WEBVTT

00:00.390 --> 00:04.860
Umlonyeni njengendlela yokuthola
amandla ekulawuleni inani labantu?

00:04.860 --> 00:12.466
Impilo noma ukugula njengesikhali?
Ukwelashwa kwezokwelapha njengesibamba sokufa?

00:12.466 --> 00:18.875
Florian Machl wase-Report24 kanye nesivakashi
sakhe uDkt. Gerd Reuther bakhanyisa isizinda

00:18.875 --> 00:23.363
semithi kulo lonke umlando ngezindlela ezahlukene.

00:23.363 --> 00:30.090
Kodwa zizwele wena uqobo njengoba uDkt. Reuther eveza
izixhumanisi ngolwazi olunzulu nolubanzi, ukuthi kungani

00:30.090 --> 00:36.267
ngokombono wakhe ukulangazelela inzuzo kuphela
kubonakala kunganele ukuchaza, nokuthi yini amadolobha

00:36.267 --> 00:40.156
emizuzu engu-15 ahlanganyela kuyo kulesi sihloko...

00:40.156 --> 00:41.047
Yini eseceleni kwayo? UDkt Gerd Reuther uhlaziya ukugoma, amandla
nokulawula

00:41.047 --> 00:42.538
https://report24.news/what-is-behind-it-dr-gerd-reuther-analys
es-vaccinations-power-and-control/] Siyakwamukela ku-Report24.

00:42.538 --> 00:50.808
Igama lami nginguFlorian Machl, futhi namuhla sinomfundisi
uDkt. Gerd Reuter nathi esitudiyo sethu. Siyakwamukela.

00:50.808 --> 00:52.292
Sawubona.

00:52.292 --> 00:58.571
Dokotela Reuther, kwesinye isikhathi esedlule
wabhala incwadi ephumelele kakhulu, eyakwenza waziwe

00:58.571 --> 01:02.100
kakhulu emphakathini jikelele, singasho kanjalo.

01:02.100 --> 01:06.045
Laliyizikhathi ezahluke kakhulu, lokho kwakungaphambi kuka-2020.

01:06.045 --> 01:11.340
Mhlawumbe singaqala ngalomsebenzi, ukuthi
yini ekugqugquzele nokuthi yini engafundwa kuwo.

01:11.340 --> 01:20.237
Yebo, kwakuyi "Isiguli Esikhohlisiwe", 2017, ngesikhathi lapho
ngisho nomshicileli ojwayelekile wayesazokwamukela umbhalo

01:20.237 --> 01:29.219
onjalo futhi kwakungenzeka ukugxeka ngokusobala uhlelo
lwezokwelapha kuzo zonke izindlela ukuze iqiniso livele obala.

01:29.219 --> 01:31.758
Manje sekuba nzima kakhulu.

01:31.758 --> 01:41.248
Futhi sekunzima kakhulu ukuletha lokhu kubantu
abaningi, ngoba sekuneziteshi zolwazi ezimbalwa.

01:41.248 --> 01:49.348
Kodwa okwangikhuthaza ngaleso sikhathi kwakuwukuthi bengichithe
iminyaka engu-30 empilweni yami yobungcweti

01:49.348 --> 01:57.587
ngibona ukuthi okuningi kwezokwelapha akulungile nje,
noma, kufanele kushiwo, kunamaphutha ayisisekelo.

01:57.587 --> 02:05.838
Ngoba impilo iyinto ebaluleke kakhulu, kodwa empeleni
ayihlelwanga, ngoba ngeshwa, iminyaka eyikhulu eminingi

02:05.838 --> 02:10.450
imboni yezokwelapha igxile ekuguleni kunokugxila empilweni.

02:10.450 --> 02:15.722
Kukhona isisho esidumile esithi ungazuza imali kuphela
kubantu abagulayo, hhayi kulabo abaphilile, nakuba kubonakala

02:15.722 --> 02:18.582
ukuthi kwakukhona ezinye izinhlelo ezazikhona ngaphambilini.

02:18.582 --> 02:22.268
Imibiko evela eChina ikhombisa
ukuthi izinto zazihlukile ngaphambilini.

02:22.268 --> 02:28.258
Wakhokhela udokotela ukuze uhlale unempilo,
okwempela kuzwakala kuthakazelisa kakhulu.

02:48.134 --> 02:56.124
Ungumlandisi wezempilo, okukunika isikhathi esiningi sokubheka
amaqiniso, futhi ngizwa sengathi izinto manje seziya

02:56.124 --> 03:05.185
ngokuya zihamba ngendlela yokugxeka umphakathi noma ukucabangela
umphakathi wonke, lapho impilo iyindaba ebaluleke kakhulu.

03:05.185 --> 03:13.793
Futhi saxoxa kafushane ngaphambi kwalokho; umhlaba
empeleni ubhekene nesimo esingemnandi okwamanje.

03:13.793 --> 03:22.009
Yebo, kuyiqiniso ukuthi intshisekelo yami kwezempilo nasekutholeni
umsebenzi ingiholele kakhulu ekubhekeni izici zomphakathi.

03:22.009 --> 03:28.698
Ngakolunye uhlangothi, lokhu kuwukubheka emuva
emlandweni, okubalulekile kwezokwelapha futhi okungeke

03:28.698 --> 03:32.195
kwenziwe ngaphandle kokucabangela izimo zomphakathi.

03:32.195 --> 03:39.458
Ngakho-ke umkami ungusosayensi womlando,
okuyisizathu esinye sokuhlola izimo zomlando.

03:39.458 --> 03:47.104
Kodwa lobu budlelwano obuseduze phakathi kwezokwelapha nomlando
buhlale bukhona, futhi sekubonakale

03:47.104 --> 03:55.305
ngokusobala manje nge-Covid-19 ukuthi imikhankaso
yezokwelapha isetshenziswa ukulawula umphakathi.

03:55.305 --> 04:02.365
Ngaphandle kokuthi lokhu kwakungeyona into yokuqala, ngoba
imithi yangempela yethulwa ngekhulu le-13 njengemithi

04:02.365 --> 04:06.695
yezemfundo eyunivesithi ngenhloso yokuthinta izimo zomphakathi.

04:06.695 --> 04:13.263
Ngaleso sikhathi, kwakuyiSonto ikakhulu
elalizama ukusungula lo msebenzi omusha wezokwelapha.

04:13.263 --> 04:15.599
Futhi wayedinga odokotela ngani?

04:15.599 --> 04:23.659
Ekugcineni, ukuze kutholakale ukuthi ubani
emphakathini ogulayo, onenkinga yezempilo.

04:23.659 --> 04:28.172
Ngakho-ke wazithola ngokushesha abantu abanethonya.

04:28.172 --> 04:35.023
Kwathi-ke kwaba mayelana namandla, mhlawumbe ifa,
ngakho abantu babefuna ukwaziswa kusenesikhathi.

04:35.023 --> 04:44.216
Futhi ngezinyathelo zezokwelapha ezazethulwa ngaleso sikhathi
njengomqondo wokwelapha owaziwa ngokuthi ithiyori yama-humor,

04:44.216 --> 04:48.619
kwakungenzeka futhi ngenhloso ukulimaza impilo yabantu.

04:48.619 --> 04:56.109
Ngakho-ke kwakungenzeka ukubangela izifo. Lokhu akukaze
kwenzeke kuphela esikhathini sethu, kodwa nakuleso sikhathi.

04:56.109 --> 05:01.229
Isibonelo, amafutha asekelwe ku-mercury
angasetshenziswa ukubangela izilonda zesikhumba

05:01.229 --> 05:04.216
ezithile. Bese abantu bethi umuntu une-lepra.

05:04.216 --> 05:08.967
Futhi i-lepra yayiyisifo esasixilongwa
ngaleso sikhathi esasiholela ekuxoshweni

05:08.967 --> 05:12.278
emphakathini eYurophu, kodwa hhayi kwezinye izindawo.

05:12.278 --> 05:20.136
Emphakathini wamaSulumane, umuntu ogula ngesifo se-lepra,
owayethola izimpawu zesikhumba ezingadla izingxenye zekhala noma

05:20.136 --> 05:24.359
zendlebe, wayengaqhubeka nokuphila impilo evamile emphakathini.

05:24.359 --> 05:33.560
Kodwa eNtshonalanga yobuKristu, iSonto liyichaze ngendlela yokuthi
umuntu kumele ashiye umphakathi – ethatha yonke impahla yakhe.

05:33.560 --> 05:36.959
Futhi le mpahla kwadingeka ukuthi
iphinde yabelwe abanikazi abasha.

05:36.959 --> 05:42.120
Ngakho-ke, leyo kwakuyindlela
esebenzayo kakhulu yokususa abantu abangafuneki.

05:42.120 --> 05:51.321
I-lepra yayingekho ngaphambi kokuba
ubuKristu bube inkolo ephambili eYurophu.

05:51.321 --> 05:55.814
Kuhlale kushiwo ukuthi lokhu
kwethulwa ngesikhathi seMpi YamaKhusade.

05:55.814 --> 05:59.007
Mhlawumbe bekukhona nesifo esisha esisodwa noma ezimbili.

05:59.007 --> 06:07.387
Kodwa lolu hlobo lokusebenzisa isifo, isifo
esibonakalayo, ukuze umuntu akhishwe emphakathini, ukumsusa.

06:07.387 --> 06:16.604
Ngakho-ke umuntu ofana noDonald Trump, isibonelo, angabe
ethathelwe ubuthakathaka namuhla uma wayephila ngaleso sikhathi.

06:16.604 --> 06:20.135
Futhi-ke, ngaphandle kwecala,
bekumele kuthiwe: Mnu Trump, siyaxolisa.

06:20.135 --> 06:25.064
Ngeshwa, kumele bashiye umphakathi futhi manje
kumele baphile endaweni ephephile lapha

06:25.064 --> 06:28.875
emaphandleni edolobha, futhi abasavunyelwe ukwenza imidlalo.

06:28.875 --> 06:34.533
Ngakho yilokho okwethulwa ngaleso sikhathi, okwamanje
sekubalulekile futhi nge-Covid, lapho kwathiwa khona,

06:34.533 --> 06:40.949
yebo, laba ngabantu abagulayo okumele bahlukaniswe
isikhathi esinqunyiwe. Ngesifo se-lepra, kwakuhlala njalo.

06:40.949 --> 06:47.884
Futhi ngokuhamba kwesikhathi kwezehlakalo, kwaba futhi ngumcimbi
ukusebenzisa lezi zinyathelo eziqinile ... – izinto

06:47.884 --> 06:54.599
eziningi ezinobuthi zaziphethwa, izinto ezinzima
ukuzicabanga namuhla: i-arsenic, i-mercury, i-antimony.

06:54.599 --> 06:57.620
Uma zisetshenziswa ngomthamo ofanele,
zonke lezi zaziyizinto ezibulalayo.

06:57.620 --> 07:02.745
Lokhu kusho ukuthi noma yisiphi isifo
esilula singashintshwa sibe yindunduma yokufa.

07:02.745 --> 07:07.907
Futhi lokho ngokuzumayo kubonakala kusijwayelekile
nathi lapha. Kwase kusebenza kanjani nge-Covid futhi?

07:07.907 --> 07:15.982
Ifulu evamile, engenabo ubungozi eyayibizwa ngokuthi i-Covid.
Futhi ngemithi efanele, ikakhulukazi enyakatho ne-Italy, konke

07:15.982 --> 07:20.332
kwashesha kwaba yisihibe sokufa kwabantu abaningi asebekhulile.

07:20.332 --> 07:25.773
Bese bafa ngenxa yokuthi kwakuthiwa
bane-influenza, nakuba bafa ngenxa yokwelashwa.

07:25.773 --> 07:29.349
Futhi umqondo wawusethulwe kakade ngaleso sikhathi.

07:29.349 --> 07:39.155
Futhi uma kukhona ocabanga ukuthi engikushoyo ngiyakweqisa,
kukhona nomonki, u-Abraham a Santa Clara, owabhala ngalokhu

07:39.155 --> 07:44.566
ngekhulu le-18, ekushintsheni kwekhulu le-17 nelele-18, wathi:

07:44.566 --> 07:50.816
Yebo, umsebenzi wezokwelapha
uyilayisensi yokubulala ngaphandle kokujatshulwa.

07:50.816 --> 07:59.025
Futhi wayengumuntu ongaphakathi, ngakho
wayeyazi indima eyidlala imithi emphakathini.

07:59.025 --> 08:04.296
Futhi manje siyabona futhi konke lokhu ngenxa
yokugonywa konke; lokho nakho kuwuhlelo

08:04.296 --> 08:08.173
olungahambisani nempilo, kodwa okuphambene ngokuphelele.

08:08.173 --> 08:19.704
Futhi yonke le 'game', phakathi kwezimpawu zokucaphuna, le 'game'
embi, isenzeka ngamagagasi kusukela ngekhulu le-13, bese idlalwa

08:19.704 --> 08:25.387
kakhulu njengemilando yezifo lapho kunezinkinga zomphakathi.

08:25.387 --> 08:32.381
Uma udinga konke, njengoba manje udinga i-Covid kanye
nenhlekelele yezimali, ubhubhane wokuqala

08:32.381 --> 08:40.328
waqhuma ngekhulu le-14, ngonyaka ka-1347, ngemva
kwenhlekelele yamabhange eFlorence ngaleso sikhathi.

08:40.328 --> 08:49.013
Lokho kusho ukuthi kuhlale kunobudlelwano obuseduze
kakhulu phakathi kwezempilo nentuthuko yomphakathi, noma

08:49.013 --> 08:54.084
ngokunembile, izinkinga zomphakathi ezisongela abaholi ababusi.

08:54.084 --> 08:58.160
Futhi yilapho usebenzisa impilo njengesikhali.

08:58.160 --> 09:00.605
Umlando walokhu uyajabulisa kakhulu.

09:00.605 --> 09:04.571
Impela, ngikholelwa ukuthi kuhlale kunomfutho omkhulu.

09:04.571 --> 09:08.268
Uma sikhuluma ngemijovo yokugoma, kungenziwa amabhiliyoni.

09:08.268 --> 09:14.143
Lokho kusho ukuthi, ngokombono wami, akudingeki kube ubuqili
ngaso sonke isikhathi; angikakabi nombono oqinile ngalokhu

09:14.143 --> 09:19.327
okwamanje, kodwa akudingeki kube ubuqili ngaso sonke isikhathi;
kungaba nje ukugqugquzela uma uthuthukisa

09:19.327 --> 09:24.166
"umuthi" phakathi kwezimpawu zokucaphuna
ongawenzi lutho ngempela, okungase kube yingozi.

09:24.166 --> 09:30.368
Futhi ngakho ungazuza amabhiliyoni futhi
ukhuthaze ohulumeni: kubaluleke kakhulu, kusindisa

09:30.368 --> 09:34.221
izimpilo eziningi, wonke umuntu kumele abe nakho.

09:34.221 --> 09:43.732
Singabheka eMelika, isibonelo, lapho okungaphezu kuka-70
kwalawa mjeko manje sekuyimpoqo noma kuhlelwe izingane.

09:43.732 --> 09:48.753
Angazi ukuthi lokhu kuyaphoqelelwa kangakanani ezweni ngalinye.

09:48.753 --> 09:54.495
Kodwa okungenani ngiyazi ukuthi, nakuba emashumini ambalwa
eminyakeni edlule kwakukhona cishe imijovo yokugoma eyi-10 ebizwa

09:54.495 --> 09:58.710
ngokuthi yokuvikela, manje sekukhona cishe
imijovo eyi-100 ehlelwe ukuthi igonywe ngaphambi

09:58.710 --> 10:01.134
kokuba umuntu afinyelele eminyakeni engu-18.

10:01.134 --> 10:06.441
Kuyacaca ukuthi lokhu kuyiqhutshwa kakhulu izizathu zenzuzo,
ngoba abantu sebevele emhlabeni izigidi

10:06.441 --> 10:11.733
zeminyaka futhi baphile kahle kakhulu isikhathi
eside kakhulu ngaphandle kwalemijovo yokugoma.

10:11.733 --> 10:15.137
Kodwa ake sibheke ngokushesha eMelika.

10:15.137 --> 10:23.152
Ngicabanga ukuthi intshisekelo yenzuzo ayanele
naphezu kwakho konke, ngoba uma sibheka lolu hlelo,

10:23.152 --> 10:27.503
lube nomphumela wokuvela kwezifo eziningi ezingapheli.

10:27.503 --> 10:36.091
Kuyamangalisa ukuthi uRobert Kennedy Junior manje usephakamisile
ividiyo yomphakathi ekhombisa ukuthi izinto zazihlukile

10:36.091 --> 10:45.350
e-USA – okungukuthi, uma kuqhathaniswa namanye amazwe, amaMelika
babengaguli kakhulu futhi babengaphili izimpilo ezimfishane.

10:45.350 --> 10:54.328
Futhi konke lokhu kwavela kuphela ngeminyaka yama-1980 nama-1990,
kuhambisana nohlelo lokugoma kanye nokwanda kokudla

10:54.328 --> 11:03.172
okucutshunguliwe kakhulu, okwengeziwe okwenziwe
ngamakhemikhali, abantu abakudlayo ngezinhlobo ezahlukene.

11:03.172 --> 11:08.805
Lezi yizintuthuko ezibalulekile
eziholele ekuboleni okwengeziwe kwezempilo.

11:08.805 --> 11:13.677
Futhi uma ubona lokhu kwenzeka ngokuhamba
kwesikhathi futhi kungekho ukulawula okuphikisanayo,

11:13.677 --> 11:16.404
khona-ke kumele kube nomqondo ongemuva kwalokho.

11:16.404 --> 11:24.437
Ngoba-ke uyazi ukuthi le ndlela yokwenza abantu abaphilile bagule
ngendlela ethile ngenxa yemithi engenasidingo noma indlela

11:24.437 --> 11:28.564
yokuphila engaphilile isebenza kuphela isikhathi esithile.

11:28.564 --> 11:32.626
Ngoba-ke abantu abaningi bazogula futhi ngeke isasebenza.

11:32.626 --> 11:38.277
Ngakolunye uhlangothi, kube njalo kuyenzeka, njengoba sekunjalo
ezweni lethu emashumini eminyaka adlule, ukwenza ibhizinisi

11:38.277 --> 11:40.882
ngokwengeziwe nabantu abaphilile ngaphandle kokubagula.

11:40.882 --> 11:49.520
Ngakho-ke zonke lezi zivivinyo zokuhlola zokuvimbela, zingase
zingalimazi, kodwa noma kunjalo sezibe ibhizinisi elikhulu.

11:49.520 --> 11:55.260
Yebo, lokho ngempela kuhlale kudlala indima
kuzo zonke izilungiselelo eziletwa emakethe.

11:55.260 --> 12:02.274
Kodwa ngaphandle kwalo hlelo lokulimaza,
angicabangi ukuthi kukhona incazelo yazo zonke lezi zokugoma.

12:02.274 --> 12:14.640
Kwaqala kusenesikhathi, kugxile kulezi zifo
ezingavamile kakhulu ezingakaze zibe inkinga yomphakathi.

12:14.640 --> 12:20.004
Manje-ke, umkhuhlane wengane, ama-mumps, lezi zibe
zihlale zincane kakhulu ngenani kuwo wonke umphakathi.

12:20.004 --> 12:30.073
Futhi ukuzama ngokuphoqelelayo ukuvimbela lokhu ngokuzama
ukukunciphisa kube ngu-zero, okuyinto engenangqondo nhlobo futhi

12:30.073 --> 12:37.923
engenakwenzeka kunoma iyiphi inqubo yezinto
eziphilayo, kuwumqondo ongasoze waba nenzuzo kwezohwebo

12:37.923 --> 12:43.981
isikhathi eside, ngoba uzoveza ngokushesha ukuthi unezinkinga.

12:43.981 --> 12:52.387
Abaningi bathi akuyona imboni yezemithi kuphela
eseceleni kwalokhu, kodwa futhi nokunciphisa inani labantu.

12:52.387 --> 12:57.800
Futhi lokhu sekushiwo obala – iClub of Rome,
kuthiwa singabantu abaningi kakhulu kuleli zwe.

12:57.800 --> 13:04.618
Manje-ke, impela, kufanele kuthiwe into eyodwa: lezi zokugoma
ngobuningi nezinye izinyathelo zezokwelapha

13:04.618 --> 13:12.016
zithinta kakhulu amazwe angabi nezinga eliphezulu
lokuzalwa, lapho kuthiwa inani labantu liyancipha ngempela.

13:12.016 --> 13:17.671
Manje, umuntu kumele acabange njengempikiswano
yokuphikisa: Kungani lezi zivivinyo zezokwelapha, uma sifuna

13:17.671 --> 13:20.617
ukuzibiza kanjalo, zingakwenziwa e-Afrika, isibonelo?

13:20.617 --> 13:24.966
Noma e-Asia, lapho sinezizwe ezinkulu.
Yebo, inani labantu baseShayina liyancipha.

13:24.966 --> 13:30.619
Nokho, iNdiya ibukeka ngokuphambene ngokuphelele. Sine
abantu abangaphezu kwebhiliyoni lapho abafisa kakhulu

13:30.619 --> 13:33.823
ukuzala, njengoba kuvame ukwenzeka emasikweni abampofu.

13:33.823 --> 13:41.213
Kungani izinto ezinjalo zisetshenziswa ngamandla kangaka
lapha kodwa kubonakala sengathi azisebenzi nhlobo lapho?

13:41.213 --> 13:43.924
Yebo, kwenziwa ikakhulu lapho.

13:43.924 --> 13:51.309
Uma sibheka iminyaka eyishumi edlule, lezi zivivinyo
zokugoma, ngenhloso ecacile yokulimaza abantu

13:51.309 --> 13:55.302
nokubenza bangakwazi ukuzala, zenzeke e-Afrika naseNdiya.

13:55.302 --> 14:01.855
Ngokwazi kwami, kukhona futhi izimangalo ezimbalwa
ezisalindile ezibhekiswe kuBill Gates eNdiya ngalolu daba.

14:01.855 --> 14:08.056
Futhi-ke e-Afrika kwaba nomkhankaso omkhulu lapho bekwenziwa
khona umjovo wokugoma i-tetanus, engikholwa ukuthi

14:08.056 --> 14:14.554
kufanele uphindwe njalo ezinyangeni eziyisithupha,
okwathi ngisho nabasekeli bokugoma bakuthola kungaqondakali.

14:14.554 --> 14:20.959
Futhi lapho abashisekeli ngaphakathi
kweSonto lamaKatolika bethola ukuthi iqukethe

14:20.959 --> 14:25.075
izinto ezenzelwe ukubangela ukungabi nezingane.

14:25.075 --> 14:27.468
Konke lokhu kwamiswa ngaleso sikhathi, vele.

14:27.468 --> 14:30.804
Akusasekeliwe ngemva kokuba kwavezwa.

14:30.804 --> 14:39.502
Futhi ukungabaza ngokugoma, ngokubeka kancane, manje
sekuphezulu kakhulu kulezi zwe ezibizwa ngokuthi ezisathuthuka.

14:39.502 --> 14:45.930
Ngakho-ke kubonakala sengathi ukubona nje iqembu
labantu abamhlophe elifika ukuzoshaya umjovo kwanele kubo.

14:45.930 --> 14:52.055
Amaqembu okuhlomula nazo ashaywe kaningi
futhi abuyile ezandleni ezingenalutho.

14:52.055 --> 15:01.981
Ngicabanga ukuthi emashumini eminyaka ambalwa edlule,
ukwamukelwa phakathi kwabantu empeleni sekuwile cishe kube zero.

15:01.981 --> 15:09.375
Manje sekucacile ukuthi umkhankaso wokugoma ongenangqondo
ngokuphelele njengalowo waseGaza wawungeke wenziwe

15:09.375 --> 15:17.587
ngaphansi kwezimo ezimbi kakhulu ngesikhathi sokumisa
ukulwa – lapho abantu babengakwazi ngempela ukubaleka.

15:17.587 --> 15:27.553
Futhi mhlawumbe lesi sivumelwano sokuthula samnika elinye ithuba
lokuphefumula, noma lokuthola ukudla namanzi ahlanzekile futhi.

15:27.553 --> 15:33.600
Kodwa ngemibandela yokuthi nabo
bathathe ithuba lokuvakashisa izingane zabo.

15:33.600 --> 15:39.159
Ngakho-ke kwakucacile ukuthi kwakungenzeka kuphela
ngaphansi kwalezi zimo zokuphoqelela, ngoba kwamanye amazwe

15:39.159 --> 15:42.768
lapho abantu besenokubaleka khona, babeyophunyuka ngokushesha.

15:42.768 --> 15:49.749
Yilokho okungishayile, uma ngingaphazamisa kancane, eGaza
– lokho empeleni bekuyisihloko engangifuna ukubuyela kuso.

15:49.749 --> 15:56.931
Ngamangala kakhulu ukubona ukuthi kungani
manje bezethula eNtshonalanga njengabanikeli

15:56.931 --> 16:00.351
abakhulu abagonyela lezi zingane ezihluphekayo.

16:00.351 --> 16:07.076
Yiliphi umjovo wokugoma lowo? Futhi ngabe ikhona yini
isizathu sokuthi lo mjovo wokugoma ube usizo kubantu?

16:07.076 --> 16:10.565
Yebo, yipolio, okuyinto ephambene ngokuphelele.

16:10.565 --> 16:15.871
Okokuqala, ngokuphikisana nalokhu okushiwo njalo
abantu abaningi, i-polio ayiyona isifo

16:15.871 --> 16:19.442
esithathelana, futhi ayiyona isifo esibangelwa igciwane.

16:19.442 --> 16:26.909
Kunalokho, i-polio isibonakaliso, okungukuthi ukuphelelwa amandla
okuthambile, okwenzeka ngenxa yomthelela wezinto eziyingozi.

16:26.909 --> 16:33.504
Ngaleso sikhathi, engxenyeni yokuqala yekhulu
lama-20, lezi zibulala-zinambuzane zazisetshenziswa

16:33.504 --> 16:37.820
kwezolimo, kuqala ngokususelwa ku-arsenic, kamuva nge-DDT.

16:37.820 --> 16:44.747
Nokho, ezinye izibulala-mzimba nazo zingabangela ukuqothuka
komzimba okuthambile kunoma yiluphi ubudala,

16:44.747 --> 16:51.223
ngoba izibulala-mzimba ezisetshenziswayo
ngokuvamile zonke zithinta amaseli wemithambo-luvo.

16:51.223 --> 16:56.395
Futhi, kunjalo, lapho umntwana emncane, okusho
ukuthi umuntu usencane, ivolumu

16:56.395 --> 17:00.713
yokusabalalisa yakhe incane, lezi zinto ziyingozi kakhulu.

17:00.713 --> 17:08.039
Futhi yingakho i-polio yathinta kakhulu izingane ngaleso
sikhathi, nakuba bekukhona abantu abadala abagulayo njalo.

17:08.039 --> 17:13.884
Noma kunjalo, i-polio ayinangqondo ngoba
ukuvuvukala akukwazi ukuvikelwa nganoma yiluphi

17:13.884 --> 17:17.404
uhlobo lomjovo wokugoma; lokho akunakwenzeka nhlobo.

17:17.404 --> 17:25.214
Futhi into yesibili wukuthi, ngempela, ezinye izifo
zenzeka ezindaweni eziphuthumayo, izifo ezithathelana

17:25.214 --> 17:29.893
ngenxa yokungcola kwamanzi okubangelwa ukuntuleka kokudla.

17:29.893 --> 17:37.680
Kukhona i-influenza, zonke izifo zokuhontsha, zonke lezi zifo;
cabanga nje nge-cholera ne-typhoid, yilokho

17:37.680 --> 17:45.321
empeleni – noma i-dysentery, ezibeka ingozi lapho
kunempi endaweni ethile, ingozi yokusabalala kwezifo.

17:45.321 --> 17:52.230
Kodwa i-polio ayivelanga ngaphandle
kokuthi, isibonelo, kusetshenziswe igesi enobuthi.

17:52.230 --> 17:59.031
Uma igesi ebulalayo yayisetshenziswe, ngakho-ke bekuzoba
nokutheleleka kwemithambo yobuchopho kanye nokuphazamiseka

17:59.031 --> 18:03.998
komzimba okuhambisanayo, okungabekwa kalula
ku-polio ngokuthi izimpawu ze-poliovirus

18:03.998 --> 18:07.240
zitholakale endaweni ethile emanzini angcolile.

18:07.240 --> 18:12.651
Kodwa ngokuyisisekelo, kuyo yonke iminyaka eyizinkulungwane,
njengoba sonke sazi ezindaweni zempi,

18:12.651 --> 18:17.824
akukaze kube nobhubhane wokuphelelwa amandla
ngenxa ye-polio ohambisana nemisebenzi yokulwa.

18:17.824 --> 18:24.089
Ngakho-ke lokhu kukhombisa futhi ngokusobala ukuthi kunohlelo
oluhlukile ngokuphelele olusebenza lapha, futhi kumele

18:24.089 --> 18:30.055
sicabange ukuthi kunohlelo lokubangela umonakalo,
uhlelo lokubangela ukungabi nezingane phakathi kwabantu.

18:30.055 --> 18:36.194
Ingabe ufunde ngokucophelela izizathu
zokugoma i-polio kulesi sifunda sempi esithile?

18:36.194 --> 18:43.100
Futhi ngikubona lokho kuyinqaba kakhulu. Kumele kube
nezibalo ezikhombisa ukuthi lezi zimo ngempela zenzeka lapho.

18:43.100 --> 18:52.182
Yebo, ngokwazi kwami, bekukhona inkulumo ngodaba
olulodwa olwenzekile, nokho le mpumputhe yasebenziswa.

18:52.182 --> 18:58.552
Futhi lesi simo esisodwa singabeka ingozi
yokusabalala ngokushesha kwesifo esibhekisayo kubantu abaningi.

18:58.552 --> 19:02.970
Asidingi okuningi kulezi zinsuku. Kufana
nesikhwama serayisi esidumile esiwela endaweni

19:02.970 --> 19:05.235
ethile, wonke umuntu uphendula ngokushesha.

19:05.235 --> 19:11.936
Lokho kuwumkhuba ojwayelekile weNhlangano Yezempilo
Yomhlaba Wonke, wokuthi empeleni akudingeki kwenziwe lutho.

19:11.936 --> 19:18.885
Siyazi ngokwezimo zokuhlolwa kwe-Covid-19 ukuthi kwakukhona cishe
izinkulungwane eziyisikhombisa zeziphetho ezithi "positive"

19:18.885 --> 19:25.885
ngesikhathi kuqokwa isifo esabalele emhlabeni wonke, kodwa
asazi ukuthi ngabe kukhona phakathi kwabo ababegula ngempela.

19:25.885 --> 19:34.868
Futhi, isibonelo, umbiko osanda kukhishwa uthi izimo
zokugula nge-measles zenyuke ngo-20% emhlabeni wonke.

19:34.868 --> 19:40.602
Nokho, uma ufunda umbhalo weNhlangano Yezempilo
Yomhlaba, uzobona ukuthi ususelwe

19:40.602 --> 19:44.881
ekulingisweni futhi awekho amanani angempela ngemuva kwawo.

19:44.881 --> 19:52.123
Futhi kule phepha kushiwo ngisho ukuthi – ngoba izinombolo
zangempela zokubuka okubikiwe emhlabeni wonke

19:52.123 --> 20:00.628
bezokwenza lesi simo sibe sezingeni eliphansi kakhulu,
okungukuthi sizolilinganisa ngaphansi – sekwenziwe izibikezelo.

20:00.628 --> 20:08.900
Ngakho-ke yilokho okusho kwesibili kwegama elithi 'projection',
ukuthi amamodeli wokulingisa manje akhiqize

20:08.900 --> 20:16.733
izinombolo ezingeke zibe neqiniso. Futhi ungabheka
amazwe ngamunye kanye nenani labantu abashonile.

20:16.733 --> 20:24.834
Lokhu akuhambisani nhlobo nedatha eshicilelwe emashumini eminyaka
adlule, lapho bekukhona izigameko ezingamakhulu ambalwa

20:24.834 --> 20:32.564
kuphela. Kuzodingeka kube nezigameko ezingamashumi
ezinkulungwane ngonyaka ukuze lokhu kube yingozi kubantu bonke.

20:32.564 --> 20:38.884
Ngakho-ke siyabona ukuthi akubalulekile
ukuthi okuthile kwenzeke ngempela noma cha;

20:38.884 --> 20:43.429
wenza nje ukuthi kwenzeke bese uthi kwenzekile.

20:43.429 --> 20:50.594
Futhi uma benza noma yiluphi uhlolo olungasitsheli lutho –
njengoba sazi nge-Covid, uhlolo lwe-PCR – bangashicilela

20:50.594 --> 20:54.388
ngokushesha amacala abathi akhona kodwa angakaze abe khona.

20:54.388 --> 21:01.589
Kanti-ke sekusemaphephandabeni wonke
emhlabeni, kwenzeka ingozi – bese kuba nokwesaba.

21:01.589 --> 21:05.743
Yingakho sikhulume ngalokhu emlandweni wethu wezifo
ezibhubhane encwadini ethi "Hauptsache Panik"

21:05.743 --> 21:08.571
(Okubalulekile ukuphuthuma); yilona iphuzu elibalulekile.

21:08.571 --> 21:16.179
Abantu bahlale bezama ukufaka ukwesaba ngoba
ukwesaba kuvimbela abantu ukuthi bacabange ngokucacile.

21:16.179 --> 21:21.912
Futhi namuhla, ukwesaba kungadaliswa ngempumelelo kakhulu
emithonjeni yezindaba ngokushicilela izinombolo,

21:21.912 --> 21:28.927
izingozi ezinkulu nezingozi ezingaba khona, nakuba kungekho
muntu emhlabeni ongakuqinisekisa ngempela ukuthi zikhona.

21:28.927 --> 21:32.839
Futhi lapho umuntu enza kanjalo,
uyabona ukuthi akuyona into nhlobo.

21:32.839 --> 21:37.640
Inkinga ihlala ibonakala lapho ungakho khona.

21:37.640 --> 21:45.555
Izinkinga zibonakala zingale midlalo yezibalo esayibona
ngesikhathi sobhubhane we-Covid, okuthiwa ngowesinye.

21:45.555 --> 21:50.915
Kodwa sibona okufanayo ngokushintsha kwesimo
sezulu, lapho ukwesaba okukhulu nakho kukhiqizwa izibalo

21:50.915 --> 21:53.866
ezingabonakali nhlobo ekusebenziseni kwangempela.

21:53.866 --> 21:57.980
Futhi iphinde ilawulwe ngokungeyikho kuzo
zonke izikhathi, kuhlanganise nezindawo zokungena.

21:57.980 --> 22:03.946
Isibonelo, angithembi nhlobo lezi zilinganiso
emanzini angcolile uma kukhulunywa ngalolu bhubhane.

22:03.946 --> 22:06.391
Ngake ngakubala lokhu ngokomzimba futhi.

22:06.391 --> 22:12.479
Kuzoba sengathi uphonsa ikristalu kashukela echibini lokubhukuda
bese uzama ukuyilinganisa kolunye uhlangothi, engingakwazi

22:12.479 --> 22:15.701
ukukwenza. Ososayensi abaningi nabo bangiqinisekisile ngalokhu.

22:15.701 --> 22:17.790
Yebo, ngicabanga ukuthi konke kungamanga nje.

22:17.790 --> 22:22.213
Kuyafana nalokho ekunqumeni izinga lokushisa ngeziteshi
zokulinganisa ezingama-20 olwandle nokusho ukuthi siyazi

22:22.213 --> 22:24.964
ukuthi bekunjani eminyakeni eyizinkulungwane eziyikhulu edlule.

22:24.964 --> 22:31.806
Ngakho-ke lezi zilinganiso zonke azinangqondo. Mhlawumbe
singabuyela endabeni yokugula ngumkhuhlane wama-measles.

22:31.806 --> 22:36.168
Lena njengamanje iyinkinga ephindaphindayo
eJalimane, lapho ingcindezi iphezulu ngoba

22:36.168 --> 22:38.877
empeleni kunesidingo esingaqondile sokugoma.

22:38.877 --> 22:44.609
Futhi kukhona into eyodwa engiyithandayo.
Ngicabanga ukuthi ngayizwa kuwe emcimbini we-MWGFD:

22:44.609 --> 22:51.154
Lezi zifo zobuntwana zingaba nomthelela
omuhle kubantu empeleni. Ingabe lokho kuyiqiniso?

22:51.154 --> 22:57.909
Yebo, izinkinga zokuphuma
kwamazinyo sezikhona kusukela emlandweni.

22:57.909 --> 23:03.894
Bahlale bekhona, futhi ngokungafani
nesikhathi sethu, abakaze bamemezwe njengengxenye.

23:03.894 --> 23:09.938
Sinezincazelo ze-measles, i-smallpox, i-scarlet
fever ne-rubella ezivela emakhulwini eminyaka adlule,

23:09.938 --> 23:13.452
esingasuka kuzo sithi lezi yizifo ezikhulunywa ngazo.

23:13.452 --> 23:18.311
Kodwa okokuqala kwathiwa lezi zazingezinkinga
zokuqala futhi izingane zazizophila konke lokhu.

23:18.311 --> 23:22.200
Futhi kwakuyilapha kuphela lapho bathi,
yebo, abantu abadala nabo basengozini.

23:22.200 --> 23:26.067
Futhi okwesibili, ukuthi ubulaliyo buyoba yinto eqinisekisiwe.

23:26.067 --> 23:32.779
Ngakho-ke, sekushiwo izinto ezingamanga mayelana ne-measles
kulesi simo samanje, njengokuthi umuntu oyedwa

23:32.779 --> 23:39.750
kwabangu-100 abatheleleka i-measles uyofa, nakuba iminyaka
eminingi le nombolo ibe ngumuntu oyedwa kwabangu-1 000.

23:39.750 --> 23:46.103
Kodwa lokhu akusaseyona iqiniso emazweni athuthukile kwezimboni.
Okungcono kakhulu, kungomunye kwabangu-5 000, okusho

23:46.103 --> 23:52.302
ukuthi uma kunezimo ezingama-50 zesifo se-measles
eJalimane, kuzoba nokufa okukodwa njalo eminyakeni eyikhulu.

23:52.302 --> 23:58.816
Kukhona-ke umbuzo omkhulu wokuthi ngabe
lokhu kufa kwabangelwa ngempela yilesi sifo.

23:58.816 --> 24:08.321
Ngoba ungakusho lokho kuphela uma isifo
singelashwa. Futhi uma singelashwa, umuntu angase ashone.

24:08.321 --> 24:12.480
Kodwa ngubani osala engelashwanga?
Emazweni athuthukile kwezimboni, akekho.

24:12.480 --> 24:16.116
Lokho kusho ukuthi ukwelashwa kuyenziwa.
Futhi konke lokhu ukwelashwa kunengozi.

24:16.116 --> 24:24.491
Futhi ikakhulukazi esimweni somkhuhlane we-measles, kunezifundo
ezimbalwa ezithole ukuthi lo mkhuhlane ophakeme

24:24.491 --> 24:31.448
kakhulu, ongafinyelela okwethutyana ku-41
degrees, uyimpendulo ebalulekile yokwelapha kwabagulayo.

24:31.448 --> 24:37.545
Futhi uma lo mkhuhlane usuwedlule, isifo
siyaphela futhi uphila konke. Sekuphelile

24:37.545 --> 24:41.539
futhi unokuzivikela komzimba impilo yakho yonke.

24:41.539 --> 24:49.373
Nokho, izizukulwane eziningi, imithi ayizange ibe nenye
inhloso ngaphandle kokususa izimpawu, kuhlanganise nomkhuhlane.

24:49.373 --> 24:58.332
Lokhu kusho ukuthi ngisho nokushisa komzimba
okungu-38.5 degrees manje sekwelashwa ukuze kushaywe umkhuhlane.

24:58.332 --> 25:07.450
Lokhu futhi kuphazamisa izindlela zomzimba
zokwelapha, ngakho-ke kumele sicabange ukuthi ukufa okumbalwa

25:07.450 --> 25:12.710
okwenzeka empeleni kubangelwa ukuphathwa kabi okunjalo.

25:12.710 --> 25:19.742
Akukhulunywa ngisho ukuthi ezinye izidakamizwa
zisetshenziswa ekuhlolweni, okungaba nemiphumela

25:19.742 --> 25:23.900
eyingozi ngisho ebulalayo, ikakhulukazi ezinganeni.

25:23.900 --> 25:26.018
Kodwa kumele ubone lokho emkhombandleleni.

25:26.018 --> 25:35.391
Ngiyazi ngezinye izindaba zokufa ezathiwa eJalimane eminyakeni
engu-20 edlule zibangelwa umkhuhlane wabantu abadala. Lezi

25:35.391 --> 25:43.612
kwakuyizimo lapho, ngenxa yokwesaba ukutheleleka
ngumkhuhlane ngoba ingane yayigula, abantu abadala bagonywa

25:43.612 --> 25:48.444
baze bafa kungakapheli sikhathi esifushane ngemva kwalokho.

25:48.444 --> 25:54.074
Lapho umuntu ekufanele athi yebo, ingabe
kwakuyimvuvu engakakabi khona? Noma kwakuyimjovo yokugoma?

25:54.074 --> 26:01.672
Ngakho-ke cishe ngokuqinisekile kwakuyomjovo wokugoma,
ongavunyelwe ngokwezokwelapha ejwayelekile. Uma kunesifo

26:01.672 --> 26:06.980
esabalele, noma kungenzeka ukuthi kukhona
utheleleko endlini, akufanele uthole umjovo

26:06.980 --> 26:10.040
wokugoma, noma ngabe uyakholelwa ekugomeni.

26:10.040 --> 26:12.774
Futhi lokho manje sekuphinde kwenziwa futhi nge-Covid-19.

26:12.774 --> 26:17.287
Kuthiwa kunobhubhane womhlaba
wonke, kwenziwa umkhankaso wokugoma.

26:17.287 --> 26:25.770
Lokhu kuphikisana nemithetho yezokwelapha
ejwayelekile, esikhuthaza lezi zokugoma iminyaka engu-300.

26:25.770 --> 26:30.580
Izinto eziningi eziphembelela abantu
zineziindaba ezinhle kakhulu ngemuva kwazo.

26:30.580 --> 26:33.955
Futhi indaba ngemuva kwayo – ngoba
ukugoma kuzwakala kuhle, akunjalo?

26:33.955 --> 26:42.085
Uthola umjovo ngenani elincane
lwesithako, bese uthola ukuvikeleka okuthile.

26:42.085 --> 26:49.271
Okungimangaza, futhi okungakhulunywa ngakho ngokwanele, wukuthi
abantu bayakhohlwa ukuthi izifo zingena kanjani emzimbeni.

26:49.271 --> 26:54.796
Izifo azifiki ngokugonywa ngomjovo kunoma yisiphi
isicubu senyama noma egazini, kodwa zifika

26:54.796 --> 26:58.542
ngempumulo, ngomlomo, ngamembrane yamanzi omzimba, noma kuphi.

26:58.542 --> 27:06.118
Futhi lapha umbuzo uwukuthi ingabe umuthi wokugoma
osebenzayo, uma kukhona onjalo, akufanele uqale lapho?

27:06.118 --> 27:10.887
Yebo, leyo iphuzu elibaluleke kakhulu oliphakamisayo.

27:10.887 --> 27:18.937
Ngoba akujwayelekile nhlobo ukwethula noma yiluphi
uhlobo lwesibulali emzimbeni, noma ngesikelo noma ngomjovo.

27:18.937 --> 27:24.997
Lokho kuwuhlaselo lomzimba kuphela.
Futhi lokho kuyisimo sokuxwayisa somzimba.

27:24.997 --> 27:33.832
Ngokufanayo, uma siwela ebhayisikilini, sigayeze
edolweni bese uthuli lomgwaqo lungena esithweni, umzimba

27:33.832 --> 27:39.080
wokuzivikela kumele uphendule ngamandla angaba khona.

27:39.080 --> 27:42.837
Kodwa lokho akuyona isimo semvelo ngesifo esithathelana.

27:42.837 --> 27:49.374
Isifo esithathelana, njengoba wawusho kahle, sihlangana
ngendlela ethile esikhumbeni nasemembranini yamanzi omzimba.

27:49.374 --> 27:55.410
Izinqubo eziningi zisazange zichazwe kuze kube
namuhla. Futhi kunezinqubo zokuzivikela ezisebenza lapho.

27:55.410 --> 28:01.020
Ibhayoloji yethu, kanye naleyo yezinye
izilwane ezinobele kulo mhlaba, ikhethekile ngalokhu.

28:01.020 --> 28:11.318
Futhi uma manje ngifaka into ethile ezicubeni zomshini wasehlombe
engase ivuse indlela ewusizo ohlelweni

28:11.318 --> 28:20.710
lokuzivikela komzimba, akusho ngempela ukuthi
kuzokwenzeka lutho endaweni evamile yokungena.

28:20.710 --> 28:25.563
Lokhu kwavunywa kamuva, nakuba sekwephuzile
kakhulu, ngumvikeli wemithi yokugoma

28:25.563 --> 28:29.020
waseMelika, uMnu. Fauci, othe empeleni akunangqondo.

28:29.020 --> 28:35.408
Uma bekufanele ukwenze, bekungaba ngokusebenzisa izicubu zomphunga
zekhala, usebenzisa isifutho noma okuthile okufana nakho.

28:35.408 --> 28:40.361
Kodwa ngokusobala lokho kwakungeke
kwenzeke. Kusekungeke kwenzeke namuhla. Akusebenzi.

28:40.361 --> 28:49.039
Akukho bufakazi bokuthi lezi zinyathelo zenza umqondo ngempela.
Futhi cishe eminyakeni engu-250 eyedlule, kwakukhona udokotela

28:49.039 --> 28:57.373
wangasese waseNgilandi owafakazela lokhu ngaleso sikhathi
ngalezi zokugoma i-smallpox ngokufaka lesi sithako se-smallpox,

28:57.373 --> 29:02.130
leli pus le-smallpox, esikhumbeni ngaphandle kokubangela ukopha.

29:02.130 --> 29:07.462
Noma ngisho ngokujulile ngaphansi kwesikhumba
nangemithanjeni, wabe esebuka ukuthi kwenzekani.

29:07.462 --> 29:13.170
Futhi impendulo eyayifunwayo, yokuthi lezi
zimpawu zokugoma zivele, yenzeka kuphela lapho

29:13.170 --> 29:16.183
ezifaka esikhumbeni, kodwa hhayi ngokujulile.

29:16.183 --> 29:22.275
Ngalesi sizathu, ngaleso sikhathi waphothula ukuthi umjovo
wokugoma i-smallpox uletha kuphela impendulo

29:22.275 --> 29:28.899
yokuzivikela yomzimba efunwayo futhi awuyingozi ngoba
uhlala esikhumbeni futhi akukho igazi eligeleza.

29:28.899 --> 29:35.134
Futhi lokho kuwukuqonda okuyisisekelo, ngoba okubangela impendulo
yokuzivikela komzimba wethu yisikhumba noma

29:35.134 --> 29:41.302
ingubo yamanzi omzimba. Kodwa hhayi izicubu
zamafutha ezingaphansi kwesikhumba futhi hhayi imisipha.

29:41.302 --> 29:50.282
Futhi ngithi uma lokho abakubiza ngokuthi imijovo yokugoma i-Covid
bekunikezwe namuhla ngokuyifaka nje esikhumbeni ngaphandle

29:50.282 --> 29:54.896
kokuthintana negazi, besingeke sibone noma yiluphi usizo.

29:54.896 --> 30:00.955
Kodwa mhlawumbe besingeke sibone muntu ofile noma ogulayo.

30:00.955 --> 30:03.760
Umonakalo mhlawumbe ubungaba mncane, yebo.

30:03.760 --> 30:05.505
Isivumelwano besingaba sesenziwe.

30:05.505 --> 30:12.281
Lokhu kusibuyisela ekuqaleni kwengxoxo yethu, okusho
ukuthi ngokusobala akugcini nje ngokwezamabhizinisi.

30:12.281 --> 30:20.443
Ngoba uma ubufuna nje ukwenza imali ngemijovo yokugoma
i-Covid-19, ubungasebenzisa nje izixazululo zesalini.

30:20.443 --> 30:25.495
Khona-ke lokho bekuzohamba kahle kakhulu
futhi. Bekungeke kube nomsebenzi wokuthuthukiswa.

30:25.495 --> 30:29.200
Bekungeke kwenzeke monakalo.
Futhi wonke umuntu wayezokwaneliseka.

30:29.200 --> 30:30.904
Omunye wayengase aqale isenzo esilandelayo.

30:30.904 --> 30:33.120
Uma singaqotho, bekuzobonakala.

30:33.120 --> 30:38.440
Impela, kumele kulindelwe ukuthi kukhona
umuntu elabhorethri ethile oqhuba ucwaningo.

30:38.440 --> 30:42.118
Kodwa kwathatha isikhathi eside ukuthi ezinye izinto zivele.

30:42.118 --> 30:49.428
Futhi iningi lamabhachi lawa kwacaca ukuthi aye-placebo, njengoba
ucwaningo lukhombisile. Akekho owayekhungathekile ngalokho.

30:49.428 --> 30:57.458
Futhi uma ekugcineni kungekho monakalo okwenzekile nhlobo –
singabona ukuthi, ukubuyiselwa kwemali, zonke lezi zinto.

30:57.458 --> 31:02.044
Ngakho-ke ubungakwenza kahle kakhulu
ngaphandle kwanoma yiluphi ithuba lokulimala.

31:02.044 --> 31:06.061
Futhi yingakho ibhizinisi lodwa lingekho sichazelo.

31:06.061 --> 31:12.256
Okukhombisa ngokwemvelo ukuthi kukhona okuthile
okubucayi okungahambi kahle ukubandakanyeka kwezempi.

31:12.256 --> 31:16.704
Ojenerali babesebenza yonke indawo,
eMelika kanye naseJalimane nase-Austria.

31:16.704 --> 31:23.100
Lena ngempela umbuzo: kungani izithunywa
zezempilo ziyinkinga yezempi kangaka kulesi zinga?

31:23.100 --> 31:28.938
Lokho futhi kungachazwa ngendlela eqondakala, ngoba
kwakuyisongelo esikhulu kangaka, ingozi enkulu kangaka.

31:28.938 --> 31:32.381
Kodwa sesibone izinto ezimbili, futhi singabuyela kuzo kamuva.

31:32.381 --> 31:38.428
Okokuqala, lesi sifo esithi yi-Covid,
esingazange sibe nomthelela omkhulu kangako ngempela.

31:38.428 --> 31:44.395
Abantu abazange bafe; akukho ukweqisa kokufa
empeleni noma kuphi. Lena uhlangothi olulodwa lwemali.

31:44.395 --> 31:49.690
Nokho, eceleni kolunye lwekhoyini, futhi
lapha singase siphikisane nencazelo yethu:

31:49.690 --> 31:59.243
Lezi zokugoma, esazi ukuthi azisebenzi, azikhiqizi
umphumela esasithembisiwe, kodwa empeleni azibulali muntu cishe.

31:59.243 --> 32:03.508
Kufanele ukusho ngendlela ekhuthazayo
kangaka. Abantu abambalwa kakhulu abafa ngenxa yayo.

32:03.508 --> 32:08.070
Impela kubi kakhulu, kusukela ekufeni
kokuqala, isisulu sokuqala. Lokho kucacile kakhulu.

32:08.070 --> 32:12.889
Futhi akukho mbuso onelungelo lokubulala
noma ukulimaza noma ubani ngokungahleliwe.

32:12.889 --> 32:19.063
Kodwa iqiniso liwukuthi, lokho esasikusaba, lokho izingqondo
ezinkulu ezifana noProfesa Bhakdi ezazikusaba,

32:19.063 --> 32:25.697
ukuthi abantu bazofa njengezimpukane, ukuthi
ingxenye yalabo abagonyiwe bazowa bafa, akwenzekanga.

32:25.697 --> 32:29.945
Yebo, kodwa angicabangi ukuthi lokhu kungenxa yokugonywa lokhu.

32:29.945 --> 32:36.536
Ezinye zenziwa njenge-placebo, ezinye zicacile ukuthi zenziwe
ngamadosi aphansi kakhulu anamathuba

32:36.536 --> 32:43.305
amancane okubangela umonakalo, kodwa imijovo
eminingi yokugoma ayizange yenzeke ngaleyo ndlela.

32:43.305 --> 32:49.538
Okokuqala, kunezibalo ezikhombisa ukuthi umonakalo
wezitofu zokugoma uphansi kakhulu emazweni ashisayo

32:49.538 --> 32:52.967
lapho kungakwazeki ukugcina uchungechunge lobanda.

32:52.967 --> 32:57.303
Lokho kwakungeyona uhlelo. Bese bekuzokwenzeka okuningi kakhulu.

32:57.303 --> 33:03.957
Futhi okunye ukuthi ingozi yokulimala ayikapheli okwamanje.

33:03.957 --> 33:09.385
Ngoba sisakwazi ukubona ukuthi ukufa
kuyaqhubeka nokungabi nezingane kuyaqhubeka.

33:09.385 --> 33:12.307
Izinga lokuzalwa lisasezingeni eliphansi kakhulu.

33:12.307 --> 33:17.500
Ngakho-ke lokhu kusho ukuthi
kuyumphumela yesikhathi eside kakhulu eyihleliwe.

33:17.500 --> 33:22.961
Futhi okufanele kwengezwe, impela, yilokho
ukuthi kube nemijovo eminingi yokugoma engamanga.

33:22.961 --> 33:27.500
EJalimane, ukuhlolwa kubalwa izigidi
eziyishumi kuya kweziyishumi nanhlanu.

33:27.500 --> 33:31.430
Mhlawumbe kukhona namanye amakhadi okuqinisekisa
ukugonywa angamanga avela kubantu abangakaze

33:31.430 --> 33:34.185
bathole noma yiluphi uhlobo lomjovo wokugoma nhlobo.

33:34.185 --> 33:38.373
Futhi lokho, kunjalo, kuchaza ukuthi
kungani umonakalo ungakhulu nakakhulu.

33:38.373 --> 33:45.500
Ukube lokhu kwenziwe, okusho ukuthi wonke umuntu empeleni
wathola lezi zitozo, noma ngabe bekukhona ingxenye ethile

33:45.500 --> 33:49.486
ye-placebo, besizoba nezinga lokufa elihlukile ngokuphelele.

33:49.486 --> 33:58.609
Futhi kwakuhlelwe kunjalo, futhi kufanele kuqhubeke kwenzeka
ngendlela ethile ukuthi lezi zifuthwelo ziganelwe kaningi.

33:58.609 --> 34:05.630
Njengoba bekushiwo, kufanele uthole umjovo wokugoma izifo
zokuphefumula ezifana nalezi okungenani kanye ngonyaka.

34:05.630 --> 34:09.356
Futhi-ke, vele, leli thuba
lokulimala liyanda ngokuphindaphindiwe.

34:09.356 --> 34:18.110
Siphinde sabona ukuthi imijovo emibili, emithathu noma emine
ikhuphula kakhulu izifo ngokushesha, okubangela ukuthi – ngenxa

34:18.110 --> 34:24.392
yesithombe esixubile nesihlala isikhathi eside sezifo
ezahlukahlukene ezibangela izimpawu

34:24.392 --> 34:31.580
ezihlukene ngenxa yokulimala kwemithambo kwezinye
izitho – kungenakubekwa esizathweni esithile.

34:31.580 --> 34:39.017
Futhi lokho kwakuyinto ebalulekile ngempela ngomgomo
wokulimala, ukuthi awukwazi nje ukuyibeka kumshini

34:39.017 --> 34:43.384
ocacile onezithombe zokwelapha, kodwa ekugcineni ungathi:

34:43.384 --> 34:49.120
Yebo, sisathola izifo esasizazi ngaphambilini, izinhlobo ezithile
zomdlavuza, ukuhlaselwa yizinhliziyo kanye

34:49.120 --> 34:53.858
nokushaywa yisifo sengqondo, ezivame
kancane nje, kodwa zisazizo lezo zifo ezifanayo.

34:53.858 --> 34:57.346
Lokho kuhlobene kanjani nemijovo yethu?

34:57.346 --> 35:01.354
Ukufihla kuyiphuzu elibaluleke kakhulu lapha.

35:01.354 --> 35:06.266
Okumangalisayo ngempela ngalesi simo sonke ngokungangabazeki
ukuthi wonke umuntu kufanele athole umjovo wokugoma.

35:06.266 --> 35:12.141
Lokhu ukwethulwa kubantu
abayizigidigidi sekungasachazeki ngengqondo.

35:12.141 --> 35:16.827
Futhi kuyinselelo enkulu kakhulu, uma kungenzeki ngokuphelele,
ukuchaza ukuthi kungani wonke umuntu edlale ngokuhambisana.

35:16.827 --> 35:21.450
Ngikholelwa ukuthi yilokho abantu abaningi
ababecabanga ezinyangeni zokuqala zale mbungu.

35:21.450 --> 35:26.125
Kungani kungaba kanjalo ukuthi amaqembu
amandla abuthanayo athi wonke, "Hurey, sesingene,

35:26.125 --> 35:29.409
siyafaka umphakathi wethu ngezinto ezahlukene."

35:29.409 --> 35:33.917
Kodwa-ke, cishe wonke umuntu wadlala ngokuhambisana.

35:33.917 --> 35:36.323
Isikhathi sethu sesivele siqhubekele phambili kakhulu.

35:36.323 --> 35:40.173
Ngingasazoba nentshisekelo endabeni esayixoxa ngaphambilini.

35:40.173 --> 35:44.930
Lokhu kuhamba ngokuya ngendlela
yenqubomgomo yomphakathi. Umphakathi uya kuphi?

35:44.930 --> 35:52.298
Futhi wenze ukufanisa okuthakazelisayo kakhulu nekusasa eledlule,
uthi lezi zixeko ezihlakaniphile ezihlelwayo manje,

35:52.298 --> 35:59.669
izixeko zemizuzu eyi-15, aziyona imiqondo emisha,
kodwa empeleni zazivele zibonakala eNkathini Ephakathi.

35:59.669 --> 36:08.419
Yebo, inkululeko yokuhamba esiyazi emashumini eminyaka adlule,
lapho singahambi khona ngokukhululekile kunoma iyiphi indlela

36:08.419 --> 36:15.899
nganoma yisiphi isikhathi endaweni yethu kuphela, kodwa
futhi singagxuma nje sisebenzise indlela yokuhamba

36:15.899 --> 36:20.367
siye kwezinye izwekazi, ayikaze ibe khona isikhathi eside.

36:20.367 --> 36:25.893
Futhi hhayi nje ngoba ukuhamba kwakubiza kakhulu
futhi izindlela zokuhamba ezidingekayo

36:25.893 --> 36:29.701
zazingenakutholakala, kodwa nje ngoba kwakungavunyelwe.

36:29.701 --> 36:37.424
Ngaleso sikhathi, ikakhulukazi eJalimane, kwakukhona izifundazwe
ezincane eziningi, ezadalwa njengemiphakathi

36:37.424 --> 36:45.759
yamandla cishe eminyakeni eyikhulu eyedlule ngemva kokuba
amaknithi nabamonki baseScandinavia bethatha iYurophu.

36:45.759 --> 36:49.419
Lezi zaziyizindawo, mhlawumbe ezinobubanzi
obuyi-10 noma obuyi-20 amakhilomitha, ezazibumba

36:49.419 --> 36:51.793
yonke indawo eyayiphethwe ngaphansi kobukhosi babo.

36:51.793 --> 36:58.519
Futhi kwavunyelwa kuphela izikhulu, okungukuthi abakhosi
abazimele ababeyikhululekile ukuhamba-hamba, ukuba bahambe.

36:58.519 --> 37:04.510
Kodwa izakhamuzi ezijwayelekile, abalimi nalabo ababehlala
ezindaweni zasemadolobheni bavunyelwa ukwenza

37:04.510 --> 37:09.780
kanjalo kuphela ngemvume ecacile. Ngaphandle
kwalokho, babeyothunyelwa ejele ngokushesha.

37:09.780 --> 37:19.489
Kukhona futhi isigameko esidume kakhulu esihilela umqambi uJohann
Sebastian Bach, owaphinde washiya umbuso wakhe waseWeimar.

37:19.489 --> 37:25.015
Kwathi-ke wavalelwa ejele amasonto amane, umkakhe
wayengazi ukuthi empeleni wayekuphi noma ukuthi

37:25.015 --> 37:28.659
wayezobuya yini. Ngakho-ke lokho kwakuyisimo esijwayelekile.

37:28.659 --> 37:36.286
Ikakhulukazi labo ababehlala emadolobheni avikelekile
babe nezindonga zedolobha zokuvikeleka – njengoba manje

37:36.286 --> 37:41.063
sithembiswe ukuvikelwa yonke indawo – ukuze izitha zingangeni.

37:41.063 --> 37:45.328
Kodwa lapho kungelula ukungena
khona, nakho akulula ukuphuma khona.

37:45.328 --> 37:50.662
Lokhu kusho ukuthi lezi zigcawu zedolobha
nazo zazivaliwe ebusuku. Akekho owawungaphuma.

37:50.662 --> 37:54.710
Ngakho-ke lokho kusho ukuthi, okungenani,
ungaphuma phandle emini, kodwa noma kunjalo

37:54.710 --> 37:56.949
kwakungekho lula ukunyakaza ngokukhululekile.

37:56.949 --> 38:03.027
Kwakumele ube nesizathu esivumelekile sokushiya idolobha.

38:03.027 --> 38:07.236
Uma umuntu enensimu yokulima
ngaphandle, bekuyisizathu esamukelekayo.

38:07.236 --> 38:17.724
Kungikhumbuza isikhathi se-Covid, lapho bethi...
Ngisakhumbula uKanzela wangaphambilini uKurz ehlakanipha

38:17.724 --> 38:24.067
ngokuthi ukuhamba nje kuyisizathu esanele sokuphuma endlini.

38:24.067 --> 38:27.247
Impela, kube njalo lapho.

38:27.247 --> 38:31.280
Okusho ukuthi, lezo zidolobha zazincane
kakhulu – zazinezakhamuzi ezingu-5 000 futhi

38:31.280 --> 38:33.879
zazizungezwe udonga oluthile – njengoba ungacabanga.

38:33.879 --> 38:39.150
Lezo zaziyiminithi eziyishumi nanhlanu
ezidumile eziphinde zibekwe phambi kwabantu manje.

38:39.150 --> 38:45.439
Ungakwazi ngempela ukuhamba-hamba kuze kufike
ezingeni elithile, kodwa hhayi ngaphezu kwalokho.

38:45.439 --> 38:52.976
Futhi yilokho ngqo ukulawulwa kokunyakaza, okuyingxenye
ebaluleke kakhulu yezomphakathi ezinamandla aphezulu.

38:52.976 --> 38:57.060
Futhi lokho kuphela kukhombisa
ukuthi konke lokhu kuqondela kuphi.

38:57.060 --> 39:02.325
Akukhona ngokuvikela abantu, kodwa ngokulawula.

39:02.325 --> 39:10.596
Futhi uma sibuyela emuva ngo-1989,
ngesikhathi udonga lwaseBerlin lwawa eJalimane, e-GDR.

39:10.596 --> 39:15.602
Enye yezizathu ezinkulu ngaleso sikhathi
kwakuwukuba inkululeko yokuhamba yayinqanyuliwe.

39:15.602 --> 39:21.904
Inkululeko yokuhamba kwabantu kwakuyimbangela enkulu
eyaholela ekugcineni ukuthi lesi simo sifinyelele phezulu.

39:21.904 --> 39:29.145
Bekungekho ngokuntuleka kwenkululeko noma ezinye izindaba
ezingokomqondo, kodwa bekuyisifiso sokuhamba hhayi kuphela

39:29.145 --> 39:37.316
kwezinye izizwe ze-Eastern Bloc, kodwa naseNtshonalanga,
kwenye indawo eSouth Seas noma kunoma iyiphi enye indawo.

39:37.316 --> 39:45.104
Abantu kumele babe bebuka ngomona eNtshonalanga, lapho
inkululeko yokuhamba yayivunyelwe isikhashana ngaleso sikhathi.

39:45.104 --> 39:48.815
Sekuncipha manje, njengoba
kulindeleke ukuthi ukuhamba ngomoya kumiswe.

39:48.815 --> 39:53.094
Kodwa i-GDR iyisihloko esihle kakhulu.
Mhlawumbe sizokwenza lokho kafushane.

39:53.094 --> 39:56.219
Sihlala sithembiswa ukuthi bafuna ukusivikela.

39:56.219 --> 40:00.872
Bafuna ukusivikela ekushintsheni kwesimo
sezulu, emagciwaneni nakuzo zonke izinhlobo zezinto.

40:00.872 --> 40:05.740
Singabantu abampofu kangaka abangakwazi ukwenza
lutho ngokwethu, futhi sidinga umbuso osivikela.

40:05.740 --> 40:10.316
Futhi kuthiwa yilokho okwenza ukuba
kubekwe umbuso wobushiqela we-GDR.

40:10.316 --> 40:16.322
Okungukuthi, isizinda sokuthi izinkampani eziningi zibe
sezizimele – noma zonke, noma zithathwe ngokuphelele, kufanele

40:16.322 --> 40:19.697
kushiwo – kwakuyidiktatshi yokuhlanzeka eyayikhona lapho futhi.

40:19.697 --> 40:24.142
Ngakho-ke izinto eziningi kakhulu
sezithuthukisiwe futhi zamenyezelwa, okwenza

40:24.142 --> 40:27.530
osomabhizinisi kudingeke banake futhi batshale kuzo.

40:27.530 --> 40:32.671
Futhi ngisho ngaleso sikhathi, konke
kwakungokuvikela abantu nokubagcina bempilo.

40:32.671 --> 40:36.106
Lokho okushoyo kulungile ngokuphelele.

40:36.106 --> 40:42.987
Ngaleso sikhathi e-GDR, lapho befuna ukudala lesi sifundazwe
sobusoshiyali esiyingqayizivele, izimo zazifana nalezo

40:42.987 --> 40:49.809
zaseNtshonalanga ngemva kwempi, ngoba kwakusenezinkampani
ezizimele kwezolimo, emikhakheni yezandla nasemikhakheni

40:49.809 --> 40:53.086
yezimboni, ababefuna ukuzibeka ngaphansi kukahulumeni.

40:53.086 --> 40:57.544
Futhi lapho, kunjalo, kwakungenzeka ukwenza
ngokuphoqa, futhi kwezinye izimo kwenziwa kanjalo.

40:57.544 --> 41:02.704
Ngakho-ke endaweni yomngcele neJalimane
YaseNtshonalanga, abantu babethunyelwa

41:02.704 --> 41:06.605
ngaphandle nje kanti imali yokusebenza yathathwa nje.

41:06.605 --> 41:12.136
Kodwa ngaphandle kwalokho, umphakathi wonke
wawungafuni futhi wawungeke ukwenza kube lula kanjalo.

41:12.136 --> 41:13.845
Futhi-ke kufanele nje uthole izizathu.

41:13.845 --> 41:17.423
Njengoba manje umuntu angathola izizathu zokuthi:

41:17.423 --> 41:21.999
Yebo, asifuni nhlobo ukukwenzela noma
yini embi; kungenxa yokuzuzisa kwakho.

41:21.999 --> 41:24.389
Futhi impilo ihlale iyizizathu ezinhle ngalokhu.

41:24.389 --> 41:29.506
Uhulumeni uyakhathalela impilo – ukugoma kuyoba yingxenye
yempilo, nokuhlolwa kwezempilo kuyoba yingxenye

41:29.506 --> 41:34.934
yempilo, nazo zonke lezi zinto – nakuba ekugcineni
kusebenza kuphela ngenhloso yokulawula nokwengamela.

41:34.934 --> 41:40.689
Ngakho-ke, ngaleso sikhathi e-GDR, konke lokhu
kwakusebedlwengulwa. Kwakudalwa imithetho

41:40.689 --> 41:48.078
yokuhlanzeka eyayiba nzima kakhulu ukuyilandela, njengoba
manje sikubona ezinkampanini ezincane neziphakathi.

41:48.078 --> 41:53.120
Hhayi nje impilo kuphela, kodwa
cabanga ngazo zonke izitifiketi zekhwalithi.

41:53.120 --> 42:00.591
Manje thatha ukuphepha kwemikhiqizo, isibonelo.
Izimfuneko ezikhulayo eziya ziba yihlazo. Ngiyibonile manje:

42:00.591 --> 42:07.900
Manje, uma umuntu ethengisa i-CD yomculo, kumele
futhi abe nesithombe esingezansi kwekhatalogi yakhe

42:07.900 --> 42:12.040
eku-inthanethi esibonisa ikesi le-CD kanye ne-CD uqobo.

42:12.040 --> 42:18.263
Kuyafana ngqo kuwo wonke ama-CD,
kodwa akubalulekile; kumele kuboniswe.

42:18.263 --> 42:21.500
Lokhu kusho ukuthi kudingeka kuthathwe izinyathelo ezengeziwe.

42:21.500 --> 42:27.587
Izincazelo zidinga ukwandiswa. Konke
lokhu kudinga imali – futhi akukhiqizi lutho.

42:27.587 --> 42:32.697
Izinkampani ezinkulu zisengakwazi
ukuphatha lokhu endaweni ethile kwezinzuzo zazo.

42:32.697 --> 42:35.627
Bavame futhi ukuba nezinsiza zabantu ezanele.

42:35.627 --> 42:44.598
Kodwa yinkampani encane enabasebenzi abathathu, abane, abahlanu
noma abayishumi esezisongelwa, engasakwazi ukumelana, bese ivala.

42:44.598 --> 42:47.027
Kulungile. Futhi-ke sekuphume nezinye izinkampani ezimbalwa.

42:47.027 --> 42:49.400
Futhi yilokho ababekwenza ngakho e-GDR ngaleso sikhathi.

42:49.400 --> 42:54.097
Ngakho-ke manje sesibona "ukuhlanganiswa" –
phakathi kwezimpawu zokucashunwa – kwalezi

42:54.097 --> 42:57.031
zinkampani ezincane neziphakathi emphakathini wethu.

42:57.031 --> 43:05.681
Futhi imithi, ikakhulukazi, ihlale ibhekwa kalula
kakhulu kuneminye izinto njengento ebhekwa njengomlinganiselo.

43:05.681 --> 43:10.459
Ngoba wonke umuntu ngokushesha uthi – njengoba
umphakathi ugcwele ukwelashwa kwezempilo: "Yebo, uma

43:10.459 --> 43:12.993
kulungele impilo yethu, khona-ke kumele silandele."

43:12.993 --> 43:17.290
Ukuthi-ke kubiza impilo yomuntu kuyindaba ehlukile.

43:17.290 --> 43:19.760
Ngakho-ke ngithanda ukuqeda ngenothi:

43:19.760 --> 43:23.522
UDkt Reuther ubhale izincwadi eziningi ezithakazelisayo.

43:23.522 --> 43:28.333
Ungathola ukuthi ungazithola kuphi kulesi
sihloko sethu, noma ku-inthanethi noma

43:28.333 --> 43:31.732
ku-Amazon. Kodwa ngicabanga ukuthi kuyafaneleka.

43:31.732 --> 43:37.823
Sithole ukuqonda okuncane ngokuthi
zingaki izihloko okufanele ukwazi ngomuthi.

43:37.823 --> 43:42.935
Futhi mina mathupha, ngihlale ngifuna okwengeziwe lapho ngikuzwa.

43:42.935 --> 43:44.966
Yebo, ngiyajabula. Ngiyabonga ngengxoxo.

43:44.966 --> 43:48.521
Ngiyabonga.

43:48.521 --> 43:54.503
Ubuntatheli obuzimele ngempela buyenzeka kuphela ngosizo lwakho.

43:54.503 --> 44:01.751
Izinqumo ezingeyona yedemokhrasi ezithathwe
ku-Report24 zihlala zihlanganisa ukuvalwa kwe-akhawunti.

44:01.751 --> 44:11.100
Sicela uhlale uhlole imininingwane yethu yebhange
yamanje ku-report24.news//unterstuetzen. Siyabonga kakhulu.
