WEBVTT 00:00.672 --> 00:07.093 Җил энергиясе еш кына экологик яктан аеруча дус һәм климатка файдалы энергия төре буларак тәкъдим ителә. 00:07.093 --> 00:11.531 Җил турбиналарының углерод эзе турында мәгълүмат битендә «Freie Landschaft Schweiz» (Ирекле 00:11.531 --> 00:13.460 Ландшафт Швейцария) ассоциациясе болай дип яза: 00:13.460 --> 00:20.034 Җитештерү, төзелеш һәм эшкәртү шартлары әйләнә-тирә мохиткә зыянлы булуын исәпкә алып, 00:20.034 --> 00:24.112 җил турбиналарын урнаштыру климатка зыянлы. 00:24.112 --> 00:27.582 «Freie Landschaft Schweiz» (Ирекле Ландшафт Швейцария) әйтүенчә, бигрәк тә ротор пылаклары эшкәртеп 00:27.582 --> 00:30.315 яңадан куллану вакытында зур проблемалар тудыра. 00:30.315 --> 00:36.576 Эчендәге җепселле композитларны эшкәртеп яңадан куллану өчен махсус җылылык электр станцияләре кирәк. 00:36.576 --> 00:40.633 Шулай да, Швейцариядә җил турбиналары төзелеше алга этәрелә. 00:40.633 --> 00:47.796 Планлаштырылган 1000нән артык җил турбинасының күпчелеге урман уртасында яки урман читендә урнаштырылачак. 00:47.796 --> 00:52.296 Бу хәзер ике популяр инициатива рәвешендә каршылыкка очрый: 00:52.296 --> 00:59.333 Урманнарны саклау инициативасы җил турбиналарының урманнар һәм урмандагы җирләр читендә урнаштырылуын таләп итә. 00:59.333 --> 01:05.487 Җәмәгатьчелекне яклау инициативасы һәр җил электр станциясе проектының станциядән зыян күргән сайлаучылар 01:05.487 --> 01:09.120 тарафыннан тавышка куелуын тәэмин итүне максат итә. 01:09.120 --> 01:14.374 Бу чыннан да гадәти хәл, җил турбиналарының кешеләргә, хайваннарга һәм әйләнә-тирә мохиткә булган 01:14.374 --> 01:18.600 күпсанлы башка тискәре йогынтыларын исәпкә алганда. 01:18.600 --> 01:26.373 Инфразвук һәм күләгә тибрәнүе аркасында җил турбиналары игътибарны туплауда авырлыклар, борчылу, баш авыртулары һәм йокы бозылулары 01:26.373 --> 01:30.560 кебек төрле сәламәтлек проблемаларына китерергә мөмкин. 01:30.560 --> 01:37.308 Kla.TV «Җил турбиналары – гади кайнар һавадан да начарак: җил турбинасы эше» һәм «Климатны коткаручылар буларак 01:37.308 --> 01:44.679 агулы җил турбиналары?!» кебек тапшыруларда җил турбиналарының зыянлы йогынтылары турында хәбәр итте. 01:44.679 --> 01:48.809 Аның берничә өзеген карагыз: 01:48.809 --> 01:53.133 "CO₂ аркасында барлыкка килгән дип фараз ителгән климат үзгәрешләренә каршы тору 01:53.133 --> 01:56.392 өчен җил энергиясен куллануны алга этәрәләр." 01:56.392 --> 02:03.520 Тупракның коруы, аеруча, климат үзгәреше нәтиҗәсендә безгә шаккатыргыч рәвештә һәм апокалиптик образлар белән күрсәтелә. 02:03.520 --> 02:09.888 Ләкин соңгы тикшеренүләр күрсәткәнчә, бигрәк тә җил турбиналары корылыкка китерергә мөмкин. 02:09.888 --> 02:16.589 Яисә җил энергиясеннән күп электр энергиясе бар һәм электр биржасында аның бәясе нульгә якынлаша, яисә җил җитми һәм электр 02:16.589 --> 02:20.717 энергиясен чит илдән кыйммәт бәягә сатып алырга туры килә. 02:20.717 --> 02:26.115 Бу электр энергиясе бәясен күтәрә һәм шуның белән җитештерелгән товарлар бәясен дә арттыра. 02:26.115 --> 02:30.231 Озак вакыт эчендә компанияләр мондый мохиттә яши алмаслар иде. 02:30.231 --> 02:34.957 Алар йә җитештерүне бөтенләй туктаталар, йә эмиграцияләнәләр. 02:34.957 --> 02:44.916 Нәтиҗәдә калган – югары эшсезлек дәрәҗәсенә ия халык, ул югары энергия бәяләре аркасында хәзер үз чыгымнарын каплый алмый. 02:44.916 --> 02:49.507 Хәзерге вакытта күп сөйләнгән «PFAS» шулай ук куркыныч тудыра: 02:49.507 --> 02:52.453 «Һәм аннары бездә ротор канатларының махсус үзенчәлеге бар.» 02:52.453 --> 03:00.086 Шуңа күрә ротор пылаклары эпоксидлы смола, шул исәптән бисфенол А һәм PFAS тотрыклы химикатлары 03:00.086 --> 03:04.302 булган GRP-GFC композит материаллардан ясалган. 03:04.302 --> 03:12.226 Башка сүзләр белән әйткәндә, бу бик агулы матдә, ул турбиналар эшләгәндә шактый абразия тудыра гына түгел, һәм 03:12.226 --> 03:16.526 моны хәтта җил энергетикасы тармагы үзе дә инкарь итми. 03:16.526 --> 03:27.520 Германиядә бу PFAS матдәләре белән пычранган якынча 1 500 урын бар, кайбер очракларда җир асты сулары эчәрлек сыйфаттан 03:27.520 --> 03:35.196 мәхрүм, яки суны кырларда кулланыр алдыннан фильтрларга кирәк. 03:35.196 --> 03:36.858 Бу бик куркыныч. 03:36.858 --> 03:41.280 Ләкин ни өчен ул әле дә алга этәрелә, һәм моны эшләргә кемнең кызыксынуы бар? 03:41.280 --> 03:44.842 Бу сорауга ышанычлы җавап түбәндәгечә булырга мөмкин: 03:44.842 --> 03:47.680 'Син бернигә дә ия булмаячаксың һәм бәхетле булачаксың' 03:47.680 --> 03:58.598 2016 елгы Дөнья икътисади форумы (WEF) видеосыннан Дания сәясәтчесе Ида Аукенның эссесен йомгаклаган бер җөмлә. 03:58.598 --> 04:03.001 Ида Аукен — Дөнья икътисади форумының Яшь глобаль лидерлар программасы әгъзасы. 04:03.001 --> 04:06.676 Бу Дөнья икътисади форумы һәм аны арттан торучылар өчен идеаль булыр иде. 04:06.676 --> 04:10.431 Һәркемгә кирәк булган барлык нәрсә хезмәт буларак алынa. 04:10.431 --> 04:17.525 Бер яктан, бу хезмәт яхшы бизнес булыр иде, әмма икенче яктан, һәркем тулысынча ачык гражданнарга әйләнер иде. 04:17.525 --> 04:23.747 Моңа ирешү өчен икътисадта һәм җәмгыятьтәге хәзерге структураларны беренче чиратта таркатырга кирәк, һәм 04:23.747 --> 04:28.200 моны халык каршылыгысыз башкару өчен план төзү зарур. 04:28.200 --> 04:34.208 Швейцария сайлаучылары югарыда телгә алынган инициативалар буенча тавыш бирә алсыннар өчен 2025 04:34.208 --> 04:38.475 елның 30 июленә кадәр 100 000 дөрес имза җыярга кирәк. 04:38.475 --> 04:42.332 Хәзерге вакытта 60 000-гә якын имза җыелган. 04:42.332 --> 04:48.699 Бу шул сәбәпләргә тугрылыклы булган Швейцария гражданнарыннан ныклы ярдәмнең әле дә кирәк булуын аңлата. 04:48.699 --> 04:58.213 Комитет имзаларны раслату өчен җитәрлек вакыт булсын дип, имза кәгазьләрен 2025 елның июнь ахырына кадәр кире кайтаруны сорый.