Жеке ID карталарынын жана кирүү уруксаттарынын, анын ичинде санариптик акчанын санариптештирүүсүнүн
өсүшү менен сиз жеке эркиндигиңиздин аякташын күтөсүзбү?
Толук көзөмөлдөгү санариптик системада камалып калдыңызбы? Жана дагы, эгерде сиз бийликтеги дүйнөлүк
өкмөттүн эрежелерин аттабай койсоңуз, анда сизди жазалашат.
Ал эми экономикалык пайда алып келбегендер коомдук турмуштан оңой эле четтетилет.
Бул жөн гана коркуп калган заговор теориячыларынын караңгы фантазияларыбы же санариптик өнүгүүлөрдөн келип чыккан чыныгы
коркунучтарбы? Бүгүнкү программада ушул суроону иликтеп чыгабыз.
Чындык мында: өкмөттөр өз жарандары үчүн санариптик идентификаторлорду киргизип жатышат –
айрымдары бул процессти ыктыярдуу түрдө жүргүзсө, айрымдары аны киргизүүнү илгерилетип жатышат.
Бул сиздин паспортуңузга барабар санариптик жеке инсандыгын тастыктаган документ.
Бул үчүн ар кандай варианттар бар: электрондук коддор, смартфонуңуздагы тиркеме же имплантацияланган чип.
Беттен, колдордон же иристен сканерден өткөн биометрикалык маалыматтар да санариптик жекелик тастыктоо катары кызмат кылат.
Мисалы, Британия өкмөтү физикалык ID картаны колдонгон ар бир адамды саксыз жана эскиргендей көрсөткөн жарнаманы чыгарды.
Daily Mail гезитине жазган конок макаласында мурдагы Британиянын премьер-министри Тони Блэр санариптик жеке
басты дээрлик баардык маселелердин чечими катары мактайт:
Улуттук саламаттык сактоо кызматынын (NHS) күтүү тизмелерин кыскартуудан баштап мыйзамсыз мигранттарды
аныктоого, жөлөк пул боюнча алдамчылыкты токтотууга жана Британия өкмөтүнүн каржылык кризисин чечүүгө чейин.
Тони Блэр «Ал (санариптик жеке инсандык) дары-дармек изилдөөлөрүн толугу менен жаңы дарылоо ыкмаларынын кеңири спектрин
сунуштап, саламаттык сактоо тутумубузду дарылоодон ооруларды алдын алууга түп-тамырынан өзгөртүүгө мүмкүнчүлүк берет.»
Эгерде биз бет таануу, маалыматтар жана ДНКнын потенциалын пайдалансак, кылмыштуулуктун деңгээлин жөн
гана бир аз эмес, түп-тамырынан бери азайта алабыз.
Бизге мунун баарына кирүү үчүн туура санариптик инфраструктура керек. Ал эми санариптик ID анын маанилүү бөлүгү болуп саналат.
Британиянын премьер-министри Кир Стармер кызматка киргенден бери өлкөнүн санариптик ID базарын көзөмөлдөө милдети жүктөлгөн
санариптик идентификациялар боюнча жаңы мекеме түзүлдү.
The Daily Mail, The Times of London, the Financial Times жана Sky News санариптик жеке инсандын мүмкүн болгон
кереметтери тууралуу көптөгөн макалаларды, комментарийлерди жана редактордук макалаларды жарыялашты.
Демек, бул адамдардын санариптик инсандыктары жөн гана заманбап мамлекеттин технологиялык өнүгүүсүбү?
Грецияда өкмөт спорт стадиондоруна кирүү үчүн Европа Биримдигинин Сандык Жеке Капчыгын милдеттүү
кылып, аны элге жагымдуу кылууга аракет кылууда.
Кенияда пландалган биометрикалык санариптик ID системасы Билл жана Мелинда Гейтс фонду тарабынан колдоого алынууда.
Бангладеште өкмөт ID2020 уюму жана GAVI вакцина альянсы менен биргеликте төрөлгөндө катталганда же эмделгенде
ымыркайларга жана балдарга санариптик ID берип жатат.
Австралия социалдык тармактарга кирүү үчүн курагыңды текшерүүнү милдеттүү кылган мыйзамды кабыл алды.
Болжол боюнча, бул санариптик ID аркылуу жүргүзүлөт.
«ЕБ 2026-жылга чейин мүчө мамлекеттердин чек ара өткөрүү пункттарында биометрикалык санариптик ID системаларын киргизүүнү
пландап жатат», — деди ЕБ комиссары Апостолос Цицикостас Давосто.
Европалык санариптик жеке инсанды киргизүү боюнча эрежелер 2025-жылдын 6-мартында күчүнө кирди.
Алар 2026-жылдан тартып бардык ЕС жарандарына Европалык санариптик капчыкты колдонууга мүмкүнчүлүк түзүшөт.
Бул мобилдик тиркеме түрүндө сунушталат, ал ар бир мүчө мамлекетте жеткиликтүү болот.
Бул адамдарга интернетте толук коопсуздук менен өзүн аныктоого жана Европа боюнча мамлекеттик жана
жеке онлайн кызматтарга кирүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Таиландда Улуттук эфирдик жана телекоммуникациялык комиссия (NBTC) жеке биометрикалык өзгөчөлүктөрдү аныктоо максатында колдонгон
SIM-карталарды каттоо системасын киргизүүгө чечим кабыл алды.
Бул адамдар үчүн санариптик идентификаторлорду дүйнөлүк деңгээлде өнүктүрүү жана киргизүүнүн бир нече мисалдары
гана. Чындыгында, дагы көптөгөн мисалдарды келтирсе болот.
Монетанын экинчи жагы жана тобокелдиктер
Жеке жашоону коргоо
Маалыматтарды коргоо кеңири илгерилет, бирок купуялыкты коргоону жактагандардын аргументтери чоңдордун көбү кадамдарынын санынан
баштап сатып алган шкарпеткаларынын түсүнө чейин баарын көзөмөлдөй алган тиркемелери бар
смартфондорду колдонгондо азыраак салмактуу болот.
Маалымат коопсуздугу
Бирок санариптик IDдеги бир олуттуу көйгөй – маалыматтын коопсуздугу, башкача айтканда хакердик чабуулдар жана
кибер чабуулдардан келип чыккан тобокелдиктер. IT адистери маалыматтын 100% коопсуздугу – бул иллюзия деп эсептешет!
Норвегия менен Швеция жеке маалыматтарды уурдоо жана кибер кылмыштар эпидемиясынан жабыркап жатышат, ал эми алар
санариптик ID системаларын бир нече жыл мурун эле киргизишкен.
Швецияда көптөгөн кибер кылмыштар банктардын санариптик авторизация системасына
байланыштуу, аны дээрлик бардык швед чоңдор колдонушат.
Индия — дүйнөдөгү эң ири биометрикалык санариптик ID системасы Аадхардын мекени. Ал чоң коопсуздук көйгөйлөрүнө дуушар болду.
Алар жеке маалыматтарды уурдоодон баштап сансыз маалымат бузууларына чейин болду. Алардын ичинен эки учурда болжол
менен бир миллиард адамдын маалыматы туура эмес колдонулган.
Мунун көпчүлүгү интернетте сатууга коюлган. Бул маалыматтар иристен жана манжа издеринен алынган
сканерлөөлөр сыяктуу биометрикалык идентификаторлорду камтыган.
Эгер бул маалыматтар бузулса, келтирилген зыянды жоюуга эч кандай жол жок.
Пароль же кредиттик карта оңой алмаштырылса да, ирис жана манжа издери сыяктуу биометрикалык өзгөчөлүктөр өзгөрбөйт.
Четтетүү
Санариптик биометрикалык идентификация системалары адамга санариптик дүйнөнү ачып же жабат. Мисалы, борбордук
банктын санариптик валютасына (CBDC) кирүүчү дарбаза.
Өкмөт колдогон санариптик жеке күбөлүк болбосо, эч бир CBDC системасы иштебейт, – деп түшүндүрдү Стефан Ингвес.
Белгилүү иликтөөчү журналист Уитни Уэбб жаңы эл аралык каржы системасынын пайда болушу тууралуу эскертет.
Бул системага катышпаса, адамда мыйзамдуу инсандык да, экономикалык иш-аракеттерге катышуу
мүмкүнчүлүгү да болбойт – практикалык жактан ал мамлекет үчүн да, жеке сектор үчүн да жок болуп эсептелет.
Кайван Суфи-Сиаваш муну төмөнкүчө болжолдойт: «Мисалы, ID2020дин артында ар бир адамды алардын бардык муктаждыктарында
куугунтуктоого мүмкүндүк берген жашыруун зыяндуу план жатат.»
Учурдагы эмдөө статусу жок адамдар, өзгөчө белгиленген көмүртектин изин ашырып жибергендер, коомдук жайларда тиешелүү
баяндамага баш ийбегендер, жарактуу саналаткан жалгыз санариптик валютадан ажыратылып, андан соң
бардык жарандык укуктардан өзгөчө ажыратылышат.
Толук башкаруу
Планетадагы ар бир өлкө үчүн милдеттүү санариптик идентификацияны киргизүү негизги максатка айланган окшойт. Бул калкка толук
көзөмөл жүргүзүүдөн гана эмес, андан да көп нерсени камтыйт.
Ким сизден санариптик жеке каттооңузга кирбей туруп интернетте эч нерсени сатып алууга же
сатууга мүмкүнчүлүгүңүздү алып салгысы келет?
Ким санариптик жеке күбөлүк болбосо мектепке бара албасын, жумушка орношо албасын же банк
эсебин ачтыра албасын камсыз кылууга кызыкдар?
кыймылдаткыч күчтөр
«Cui bono?» деген суроонун жообунда терең маанилүү ишараттарды таба аласыз.
Ар бир адам үчүн глобалдык санариптик жеке инсандыкты текшерүү системасынан ким пайда көрөт? Ким
андан дээрлик чексиз бийликке жана кирешеге ээ болот?
Жылдар бою көптөгөн көз карандысыз адистер жана аналитиктер ID2020 күн тартибин дүйнөлүк деңгээлде ишке
ашыруунун түрткүч күчтөрүнө көңүл буруп келишүүдө.
Мисалы, экономист жана геостратегиялык аналитик Питер Коэниг Билл жана Мелинда Гейтс фондун, Вакциналар жана иммундук алдын алуу
боюнча глобалдык альянсты (GAVI), Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмун (ДСУ), Дүйнөлүк банкты, башка Бириккен Улуттар Уюмунун
агенттиктерин жана, албетте, фармацевтикалык өнөр жай менен өкмөт эмес уюмдарды атайт. 2018-жылы ДСУ мындай деп жазган:
"ID4D жана ID2020 Альянсы өкмөттөрдү, жарандык коомду, эл аралык уюмдарды жана жеке секторду чогултуп,
санариптик идентификация технологияларын ири масштабда натыйжалуу ишке ашырууга умтулушат."
ID4D — Дүйнөлүк банк тобунун демилгеси. Бул демилге санариптик идентификация системаларын ишке ашырган өлкөлөрдү колдойт.
Анын максаты – 2030-жылга чейин бардык адамдар үчүн санариптик төрөлүү каттоосун жана мыйзамдуу жеке инсандыгын
түзүү. Билл жана Мелинда Гейтс фонду ID4Dнын кайрадан негизги өнөктөшү жана каржылоочусу болуп саналат.
Билл Гейтс тууралуу көбүрөөк маалымат алуу үчүн «Билл Гейтс: кылмышкердин профили бар дүйнөлүк диктатор» программасын көрүңүз.
Цифрлаштыруу негизинен эң ири каржылоочулардын, мисалы, Ротшильд тобу, Рокфеллер үй-бүлөсү, J.P. Morgan Chase, BlackRock
инвестициялык компаниясы, фармацевтикалык жана технологиялык ири компаниялар сыяктуу уюмдардын кызыкчылыктарына
кызмат кылат, алар бүт дүйнөнү менчиктеп, көзөмөлдөөнү каалашат.
«Welt im Netz der Freimaurer» (Масондордун тармагындагы дүйнө) программасында Иво Сасек бул дүйнөлүк деңгээлде активдүү тармакта
бийликтегилердин аракеттерин жана пландарын баса белгилеп, Kla.TV миңдеген программаларда жүз миңдеген ишенимдүү булактарга
таянып документтештирилген маалыматтарды кыскача баяндады.
Сайбер биометрикалык идентификаторлор жана байкоо системалары сыяктуу кооптуу технологиялар болгону гана азырынча кабарсыз,
алданган жана саткынга учураган адамдар тарабынан кабыл алынып, колдоого алынганда гана
орнотулуп, жашап кала алат. Ойгонуунун убактысы келди!
Турумду кармап, санариптик кулчулуктун киришине каршы туруңуз! Мисалы, накталай акча менен төлөп, жарнамаланган
санариптик ыңгайлуулуктардан баш тартыңыз. Андан кийин бүгүнкү күлкүгө алынган консерватизм жаңы трендге айланат!
Өзүңүздүн аймактагы ойгонгон эркиндикти сүйгөн адамдар менен байланыш түзүңүз, мүмкүнчүлүгүңүз барда. Эркиндигиңизди коргоңуз!
Kla.TV чындыкты сүйгөн адамдардын жергиликтүү деңгээлде байланыш түзүүсүнө www.kla.tv/vernetzung дарегиндеги
байланыш формасы аркылуу кубаныч менен колдоо көрсөтөт.