Ýel energiýasy köplenç aýratyn ekologiýa we klimat üçin amatly energiýa görnüşi hökmünde görkezilýär.
Ýel turbinalarynyň karbon izi baradaky maglumat varagynda "Freie Landschaft Schweiz"
(Azat Tebigat Şweýsariýa) birleşigi şeýle ýazýar:
Olaryň öndürilmeginiň, gurluşynyň we gaýtadan işlenmeginiň daşky gurşawa zyýanly şertlerini nazara
alanyňda, ýel turbinalaryny gurmak klimatyň üçin zyýanlydyr.
"Freie Landschaft Schweiz" (Erkin Manzara Şweýsariýa) guramasynyň aýtmagyna görä, esasan rotor
pichoqlary gaýtadan işlemekde uly kynçylyklar döredýär.
Onda bar bolan süýümli kompozitleri gaýtadan işlemek üçin ýörite termiki zawodlar gerek.
Şeýle-de bolsa, Şweýsariýada ýel turbinalarynyň gurluşygy öňe sürülýär.
Meýilleşdirilen 1 000-den gowrak ýel turbinalarynyň köpüsi tokaýyň ortasynda ýa-da tokaýyň gyrasynda gurlajak.
Bu häzir iki meşhur başlangyç görnüşindäki garşylyk bilen ýüzbe-ýüz bolýar:
Orman goragy başlangyjy şemal turbinalarynyň ormanlaryň we tokaýlaryň daşynda gurulmagyny talap edýär.
Jemgyýeti goramak başlangyjy, her bir ýel energiýasy proýektiniň şol desganyň ýerleşýän sebitindäki saýlawçylaryň
ses bermegine goýulmagyny üpjün etmegi maksat edinýär.
Bu hakykatdan hem adaty zat, şemal turbinalarynyň adamlara, haýwanlara we daşky gurşawa ýetirýän köp
sanly beýleki ýaramaz täsirlerini nazara alanyňda.
Olar döredýän infrasese we kölege titremesine görä, ýel turbinalary üns beriş bozulmalary, dartgynlyk, baş agyry we
uky bozulmalary ýaly dürli saglyk meselelerine getirip biler.
Kla.TV "Diňe gyzgyn howadan hem erbet – ýel turbinalarynyň faýly" we "Toksik ýel turbinalary klimat halas
edijileri mi?!" ýaly programmalarda ýel turbinalarynyň zyýanly täsirleri barada habar berdi.
Ondan käbir parçalary göz öňünde tutuň:
"CO₂ sebäpli diýlip çaklanylýan klimat üýtgemelerine garşy göreşmek maksady bilen ýel
energiýasynyň ulanylyşy höweslendirilýär."
Esasan topragyň guramagy bize howa şertleriniň üýtgemeginiň netijesinde täsin görnüşde
we apokaliptiki şekiller bilen görkezilýär.
Emma soňky barlaglar görkezýär, esasanam ýel turbinalary gurakçylyga getirip biler.
"Ýa-da ýel energiýasyndan köp elektrik energiýasy bar we elektrik biržasyndaky bahasy nolä golaý, ýa-da ýel
ýeterlik däl we elektrik energiýasyny daşary ýurtlardan gymmat bahadan satyn almak gerek bolýar."
Bu elektrik energiýasynyň bahasyny ýokarlandyrýar we şonuň bilen öndürilen harytlaryň bahasyny ýokarlandyrýar.
Uzak möhletde, kompaniýalar şeýle gurşawda ýaşap bilmezler.
Olar önümçiligi düýbünden bes edýärler ýa-da göçüp gidýärler.
Galan zat ýokary işsizlik derejesine eýe bolan ilat bolup, ol ýokary energiýa çykdajylary
sebäpli gündelik zerurlyklaryny üpjün edip bilmeýär.
Häzirki wagtda giňden ara alnyp maslahatlaşylýan "PFAS" hem howp döredýär:
"We soňra rotor pichoňlarynyň aýratynlygy bar."
Şonuň üçin rotor pichoqlary epoksi rezin bilen, şol sanda bisfenol A we PFAS durnukly himiki maddalary öz
içine alýan GRP-GFC kompozit materiallardan ýasalýar.
Başgaça aýdylanda, bu örän zäherli material bolup, turbinleriň işledilmegi wagtynda diňe uly aşyrylyş
döredip bolman, eýsem, hatda ýel energiýasy pudagynyň özüniň hem inkär etmeýän bir zatdyr.
Almaniýada bu PFAS bilen hapalanan takmynan 1 500 ýer bar; käbir ýerlerde ýerasty suw içilmeýär ýa-da
suw meýdanlarda ulanylmazdan ozal süzülmeli bolýar.
Bu örän howply.
Emma näme üçin ol henizem öňe süýşürilýär we muny kim isleýär?
Bu soraga ynandyryjy jogap şul ýaly bolup biler:
'Siz hiç zat eýe bolmazsyňyz we bagtly bolarsyňyz'
2016-njy ýylda Dünýä Ykdysady Forumynyň (WEF) wideosyndan alnan, Daniýaly syýasatçy Ida Aukeniň esseýini jemleýän bir setir.
Ida Auken Dünýä Ykdysady Forumynyň (WEF) Ýaş Global Liderler programmasynyň agzasydyr.
Bu WEF we onuň arkasyndaky adamlar üçin iň amatly bolar.
Her kim näme gerek bolsa, hemmesi hyzmat hökmünde berilýär.
Bir tarapdan, bu hyzmat gowy iş bolardy, ýöne beýleki tarapdan hemmeler doly aç-açan raýatlara öwrülerdi.
Muny gazanmak üçin ykdysadyýetdäki we jemgyýetdäki bar bolan gurluşlar ilki bilen ýykylmaly, we munuň ilatyň garşylygyny
döretmän amala aşyrylmagy üçin meýilnama gerek bolar.
Şweýsariýanyň saýlawçylarynyň ýokardaky başlangyçlar boýunça ses bermek üçin 2025-nji ýylyň
30-njy iýulyna çenli 100 000 dogry gol ýygnanmalydyr.
Häzirki wagtda takmynan 60 000-den biraz az gol ýygnaldy.
Bu, bu meselelere höwesli bolan Şweýsariýaly raýatlaryň ygrarly goldawynyň henizem zerurdygyny aňladýar.
Komitet gol sahypalarynyň 2025-nji ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli gaýtarylyp berilmegini haýyş edýär,
şonda golary tassyklamak üçin ýeterlik wagt bolar.