WEBVTT

00:01.241 --> 00:06.735
Жеке куәлік карталары мен қолжетімділік
рұқсаттарының, соның ішінде цифрлық ақшаның цифрлануының артуына

00:06.735 --> 00:10.156
байланысты жеке бостандығыңыздың аяқталуын күтесіз бе?

00:10.156 --> 00:16.829
Толық бақылауды қамтамасыз ететін сандық жүйеде қамалып
қалдыңыз ба? Және бұған қоса, егер сіз билік жүргізетін

00:16.829 --> 00:20.840
әлемдік үкіметтің талаптарына бағынбасаңыз, жазаланасыз.

00:20.840 --> 00:27.188
Ал экономикалық пайда
әкелмейтіндер қоғамдық өмірден оңай шеттеледі.

00:27.188 --> 00:34.025
Бұл тек қорқақ қастандық теорияшыларының қараңғы
қиялдары ма, әлде цифрлық дамудың туғызған нақты қауіп-қатерлер

00:34.025 --> 00:37.275
ме? Бүгінгі бағдарламамызда осы сұрақты зерттейміз.

00:37.275 --> 00:43.600
Шын мәнінде, үкіметтер өз азаматтары үшін цифрлық жеке
куәліктерді енгізуде – кейбірі бұл процесті ерікті түрде

00:43.600 --> 00:47.906
жүзеге асырса, енді бірі оны енгізуді насихаттап отыр.

00:47.906 --> 00:54.526
Бұл сіздің жеке басыңызды растайтын
цифрлық дәлелдеме, ол төлқұжатыңызға тең.

00:54.526 --> 01:01.727
Оның бірнеше нұсқасы бар: электрондық кодтар,
смартфоныңыздағы қосымша немесе имплантацияланған чип.

01:01.727 --> 01:09.114
Бет, қол немесе иристен сканерленген биометриялық деректер
сондай-ақ цифрлық жеке басты растау құралы болып табылады.

01:09.114 --> 01:15.207
Мысалы, Британ үкіметі физикалық жеке куәлік
картасын пайдаланатын кез келген адамды ұяң әрі

01:15.207 --> 01:19.279
ескірген етіп көрсететін жарнаманы жариялады.

01:19.279 --> 01:25.701
Daily Mail газетіне арналған қонақ мақаласында бұрынғы
британдық премьер-министр Тони Блэр сандық жеке

01:25.701 --> 01:30.144
сәйкестікті дерлік барлық мәселелерге панацея деп мақтап жазады:

01:30.144 --> 01:35.325
Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің (NHS) күту тізімдерін
қысқартудан бастап заңсыз иммигранттарды

01:35.325 --> 01:42.111
анықтауға, әлеуметтік көмек алаяқтығын тежеуге және
Британ үкіметінің қаржылық дағдарысын шешуге дейін.

01:42.111 --> 01:49.453
Тони Блэр «Ол (сандық жеке сәйкестік) есірткі зерттеулерін
түбегейлі өзгертіп, бізге денсаулық сақтау жүйесін емдеуден

01:49.453 --> 01:57.389
гөрі ауруды алдын алуға бағыттап, түбегейлі өзгертуге
мүмкіндік беретін жаңа емдеу әдістерінің кең спектрін ұсынады.»

01:57.389 --> 02:03.419
Егер біз бет-әлпетті тану, деректер мен
ДНҚ-ның әлеуетін пайдалансақ, қылмыс деңгейін тек

02:03.419 --> 02:07.527
мардымды емес, түбегейлі төмендете алар едік.

02:07.527 --> 02:17.720
Осының бәріне қол жеткізу үшін бізге тиісті цифрлық инфрақұрылым
қажет. Ал цифрлық жеке куәлік – оның маңызды бөлігі.

02:17.720 --> 02:25.252
Британ премьер-министрі Кир Стармер қызметке кіріскеннен
бері елдің сандық жеке куәлік нарығын қадағалау міндеті

02:25.252 --> 02:30.585
жүктелген сандық жеке куәліктер жөніндегі жаңа басқарма құрылды.

02:30.585 --> 02:38.063
The Daily Mail, The Times of London, the Financial Times және Sky
News сансыз мақалалар, түсініктемелер мен редакциялық баяндамалар

02:38.063 --> 02:42.474
жариялады цифрлық жеке сәйкестіктің ықтимал ғажайыптары туралы.

02:42.474 --> 02:50.558
Сонымен, бұл адамдардың цифрлық жекеліктері заманауи мемлекеттің
технологиялық дамуының бір бөлігі ғана дегенді білдіре ме?

02:50.558 --> 02:57.187
Грекияда үкімет спорт стадиондарына кіруді
міндетті етіп, Еуропалық Одақтың Сандық Жеке

02:57.187 --> 03:01.159
Сәйкестік әмиянын жұртқа ұнатуға тырысуда.

03:01.159 --> 03:08.705
Кенияда жоспарланған биометриялық цифрлық жеке
куәлік жүйесін Билл мен Мелинда Гейтс қоры қолдайды.

03:08.705 --> 03:16.454
Бангладеште үкімет ID2020 ұйымымен және GAVI вакцина
альянсымен бірлесіп, нәрестелер мен балаларға туу кезінде

03:16.454 --> 03:21.357
тіркелгенде немесе екпе алғанда цифрлық жеке куәлік береді.

03:21.357 --> 03:28.685
Австралия әлеуметтік желілерге кіру үшін жасты
растауды міндеттейтін заң қабылдады. Мүмкін,

03:28.685 --> 03:34.426
бұл сандық жеке куәлік арқылы жүзеге асырылады.

03:34.426 --> 03:42.737
«Еуроодақ 2026 жылға қарай мүше мемлекеттердің шекара
өткелдерінде биометриялық сандық жеке куәлік жүйелерін енгізгісі

03:42.737 --> 03:48.339
келеді», – деді Еуроодақ комиссары Апостолос Цицикостас Давоста.

03:48.339 --> 03:57.049
Еуропалық цифрлық жеке сәйкестікті енгізуге
қатысты ережелер 2025 жылғы 6 наурызда күшіне енді.

03:57.049 --> 04:05.930
Олар 2026 жылдан бастап барлық ЕО азаматтарына
Еуропалық цифрлық әмияны пайдалануға мүмкіндік ашады.

04:05.930 --> 04:12.516
Бұл әрбір Мүше мемлекетте қолжетімді
мобильді қосымша түрінде ұсынылады.

04:12.516 --> 04:17.606
Бұл адамдарға интернетте толық қауіпсіздікпен өздерін
анықтап, осылайша бүкіл Еуропадағы мемлекеттік және

04:17.606 --> 04:21.241
жеке онлайн қызметтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.

04:21.241 --> 04:28.498
Тайландта Ұлттық хабар тарату және телекоммуникациялар комиссиясы
(NBTC) жеке биометриялық сипаттамаларды

04:28.498 --> 04:36.553
сәйкестендіру мақсатында қолданатын
SIM-карталарды тіркеу жүйесін енгізуге шешім қабылдады.

04:36.553 --> 04:42.280
Бұл адамдарға арналған сандық жеке куәліктерді жаһандық
деңгейде дамыту мен енгізудің бірнеше ғана мысалдары.

04:42.280 --> 04:46.387
Шындығында, тағы да көптеген мысалдар келтіруге болады.

04:46.387 --> 04:50.042
Тиынның екінші жағы және тәуекелдер

04:50.042 --> 04:54.560
Жеке өмірді қорғау

04:54.560 --> 05:01.574
Деректерді қорғау кеңінен насихатталады, бірақ шын мәнінде
көптеген ересектер қадам санынан бастап сатып алатын шұлықтарының

05:01.574 --> 05:06.439
түсіне дейін бәрін бақылай алатын қосымшалары
бар смартфондарды пайдаланған кезде жеке

05:06.439 --> 05:10.054
өмірді қорғау жөніндегі аргументтер аз әсер етеді.

05:10.054 --> 05:14.327
Деректер қауіпсіздігі

05:14.327 --> 05:20.391
Алайда цифрлық жеке куәліктің бір маңызды мәселесі – деректердің
қауіпсіздігі, яғни хакерлік шабуылдар мен

05:20.391 --> 05:28.075
кибершабуылдардан туындайтын тәуекелдер. IT мамандары
деректердің 100% қауіпсіздігі – бұл иллюзия деп есептейді!

05:28.075 --> 05:34.709
Норвегия мен Швеция жеке басты ұрлау мен киберқылмыстың
эпидемиясынан зардап шегуде, тіпті олар цифрлық жеке

05:34.709 --> 05:38.753
куәлік жүйелерін бірнеше жыл бұрын енгізгеніне қарамастан.

05:38.753 --> 05:44.548
Швецияда көптеген киберқылмыстар банктердің
сандық авторизация жүйесімен байланысты,

05:44.548 --> 05:50.073
оны дерлік барлық швед ересектері пайдаланады.

05:50.073 --> 05:56.722
Үндістан – әлемдегі ең ірі биометриялық
сандық жеке куәлік жүйесі Аадхардың отаны. Ол аса

05:56.722 --> 05:59.896
ауқымды қауіпсіздік мәселелеріне тап болды.

05:59.896 --> 06:06.761
Олар жеке басты ұрлаудан бастап сансыз деректердің
бұзылуына дейін созылды. Олардың екеуінде шамамен

06:06.761 --> 06:11.074
бір миллиард адамның деректері заңсыз пайдаланылды.

06:11.074 --> 06:17.454
Оның көп бөлігі интернетте сатылымға шығарылды. Бұл
деректерге иристің және саусақ іздерінің

06:17.454 --> 06:21.814
сканерлеулері сияқты биометриялық сәйкестендіргіштер кірді.

06:21.814 --> 06:26.860
Егер бұл деректер бұзылса, зиянды жоюдың ешқандай жолы жоқ.

06:26.860 --> 06:31.529
Құпия сөзді немесе несие картасын оңай
ауыстыруға болса да, ирис пен саусақ іздері сияқты

06:31.529 --> 06:35.280
биометриялық сипаттамалар өзгермейтін болып қалады.

06:35.280 --> 06:39.679
Ерекшелеу

06:39.679 --> 06:46.540
Сандық биометриялық жеке сәйкестік жүйелері
адамға сандық әлемді ашады немесе жабады. Мысалы,

06:46.540 --> 06:51.465
орталық банктің сандық валютасына (CBDC) кіру қақпасы.

06:51.465 --> 07:01.698
Үкімет қолдаған сандық жеке куәлік болмаса, ешбір CBDC
жүйесі жұмыс істей алмайды, – деп түсіндірді Стефан Ингвес.

07:01.698 --> 07:08.967
Уитни Уэбб, белгілі тергеуші журналист, жаңа
халықаралық қаржылық жүйенің пайда болуы туралы ескертеді.

07:08.967 --> 07:14.395
Осы жүйеге қатыспаған адам заңды тұлға болып танылмайды және
экономикалық қызметке қатысу мүмкіндігінен

07:14.395 --> 07:21.179
айырылады – практикалық тұрғыдан алғанда, ол мемлекет
үшін де, жеке сектор үшін де жоқ болып есептеледі.

07:21.179 --> 07:28.048
Кайван Суфи-Сиаваш оны былай болжайды: «Мысалы,
ID2020-ның артында әр адамды барлық қажеттіліктерінде

07:28.048 --> 07:32.297
мазалауға мүмкіндік беретін қауіпті жоспар жатыр.»

07:32.297 --> 07:39.499
Ағымдағы екпе мәртебесі жоқ адамдар, кездейсоқ белгіленген
көміртегі ізі шегінен асқандар, қоғамдық орындарда тиісті

07:39.499 --> 07:44.466
дискурсқа бағынбайтындар жарамды жалғыз
цифрлық валютадан айырылып, сосын барлық

07:44.466 --> 07:48.105
азаматтық құқықтарынан кездейсоқ айырылады.

07:48.105 --> 07:52.792
Толық бақылау

07:52.792 --> 08:01.351
Жер шарындағы әрбір мемлекетке міндетті цифрлық
сәйкестендіру енгізу басты мақсатқа айналған

08:01.351 --> 08:07.436
сияқты. Бұл тек халықты толық бақылаумен шектелмейді.

08:07.436 --> 08:15.864
Сіздің сандық жеке куәлігіңізге кірмей-ақ интернетте ештеңе
сатып алуға немесе сатуға мүмкіндігіңіз болмауын кім қалайды?

08:15.864 --> 08:21.361
Сандық жеке куәліксіз ешкім мектепке бара
алмайтындай, жұмысқа тұра алмайтындай немесе банк

08:21.361 --> 08:25.643
шотын аша алмайтындай етуге кімнің мүддесі бар?

08:25.643 --> 08:29.205
Қозғаушы күштер

08:29.205 --> 08:34.329
«Cui bono?» деген сұраққа берілген
жауаптан мағыналы ізі бар белгілерді табасыз.

08:34.329 --> 08:44.994
Әр адамға арналған жаһандық цифрлық жеке куәліктен кім
пайда көреді? Осыдан кім шексіз билік пен пайда табады?

08:44.994 --> 08:51.160
Жылдар бойы көптеген тәуелсіз сарапшылар мен
талдаушылар ID2020 күн тәртібін жаһандық деңгейде іске

08:51.160 --> 08:55.415
асырудың қозғаушы күштеріне назар аударып келеді.

08:55.415 --> 09:03.959
Мысалы, экономист және геостратегиялық талдаушы Питер Коэниг Билл
мен Мелинда Гейтс қоры, Вакциналар мен иммунизация жөніндегі

09:03.959 --> 09:11.283
жаһандық альянс (GAVI), Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
(ДДҰ), Дүниежүзілік банк, басқа БҰҰ агенттіктері

09:11.283 --> 09:19.530
және, әрине, фармацевтикалық индустрия мен үкіметтік
емес ұйымдарды атайды. 2018 жылы ДДҰ былай жазды:

09:19.530 --> 09:28.282
"ID4D және ID2020 Альянсы үкіметтерді, азаматтық қоғамды,
халықаралық ұйымдарды және жеке секторды

09:28.282 --> 09:38.727
біріктіріп, сандық жеке сәйкестік технологияларын
ауқымды түрде тиімді енгізуге міндеттенеді."

09:38.727 --> 09:48.623
ID4D – Дүниежүзілік банк тобының бастамасы. Бұл бастама
сандық сәйкестендіру жүйелерін енгізіп жатқан елдерді қолдайды.

09:48.623 --> 09:54.768
Оның мақсаты – 2030 жылға қарай барлығына цифрлық тууды тіркеу
және заңды жеке бас сәйкестігін қамтамасыз ету.

09:54.768 --> 10:00.879
Билл мен Мелинда Гейтс қоры ID4D жобасының тағы да
негізгі серіктесі және қаржыландырушысы болып табылады.

10:00.879 --> 10:09.290
Билл Гейтс туралы қосымша ақпарат алу үшін «Билл Гейтс: ауыр
қылмыскер бейнесіндегі әлемдік диктатор» бағдарламасын қараңыз.

10:09.290 --> 10:16.954
Сандық форматтау негізінен ең ірі қаржыландырушылардың мүддесіне
қызмет етеді, мысалы, Ротшильд тобы, Рокфеллер отбасы, J.P.

10:16.954 --> 10:22.948
Morgan Chase, BlackRock инвестициялық компаниясы,
фармацевтикалық және технологиялық алыптар және

10:22.948 --> 10:27.255
т.б., олар бүкіл әлемді иеленіп, бақылағысы келеді.

10:27.255 --> 10:34.006
«Welt im Netz der Freimaurer» («Фримауэрлер желісіндегі әлем»)
бағдарламасында Иво Сасек осы жаһандық деңгейде әрекет ететін

10:34.006 --> 10:40.377
желідегі билік өкілдерінің әрекеттері мен жоспарларын
айқындап, қорытындылады, ал Kla.TV оларды мыңдаған бағдарламада

10:40.377 --> 10:45.159
жүз мыңдаған сенімді дереккөздерге сүйене отырып құжаттады.

10:45.159 --> 10:53.575
Цифрлық биометриялық жеке куәліктер мен бақылау жүйелері сияқты
қауіпті технологиялар тек әлі хабарсыз, алданған және

10:53.575 --> 11:02.451
сатқындыққа ұшыраған адамдар оларды қабылдап, қолдағанда
ғана орнатылып, өмір сүре алады. Оянудың уақыты келді!

11:02.451 --> 11:10.052
Уақытты пайдаланып, цифрлық құлдыққа қарсы тұрыңыз! Мысалы,
қолма-қол ақша төлеп, жарнамаланған цифрлық

11:10.052 --> 11:18.535
ыңғайлылықтардан бас тартыңыз. Содан кейін бүгінгі
мазақ етілген консерватизм жаңа үрдіске айналады!

11:18.535 --> 11:23.908
Өз аймағыңыздағы оянған бостандықты сүйетін
адамдармен әлі мүмкіндігіңіз бар кезде

11:23.908 --> 11:28.139
байланыс орнатыңыз. Бостандығыңызды қорғаңыз!

11:28.139 --> 11:34.403
Kla.TV шындықты сүйетін адамдардың жергілікті
деңгейде байланыс орнатуына www.kla.tv/vernetzung

11:34.403 --> 11:38.557
мекенжайындағы байланыс формасы арқылы қуана қолдау көрсетеді.