Эл калктын көзөмөлү үчүн бийлик каражаты катары дары-дармек?
Ден соолук же оору куралбы? Медициналык дарылоо өлүм тузагыбы?
Report24ден Флориан Махл жана анын коногу доктор Герд Рейутер тарыхтагы медицинанын келип
чыгышын ар тараптуу жолдор менен ачып беришти.
Бирок өзүңүз уккула: доктор Рейфер кеңири жана терең билимге таянып байланыштарды ачып берип, анын ою боюнча таза пайдага
болгон ачкөздүк жетиштүү түшүндүрмө боло албай турганын жана 15 мүнөттүк шаарлар бул тема
менен кандай байланышы бар экенин айтып берет.
Анын артында эмне бар? Доктор Герд Рейутер вакцинацияларды, бийликти жана көзөмөлдү талдайт
https://report24.news/what-is-behind-it-dr-gerd-reuther-anal yses-vaccinations-power-and-control/] Report24ке кош келиңиз.
Менин атым Флориан Махл, жана бүгүн биздин студияда лектор доктор Герд Рётер бар. Кош келиңиз.
Салам.
Доктор Рёйтер, бир нече убакыт мурун сиз абдан ийгиликтүү китеп жазган эңиз, ал сизди,
айталы, негизги агымда кеңири таанымал кылды.
Ал кездери абдан башкача эле, ал 2020-жылдан мурун эле.
Балким, биз ушул иштен баштасак болот: сизди эмне дем берди жана андан эмнени үйрөнсө болот?
Ооба, ал «Алданган бейтап» болчу, 2017-жылы, ал кезде алдыңкы басмакана да мындай кол жазманы кабыл алчу жана
чындыкты ачыкка чыгаруу максатында медициналык системаны ар тараптан ачык сындоого мүмкүн болчу.
Бул эми бара-бара кыйын болуп баратат.
Жана аны эми кеңири аудиторияга жеткирүү дээрлик мүмкүн эмес, анткени маалымат каналдары жөн гана азайды.
Бирок ошол учурда менин мотивациям – кесиптик өмүрүмдүн 30 жылын медицинада көп нерсе жөн гана туура эмес же, айтыш керек,
түпкү жагынан кемчиликтүү экенин түшүнүүгө арнаганым болчу.
Ден соолук эң жогорку артыкчылык болуп эсептелет, бирок чындап алганда ага пландаштырылган эч нерсе жок, анткени,
өкүнүчтүүсү, акыркы бир нече жүз жылдан бери медицина тармагы ден соолукка эмес, ооруларга басым жасап келет.
«Ден соолугу чың адамдардан эмес, ооруп жаткан адамдардан гана акча табууга болот» деген белгилүү бир кеп бар,
бирок, көрүнүп тургандай, мурда башка системалар да болгон.
Кытайдан келген маалыматтар мурда абал башкача болгонун көрсөтөт.
Сен дарыгерге ден-соолукту сактоо үчүн акча төлөдүң, бул чындыгында алда канча жагымдуу угулат.
Сиз медициналык тарыхчысыз, бул сизге фактыларды изилдөөгө көп убакыт берет, жана менде азыр баары социалдык сынга же
коомду жалпысынан карап чыгууга багытталып бараткандай сезилип жатат, ал жерде саламаттык, албетте, өтө маанилүү маселе.
Ал эми биз мурунтан эле кыскача сүйлөштүк; дүйнө азыр чындыгында эле абдан жагымсыз абалга туш болууда.
Ооба, ден соолукка жана жумуш менен камсыздоого болгон кызыгуум негизинен социалдык аспектилерди карап чыгууга түрткү болду.
Бир жагынан алганда, бул тарыхка көз чаптыруу, ал медицина үчүн маанилүү жана социалдык шарттарды эске албай ишке ашпайт.
Анда менин жубайым тарыхчы, бул дагы тарыхый шарттарды изилдөөгө дагы бир себеп болду.
Бирок медицина менен тарыхтын мындай тыгыз байланышы ар дайым эле бар болчу, жана Ковид-19 учурунда медициналык кампаниялар коомду
көзөмөлдөө үчүн колдонулуп жатканы айрыкча ачык көрүнүп калды.
Бирок бул биринчи жолу болгон жок, анткени медицина чындыгында 13-кылымда социалдык шарттарга таасир этүү максатында
академиялык университеттик медицина катары киргизилген.
Ошол учурда бул жаңы медициналык кесипти түзүүгө негизинен Чиркөө аракет кылган.
Ал дарыгерлерге эмнеге муктаж болгон?
Акыр-аягында коомдо ким ооруп жатканын, кимде саламаттык көйгөйү бар экенин аныктоо үчүн.
Ошентип, сен таасирдүү адамдар жөнүндө тез эле кабардар болдуң.
Андан кийин маселе бийликке, балким мураска байланыштуу болгондуктан, адамдар эрте
баскычта кабардар болуп турууну каалашкан.
Ошол учурда гуморалдык теория деп аталган дарылоо концепциясы катары сунушталган медициналык чаралар менен адамдардын
ден соолугуна атайылап зыян келтирүү да мүмкүн болгон.
Ошентип, ооруларды жаратууга мүмкүн болгон. Бул биздин заманыбызда гана эмес, ошол кезде да мүмкүн болгон.
Мисалы, ртуть негизиндеги майлоочу каражаттарды кээ бир теридеги сыпырмаларды жаратуу үчүн колдонсо болот.
Андан кийин адамдар кимдир бирөөнүн лепрасы бар дешмек.
Ал кезде лепра диагнозу Европада социалдык четтетүүгө алып келчү, бирок башка өлкөлөрдө андай болчу эмес.
Ислам коомчулугунда лепра оорусуна чалдыккан, мурдунун же кулагынын бир бөлүгүн жеп салган тери симптомдоруна
дуушар болгон адам коомдо кадимкидей жашоону уланта алган.
Бирок христиан Батышта чиркөө аны мындайча аныктаган: адам коомдон чыгып, бардык мүлкүн өзү менен кошо алып кетиши керек.
Андан кийин бул мүлк жаңы ээлерге кайра бөлүштүрүлүшү керек болду.
Бул каалабаган адамдардан кутулуунун абдан практикалык жолу эле.
Лепра оорусу Европада христиан дин үстөмдүк кылганга чейин болгон эмес.
Ар дайым бул кресттик жоруктар менен киргизилген деп айтылып келген.
Балким, бир-эки жаңы оору да болгон.
Бирок ооруну, көрүнүп турган ооруну колдонуп, бирөөнү коомдон четтетүү, андан кутулуунун бул модели.
Мисалы, эгер ал ошол доордо жашаганда, Дональд Трамп сыяктуу бирөө бүгүн лепра менен ооруган болмок.
Андан кийин, соттук териштирүүсүз эле мындай деп айтууга туура келмек: «Трамп мырза, кечиресиз».
Тилекке каршы, алар коомдон кетүүгө аргасыз болуп, эми шаар четиндеги коопсуз жерде жашашы
керек жана аларга эми чыгыш кылууга тыюу салынган.
Ошентип, ошол кезде киргизилген чара, Ковид менен кайра актуалдуу болуп калды: адамдар «ооба, бул ооруган адамдар,
аларды белгилүү бир убакытка изоляциялоо керек» дешти. Лепрага келсек, ал болсо түбөлүккө эле болчу.
Окуялардын кийинки жүрүшүндө да бул радикалдуу чаралардын алкагында көптөгөн уулуу заттар колдонулганы белгилүү болду
— бүгүнкү күндө элестетүүгө кыйын: мышьяк, ртуть, антимон.
Тийиштүү дозада булардын баары өлүмгө алып келчү заттар эле.
Бул ар кандай жөнөкөй оору да өлүм тузагына айланышы мүмкүн экенин билдирген.
Жана бир заматта бул бизге кайра тааныш болуп көрүнөт. Ковид менен бул кайра кантип иштеди?
Ковид деп аталган кадимки, зыянсыз грипп эле. Ал эми тиешелүү дары-дармектер менен, өзгөчө Түндүк Италияда, бул бүт
нерсе көптөгөн кары-картаңдар үчүн өлүм тузагына айланды.
Андан соң алар болжолдонгон грипптен каза болушту, бирок чындыгында дарылоолордон каза болушту.
Ал түшүнүк ошол кезде эле киргизилген.
Эгер кимдир бирөө менин айткандарымды ашыкча деп ойлосо, 17-18-кылымдардын алмашуусунда, 18-кылымда бул тууралуу жазган
Авраам а Санта-Клара аттуу бир монах да бар, ал мындай деди:
Ооба, медициналык кесип — жазага тартылбай өлтүрүүгө уруксат берген лицензия.
Ал коомдо медицина кандай роль ойногонун билген ич ара адам эле.
Жана биз аны азыр бардык эмдөөлөрдө кайрадан көрүп жатабыз; бул дагы саламаттыкка эмес, тескерисинче багытталган күн тартип.
Жана бүт оюн, кавычкаларда «оюн» деп аталган бул жаман оюн, негизинен 13-кылымдан бери толкун-толкун
болуп келе жатат жана социалдык көйгөйлөр болгондо өзгөчө эпидемиялык оорулар түрүндө күчөйт.
Эгер сага баары керек болсо, азыркыдай финансылык кризис менен Ковид керек болуп жаткандай, биринчи чума 14-кылымда, 1347-жылы,
ошол кезде Флоренциядагы банк кризисинен кийин чыккан.
Бул ден соолук менен социалдык өнүгүүлөрдүн, тактап айтканда бийлик элитасын коркунучка салган социалдык
көйгөйлөрдүн дайыма тыгыз байланышы бар экенин билдирет.
Жана ошондо сен ден соолукту курал катары колдоносуң.
Бул окуянын фону өтө кызыктуу.
Албетте, мен ар дайым чоң дем-күч бар деп эсептейм.
Вакцинация жөнүндө сөз болгондо, миллиарддаган доллар табыш табууга болот.
Менин оюмча, бул ар дайым жаман ниет болушу шарт эмес. Мен бул тууралуу так пикирге келе элекмин, бирок ар дайым жаман ниет
болушу шарт эмес. Бул жөн гана ачкөздүк болушу мүмкүн, мисалы, тырмакчага алынган «дары» деп аталып,
чындыгында эч нерсе кылбаган, ал тургай зыяндуу болушу ыктымал нерсени иштеп чыкканда.
Жана анын жардамы менен миллиарддаган киреше таба аласыз жана өкмөттөрдү ынандыра аласыз: ал абдан маанилүү, көптөгөн
өмүрлөрдү сактайт, ар бир адам ага жеткиликтүү болушу керек.
Мисалы, Америкага карасак, анда балдар үчүн 70тен ашык мындай эмдөөлөр азыр милдеттүү же пландалууда.
Мен ар бир штатта бул канчалык катуу аткарыларын билбейм.
Бирок мен бир нече он жыл мурун болжол менен 10 коргоочу вакцинация деп аталган эмдөөлөр бар болчу, эми болсо
18 жашка чейин дээрлик 100 эмдөө пландаштырылганын билем.
Жана бул негизинен пайда табуу максаттары менен кыймылдап жатканы ачык, анткени адамдар миллиондогон жылдар бою
жашап келишкен жана ушул вакцинацияларсыз өтө, өтө узак убакыт бою абдан жакшы жашап келишкен.
Бирок Америкага тез эле көз чаптырып көрөлү.
Жакшы, менимче, пайда кызыкчылыктары баарына карабастан жетишсиз калууда, анткени эгер бул күн тартибин карасак,
ал көптөгөн өнөкөт оорулардын пайда болушуна алып келди.
Роберт Кеннеди Жуниордун эми коомчулукка жарыялаган видеоклибинде АКШда мурда абал башкача болгонун, башка өлкөлөргө
салыштырганда америкалыктар оорураак болбогонун жана өмүрү кыска болбогонун көрсөткөнү абдан жакшы.
Ал эми бул нерсенин баары 1980–1990-жылдары гана өнүгүп, вакцинациялоо программасына жана адамдар ар кандай түрдө
керектеген жогорку деңгээлде кайра иштетилген, бара-бара синтетикалык азык-түлүк массасынын көбөйүшүнө параллел болгон.
Бул ден соолуктун начарлашынын күчөшүнө алып келген негизги өнүгүүлөр.
Эгер убакыт өтүү менен мындай көрүнүш байкалып, ага каршы жөнгө салуу жок болсо, анда анын артында бир концепция болушу керек.
Анткени анда сиз билесиз, маанисиз дары-дармектер же пайдасыз жашоо образы аркылуу ден-соолугу чың адамдарды
кандайдыр бир жол менен ооруп калтыруунун бул ыкмасы чындап эле белгилүү бир убакытка гана иштээрин.
Анткени андан кийин өтө көп адам ооруп калат жана ал мындан ары иштебей калат.
Тескерисинче, акыркы ондогон жылдарда биздин өлкөдө болуп келгендей, ден соолугу чың адамдар менен аларды ооруп калтырбай
туруп дагы көбүрөөк иш жүргүзүү ар дайым мүмкүн болгон.
Ошентип, бул бардык алдын алуу скринингдик тесттер зыян келтирбеши мүмкүн, бирок алар, анткен менен, чоң бизнес болуп калды.
Албетте, бул базарга чыгарылган бардык даярдыктарда ар дайым маанилүү роль ойнойт.
Бирок бул зыян келтирүү максаты болбосо, мен бул бардык эмдөөлөрдү түшүндүрүүнүн эч кандай жолу жок деп ойлойм.
Бул өтө эрте башталган, эч качан коомдук көйгөй болбогон өтө сейрек кездешүүчү ооруларга басым жасап.
Эми кызамык, паротит сыяктуу оорулар ар бир коомдо дайыма эле өтө аз кездешет.
Муну мажбурлап нөлгө чыгарууга аракет кылуу — биологиялык процессте толугу менен маанисиз жана мүмкүн эмес —
узак мөөнөттө коммерциялык жактан ийгиликтүү боло албайт, анткени ал тез эле кемчиликтерин көрсөтөт.
Көпчүлүк бул иштин артында фармацевтикалык өнөр жай гана эмес, калкты кыскартуу да турат дешет.
Жана бул ачык эле айтылган – Рим клубу, биз бул дүйнөдө өтө көп адамбыз деп айтышат.
Эми, албетте, айтыш керек, бул массалык эмдөөлөр жана башка медициналык чаралар негизинен төрөлүү
көрсөткүчү жогору эмес, калкы чындап эле азайып баратат деп айтылып жүргөн өлкөлөргө таасир этет.
Эми каршы жүйө катары мындай деп болжоого туура келет: эгер аларды ошондой атагыбыз келсе, эмнеге мындай
медициналык эксперименттер, мисалы, Африкада жүргүзүлбөйт?
Же Азияда, ал жерде биздин чоң өлкөлөр бар. Кытайдын калкы азайып жатат.
Бирок Индия так тескерисинче көрүнөт. Ал жакта миллиарддан ашык адам бар, алар, көп учурда жакыр
маданияттарда болгондой, көбөйүүгө абдан ынтызар.
Ошондуктан эмнеге мындай нерселер бул жерде ушунчалык катуу аткарылып, ал жакта дээрлик аткарылбайт?
Ал жерде негизинен жасалган.
Эгер акыркы бир нече он жылды карасак, калкка зыян келтирүү жана аларды бедеу кылуу максатында жүргүзүлгөн бул
вакцинация эксперименттери Африкада жана Индияда болгон.
Менин билишимче, бул жагдай боюнча Индияда Билл Гейтске каршы дагы бир нече доо арыздар каралууда.
Андан кийин Африкада тетануска каршы вакцинациялоо боюнча ири кампания өткөрүлдү, аны ар алты айда кайталоо керек деп эсептейм,
ал вакцинацияны жактагандардын өзүнө да түшүнүксүз болду.
Ал эми Католик чиркөөсүндөгү активисттер анын курамында бешикке жарабай турууга алып келүүчү заттар бар экенин аныкташты.
Албетте, андан кийин баары токтотулду.
Ал ачыкка чыккандан кийин мындан ары туруктуу боло алган жок.
Жана, жумшак айтканда, вакцинага болгон шектенүү азыр өнүгүп келе жаткан деп аталган бул өлкөлөрдө өтө жогору.
Бул алар үчүн жөн гана ак түстөгү адамдардан турган эмдөө тобунун келип жатканын көрүү жетиштүү экенин билдирет.
Вакцинация топтору да бир нече жолу сабалып, кол бошоп кайтышкан.
Менимче, акыркы бир нече он жыл ичинде калк арасындагы кабыл алуу дээрлик нөлгө түштү.
Эми Газадагы сыяктуу толугу менен максатсыз вакцинация кампаниясы ок атууну токтотуу учурундагы мындай абдан
абсурддуу шарттарда гана жүргүзүлө аларын ачык көрүнүүдө – адамдар чындап качып кете албаган маалда.
Жана балким, бул атышууну токтотуу макулдашуусу ага дем алууга же кайрадан тамак-аш жана
таза суу табууга дагы бир мүмкүнчүлүк берген.
Бирок бул шарт менен сиз балдарыңызды да эмдөөгө мүмкүнчүлүктү пайдаланыңыз.
Ошондуктан бул, албетте, мындай мажбурлоочу шарттарда гана мүмкүн болду, анткени калкы качып кете ала
турган башка өлкөлөрдө алар дароо качып кетишмек.
Бул мага чындап эле таасир этти, эгер кыскача токтолсом, Газада – бул мен кайра кайтып келгим келген тема болчу.
Мен алардын эми Батышта өзүңөрдү бул жакыр балдарды эмдеп жаткан улуу кайрымдуулар катары көрсөтүп жатканына абдан таң калдым.
Бул кайсы вакцинация эле? Ал эми бул вакцинация адамдар үчүн пайдалуу экенин айтууга кандай негиз бар?
Ооба, бул — полиомиелит, бул толугу менен абсурд.
Биринчиден, бул туруктуу негизги агымдын дооматына карама-каршы, полиомиелит жугуштуу
оору эмес, ошондой эле вирустук оору да эмес.
Чындыгында, полиомиелит — бул токсиндердин таасиринен пайда болгон симптом, тактап айтканда, булчуңдардын илешкек шал оорусу.
Ошол учурда, 20-кылымдын биринчи жарымында бул пестициддер айыл чарбасында колдонулган: алгач арсен негизинде, андан кийин ДДТ.
Бирок башка уулуу заттар да ар кандай куракта бос салгычтык параличти пайда кылышы мүмкүн, анткени
колдонулган уулуу заттар адатта нерв клеткаларына таасир эткен бардык уулуу заттар болуп саналат.
Албетте, бала канчалык кичинекей, башкача айтканда адам канчалык жаш болсо, анын бөлүштүрүү көлөмү
ошончолук аз болуп, бул заттар ошончолук уулуу болот.
Ошондуктан ошол учурда полиомиелит негизинен балдарды жабыркаган, бирок дайыма эле ооруган чоңдор да болгон.
Кандай болгон күндө да полиомиелит боюнча дооматтар маанисиз, анткени ууланууну эч кандай вакцинация
менен алдын алуу мүмкүн эмес; бул жөн эле мүмкүн эмес.
Экинчиси, албетте, кээ бир оорулар кырсык болгон аймактарда пайда болот, суунун булганышынан
жана азык-түлүк тартышынан улам жугуштуу оорулар.
Андан кийин грипп, бардык ич өтүү оорулары, ушул сыяктуу оорулар – коляра менен тифти элестетип көрүңүз, алар чындыгында эле
согуш болгондо эпидемия коркунучун жаратып, чоң тобокелдик түзөт.
Бирок полиомиелит, мисалы, уулуу газ колдонулганда гана пайда болот.
Эгер уулуу газ колдонулса, анда, албетте, нерв системасы ууланып, тиешелүү шал оорусу пайда болмок, аны андан соң
канализацияда полиомиелит вирусунун белгилери табылганына байланыштуу полиомиелитке таандык деп эсептөөгө болмок.
Бирок негизинен, кылымдар бою, согуш аймактарынан баарыбыз билгендей, согуштук аракеттерге байланыштуу
полиомиелиттик паралич эпидемиясы эч качан болгон эмес.
Бул дагы бир жолу так көрсөтүп турат, бул жерде толугу менен башка бир күн тартиби иштейт жана биз зыян келтирүү
максатындагы, калктын арасында бепуштүк жаратууга багытталган күн тартиби бар деп эсептешибиз керек.
Бул өзгөчө согуш аймагында полиого каршы эмдөөгө байланыштуу аргументтерди кылдаттык менен окуп чыктыңызбы?
Мен да муну абдан таң калыштуу деп эсептейм. Мындай учурлар чындап эле ал жакта болот экенин
көрсөтө турган айрым сандык маалыматтар болушу керек.
Ооба, мен билгенимче, бир гана учур болгону тууралуу сөз болгон, бирок бул паралич эмнеден улам пайда болгону белгисиз.
Жана бул бир эле учур дароо массалык эпидемия коркунучун жаратышы мүмкүн.
Азыр бизге көп нерсе керек эмес. Бул бир жерге кулап калган белгилүү күрүч кап сыяктуу:
аны көргөндө баары дароо эле реакция кылышат.
Бул Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун кадимки жүрүм-туруму: чындыгында эч нерсе кылуунун кереги жок.
Ковид-19 боюнча тест учурларынан биз пандемия дүйнө жүзү боюнча жарыяланганда болжол менен 7 000 оң тест катталганын билебиз,
бирок алардын ичинен бирөө да чындап ооруп калганы белгисиз.
Мисалы, жакында кайрадан чыгарылган отчетто дүйнө жүзү боюнча кызамык оорусунун учурлары 20 пайызга өскөнү айтылат.
Бирок Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун басылмасын окуп чыксаңыз, анын симуляцияларга негизделгенин жана
анын артында чыныгы көрсөткүчтөр жок экенин көрөсүз.
Жана бул макалада да айтылгандай, дүйнө жүзү боюнча кабарланган чыныгы байкоо көрсөткүчтөрү сценарийди өтө
төмөн баалап, аны жетиштүү деңгээлде баалоого мүмкүнчүлүк бербейт, ошондуктан болжолдор жасалган.
Ошентип, «проекция» сөзүнүн экинчи мааниси – симуляция моделдери эми так болушу мүмкүн эмес сандарды жаратты. Андан кийин сиз
жеке өлкөлөрдү жана өлүмдөрдүн санын да карап чыксаңыз болот.
Бул акыркы бир нече он жыл ичинде жарыяланган маалыматтарга такыр дал келбейт, анткени анда болгону бир нече жүз гана учур
катталган. Эгерде калкка мындай тобокелдик чындап эле бар болсун десек, жыл сайын он миңдеген учур болушу керек болчу.
Ошентип, бир нерсе чындап эле болгонбу же жокпу мааниси жок экенин көрө алабыз; сен жөн
гана аны ойлоп таап, болгондой көрсөтөсүң.
Эгерде алар бизге эч нерсе айтпаган кандайдыр бир тестти өткөрүшсө – мисалы, Ковид учурундагы ПЦР тест
сыяктуу – алар болбогон, бирок бар экени айтылып жүргөн учурларды дароо жарыялап коюшу мүмкүн.
Андан кийин бул дүйнө жүзүндөгү бардык гезиттерде жарыяланып, апаат болуп, коркуу жайылат.
Ошондуктан биз бул тууралуу «Hauptsache Panik» («Негизгиси – паника») аттуу китебибиздеги
эпидемиялардын тарыхында сөз кылганбыз; бул эң маанилүү жагдай.
Алар дайыма коркутууну киргизүүгө аракет кылышат, анткени коркуу адамдарга так ойлонууга тоскоол болот.
Ал эми бүгүнкү күндө медиада сандарды, зор коркунучтарды жана мүмкүн болгон тобокелдиктерди жарыялоо аркылуу
коркуу абдан натыйжалуу жаратылышы мүмкүн, бирок жердеги эч ким алардын чындап бар-жогун текшере албайт.
Ал эми кимдир бирөө муну жасаганда, алар бул эч нерсе эмес экенин түшүнүшөт.
Маселе ар дайым сен жок жерде болуп көрүнөт.
Маселелер, көрүнүп тургандай, биз Ковид пандемиясы учурунда көргөн, аталган математикалык оюндардан улам келип чыккан.
Бирок биз климаттын өзгөрүүсүндө да ошол эле көрүнүштү байкайбыз, анда практикада эч көрүнбөгөн эсептөөлөр паника жаратууда.
Ал ошондой эле ар бир бурулушта, кирүү чекиттеринде да манипуляцияланат.
Мисалы, бул пандемия маселесине келгенде, мен канализациядагы бул өлчөмдөргө такыр ишенбейм.
Мен муну бир жолу физикалык жактан да эсептеп көргөм.
Бул сүзүү бассейнине шекер кристалын ыргытып, анан аны башка тарабынан өлчөөгө аракет кылуу сыяктуу болмок, бирок мен
муну жасай албайм. Бир нече илимпоздор да мага муну тастыкташты.
Жакшы, менимче, бул баары алдамчылык.
Деңиздеги 20 өлчөө станциясы менен температураны аныктоого да ошол эле нерсе тиешелүү жана 100 000
жыл мурун кандай болгонун билебиз деп айтууга да.
Ошондуктан бул өлчөмдөрдүн баары маанисиз. Балким, биз кызамык темасына кайра кайта алабыз.
Учурда Германияда бул маселе кайра-кайра көтөрүлүп жатат, анткени де-факто кыйыр вакцинация талабы бар жана чыңалуу жогору.
Жана мени бир нерсе кызыктырат. Мен аны MWGFD иш-чарасында сизден уккам деп ойлойм:
Бул бала кезиндеги оорулар чындыгында адамдарга оң таасир тийгизиши мүмкүн. Бул чынбы?
Ооба, тиш чыгуу көйгөйлөрү тарыхтын өзү сыяктуу эле эски, далилдер бизге ушуну көрсөтөт.
Алар ар дайым бар болуп келген жана биздин учурдагыдай эмес, эч качан көйгөй деп жарыяланган эмес.
Бизде өткөн кылымдардан бери кызамык, сурпа, кызыл чач жана рубеола тууралуу сүрөттөмөлөр бар, алардан улам бул
оорулар ошол айтылып жаткан оорулар экенин жыйынтыктай алабыз.
Бирок биринчи кезекте бул тиш чыгаруу учурундагы көйгөйлөр гана экени айтылып, балдар бул
баарын аман-эсен өткөрүп жиберишет деп айтышкан.
Жана бул жерде гана алар: «Ооба, чоңдор да тобокелге дуушар», – дешти.
Экинчиден, ал өлтүргүчтүүлүк өзүнөн-өзү түшүнүктүү болот.
Ошентип, учурдагы шартта кызылча тууралуу абсурддуу нерселер айтылып жатат, мисалы, кызылча жуктуруп алган ар
бир 100 адамдын бири өлөт деп, ал эми жылдар бою бул көрсөткүч ар бир 1000 адамдын бири болчу.
Бирок өнүккөн өлкөлөрдө бул эми туура эмес. Эң жакшысында, ал 5000 адамга бир гана учур түзөт, ал Германияда 50 кызамык
оорусу болгондо ар 100 жылда бир өлүм болот дегенди билдирет.
Андан кийин бул өлүм чындыгында оорудан улам болгонбу деген чоң суроо туулат.
Анткени бул оору дарыланбай калса гана ошондой деп айта алмаксың. Эгер дарыланбай калса, кимдир бирөө каза болмок.
Бирок дарыланбай калгандар кимдер? Индустриялашкан өлкөлөрдө эч ким.
Бул дарылоолор жүргүзүлөт дегенди билдирет. Жана бул дарылоолордун баары тобокелдиктерди камтыйт.
Ал эми кызамык учурунда, кыска убакытка 41 градуска чейин көтөрүлө турган өтө жогорку ысык ооруган адам үчүн абдан маанилүү
айыгууга өбөлгө түзгөн реакция экенин бир нече изилдөө аныктаган.
Жана бул ысык өтүп кеткенде, оору жок болуп, сен баарынан аман каласың. Баары бүтүп, сенде өмүр бою иммунитет калат.
Бирок көптөгөн муундар бою медицина симптомдорду, анын ичинде ысыкты жоюудан башка максат койгон эмес.
Бул деген 38,5 градус дене табы да эми ысыкты төмөндөтүү үчүн дарылоого алынышын билдирет.
Бул ошондой эле организмдин айыгуу механизмдерин бузат, ошондуктан болуп өткөн бир нече өлүм чындыгында мындай
зомбулуктун натыйжасында болгон деп эсептөөгө туура келет.
Айта кетпесек да, башка дарылар эксперименталдык негизде колдонулуп жатат, алар айрыкча
балдарда зыяндуу жана өлүмгө алып келиши мүмкүн.
Бирок сен муну контекстте көрүшүң керек.
Мен Германияда акыркы 20 жыл ичинде чоңдордо кызамык оорусунан каза болгон деп айтылып жүргөн бир нече өлүмдөрдү билем. Бул
учурларда бала ооруп калгандыктан кызамык жугуп калат деп коркуп, чоңдор вакцинацияланып, андан көп узабай каза болушкан.
Бул жерде «ооба» деп айтууга туура келет: ал жерде али болбогон кызамык беле? Же вакцинация беле?
Ошондуктан бул дээрлик сөзсүз вакцинация болгон, ал кадимки медицина боюнча да каршы көрсөтүлгөн. Эгерде эпидемия
болуп, үйдө мүмкүн болгон инфекция бар болсо, анда вакцинация жасалбашы керек, вакцинацияга ишенсеңиз да.
Ал эми бул эми Ковид-19 менен дагы кайрадан жасалды.
Дүйнөлүк пандемия жарыяланып, вакцинация кампаниясы жүргүзүлөт.
Бул 300 жылдан бери бул вакцинацияларды илгерилетип келе жаткан конвенциялык медицинанын эрежелерине каршы келет.
Адамдарды кыймылга келтирген көп нерсенин артында абдан сонун окуя турат.
Жана анын артындагы окуя – анткени эмдөө жакшы угулат, туурабы?
Сизге аз өлчөмдө зат киргизилет, андан кийин сиз белгилүү бир иммунитетке ээ боло аласыз.
Мени таң калтырганы жана жетиштүү талкууланбай келген нерсе – адамдар оорулардын денеге кантип кирээрин унутуп коюшат.
Оорулар эч кандай булчуңга же канга сайуу аркылуу жукпайт, алар мурдун, ооздун жана
шырыштык мембраналардын ар кандай жерлеринен кирет.
Ал эми бул жерде суроо туулат: эгерде натыйжалуу вакцина бар болсо, аны дал ошол жерден баштап колдонбошу керекпи?
Ооба, сиз көтөргөн маселе абдан маанилүү.
Анткени денеге кандай гана уулуу зат болбосун бычак же ине аркылуу киргизүү толугу менен табигый эмес.
Бул — физикалык кол салуу гана жана башка эч нерсе эмес. Бул — организм үчүн эскертүү абалы.
Ошондой эле, эгер велосипедден кулап, тизебизди сыздатып, андан кийин жолдогу кирлер ткандарга сиңсе,
иммундук система мүмкүн болушунча күчтүү реакция кылышы керек.
Бирок жугуштуу оору учурунда абал табигый түрдө ушинтип болбойт.
Жугуштуу оору, сиз туура айткандай, тери жана шырыштык мембраналар аркылуу кандайдыр бир жол менен сиңирилет.
Көптөгөн механизмдер бүгүнкү күнгө чейин түшүндүрүлө элек. Ал жерде коргонуу механизмдери да иштейт.
Биздин биологиябыз жана бул планетадагы башка сүт эмүүчүлөрдүн биологиясы ушул багытта адистешкен.
Эми эгер мен ийин булчуңунун тканына иммундук системада пайдалуу механизмди ишке киргизе ала турган затты сайсам, бул
кадимки кирүү жеринде сөзсүз бир нерсе болот дегенди билдирбейт.
Бул кийинчерээк, өтө кечигип калганы менен, америкалык вакцинаны жактаган адис мырза Фаучи тарабынан моюнга
алынды, ал бул чындыгында эч кандай мааниге ээ эместигин айтты.
Эгерде сен муну жасасаң, аны мурундын шырыштык мембраналары аркылуу, спрей же окшош бир нерсе колдонуп жасамаксың.
Бирок, албетте, бул мүмкүн болгон эмес. Бүгүнкү күндө да мүмкүн эмес. Ал иштебейт.
Бул чаралардын чындап эле мааниге ээ экенине эч кандай далил жок. Ал эми болжол менен 250 жыл мурун бир англиялык хирург бул
нерсени ошол кезде чуманын вакцинациясы аркылуу далилдеп, чуманын субстратын, чуманын гнойун
териге кан кетпей тургандай инъекциялап көрсөткөн.
Же теринин астына дагы тереңирээк, булчуңдардын ичине киргизип, андан кийин эмне болгонун байкады.
Жана каалаган реакция — бул вакцинациядан кийинки бул чычыркөөлөрдүн пайда болушу — болгону аларды
териге, бирок терең эмес, киргизгенде гана болду.
Мунун негизинде ал ошол учурда чечекке каршы эмдөө каалаган иммундук жоопту гана жаратат жана кан агбагандыктан
териде калып, кооптуу эмес деген жыйынтыкка келген.
Бул негизги түшүнүк, анткени бизде иммундук жоопту козгогон нерсе тери же шырыштык мембрана болуп саналат.
Бирок теринин астындагы май тканы жана булчуңдар эмес.
Мен айта алам, эгер алар «Ковидге каршы вакцинация» деп атап келген дарыларды бүгүн жөн гана териге сайып, канга эч
кандай байланыш болбосо, биз эч кандай пайда көрмөк эмеспиз.
Бирок биз, балким, бир да өлгөн же ооруп жаткан адамды көрмөк эмеспиз.
Зыян, балким, азыраак болмок, ооба.
Келишим түзүлүп коюлушу мүмкүн эле.
Бул бизди талкуубуздун баштапкы чекитине кайтарып келет, башкача айтканда, бул ачык эле жөн гана бизнес тууралуу эмес.
Анткени эгерде сиз жөн гана Covid-19га каршы эмдөөдөн акча табууну кааласаңыз, физиологиялык эритмелерди колдонсоңуз эле болмок.
Анда да абдан жакшы болмок. Өнүгүү иштери болбойт эле.
Зыян болбойт эле. Жана баары канааттанмак.
Кийинки аракетти баштоого болчу.
Эгер чынчыл болсок, бул байкалмак эле.
Албетте, кайсы бир лабораторияда кимдир бирөө изилдөө жүргүзүп жатканы күтүлөт.
Бирок айрым нерселердин ачыкка чыгышы көп убакытты талап кылды.
Изилдөө көрсөткөндөй, бул топтомдордун бир нечеси ачык эле плацебо болуп чыкты. Бирок эч ким буга маани берген жок.
Эгерде акыры эч кандай зыян деле болбосо – биз муну, компенсацияны жана ушул сыяктуу нерселердин баарын көрө алабыз.
Ошентип, сиз зыян келтирүү мүмкүнчүлүгү жок абдан жакшы келишим түзө алмаксыз.
Ошондуктан бизнес өзү эле түшүндүрмө боло албайт.
Эң табигый түрдө бир нерсенин олуттуу түрдө туура эмес болуп жатканын көрсөтүп турганы — аскер күчтөрүнүн катышуусу.
Генералдар Америкада да, Германияда да, Австрияда да ар тарапта активдүү болушкан.
Чындыгында эле суроо ушунда: эмнеге саламаттык сактоо кызматкерлери ушунчалык
ири масштабда аскердик маселе болуп жатат?
Муну да түшүнүктүү кылып түшүндүрсө болот, анткени ал өтө чоң коркунуч, өтө чоң тобокел болгон.
Бирок биз эки нерсени көрдүк, жана кийинчерээк аларга кайтып келе алабыз.
Биринчиден, бул дешилген Ковид оорусу, чынында эле анчалык чоң таасир тийгизбеди.
Адамдар өлгөн жок; эч жерде чыныгы ашыкча өлүм жок. Бул — акчанын бир бети.
Бирок тиендин экинчи жагы бар, жана бул жерде биз өз аргументтерибизге бир аз карама-каршы келебиз:
Бул вакциналар, биз билебиз, иштебейт, бизге убада кылынган натыйжаны бербейт, бирок
чындыгында алар дээрлик эч кимди өлтүрбөйт.
Сен аны ушунчалык провокациялуу айтышың керек. Андан өлгөн адамдар өтө эле аз.
Албетте, бул коркунучтуу: биринчи өлүмдөн, биринчи курмандыктан башталат. Бул абдан ачык.
Эч бир мамлекетке эч кимди каалагандай өлтүрүү же жарадар кылууга укугу жок.
Бирок чындык: биз коркуп келген, профессор Бхакди сыяктуу улуу акылдар коркуп келген нерселер — адамдар
чычкандай кырылып, вакцинацияланган адамдардын жарымы жерге кулайт деп болжогондор — болгон жок.
Ооба, бирок мен муну бул эмдөөлөрдөн деп ойлобойм.
Кээ бирлери плацебо катары жасалган, айрымдары зыян келтирүү мүмкүнчүлүгү чектелген өтө төмөн дозаларда
даярдалганы ачык эле көрүнүп турду, бирок көптөгөн эмдөөлөр мындай мааниде жүргүзүлгөн эмес.
Биринчи кезекте, статистика суук чынжыр сакталбаган жылуу өлкөлөрдө вакцинанын зыяны алда канча төмөн экенин көрсөтөт.
Бул планда болгон эмес. Андан кийин андан да көп нерсе болмок.
Жана дагы бир нерсе, зыян келтирүү мүмкүнчүлүгү азырынча бүтө элек.
Анткени биз дагы деле өлүмдүн уланып жатканын жана тукумсуздуктун уланып жатканын көрө алабыз.
Туулгандык көрсөткүчтөр дагы деле эң төмөнкү деңгээлде.
Бул абдан узак мөөнөттүү таасир экенин билдирет, ал алдын ала пландаштырылган.
Албетте, эске алынышы керек дагы бир жагдай – көптөгөн жалган эмдөөлөр болгон.
Германияда болжол 10–15 миллион.
Балким, эч кандай вакцина албаган адамдардын жасалма эмдөө күбөлүктөрү дагы да көп болушу мүмкүн.
Албетте, бул зыяндын андан да көп болбогонун түшүндүрөт.
Эгер бул иш жүзүнө ашырылып, баары чындап эле бул инъекцияларды алган болсо, ал тургай белгилүү бир плацебо
компоненти болгонуна карабастан, анда бизде өлүм-житим деңгээли таптакыр башкача болмок.
Бул, айтор, алдын ала пландаштырылган эле, жана мындай инъекциялар кайталанып берилип турушу керек.
Айтышкандай, мындай дем алуу жолдорунун ооруларына каршы жылына жок дегенде бир жолу эмдөө алышың керек.
Андан кийин, албетте, бул зыян келтирүү мүмкүнчүлүгү экспоненциалдуу түрдө өсөт.
Биз ошондой эле эки, үч же төрт инъекция дароо эле оорулардын экспоненциалдык өсүшүнө алып келгенин көрдүк, андан кийин – ар
кандай органдардагы кан тамырларынын жабыркашынан улам ар башка симптомдорду жараткан аралаш хроникалык абал –
аларды так бир себепке байланыштыруу мүмкүн болбой калат.
Жана зыян принцибиндеги эң маанилүү нерсе – аны клиникалык сүрөтү ачык механизмге жөн гана
байланыштыра албайсың, бирок акыры мындай деп айта аласың:
Жакшы, биз мурда билген оорулар — кээ бир рак түрлөрү, жүрөк талмасы жана инсульттар — азыр бир аз көбүрөөк
кездешет, бирок алар дагы деле ошол эле оорулар бойдон калууда.
Бул биздин инъекцияларыбызга кандай тиешеси бар?
Бул жерде жашыруу абдан маанилүү пункт.
Бул нерсенин эң таң калыштуу жери, талашсыз, ар бир адам чындап эле эмдөө алышы керек.
Миллиарддаган адамдарга бул жайылышты эми логика менен түшүндүрүү мүмкүн эмес.
Жана баары эмнеге кошо ойногонун түшүндүрүү да өтө кыйын, эгер мүмкүн болбосо.
Менимче, ушул пандемиянын алгачкы бир нече айында көптөгөн адамдар дал ушуну ойлошкон.
Душмандык күч блокторунун баары «Ура, биз кирдик, калкыбызга ар кандай заттарды сайуудабыз» деши кандайча мүмкүн?
Бирок, негизинен, баары оюнга кошулуп ойношту.
Биздин убакыт буга чейин эле абдан алдыга жылды.
Мен алдын ала талкуулаган темага дагы деле кызыгып турам.
Бул социалдык саясаттын багытына жылып баратат. Коом кайда баратат?
Сиз өткөнгө абдан кызыктуу салыштыруу жасап, азыр пландалып жаткан акылдуу шаарлар, 15 мүнөттүк шаарлар
жаңы түшүнүк эмес экенин, аларды чындап эле Орто кылымдарда көрүүгө болорун айтып өткөнсүз.
Ооба, акыркы бир нече он жыл ичинде таанып билген жүрүү эркиндигибиз — жергиликтүү деңгээлде каалаган багытта каалаган
убакта эркин кыймылдап гана тим болбостон, транспорт каражатына отуруп башка континенттерге да
саякаттоого мүмкүндүк берген — ар дайым болгон эмес.
Жана бул жөн гана саякаттоо өтө кымбат болуп, керектүү транспорт каражаттары жеткиликтүү
болбогондуктан эмес, жөн гана алга жол берилбегендиктен эле.
Ошол кезде, айрыкча Германияда, Скандинавиялык рыцарлар менен монахтар Европаны басып алгандан кийин болжол менен миң
жыл мурун пайда болгон көптөгөн чакан княздыктар бар эле.
Бул аянттар, балким, диаметри 10 же 20 чакырым болгон, алардын башкаруусундагы бүтүндөй аймак болчу.
Жана гана дворяндар, башкача айтканда, эркин жүрө алган аристократтар, чыгып кетүүгө уруксат берилген.
Бирок кадимки жарандарга, дыйкандарга жана шаардык отурукташкан адамдарга бул ишти ачык уруксат болгондо гана
жасоого уруксат берилген. Болбосо, алар дароо түрмөгө камалган.
Мындан тышкары, композитор Иоханн Себастьян Бахтын да катышкан, ал дагы өзүнүн Ваймар
герцогдугунан көчүп кеткен белгилүү окуя бар.
Андан кийин аны жөн гана төрт жумага камакта кармашты, ал эми анын аялы чындап кайда экенин же кайра кайтып
келерин билбей калды. Ошентип, бул кадимки эле көрүнүш болчу.
Айрыкча бекемделген шаарларда жашагандар коргонуу үчүн шаар дубалдарына ээ болушкан – бизге азыр бардык жерде
коргоо убада кылынгандай эле – душмандар кире албасын.
Бирок кирүү оңой болбогон жерден чыгуу да оңой эмес.
Бул шаар эшиктери түнкүсүн да жабык болгондугун билдирет. Эч ким чыгып кете алган эмес.
Бул дегеним, эң жакшысында гана күндүз сыртка чыга алмаксың, бирок ошондо деле эркин кыймылдап жүрүү оңой болчу эмес.
Шаардан чыгып кетүү үчүн сизде жарактуу себеп болушу керек эле.
Эгер кимдир бирөөнүн сыртта өстүрө турган талаасы болсо, бул негиздүү себеп болчу.
Бул мага Ковид доору эсиме салат, анда алар айтышкан эле... Мен мурдагы канцлер Курц сейилдөөгө чыгуу үйдөн чыгууга жетиштүү
себеппи же жокпу деп философия кылганын азыр да эсимде сактайм.
Албетте, ал жакта дайыма эле ушундай болгон.
Башкача айтканда, шаарчалардын баары өтө кичинекей эле – калкы 5000 адам, айланасы
кандайдыр бир дубал менен курчалган – элестете аласыз.
Бул эми элге кайрадан сунушталып жаткан атактуу 15 мүнөт эле.
Сиз, албетте, белгилүү бир чектүү деңгээлде кыймылдай аласыз, бирок андан ары кыймылдай албайсыз.
Жана дал ушул кыймылды көзөмөлдөө — авторитардык коомдордун өтө маанилүү элементи.
Жана бул өзү эле бүт нерсенин кайсы жакка баратканын көрсөтүп турат.
Бул адамдарды коргоо жөнүндө эмес, бул көзөмөл жөнүндө.
Эгерде биз кайрадан 1989-жылга, Германияда, ГДРде Берлин дубалы кулаганда кайтып барсак.
Ошол кездеги негизги себептердин бири – кыймыл эркиндигинин чектелиши эле.
Жол жүрүү эркиндиги бул абалды акыры курчунууга алып келген негизги себеп болду.
Бул эркиндиктин жоктугу же башка абстракттуу маселелер жөнүндө эмес эле, тескерисинче, Чыгыш блогунун башка
өлкөлөрүнө гана эмес, Батышка, Түштүк деңиздердин бир жерине же каалаган башка жакка саякаттоого болгон каалоо эле.
Адамдар ошол кезде кыска убакытка жүрүү эркиндиги берилген Батышка кыжаалат менен карашкан болушу керек.
Аба каттамдары токтошу керек деп болжолдонгондуктан, азыр бул бара-бара азайып баратат.
Бирок ГДР абдан жакшы тема. Балким, биз аны кыскача карап чыгабыз.
Бизге дайыма алар бизди коргогусу келет деп убада беришет.
Алар бизди климаттын өзгөрүүсүнөн, вирустарынан жана ар кандай нерселерден коргогусу келет.
Биз өзүбүз эч нерсе кыла албаган өтө кедей адамдарбыз, жана бизди коргоо үчүн мамлекет керек.
Жана демек, ошентип ГДР диктатурасы орнотулган.
Тактап айтканда, көптөгөн компаниялардын – же баарынын, же алардын менчигин тартып алууну айтсак да болот – жекешештирилүүсүнүн
фонунда ал жакта да санитардык-гигиеналык диктатура болгон.
Ошентип, ишкерлер көңүл бурушу керек болгон жана аларга инвестиция салуу зарыл болгон нерселер күндөн-күнгө көбөйүүдө.
Ал кезде деле баары адамдарды коргоо жана аларды саламат сактоо жөнүндө эле болчу.
Сиз айтканыңыз толугу менен туура.
Ошол кезде ГДРде социалисттик үлгүдөгү мамлекетти түзүүнү көздөп жатканда шарттар согуштан кийинки Батыштагыдай эле болчу: айыл
чарбасында, кол өнөрчүлүктө жана өнөр жайда жеке менчик ишканалар дагы эле бар болчу, аларды мамлекеттештирүүнү каалашкан.
Ал жерде да, албетте, мажбурлоо чараларын колдонууга мүмкүн болчу, жана кээ бир учурларда бул ишке ашырылган.
Ошентип, Батыш Германия менен чек ара аймагында адамдар жөн гана депортацияланып, ишке
жарактуу капитал да жөн гана тартып алынган.
Бирок болбосо, коом жалпысынан муну ушунчалык жеңил кылгысы келген эмес жана кыла алган эмес.
Андан кийин сен жөн гана себептерди табууң керек.
Азыр бирөө мындай деп айтууга себептерди таба алат:
Ооба, биз сага эч кандай жамандык кылгыбыз келбейт, бул сенин жакшылыгың үчүн.
Ал эми саламаттык ар дайым бул үчүн жакшы аргумент болуп саналат.
Мамлекет саламаттыкты камсыздайт – эмдөөлөр, скринингдик текшерүүлөр жана ушул сыяктуу бардык нерселер
саламаттыкка кирет, бирок акыр-аягында бул баары көзөмөлдөө жана байкоо максатында гана колдонулат.
Ошентип, ошол кезде ГДРде бул нерсе толугу менен кыянаттык менен пайдаланылып жаткан. Санитардык эрежелер кабыл
алынып, аларды сактоо улам татаалдашып кеткен, азыр биз кичи жана орто ишканаларда муну көрүп жатабыз.
Ден соолук гана эмес, бардык сапат сертификаттарын да эске ал.
Мисалы, товардын коопсуздугун ал. Ар бир жолу күчөп бараткан, акырындап күлкүлүү болуп кеткен талаптар. Мен муну эми көрдүм:
Эми кимдир бирөө музыкалык CD сатканда, онлайн каталогунда CDнин кортжосу менен CDнин өзүн көрсөтүүчү сүрөт төмөндө болушу керек.
Ар бир CD үчүн дал ошондой эле, бирок бул маанилүү эмес; аны көрсөтүү керек.
Бул кошумча кадамдарды жасоо керек экенин билдирет.
Сүрөттөмөлөр кеңейтилиши керек. Булардын баары акча талап кылат – жана эч нерсеге жетпейт.
Ири компаниялар муну кирешелеринин бир бөлүгүнөн дагы деле каржылай алышат.
Аларда адатта жетиштүү адам ресурстары бар.
Бирок так ушул үч, төрт, беш же он кызматкери бар чакан компания, ал буга чейин эле кыйын абалда болуп,
андан ары иштеп кете албай, соодасын токтотуп калат.
Жарайт. Андан кийин дагы бир нече компаниялар жок болуп калды.
Ошентип, ошол кезде ГДРде алар муну ушинтип чечишкен.
Ошентип, биз азыр коомубузда да ушул чакан жана орто ишканалардын «консолидациясын» – кавычкаларда – көрүп жатабыз.
Жана дары-дармек, өзгөчө, башка нерселерге караганда дагы оңой эле «чара» катары эсептелет.
Анткени коом медициналык жактан ушунчалык көзөмөлгө алынгандыктан, баары дароо эле: «Ооба, эгер бул биздин ден соолугубузга
пайдалуу болсо, анда биз макул болушубуз керек» дешет.
Андан кийин ал кишинин күнүмдүк тиричилигин камсыз кылууга кеткен чыгым экени — башка маселе.
Андан соң мен бир эскертүү менен жыйынтыктагым келет:
Доктор Рёйтер көптөгөн кызыктуу китептерди жазган.
Аларды кайдан алса болорун биздин макалада, интернеттен же Amazon сайтынан биле аласыз. Бирок менимче, бул аракетке арзыйт.
Биз медицина жөнүндө билүүгө татыктуу канча тема бар экенин кыскача түшүндүк.
Жеке мен сага кулак салган сайын дайыма көбүрөөк каалайм.
Ооба, кубанычтамын. Маек үчүн рахмат.
Рахмат.
Чыныгы көз карандысыз журналистика сиздин колдооңуз менен гана мүмкүн.
Report24ге каршы кабыл алынган демократияга жат чаралардын катарында эсептерди жабуулар кайталанып келет.
Биздин учурдагы банктык маалыматтарды дайыма report24.news//unterstuetzen
сайтынан текшерип туруңуз. Чоң рахмат.