WEBVTT 00:00.000 --> 00:08.220 АҚШ патенті US2903188A 1959 жылы-ақ тіркелген. 00:08.220 --> 00:17.593 Бұл өнертабыс қазірдің өзінде пайда болған қауіпті ауа райы құрылымдарын бастапқы күйіне қайтару процесін сипаттайды. 00:17.593 --> 00:24.366 Бұл урагандар, тайфундар және оларға ұқсас тропикалық циклонның дамуына әсер етуі мүмкін. 00:24.366 --> 00:32.519 Бұлт түзілімдеріне күміс йодиді, цемент, алюминий оксиді немесе мырыш сияқты заттарды енгізу арқылы оларды жаңбыр жаууға 00:32.519 --> 00:37.093 мәжбүрлеп, осылайша тропикалық дауылдардың қаупін болдырмайды. 00:37.093 --> 00:47.684 Бұл патент адамзат мүддесі үшін арналған болуы мүмкін, алайда 2001 жылы берілген АҚШ патенті US20030085296A1 00:47.684 --> 00:53.140 туралы ешқандай шектеусіз осылай айтуға болмайды. 00:53.140 --> 01:01.607 Бұл патент мега-генераторларды қолдана отырып, циклонды, торнадоны немесе жаңбырды тудыруға, күшейтуге немесе бағыттауға 01:01.607 --> 01:06.380 болатын алып дыбыс толқындарын жасау үдерісін сипаттайды. 01:06.380 --> 01:13.724 Егер біз тропикалық циклонды бақылау құралдарына соншалықты ұзақ уақыт ие болсақ, неге бұл дауылдар әлі де болады – 01:13.724 --> 01:18.720 әлде бұл әдістер геосаяси мүдделер үшін қолданылып жатыр ма? 01:18.720 --> 01:27.712 Егер мұқият қарасаңыз, бұған дәлелдер бар, оны 2001 жылғы 11 қыркүйектегі оқиға мысалы көрсетеді. 01:27.712 --> 01:32.896 Біз бәріміз Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуыл күніндегі күн шуақты ауа райын есімізде сақтаймыз. 01:32.896 --> 01:44.000 Кеңес берілмеген жайт – сол күні «Эрин» дауылы орта есеппен сағатына 195 км жылдамдықпен тікелей Нью-Йоркке қарай бет алған. 01:44.000 --> 01:47.840 Ол 12 қыркүйекте Нью-Йоркке жеткен болар еді. 01:47.840 --> 01:50.153 Дегенмен, бұған БАҚ-та ешқандай сілтеме жасалған жоқ. 01:50.153 --> 01:54.144 Нью-Йорк қаласындағы тек үш әуежай дауыл туралы ескерту жариялады. 01:54.144 --> 01:59.399 Бұрын ураган қаупі туындаған кезде эвакуациялар жиі болатын. 01:59.399 --> 02:03.866 Олар Эрин дауылының бағытынан ауытқитынын білген болар ма? 02:03.866 --> 02:12.864 – Шынында да: 11 қыркүйек таңертең сағат 8-де Эрин құрлыққа жетпей бұрын тік бұрышпен бұрылады. 02:12.864 --> 02:16.960 Бұл жағдайда дауылдың бағытынан ауытқуы неге маңызды болды? 02:16.960 --> 02:23.970 Біз көрсетілген бағдарламаларда лаңкестердің Дүниежүзілік сауда орталығы кешеніне жасаған шабуылының ресми 02:23.970 --> 02:28.320 нұсқасы дұрыс бола алмайтынын бұрыннан-ақ хабарлағанбыз: 02:28.320 --> 02:37.115 Егер Эрин дауылы 12 қыркүйекте Нью-Йоркке жеткен болса, Егізк туларға жасалған шабуыл сондай әсер етпес еді, себебі 02:37.115 --> 02:41.920 адамдардың назары дауылдан келтірілген қиратуларға ауар еді. 02:41.920 --> 02:48.679 Бұл кейінгі терроризмге қарсы шараларды іс жүзінде қолдануды мүлдем мүмкін етпейтін еді. 02:48.679 --> 02:51.973 Ауа райы қарулары біз ойлағаннан жиірек қолданылып жатыр ма? 02:51.973 --> 03:00.913 1952 жылы Англияның Девон графтығындағы Линмут ауылы 15–16 тамыз түнінде су астында қалды. 03:00.913 --> 03:03.400 Отыз төрт адам қаза тапты. 03:03.400 --> 03:05.880 Жылдар өткен соң, файлдар құпиялылықтан алынды: 03:05.880 --> 03:13.453 Корольдік әуе күштері «Кумулус» операциясы аясында түнде адам тұратын аумақ үстіндегі бұлттарға күміс йодиді шашты. 03:13.453 --> 03:20.233 Тек 30 минуттан кейін жаңбыр басталып, ол өлімге әкелетін су тасқынына айналды. 03:20.233 --> 03:28.126 2. 1966 жылғы қазан айынан бастап АҚШ Әуе күштері Вьетнам соғысындағы «Попей» операциясы кезінде дәстүрлі 03:28.126 --> 03:32.833 муссон жауын-шашын күшейту үшін күміс йодиді қолданды. 03:32.833 --> 03:38.485 Осылайша вьетнамдықтардың негізгі жабдықтау желілері батпаққа айналды. 03:38.485 --> 03:47.886 3. Германияда 1980 жылдан 2021 жылға дейін жалпы сайлау алдында жүйелі түрде ерекше су тасқындары болды. 03:47.886 --> 03:54.486 Осы сәтте оқиға орнына келген биліктегі саясаткерлер барынша көпшілік назарына ілігіп қалдыру үшін өздерін сахналастырды. 03:54.486 --> 03:58.048 Барлығы тек кездейсоқтық па? 03:58.048 --> 04:05.700 Аталған кейбір сценарийлер негізсіз, ал басқалары тіркеліп, құжатталған. 04:05.700 --> 04:12.236 Дегенмен бір нәрсе анық: ауа райын бақылайтындар бүкіл экономиканы өсіре де, күйрете де алады, ал 04:12.236 --> 04:16.586 климатқа шебер ықпал ететіндер көп ақша таба алады. 04:16.586 --> 04:24.417 Құрметті көрермендер, себептер мен салдарды сабырлы әрі мұқият бақылауды жалғастырайық, сонда өзара 04:24.417 --> 04:29.040 байланыстар мен қылмыстық әрекеттер анықталып, жарыққа шығады.