1
00:00:00,000 --> 00:00:08,220
د متحده ایالاتو ۲۹۰۳۱۸۸A پیټنټ په ۱۹۵۹ کال کې ثبت شو.

2
00:00:08,220 --> 00:00:13,804
دا اختراع هغه پروسه تشریح کوي چې له مخې یې
هغه خطرناکې هوايي جوړښتونه چې لا دمخه جوړ شوي

3
00:00:13,804 --> 00:00:17,593
دي، خپل اصلي حالت ته بېرته راګرځول کېدای شي.

4
00:00:17,593 --> 00:00:24,366
دا د استوایي طوفانونو لکه هاریکینونو،
ټایفونونو او داسې نورو پر وده اغېز کولی شي.

5
00:00:24,366 --> 00:00:32,563
د نورو موادو ترڅنګ، د ورېځو جوړښت ته د سپینو زرو ایوډایډ،
سمنټ، المونیم اکسایډ یا جست په ورګډولو سره، دا د باران ورېدو

6
00:00:32,563 --> 00:00:37,093
لامل کیږي، او په دې توګه د استوایي توپانونو خطر له منځه وړي.

7
00:00:37,093 --> 00:00:47,179
که څه هم د دې پیټنټ موخه ممکن د بشریت ګټه وه، خو همدا
خبره د امریکا د US20030085296A1 پیټنټ په اړه، چې په

8
00:00:47,179 --> 00:00:53,140
۲۰۰۱ کال کې ورکړل شوی و، پرته له کوم شرطه نشي ویل کیدای.

9
00:00:53,140 --> 00:00:59,754
دا پيټنټ یوه داسې پروسه تشریح کوي چې په هغې کې له لویو جنراتورونو
څخه کار اخیستل کیږي ترڅو د غږ لوی څپې تولید

10
00:00:59,754 --> 00:01:06,380
کړي، چې د طوفانونو، ګردبادونو یا باران رامنځته
کولو، قوي کولو یا لوري ورکولو لپاره کارول کیدی شي.

11
00:01:06,380 --> 00:01:13,660
که موږ له دومره اوږدې مودې راهیسې د استوایي طوفانونو د
کنټرولولو وسلې درلودلې وي، نو دا طوفانونه ولې لا هم رامنځته

12
00:01:13,660 --> 00:01:18,720
کیږي – او ایا دا میتودونه د جیوپولیټیکي ګټو لپاره کارول کیږي؟

13
00:01:18,720 --> 00:01:27,712
که تاسو له نږدې وګورئ، د دې نښې شتون لري، لکه
څنګه چې د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې مثال ښیي.

14
00:01:27,712 --> 00:01:32,896
موږ ټول د نړیوال سوداګریز مرکز پر ورځ
د برید پر مهال لمرینه هوا په یاد لرو.

15
00:01:32,896 --> 00:01:44,000
هغه څه چې لږ پېژندل شوي دي، دا دي چې په هغه ورځ، ارین توپان
په ساعت کې د ۱۹۵ کیلومتره اوسط سرعت سره نېغ نیویارک ته روان و.

16
00:01:44,000 --> 00:01:47,840
هغه به د سپټمبر په ۱۲مه نیویارک ته رسېدلی وای.

17
00:01:47,840 --> 00:01:50,153
خو په رسنیو کې یې هیڅ یادونه ونه شوه.

18
00:01:50,153 --> 00:01:54,144
یوازې د نیویارک ښار درې هوایي ډګرونو د طوفان خبرداریو خپاره کړل.

19
00:01:54,144 --> 00:01:59,399
پخوا، د توپان د خطر په صورت کې تخلیې غیر معمولي نه وې.

20
00:01:59,399 --> 00:02:03,866
ایا داسې کېدای شي چې هغوی پوهېدل چې
ارین توپان به له خپلې لارې واوړي؟

21
00:02:03,866 --> 00:02:12,864
– او په حقیقت کې: د سپټمبر د ۱۱مې په سهار، اېرن د سهار په ۸
بجو مخکې له دې چې ځمکې ته ورسیږي، په ۹۰ درجې زاویه راګرځي.

22
00:02:12,864 --> 00:02:16,960
په دې قضیه کې ولې دا مهمه وه چې طوفان له خپلې لارې ووت؟

23
00:02:16,960 --> 00:02:28,320
موږ لا دمخه په خپلو خپرونو کې راپور ورکړی چې د نړیوال سوداګریز
مرکز پر کمپلکس د ترهګریز برید رسمي روایت سم نه شي کیدای:

24
00:02:28,320 --> 00:02:37,173
که ارین توپان د سپټمبر په ۱۲مه نیویارک ته رسېدلی وای، نو په
ټوین ټاورز (دوه ګونو برجونو) باندې برید به هماغه اغېز نه درلود،

25
00:02:37,173 --> 00:02:41,920
ځکه چې د خلکو پام به د توپان له امله رامنځته شوي ورانکارۍ ته و.

26
00:02:41,920 --> 00:02:48,679
دې کار به د ترهګرۍ ضد هغه اقدامات چې ورپسې راغلل، په
عملي توګه د پلي کولو لپاره نږدې ناممکن ګرځولي وای.

27
00:02:48,679 --> 00:02:51,973
ایا د هوا وسلې تر هغه ډېرې کارول کېږي چې موږ یې شک لرو؟

28
00:02:51,973 --> 00:03:00,913
۱. په ۱۹۵۲ کال کې، د اګست د ۱۵مې او ۱۶مې په شپه، د
انګلستان په ډیون کاونټۍ کې د لینماوت کلي سېلاب وواهه.

29
00:03:00,913 --> 00:03:03,400
دوه دېرش کسان مړه شول.

30
00:03:03,400 --> 00:03:05,880
کلونه وروسته، فایلونه له محرمیت څخه ووتل:

31
00:03:05,880 --> 00:03:13,453
شاهي هوايي ځواک د "کومولس عملیاتو" د یوې برخې په توګه د شپې لخوا
د اوسیدونکو سیمو پر سر ورېځو باندې د سپینو زرو ایوډایډ وشیندل.

32
00:03:13,453 --> 00:03:20,233
یوازې ۳۰ دقیقې وروسته، باران پیل شو،
چې په یوه وژونکي سېلاب بدل شو. ۱۲۳۴۳۲۱

33
00:03:20,233 --> 00:03:27,960
۱۲۳۴۳۲۱ ۲. د ۱۹۶۶ کال د اکتوبر راهیسې، امریکايي هوايي ځواک د
ویتنام په جګړه کې د "پوپای" عملیاتو په ترڅ کې د دودیزو

34
00:03:27,960 --> 00:03:32,833
مونسون بارانونو د زیاتولو لپاره له نقره ایوډایډ څخه کار واخیست.

35
00:03:32,833 --> 00:03:38,485
د ویتناميانو اصلي اکمالاتي لیکې په دې
توګه په یوې خټینې ګډوډۍ بدلې شوې. ۱۲۳۴۳۲۱

36
00:03:38,485 --> 00:03:47,886
3. په جرمني کې، له ۱۹۸۰ څخه تر ۲۰۲۱ پورې د عمومي ټاکنو
څخه لږ مخکې په منظمه توګه فوق العاده سېلابونه راتلل.

37
00:03:47,886 --> 00:03:54,486
چې په پایله کې موجود واکمنو سیاستوالو د
ډېر شهرت ترلاسه کولو لپاره ځانونه ښکاره کړل.

38
00:03:54,486 --> 00:03:58,048
ایا دا هرڅه یوازې تصادف دی؟

39
00:03:58,048 --> 00:04:05,700
ځینې یاد شوي سناریوګانې بې اساسه دي،
په داسې حال کې چې نورې ثبت او مستند دي.

40
00:04:05,700 --> 00:04:12,214
خو یوه خبره یقیني ده: هغه کسان چې د هوا پر حالت کنټرول
لري، کولی شي ټول اقتصادونه پیاوړي یا ویجاړ کړي، او هغه

41
00:04:12,214 --> 00:04:16,586
کسان چې په مهارت سره پر اقلیم اغېز کوي، ډېرې پیسې ګټلی شي.

42
00:04:16,586 --> 00:04:25,061
راځئ، ګرانو لیدونکو، چې د لاملونو او پایلو
څارنه په ارامه خو پاملرنې سره جاري وساتو،

43
00:04:25,061 --> 00:04:29,040
ترڅو اړیکې او جرمي کړنې افشا او روښانه شي.