1
00:00:00,672 --> 00:00:07,093
Amandla omoya ahlala enziwa njengohlobo lwamandla
olulungile kakhulu kokusingqongileyo nakwimozulu.

2
00:00:07,093 --> 00:00:11,609
Kwiphepha leenyaniso elingomkhondo wekhabhoni
weeturbine zomoya, umbutho i-"Freie Landschaft Schweiz"

3
00:00:11,609 --> 00:00:13,460
(iLizwe elikhululekileyo laseSwitzerland) ubhala:

4
00:00:13,460 --> 00:00:20,020
Xa kujongwe iimeko ezingonakalisa indalo
ekwenziweni, ekwakhiweni nasekuphinde kusetyenzisweni kwazo,

5
00:00:20,020 --> 00:00:24,112
ukufakwa kweeturbine zomoya kuyayinakalisa imozulu.

6
00:00:24,112 --> 00:00:27,505
Ngokutsho kwe-"Freie Landschaft Schweiz" (iMvelo
yasimahla yaseSwitzerland), amaphiko e-rotor ngokukodwa

7
00:00:27,505 --> 00:00:30,315
abangela iingxaki ezinkulu ngexesha lokurisayikilisha.

8
00:00:30,315 --> 00:00:36,576
Kufuneka izikhululo zombane ezikhethekileyo ukuze kuphinde
kusetyenziswe izinto ezidityanisiweyo zefayibha ezikuzo.

9
00:00:36,576 --> 00:00:40,633
Nangona kunjalo, ulwakhiwo lweeturbine
zomoya luyaphunyezwa phambili eSwitzerland.

10
00:00:40,633 --> 00:00:44,670
Kwiiturbine zomoya ezingaphezu kwe-1,000
ezicwangcisiweyo, ezininzi zazo ziza kumiswa

11
00:00:44,670 --> 00:00:47,796
phakathi kwahlathi okanye emphethweni wasehlathini.

12
00:00:47,796 --> 00:00:52,296
Oku ngoku kujongene nenkcaso
ngohlobo lwamaphulo amabini athandwayo:

13
00:00:52,296 --> 00:00:59,333
Iphulo lokuKhusela iHlathi lifuna ukuba iiturbine
zomoya zakhiwe ngaphandle kwamahlathi nemimandla yehlathi.

14
00:00:59,333 --> 00:01:05,188
Inyathelo lokukhusela uluntu lijolise
ekuqinisekiseni ukuba yonke iprojekthi yamandla omoya ifakwa

15
00:01:05,188 --> 00:01:09,120
kuvoto ngabavoti abachaphazelekayo sisikhululo sombane.

16
00:01:09,120 --> 00:01:14,045
Oku eneneni yinto eqhelekileyo, xa kujongwe
ezinye iimpembelelo ezininzi ezingentle

17
00:01:14,045 --> 00:01:18,600
zeeturbines zomoya ebantwini, ezilwaneni nakwindalo.

18
00:01:18,600 --> 00:01:23,693
Ngenxa yengxolo engaphantsi komlinganiselo wezwa kunye
nokungcangcazela kwethunzi ezibangelayo, iiturbine zomoya

19
00:01:23,693 --> 00:01:30,560
zinokukhokelela kwiingxaki ezahlukeneyo zempilo ezifana neengxaki
zokugxila, ixhala, iintloko ezibuhlungu kunye neengxaki zokulala.

20
00:01:30,560 --> 00:01:39,330
I-Kla.TV inike ingxelo ngeziphumo eziyingozi zeeturbine zomoya
kwiinkqubo ezifana ne "Worse than just hot air – The wind turbine

21
00:01:39,330 --> 00:01:44,679
file" kunye ne "Toxic wind turbines as climate saviours?!" .

22
00:01:44,679 --> 00:01:48,809
Qwalasela izicatshulwa ezimbalwa ezisuka kuyo:

23
00:01:48,809 --> 00:01:56,392
"Ukusetyenziswa kwamandla omoya kuyakhuthazwa ukuze
kulwe utshintsho lwemozulu ekuthiwa lubangelwa yi-CO₂."

24
00:01:56,392 --> 00:02:00,320
Ukomka komhlaba ngokukodwa kuboniswa kuthi
ngendlela echukumisayo kunye nemifanekiso

25
00:02:00,320 --> 00:02:03,520
yentlekele enkulu, njengesiphumo sotshintsho lwemozulu.

26
00:02:03,520 --> 00:02:09,888
Nangona kunjalo, izifundo zakutshanje zibonisa ukuba
iiturbines zomoya ngokukodwa zinokubangela imbalela.

27
00:02:09,888 --> 00:02:14,603
Kukho umbane omninzi ofumaneka kumandla omoya kwaye ixabiso
kwindawo yokutshintshiselana ngombane lisondela

28
00:02:14,603 --> 00:02:20,717
kumanani-sifuthi, okanye akukho moya waneleyo kwaye umbane
kufuneka uthenge ngexabiso eliphezulu kumazwe angaphandle.

29
00:02:20,717 --> 00:02:26,115
Oku kunyusa ixabiso lombane kwaye ke ngoko
kunyuse nexabiso leempahla eziveliswayo.

30
00:02:26,115 --> 00:02:30,231
Ekuhambeni kwexesha, iinkampani
zingayi kukwazi ukusinda kwimeko enjalo.

31
00:02:30,231 --> 00:02:34,957
Baya kuyeka ukuvelisa kwaphela okanye bafuduke.

32
00:02:34,957 --> 00:02:40,187
Oku kushiyekileyo ngabantu abanamanqanaba
aphezulu okungaphangeli, abangasakwaziyo

33
00:02:40,187 --> 00:02:44,916
ukuziphilisa ngenxa yeendleko eziphezulu zamandla.

34
00:02:44,916 --> 00:02:49,507
I-"PFAS" ekuthethwa kakhulu ngayo ngoku nazo ziyingozi:

35
00:02:49,507 --> 00:02:52,453
"Kwaye ke sinophawu olukhethekileyo lweeblades zero.

36
00:02:52,453 --> 00:02:59,597
Iiphepha zirotara ngoko ke zenziwe ngezinto
ezidityanisiweyo ze-GRP-GFC ezine-epoxy resin, kuquka

37
00:02:59,597 --> 00:03:04,302
iikhemikhali ze-bisphenol A kunye neze-PFAS ezingapheliyo.

38
00:03:04,302 --> 00:03:12,319
Ngamanye amazwi, yinto enetyhefu kakhulu engabangeli nje
kuphela ukukhuhleka okukhulu ngexesha lokusebenza kweeturbines,

39
00:03:12,319 --> 00:03:16,526
njengoko kungaphikiswayo kwanangeziko lomzi-moya ngokwalo.

40
00:03:16,526 --> 00:03:25,488
Kukho iindawo ezimalunga ne-1,500 eJamani ezingcoliswe zezi PFAS,
apho kwezinye iimeko amanzi angaphantsi

41
00:03:25,488 --> 00:03:35,196
komhlaba engaselwayo okanye amanzi kufuneka
ahluze ngaphambi kokuba asetyenziswe emasimini.

42
00:03:35,196 --> 00:03:36,858
Loo nto iyingozi kakhulu.

43
00:03:36,858 --> 00:03:41,280
Kodwa kutheni isatyhalwa phambili,
kwaye ngubani onomdla wokwenza njalo?

44
00:03:41,280 --> 00:03:44,842
Impendulo enokwenzeka kwalo mbuzo ingaba ngolu hlobo:

45
00:03:44,842 --> 00:03:47,680
'Awuzukuba nanto kwaye ube lonwabile'

46
00:03:47,680 --> 00:03:54,632
Isivakalisi esithathwe kwividiyo ye-World
Economic Forum (WEF) ka-2016 esishwankathela

47
00:03:54,632 --> 00:03:58,598
umbhalo womopolitiki waseDenmark u-Ida Auken.

48
00:03:58,598 --> 00:04:03,001
U-Ida Auken ulilungu lenkqubo
ye-WEF yabaKhokeli beHlabathi abaSelula.

49
00:04:03,001 --> 00:04:06,676
Oko kungakuhle kakhulu kwi-WEF nakwabo basemva kwayo.

50
00:04:06,676 --> 00:04:10,431
Yonke into efunwa ngumntu ifunyanwa njengoncedo.

51
00:04:10,431 --> 00:04:17,525
Kwelinye icala, le nkonzo ibiya kuba lishishini elihle,
kodwa kwelinye icala, wonke umntu ebeya kuba ngummi ocace gca.

52
00:04:17,525 --> 00:04:23,730
Ukuze kufezekiswe oku, izakhiwo ezikhoyo kuqoqosho
nakuluntu kufuneka ziqala zichithwe, kwaye kuya kufuneka

53
00:04:23,730 --> 00:04:28,200
isicwangciso sokwenza oku ngaphandle kokuchasa kubantu.

54
00:04:28,200 --> 00:04:33,953
Ukuze abavoti baseSwitzerland bavote kwezi
zinyathelo zingentla, kufuneka kuqokelelwe iisayini

55
00:04:33,953 --> 00:04:38,475
ezisemthethweni ezili-100,000 ngomhla wama-30 kaJulayi 2025.

56
00:04:38,475 --> 00:04:42,332
Okwangoku, kuqokelelwe iisayini eziphantsi kwama-60,000.

57
00:04:42,332 --> 00:04:48,699
Oku kuthetha ukuba kusafuneka inkxaso engaguqukiyo
evela kubemi baseSwitzerland abanentshiseko ngale micimbi.

58
00:04:48,699 --> 00:04:54,554
Ikomiti icela ukuba amaphepha okusayinwa
abuyiswe ngokuphela kukaJuni 2025 ukuze

59
00:04:54,554 --> 00:04:58,213
kubekho ixesha elaneleyo lokuqinisekisa iisayini.

