Engari, kia reka tātou ki te kupu 'kirimana mate urutā' mō tētahi wā poto, tēnā, kirimana mate urutā!
Kei te hainatia ngā kirimana mō ngā mate urutā. Ehara i te mea mō te hauora. Ehara i te mea hei
tiaki i ā tātou oranga i ngā kai patu kino rawa atu.
Tēnā, rapua mā Google: "Ngā tūraru hauora tekau nui rawa" ā, ka kitea e koe te kaikritika mō ngā werohanga
Kei konei a te rōia Beate Bahner ki te uiui tahi me au ināianei. Ngā mihi nui mō tō wā.
E te Rangatira Bahner, me tīmata tātou ki tētahi pātai māmā.
Kua uru ngā whiriwhiringa mō tētahi kirimana ā-ao mō te mate urutā ki tētahi hurihanga hou i Geneva.
Kua oti kē i ngā māngai o ngā whenua mema e 194 o te Rōpū Hauora o te Ao (WHO) te whakaoti i te nuinga o ngā tuhinga e 37 o te
tuarua o te kirimana i roto i ngā hurihanga whiriwhiringa e 11.
Nā reira, e whakapono ana ngā mātanga ka taea te whakatutuki i tētahi whakaaetanga i roto i ngā wiki e rua e heke mai nei.
Hei whakarāpopoto whānui: kāore anō kia tutuki he whakaaetanga.
Kāore he pōti motuhake i te marama o Tīhema; engari ka whakapau kaha kia tae ki tētahi whakaaetanga i mua i te Hui
ā-Hauora e whai ake nei i te 25 o Mei, kia taea ai te pōti.
Ā, kāore e kore kei te hiahia mātou ki tō aromatawai i tēnei. Ka taea e koe te whakapūmau i
tēnei? E pēhea ana te whanaketanga o tēnei katoa?
Hei whakamutunga, ko te kirimana mate urutā a te WHO tōu ake mātauranga, nē rā?
He tino tika tērā. Inā hoki, kua tino kaha taku mahi ki ngā whakaaetanga e rua i roto i te tau kua pahure. Arā, kei
roto i tēnei pukapuka, "Te Whakaaetanga Mate Urutā a te WHO".
Heoi, ehara i tēnei kirimana anake, engari ko ngā Ture Hauora ā-Ao e kīia nei, kua roa e whai mana ana; ko ngā ture
o te tau 2005 anake i whai mana i te wā o te mate urutā.
Mai i te tīmatanga o te mate urutā, ā muri ake nei, i whakamana te kirimana mate urutā i runga i te take i hē rawa ngā
kāwanatanga ā-motu i tō rātou urupare ki te huaketo coronavirus.
Āe rā, i tino riri ahau nā te mea – aroha mai, ngā kapi kanohi, ngā aukatinga, te noho tawhiti ā-pāpori, ngā whiunga, ngā
werohanga, ngā werohanga ā-ture… Kua pā katoa ēnei ki a tātou, ā, tērā pea kua pā hoki ki te ao katoa, ki ētahi atu i ētahi atu, ā,
kātahi ka mea ngā hunga i hanga i ngā whakaaetanga, kia pēnei ai, me te kore pūmau, te māia me te kore
whakamā, kua hinga tātou, ā, kua tino hinga rawa atu.
Ko tērā te mea i puta mai i te tuarua o ngā tuhi tuatahi. E ai ki te āhua, i amuamu hoki ētahi atu mō taua whakapehapeha.
Engari, kia reka tātou ki te kupu 'kirimana mate urutā' mō tētahi wā poto, tēnā, kirimana mate urutā!
Kei te hainatia ngā kirimana mō ngā mate urutā. Nō reira, e kitea ana he tino pakihi ngā mate urutā.
Ā, ko Tiamana anake i whakapau i te 440 piriona euro, ehara i te miriona, engari he piriona, i roto i ngā tau mate
urutā e toru mai i te tau 2020 ki te tau 2023. Āe, he tika, 440 mano miriona euro i roto i ngā toru tau!
Ka tino pai ake mātou ki ēnā i ngā kapi ihu; ā, ahakoa kei hea rānei e whakakorehia ana ngā kapi ihu kua
whakamahia me ngā kapi ihu kāore i whakamahia, me ngā werohanga – miriona kāore i whakamahia.
Engari kei te haere tonu. He pakihi nui tēnei. He pakihi nui tēnei mō ētahi ahumahi.
He pakihi nui tēnei, arā, mō te umanga rongoā. He tino pakihi nui tēnei mō te umanga
raraunga, ā, nō reira mō te umanga hōia hoki.
Ā, e mōhio ana mātou, ahakoa ka kōrero mātou mō tēnei, ehara i te mea mō te hauora.
Ehara tēnei i te mea mō te tiaki i ā tātou oranga i ngā kaiwhakamatua kino e whakaeke ana kia mate ai tātou. Kāore
rawa. Tuatahi, ka whakaputahia rātou i roto i te taiwhanga.
Ā, ko tētahi wāhanga o te whakaaetanga mō te mate urutā – ā, koia hoki tētahi o ngā take tautohetohe matua – ko te
hokohoko o tēnei rangahau "gain-of-function", i ahu mai ai te huaketo koronā, ā, i puta, i rere rānei, ahakoa pēhea.
Ā, ko te whakawhiti i ēnei huaketo me te hokohoko, te whakawhānui pūtea rānei, tētahi o ngā take matua kāore anō kia whakaaetia.
Ka taea hoki te kī ko te rangahau whakawhanake ā-mahi, arā ko te rangahau ā-mahi, he rangahau pūtau ora, i runga i te kaupapa e
whakahaerehia ana. He mea aukatia tēnei momo rangahau, ā, me aukati tonu; kei raro ia i te Tiriti mō ngā Pūtau Ora, e tū ana.
Engari i konei e whakatairangahia ana, e pūtea ana hoki, kia pērā ai te kī. Ā, kāore rawa e taea te mārama ki tērā.
Tēnei kirimana – te kirimana mate urutā – e pakaru tūturu ana i ngā rohe katoa, i ngā rārangi whero katoa.
He pakihi nui tēnei! Kāore he mea kē; inā hoki, hei whakamana i te moni, i te mana me te whakahaere, āe rānei.
Hei tauira, ka whakatauhia e au he mate urutā, ā, ka tīmata te aronga ohorere – e mōhio ana mātou katoa ki tēnei i Tiamana.
Kāore ngā ture tōtika e whai mana. Kāore mātou e whakaaetia kia mahi i tētahi mea. Kua whakataua te ture tauā hauora, hei kī.
Ā, nā te mea ka mate tātou, nā te mea kāore tātou i whai ārai ā-tinana ki ēnei huaketo patu
kino rawa atu, me whai tātou i tētahi werohanga.
Engari kāore e taea, arā, te whakawhanake i tēnei werohanga i roto i te tekau tau.
Nō reira, me whakakore tātou i ēnei ture haumaru katoa i raro i te ture rongoā, arā ko te ture Tiamana, te ture o Europi me
ngā ture ā-ao, nā te mea he mate urutā tino kino tō tātou – e ai ki tētahi mema o te SPD e wareware tonu ana au i tōna ingoa.
Kāore au e kitea he mea anō.
Engari, he mana ohotata ā mātou, kia pērā ai te kī. He whakaaetanga ohotata ā mātou, pērā i
ngā werohanga COVID – ko ngā whā o aua werohanga.
Kua whakatāhia e mātou ngā tikanga haumaru katoa me ngā tirotiro haumaru, nā te mea kua whakamahia anō e te
Tumuaki Matua o te WHO te kāri 'mate urutā', kia pērā ai te kī.
He aha te kupu mīharo? 'Public Health Emergency of International Concern', PHEIC. Me pēhea te whakahua? Hē! Āe? Pai?
Tērā pea he mea whakarite tēnei ruarua, kāore mātou e mōhio.
Nō reira, ko ēnā ngā mahere, ā, kua whakaritea e ēnei Ture Hauora ā-Ao ngā tikanga pērā i te karanti me te whakamātautau, me ētahi
tikanga whakahau – kua whakatinanahia ēnei ināianei mō te huaketo coronavirus, ā, e whakapono ana kāore anō kia
tino whakahaerehia ngā mea katoa, nō reira e hiahia ana kia whakakaha ake anō i ngā ture.
Ka tae mai a Rein, ko koe rāua ko au, ahakoa ka tirohia e tātou i runga i te arotake, he mōrearea hauora mātou e ai ki te WHO.
Ko te kaiwhakakritika o te werohanga tētahi o ngā tūraru tekau nui rawa atu a te WHO.
Tēnā, rapua i Google: "Ngā tūraru hauora tekau nui rawa" ā, ka kitea e koe te kaikritika mō ngā werohanga e whakapaehia ana he
hara, ā, ka whakapaehia tonu he hara; ko ia te tangata e hiahia ana te iwi kia whakamutu tōna reo, kia whakamutu
hoki ōna mahi; ā, i te nuinga o te wā… āe, kua whakatū kē a Interpol i tētahi momo "ātea matihiko" .
Mēnā ka whakaputa mātou i ngā pārongo whai take kāore e hāngai ana ki te kōrero a te WHO,
tērā pea ka noho mātou hei hunga hara ā-ipurangi.
Nō reira, kāore he mea pai e whakaaro ana ēnei mahere e rua, arā ko te IHR (Ngā Ture Hauora ā-Ao) me te kirimana mate urutā.
Nō reira, mō te hunga kāore anō kia whiwhi koha Kirihimete – he whakatautau hokohoko iti tēnei – ka tūtohu
ahau i tēnei pukapuka. Āe, nāku tonu i tuhi… ko taku pukapuka tino uaua, ko taku tuawhitu.
He uaua te haere. I ngana ahau ki te tuhi kia tino māmā te pānui.
He upoko kei ia whārangi, he upoko wāhanga. He poto ngā upoko wāhanga.
Ka taea hoki e koe te panuku noa i ngā whārangi. Engari ka puta he whakaaro ki a koe mō te nui o
ngā teka me ngā whakapohehe kua tukuna ki a mātou.
Kei te hiahia ahau kia tukuna tēnei pukapuka kia nama, kia hoatu anō, anō, anō, me tētahi here kotahi: tukuna atu i
muri i te wiki! Nā te mea me puta ngā mōhiohio ki te ao.
Hoki ki tēnei whanaketanga o nāianei: I Geneva – i te 1 o Pipiri 2024, i reira mātou, he rōpū rōia ā-ao, i whakahaere i
tētahi whakahe i reira – āe, ehara i ahau, ehara i ngā rōia, engari tuatahi rawa, i whakaritea tētahi whakahe.
Heoi, i whakahaere hoki mātou i tētahi hui pāpāho ā-ao, nā te mea i reira ka whakatauhia te IGT me te kirimana ā-ao mō te mate
urutā, ā, e takahi ana tēnei i ngā ture a te WHO, nā te mea me wātea te tuhi whakamutunga e whā marama i mua kia taea ai
e ngā whenua mema e 194 o te Hui Whakahaere Hauora o te Ao te pōti. Kāore i wātea kia tae noa ki ngā rā e rua i mua!
E whakapono ana ahau, mēnā kei reira tonu aua mema, kua mau rātou ki te WHO i Geneva, ā, kāore rātou i tukuna kia
puta kia oti rānei e rātou te hainatanga i tētahi huarahi. He tino ruarua te āhua i puta ai tēnei.
Ahakoa pēnei, kua whakarerekē nui rātou i te IGV me te kore e whai i tēnei wā e whā marama, ā, kua neke nui rātou i te
Tiriti Mate Urutā, e hiahiatia ana he nuinga rua-toru, ki roto i te IGV, e hiahiatia ana he nuinga kotahi noa.
He raruraru nui i puta, ā, e whakaae ana au i tūmanako mātou kāore rātou i whakaaetia, engari i te ata i muri mai
ka mōhio mātou kua pana rātou i tētahi mea. He mea ruarua!
He tino whakapae noa iho tēnei o te rangatiratanga o te ture, ā, e whakaae ana au i tino pōuri au mō tēnei i te marama o Hune.
Ināianei kei te haere tonu, kei te whakawhitiwhiti kōrero tonu rātou mō te kirimana mate urutā a te WHO.
Ko te moni anake te take. E hiahia ana ngā whenua e whakawhanake ana kia nui ake te moni, engari kāore ngā
whenua ahumahi e hiahia ki te tuku i ā rātou raihana.
He tautohetohe tika katoa ēnei, engari kei te tautohe mātou mō te rangahau whakarei āheinga, arā, tēnei rangahau ā-mahi, ēnei
huaketo kua whakarerekētia e ai ki te mea he mea nui hei ārai i te whakaeke patu koiora a ngā kaiwhakatumatuma, ā, hei
whakawhanake i ngā kano ārai mate… He kōrero pōrangi! Ka whakawhanake rātou i ēnei anō kia taea
ai e rātou te whakawhanake i te kano ārai mate.
Ka tūtohu ahau i te kiriata James Bond Spectre nō te tau 2015, i reira ka whakamārama ātaahua ai.
Āe, kāore anō kia oti te kirimana mate urutā, engari me whakatau, ā, tērā pea ka whakatauhia i te Hui ā-Ao a
te Rōpū Hauora o te Ao e whai ake nei i Geneva i te mutunga o Mei. Kāore au e tūmanako.
Heoi anō, he pepa noa iho, nō reira me kite tātou kua pēhea te whanaketanga o ngā āhuatanga i te ao, kua pēhea te tipu o te
mōhiohio, hei tauira mā Kla.TV me tātou katoa, ā, me whakamōhio tātou ki ā tātou kāwanatanga… āe, ko Tiamana, ko
Tiamana te pūmanawa e aki ana i te kirimana mate urutā, nē rā?
I Tiamana, kāore mātou e āwangawanga mō te kāwanatanga… kāore hoki mātou e tūmanako nui i te wā e mana ana tēnei
kāwanatanga, e tuku ana i te nui rawa o te moni ki te WHO, ā, he tino whai wāhi hoki ia ki ngā pakihi rongoā me ngā raraunga.
Ka whai hua rātou, ā, e hiahia ana rātou kia whai hua anō. Mā konei, kei te tūpono rātou i tō tātou hauora me
tō tātou oranga. Ki taku whakaaro, he tino hara tēnei!
Me aukati tātou i a ia, ā, ka aukati tātou i a ia.
Ka aukati mātou i tēnei! Ka taea e mātou, kia whakahua i tētahi tangata kāore au e maumahara ana tōna ingoa ināianei.
Engari, hei poto noa iho, e Ms Bahner: ko te kī rānei, kia pērā ai te kī, he hapori māramatia?
Arā, ka tautoko mātou, ā, ka āwhina hoki ki te whakamārama i ngā mea e kōrero ana koe, hei tohunga, hei rōia, kia mārama ai te
katoa. Heoi, kāore te nuinga o ngā rōia e āhei ki te whakamārama i ngā mea i tērā ara
kia mārama ai ngā tāngata noa, pēnei i ahau.
Engari ka taea e koe, ka taea e koe te tuku i te karere, ā, ka tukuna e mātou ki te iwi.
Engari e whakapono ana ahau ko te hapori māramatanga te kī ki te whakahoki i te mahi a te pūnaha ture, nē rā?
Nāu, hei rōia, ka taea anō te mahi tika nā te mea kei reira tētahi kaiwhakawā tino pūmau, nē rā?
Ko te mātauranga me ngā pārongo, me te hiahia ki te whakamōhio i a koe anō, ko te hīkoi tuatahi.
Nō reira, me whakamanatia ēnei tāngata kia whai māia ki te kī 'kāo', ki te kī 'tū', kia whakahaere i ngā mahi.
Nō reira, ko tēnei māia te hikoinga tuarua.
Nō te mataku ki te ngaro o tō mahi, ki te whakakahore ā-hapori, me ērā atu… Ka whakaae mātou ki a rātou katoa; he whānau nui
kotahi tātou. E mōhio ana mātou ki te āhua o tērā; e mōhio ana mātou ki te āhua o te whakatoihara, o te
whakakahore ā-hapori, ahakoa he aha, o te whakapae hē, o te ohorere ka waiho koe hei momo tangata rerekē.
E koa ana mātou, āe rānei, ki te mihi ki ngā wairua māia katoa, pērā ki a mātou, kua whakapono ki te
rangatiratanga o te ture, ki te manapori, ki tētahi kāwanatanga e manaaki ana i ā mātou painga.
He kōrero pōrangi tēnei, i taka mātou ki roto, engari ināianei kua mōhio mātou: ko te mātauranga te
hīkoi tuatahi – nō reira, ngā mihi nui hoki ki a koe!
Ngā mihi nui. He pātai whakamutunga, āe?
I ēnei wā, ka tuku mātou i te nui o ngā pārongo mā ngā paetukutuku, Telegram, YouTube, ngā hongere maha, me ērā atu.
Mēnā ka anga whakamua tonu te whakahaeretanga ihirangi, kāore e taea ētahi mea maha, ā, i te wā o te raru, ka waiho te tokomaha o
te tangata ki a rātou anō, nā te mea kua whakawhirinaki tonu rātou ki ngā koha a te rōia a
Bahner, engari kāore rātou i hanga whatunga ā-rohe.
Kei te whakaaro koe he take matua anō tēnei i te ao o nāianei, kia mōhio ngā tāngata ki a rātou anō i te taumata ā-rohe,
kia puta rātou i te kore ingoa, ā, kia hanga whatunga ā-rohe?
Ko tērā tētahi o ngā tikanga tino hira rawa atu, tūturu, i roto i te whare anō, i te tiriti, i te takiwā.
Ā, tuhia ngā ingoa o ngā tāngata e noho tata ana ki a koe me ō rātou wāhitau – haere, toro atu ki a rātou!
I ētahi wā, tērā pea i tūtaki noa kōrua i waho, i ngā wharekai rānei; nō reira ka taea e kōrua te taraiwa, te hikoi
rānei ki reira. Ā, mō te whakawhanaunga, ka whakarite au i te here: ki hea tonu e taea ana e au te hikoi?
Ka taea e au te haere i te rima kiromita i roto i te haora kotahi, nē rā?
Nō reira, mō tēnei porowhita rima kiromita, he tino mea nui rawa te whatunga ā-rohe hei tautoko, ā-hauora,
ā, otirā mō te whakarato wai, te whāngai, ngā rongoā – ā, hei āwhina anō hoki i a tātou.
Ka hiahiatia pea tēnei anō. Āe, he tuhipoka nui, he ine nui!
Ngā mihi nui, e Ms Beate Bahner, mō tēnei uiui.
Ka hiahia mātou kia angitu katoa koe i tō mahi mātauranga e haere tonu ana.
Ki taku whakaaro kua whakamārama kē koe: i ētahi wā ka tae koe ki tētahi wā hekenga, ā, ka
whakaaro koe, "Auē, he aha ka tupu ā muri ake nei?"
Engari e whiti ana koe i te tūmanako, e whiti ana koe i te māia – ki taku whakaaro he tino pai tērā! Ka taea e
tātou te tuku atu i tērā ki ngā mātakitaki? Āe, ngā mihi.