bolukiluki oyo ya mosala, ba
virus oyo babongoli oyo balobaka ete esengeli mpo na komibatela na etumba ya bibwele ya ba terroriste mpe mpo
na kobimisa mangwele... Lokuta! Babimisaka yango bango moko mpo na nsima babimisa mangwele.
Nalendisi bino filime ya James Bond Spectre ya mobu 2015, epai wapi elimbolami na ndenge ya kitoko mingi.
Iyo, boye, boyokani ya pandemi esili naino te, kasi esengeli mpe ekoki kozwa ekateli na likita ya elandi ya
Lisanga ya Mokili mobimba ya Bokolongono na Genève na suka ya sanza ya mitano. Nalikeli te.
Na ngambo mosusu, ezali kaka lokasa, yango wana esengeli tótala ndenge makambo ekoli na mokili, ndenge boyebi ebakisami, na
ndakisa na nzela ya Kla.TV mpe biso nyonso, mpe esengeli tóyebisa baguvernema na biso... bon, Allemagne, Allemagne nde
azali na makasi ya liboso sima ya boyokani ya pandemi, boye te?
Na Allemagne, tosengeli komitungisa te mpo na gouvernement... tosengeli kozela eloko monene te na ntango oyo gouvernement oyo
ezali na bokonzi, oyo mpe epesaka mbongo ebele na OMS, oyo, na likambo mosusu, ezali mpe kokota
makasi na mombongo ya nkisi mpe ya ba données.
Bazali kozwa matabisi mpe balingi kaka kozwa matabisi. Na kosala bongo, bazali kotia na likama bokolongono mpe
bomoi na biso. Namona yango lokola likambo ya mabe mpenza!
Tosengeli kokatisa yango, mpe tokokatisa yango.
Tokokanga yango! Tokoki kosala yango, mpo na kozongisa maloba ya moto moko oyo nakoki kokanisa nkombo na ye te sikoyo.
Kasi na mokuse mpenza, Mama Bahner: boye fungola ekozala, soki tokoki koloba bongo, société oyo efungwami na mayele?
Nalingi koloba, biso tosungaka mpe tosalisaka mpo na kolimbola makambo oyo bino, lokola bato ya mayele mpe baavoka, ndenge
balobaka... Baavoka mingi bakoki te kolimbola makambo na lolenge oyo bato nyonso, lokola ngai, bakoki kokanga ntina.
Kasi okoki kosala yango, okoki kokabola sango, biso tokokabola yango na bato.
Kasi ngai nandimi ete bato baye bazali na mayele mpe bomoyi ya malamu nde fungola mpo na kobongisa mosala ya bosembo, boye te?
Ete yo, lokola avoka, okoki lisusu kosala mosala malamu mpo ozali na zuzi ya sembo mpenza oyo azali wana, boye te?
Bon, kelasi mpe bansango, mpe mposa ya komiyebisa, ezali eteni ya liboso.
Bongo, esengeli kopesa bato oyo makasi mpo bázala na mpiko ya koloba te, ya koloba tɛlɛmá, mpe ya kosala likambo.
Bongo mpiko oyo ekozala eteni ya mibale.
Mpo na kobanga kobungisa mosala, koboyolama na bato, mpe bongo na bongo... Tozwaka bango nyonso, biso tozali déjà libota moko
monene, toyebi ndenge ezalaka, toyebi ndenge ezalaka na motema soki bazali konyokola yo, koboya yo, ata
nini, kotia yo na likambo ya lokuta, ete na mbala moko bákoma komona yo na ndenge nyonso.
Tozali, solo, na esengo ya koyamba bato nyonso ya mpiko oyo, lokola biso, bandimelaki bokonzi ya mibeko,
demokrasi, mpe leta oyo ezali na bolingo mpo na bolamu na biso.
Masapo, tokanisaki yango solo, kasi sikoyo toyebi malamu: kelasi ezali eteni ya liboso – na yango, matondi mingi na bino nyonso!
Matondi mingi. Motuna ya suka, ɛɛ?
Na tango oyo, topesaka bansango ebele na nzela ya ba sites internet, Telegram, YouTube, ba
chaines ndenge na ndenge, mpe bongo na bongo.
Soki bokangoli ekobi kokende liboso, makambo ebele ekozala lisusu possible te, mpe na tango ya crise, bato ebele bakotikala
bango moko mpo ete bazalaki ntango nyonso kotalela misala ya avoka Bahner kasi basalaki réseau na niveau ya etuka te.
Okanisi ete oyo mpe ezali likambo ya ntina na mokili ya lelo, ete bato bayebana na mboka, bábima
na kozanga koyebana mpe básala réseau na etuka?
Yango ezali moko ya bikateli ya ntina mingi mpenza, na ndako yango moko, na balabala, mpe na kartié.
Mpe kanisa bato oyo bafandi pene na yo, ba adresi na bango – kende kotala bango!
Ntango mosusu bokutanaki kaka na libanda to na ba restaurants, yango wana okoki kokende kuna na motuka to na
makolo, mpe ngai mpenza nakotia ndelo mpo na kokutana na bato: Ndenge nini nakoki kokende kuna na makolo?
Nakoki kosala kilomɛtrɛ mitano na ngonga moko, boye te?
Bongo, na kati ya etuluku oyo ya bato ya kilomɛtrɛ mitano, solo mpenza, kosanganaka na bato ya mboka ezali likambo ya ntina
koleka mpo na lisungi, na makambo ya monganga mpe, solo, na oyo etali mayi, bilei, nkisi – mpe solo lisusu mpo na kosunganaka.
Tokoki kozala na mposa ya oyo lisusu. Iyo, likambo ya ntina, etamboli ya ntina!
Matondi mingi, Mama Beate Bahner, mpo na interview oyo.
Totombeli yo bolongi nyonso na mosala na yo ya mateya oyo ezali kokoba.
Nakanisi olimboli yango déjà: ntango mosusu okómaka na motema moke ntango okanisi, "Eh, nini ekoya sima?"
Kasi ozali komonisa elikya, ozali komonisa bondimi – nakanisi yango ezali malamu mingi! Tokoki
kotinda yango epai ya batalani? Malamu, matondi.