1
00:00:00,000 --> 00:00:01,241


2
00:00:01,241 --> 00:00:06,185
Шәхси ID-карталарның һәм керү рөхсәтләренең,
шул исәптән санлы акчаның, арта барган

3
00:00:06,185 --> 00:00:10,156
санлаштыруы аркасында шәхси ирегегезнең бетүен көтәсезме?

4
00:00:10,156 --> 00:00:16,571
Тулы контрольле санлы системада тотылгансыңмы? Һәм
моның белән генә дә түгел: әгәр син хакимлек итүче

5
00:00:16,571 --> 00:00:20,840
дөнья хөкүмәте кагыйдәләренә буйсынмасаң, сине җәза көтә.

6
00:00:20,840 --> 00:00:27,188
Һәм икътисади файда китермәүчеләр
җәмәгать тормышыннан җиңел генә читләштерелә.

7
00:00:27,188 --> 00:00:33,863
Бу бары тик куркуга баткан конспирологларның караңгы фантазияләре
генәме, әллә санлы үсешләр тарафыннан тудырылган җитди

8
00:00:33,863 --> 00:00:37,275
куркынычлармы? Без бу сорауны бүгенге тапшыруда өйрәнербез.

9
00:00:37,275 --> 00:00:43,385
Чынлык шунда ки, хөкүмәтләр үз гражданнары өчен санлы
шәхес таныклыкларын кертә – кайберләре моны ирекле

10
00:00:43,385 --> 00:00:47,906
рәвештә башкара, ә кайберләре аларны кертүне алга этәрә.

11
00:00:47,906 --> 00:00:54,526
Бу сезнең шәхесегезне раслаучы санлы дәлил, ул паспортыгызга тиң.

12
00:00:54,526 --> 00:01:01,727
Бу өчен төрле вариантлар бар: электрон кодлар,
смартфоныңыздагы кушымта яки имплантацияләнгән чип.

13
00:01:01,727 --> 00:01:09,114
Йөздән, куллардан яки иристан сканерланган биометрик мәгълүматлар
шулай ук цифрлы шәхесне раслаучы документ булып тора.

14
00:01:09,114 --> 00:01:15,141
Мәсәлән, Бөекбритания хөкүмәте бер реклама
ролигын чыгарды, анда физик ID-картаны кулланган

15
00:01:15,141 --> 00:01:19,279
һәркемне уңмаган һәм искергән итеп күрсәтәләр.

16
00:01:19,279 --> 00:01:26,223
Daily Mail өчен язган кунак мәкаләсендә элекке
Бөекбритания премьер-министры Тони Блэр санлы шәхеснең бөтен

17
00:01:26,223 --> 00:01:30,144
проблемаларны хәл итүче универсаль чара булуын мактый:

18
00:01:30,144 --> 00:01:37,281
НХС көтү исемлекләрен кыскартудан башлап, канунсыз
мигрантларны эзләп табуга, социаль ярдәм алдауларын киметүгә һәм

19
00:01:37,281 --> 00:01:42,111
Бөекбритания хөкүмәтенең финанс кризисын хәл итүгә кадәр.

20
00:01:42,111 --> 00:01:49,355
Тони Блэр «Бу (санлы шәхесне раслау) наркотикларга каршы
тикшеренүләрне бөтенләй яңа төр дәвалау чаралары белән

21
00:01:49,355 --> 00:01:57,389
үзгәртә, алар безгә сәламәтлек саклау системасын
дәвалаудан бигрәк авыруларны кисәтүгә юнәлтергә мөмкинлек бирә.»

22
00:01:57,389 --> 00:02:07,527
Әгәр без йөз тану, мәгълүматлар һәм ДНК потенциалын файдалансак,
җинаятьчелек дәрәҗәсен гади генә түгел, ә тамырдан киметер идек.

23
00:02:07,527 --> 00:02:12,941
Безгә моның барысына да керү өчен тиешле
санлы инфраструктура кирәк. Һәм санлы шәхесне

24
00:02:12,941 --> 00:02:17,720
раслаучы идентификатор моның аерылгысыз өлеше.

25
00:02:17,720 --> 00:02:25,477
Бөекбритания премьер-министры Кир Стармер вазифага
керешкәннән соң илнең санлы шәхесне раслау базарын

26
00:02:25,477 --> 00:02:30,585
күзәтү максатыннан санлы шәхесләр идарәсе булдырылды.

27
00:02:30,585 --> 00:02:37,965
The Daily Mail, The Times of London, the Financial Times һәм
Sky News күпсанлы мәкаләләр, аңлатмалар һәм редакцион язмалар

28
00:02:37,965 --> 00:02:42,474
бастырдылар санлы шәхеснең мөмкин булган могҗизалары турында.

29
00:02:42,474 --> 00:02:50,558
Димәк, кешеләрнең санлы шәхесләре заманча
дәүләтнең гади генә технологик үсеше генәме?

30
00:02:50,558 --> 00:02:57,079
Грециядә хөкүмәт Европа Берлеге санлы шәхесне раслаучы
капчыкны спорт стадионнарына керү өчен мәҗбүри итеп

31
00:02:57,079 --> 00:03:01,159
куеп, аны җәмәгатьчелеккә кабул итәрлек итәргә тырыша.

32
00:03:01,159 --> 00:03:08,705
Кениядә планлаштырылган биометрик санлы шәхесне раслау
системасы Билл һәм Мелинда Гейтс фонды тарафыннан хуплана.

33
00:03:08,705 --> 00:03:16,663
Бангладешта хөкүмәт ID2020 оешмасы һәм GAVI вакцина
альянсы белән берлектә балаларны тууга теркәгәндә яки

34
00:03:16,663 --> 00:03:21,357
вакцинацияләгәндә аларга санлы шәхес таныклыгы бирә.

35
00:03:21,357 --> 00:03:28,641
Австралия социаль челтәрләргә керү өчен яшьне
тикшерүне мәҗбүри итүче закон кабул итте. Мөгаен,

36
00:03:28,641 --> 00:03:34,426
моны санлы шәхесне раслау ярдәмендә башкарачаклар.

37
00:03:34,426 --> 00:03:42,696
«ЕС 2026 елга кадәр әгъза дәүләтләрнең чик үтү
пунктларында биометрик санлы шәхесне раслау системаларын кертүне

38
00:03:42,696 --> 00:03:48,339
планлаштыра», диде ЕС комиссары Апостолос Цицикостас Давоста.

39
00:03:48,339 --> 00:03:57,049
Европа цифрлы шәхесне кертү
кагыйдәләре 2025 елның 6 мартында көченә керде.

40
00:03:57,049 --> 00:04:05,930
Алар 2026 елдан башлап барлык Европа Берлеге
гражданнарына Европа санлы капчыгын кулланырга мөмкинлек бирә.

41
00:04:05,930 --> 00:04:12,516
Бу мобиль кушымта рәвешендә тәкъдим
ителәчәк, ул һәр әгъза дәүләттә дә булачак.

42
00:04:12,516 --> 00:04:17,503
Бу кешеләргә тулы куркынычсызлык шартларында интернетта
үзләрен расларга һәм шуның белән бөтен Европа буйлап

43
00:04:17,503 --> 00:04:21,241
дәүләт һәм шәхси онлайн хезмәтләргә керү мөмкинлеге бирәчәк.

44
00:04:21,241 --> 00:04:28,182
Таиландта Милли тапшыру һәм телекоммуникация комиссиясе (NBTC)
шәхесне идентификацияләү максатында шәхси

45
00:04:28,182 --> 00:04:36,553
биометрик үзенчәлекләрне кулланучы SIM-карталарны
теркәү системасын кертү турында карар кабул итте.

46
00:04:36,553 --> 00:04:42,023
Бу кешеләр өчен санлы шәхесне дөнья күләмендә
үстерү һәм кертү мисалларының бары тик берничәсе

47
00:04:42,023 --> 00:04:46,387
генә. Чынлыкта тагын да күбрәк мисал китерергә мөмкин.

48
00:04:46,387 --> 00:04:50,042
Тиеннең икенче ягы һәм куркынычлар

49
00:04:50,042 --> 00:04:54,560
Шәхси мәгълүматларны яклау

50
00:04:54,560 --> 00:05:01,134
Мәгълүматларны яклау киң таралган, ләкин чынбарлыкта шәхси
мәгълүматларны яклау аргументлары азрак әһәмияткә ия, чөнки

51
00:05:01,134 --> 00:05:06,427
күпчелек өлкәннәр адымнар саныннан алып сатып
алган чулкиларының төсенә кадәр барысын да күзәтә

52
00:05:06,427 --> 00:05:10,054
ала торган кушымталар булган смартфоннарны куллана.

53
00:05:10,054 --> 00:05:14,327
Мәгълүмат иминлеге

54
00:05:14,327 --> 00:05:22,543
Ләкин санлы шәхесне раслауның бер җитди проблемасы – мәгълүмат
иминлеге, ягъни хакерлык һәм кибер һөҗүмнәр куркынычлары.

55
00:05:22,543 --> 00:05:28,075
IT белгечләре фикеренчә, мәгълүматны 100% имин тоту – иллюзия!

56
00:05:28,075 --> 00:05:34,832
Норвегия һәм Швеция шәхес урлау һәм киберҗинаятьчелек
эпидемиясеннән интегә, хәтта алар санлы шәхесне

57
00:05:34,832 --> 00:05:38,753
раслау системаларын еллар элек керткән булсалар да.

58
00:05:38,753 --> 00:05:50,073
Швециядә күпчелек киберҗинаятьләр банкларның санлы раслау
системасына бәйле, аны диярлек барлык швед өлкәннәре куллана.

59
00:05:50,073 --> 00:05:56,590
Һиндстан — дөньядагы иң зур биометрик санлы
шәхесне раслау системасы Аадхарның ватаны. Ул

60
00:05:56,590 --> 00:05:59,896
зур куркынычсызлык проблемалары белән очрашты.

61
00:05:59,896 --> 00:06:06,981
Алар шәхес урлаудан алып санап бетергесез мәгълүмат бозылуларына
кадәр иде. Шулар арасында якынча бер миллиард кешенең мәгълүматы

62
00:06:06,981 --> 00:06:11,074
начар ниятле максатларда файдаланылган ике очрак та бар иде.

63
00:06:11,074 --> 00:06:17,467
Бу мәгълүматның күпчелеге интернетта сатуга
куелган иде. Бу мәгълүматка ирис һәм бармак эзе

64
00:06:17,467 --> 00:06:21,814
сканерлары кебек биометрик идентификаторлар кертелгән иде.

65
00:06:21,814 --> 00:06:26,860
Әгәр бу мәгълүмат хакерлар тарафыннан
урланса, зыянны бетерү мөмкин түгел.

66
00:06:26,860 --> 00:06:35,280
Парольне яки кредит картасын җиңел генә алыштырырга мөмкин булса
да, ирис һәм бармак эзе кебек биометрик үзенчәлекләр үзгәртелми.

67
00:06:35,280 --> 00:06:39,679
Читкә калдыру

68
00:06:39,679 --> 00:06:46,657
Санлы биометрик шәхесне раслау системалары
кешегә санлы дөньяны ача яки яба. Мәсәлән,

69
00:06:46,657 --> 00:06:51,465
үзәк банк санлы валютасына (CBDC) керү капкасы.

70
00:06:51,465 --> 00:07:01,698
Дәүләт тарафыннан тәэмин ителгән санлы шәхес булмаса,
CBDC системасын эшләтеп булмый, дип аңлатты Стефан Ингвес.

71
00:07:01,698 --> 00:07:08,967
Уитни Уэбб, танылган тикшеренүче журналист, яңа
халыкара финанс системасының барлыкка килүе турында кисәтә.

72
00:07:08,967 --> 00:07:16,167
Бу системада катнашмыйча, кешенең юридик шәхесе дә,
икътисади эшчәнлеккә керү мөмкинлеге дә булмас иде – гамәли

73
00:07:16,167 --> 00:07:21,179
яктан ул дәүләт өчен дә, шәхси сектор өчен дә булмас иде.

74
00:07:21,179 --> 00:07:27,284
Кайван Суфи-Сиаваш моны түбәндәгечә фаразлый:
«Мәсәлән, ID2020 артында һәр кешене барлык

75
00:07:27,284 --> 00:07:32,297
ихтыяҗларында кыерсытырга мөмкинлек бирүче яшерен план ята.»

76
00:07:32,297 --> 00:07:39,169
Хәзерге вакцинация статусы булмаганнар, очраклы билгеләнгән
углерод эзеннән артканнар, җәмәгать урыннарында тиешле наративка

77
00:07:39,169 --> 00:07:44,544
буйсынмаганнар гамәлдәге бердәнбер цифрлы
валютадан мәхрүм ителәчәк, яки аларны барлык гражданлык

78
00:07:44,544 --> 00:07:48,105
хокукларыннан очраклы рәвештә мәхрүм итәчәкләр.

79
00:07:48,105 --> 00:07:52,792
Тулы контроль

80
00:07:52,792 --> 00:08:01,592
Җир шары буйлап һәр илдә мәҗбүри санлы
идентификацияне кертү төп максат булып тора кебек. Бу

81
00:08:01,592 --> 00:08:07,436
халыкны тулысынча контрольдә тотудан гына тормый.

82
00:08:07,436 --> 00:08:15,864
Кем сезне санлы шәхесегезгә кермичә
интернетта берни дә сатып ала һәм сата алмасын тели?

83
00:08:15,864 --> 00:08:21,184
Кемнең кызыксынуы бар, санлы шәхес таныклыгы
булмаса, беркем дә мәктәпкә бара, эшкә

84
00:08:21,184 --> 00:08:25,643
урнаша яки банк счёты ача алмасын тәэмин итүдә?

85
00:08:25,643 --> 00:08:29,205
Төп хәрәкәтләндерүче көчләр

86
00:08:29,205 --> 00:08:34,329
«Cui bono?» соравына җавапта сез файдалы ишарәләр табачаксыз.

87
00:08:34,329 --> 00:08:44,994
Һәр кеше өчен глобаль санлы шәхеснең файдасы кемгә?
Бу системадан кем чиксез диярлек көч һәм табыш алачак?

88
00:08:44,994 --> 00:08:51,006
Еллар буе күп кенә мөстәкыйль экспертлар һәм
аналитиклар ID2020 көн тәртибен дөнья күләмендә

89
00:08:51,006 --> 00:08:55,415
гамәлгә ашыруга этәргеч көчләргә игътибар итәләр.

90
00:08:55,415 --> 00:09:04,349
Мәсәлән, икътисадчы һәм геостратегик аналитик Питер Кёниг Билл
һәм Мелинда Гейтс фондын, Вакциналар һәм иммунизация буенча

91
00:09:04,349 --> 00:09:11,452
Глобаль альянс (GAVI), Дөнья сәламәтлек оешмасын (WHO), Дөнья
банкы, башка БМО агентлыкларын һәм,

92
00:09:11,452 --> 00:09:19,530
әлбәттә, фармацевтика сәнәгатен һәм НГОларны
атый. 2018 елда Дөнья сәламәтлек оешмасы язган:

93
00:09:19,530 --> 00:09:27,977
"ID4D һәм ID2020 Альянсы хөкүмәтләрне, гражданлык җәмгыятен,
халыкара оешмаларны һәм шәхси секторны

94
00:09:27,977 --> 00:09:38,727
берләштереп, санлы шәхесне билгеләү технологияләрен зур
күләмдә нәтиҗәле гамәлгә ашыруга багышланган."

95
00:09:38,727 --> 00:09:44,149
ID4D — Бөтендөнья банк төркеме инициативасы.
Бу инициатива санлы идентификация

96
00:09:44,149 --> 00:09:48,623
системаларын гамәлгә ашыра торган илләргә ярдәм итә.

97
00:09:48,623 --> 00:09:56,897
Аның максаты – 2030 елга кадәр һәркем өчен санлы туу теркәве һәм
хокукый шәхесне билгеләүне булдыру. Билл һәм Мелинда Гейтс фонды

98
00:09:56,897 --> 00:10:00,879
ID4Dның төп партнёры һәм финанслаучысы булып кабаттан кала.

99
00:10:00,879 --> 00:10:09,290
Билл Гейтс турында күбрәк мәгълүмат алу өчен «Билл Гейтс: җитди
җинаятьче профиле булган дөнья диктаторы» программасын карагыз.

100
00:10:09,290 --> 00:10:16,922
Цифрлаштыру беренче чиратта иң зур финанслаучыларның, мәсәлән,
Ротшильд төркеме, Рокфеллер гаиләсе, J.P. Morgan Chase, BlackRock

101
00:10:16,922 --> 00:10:22,825
инвестиция компаниясе, фармацевтика һәм технология
гигантлары һ.б. мәнфәгатьләренә хезмәт итә, алар

102
00:10:22,825 --> 00:10:27,255
бөтен дөньяны үзләштерергә һәм контрольдә тотарга тели.

103
00:10:27,255 --> 00:10:34,417
«Welt im Netz der Freimaurer» («Масоннар челтәрендәге дөнья»)
программасында Иво Сасек бу бөтендөнья күләмендә актив челтәрдә

104
00:10:34,417 --> 00:10:40,375
хакимияттәгеләрнең гамәлләрен һәм планнарын
ассызыклады һәм йомгаклады, ә Kla.TV моны меңләгән тапшыруда

105
00:10:40,375 --> 00:10:45,159
йөз меңләгән ышанычлы чыганакка таянып документлаштырды.

106
00:10:45,159 --> 00:10:52,612
Яшерен технологияләр, мәсәлән санлы биометрик шәхесне раслаучы
идентификаторлар һәм күзәтү системалары, бары тик әле дә

107
00:10:52,612 --> 00:10:58,499
хәбәрсез, алданган һәм хыянәткә дучар булганнар
тарафыннан кабул ителгән һәм хупланган очракта

108
00:10:58,499 --> 00:11:02,451
гына урнаштырыла һәм яши ала. Уяну вакыты җитте!

109
00:11:02,451 --> 00:11:12,269
Торыгыз һәм санлы коллык килүенә каршы торыгыз! Мәсәлән, акча
белән түләп, рекламаланган санлы уңайлыклардан баш тартып.

110
00:11:12,269 --> 00:11:18,535
Шуннан бүген көлкегә калган консерватизм яңа трендка әйләнәчәк!

111
00:11:18,535 --> 00:11:28,139
Үз төбәгегездә азатлыкны яратучы уянган кешеләр белән
мөмкин булганда челтәр корыгыз. Азатлыгыгызны яклагыз!

112
00:11:28,139 --> 00:11:38,557
Kla.TV чынлыкны яратучы кешеләрнең җирле аралашуын
адресындагы элемтә формасы аша хуплыйwww.kla.tv/vernetzung.