WEBVTT 00:00.000 --> 00:08.220 د متحده ایالاتو ۲۹۰۳۱۸۸A پیټنټ په ۱۹۵۹ کال کې ثبت شو. 00:08.220 --> 00:13.804 دا اختراع هغه پروسه تشریح کوي چې له مخې یې هغه خطرناکې هوايي جوړښتونه چې لا دمخه جوړ شوي 00:13.804 --> 00:17.593 دي، خپل اصلي حالت ته بېرته راګرځول کېدای شي. 00:17.593 --> 00:24.366 دا د استوایي طوفانونو لکه هاریکینونو، ټایفونونو او داسې نورو پر وده اغېز کولی شي. 00:24.366 --> 00:32.563 د نورو موادو ترڅنګ، د ورېځو جوړښت ته د سپینو زرو ایوډایډ، سمنټ، المونیم اکسایډ یا جست په ورګډولو سره، دا د باران ورېدو 00:32.563 --> 00:37.093 لامل کیږي، او په دې توګه د استوایي توپانونو خطر له منځه وړي. 00:37.093 --> 00:47.179 که څه هم د دې پیټنټ موخه ممکن د بشریت ګټه وه، خو همدا خبره د امریکا د US20030085296A1 پیټنټ په اړه، چې په 00:47.179 --> 00:53.140 ۲۰۰۱ کال کې ورکړل شوی و، پرته له کوم شرطه نشي ویل کیدای. 00:53.140 --> 00:59.754 دا پيټنټ یوه داسې پروسه تشریح کوي چې په هغې کې له لویو جنراتورونو څخه کار اخیستل کیږي ترڅو د غږ لوی څپې تولید 00:59.754 --> 01:06.380 کړي، چې د طوفانونو، ګردبادونو یا باران رامنځته کولو، قوي کولو یا لوري ورکولو لپاره کارول کیدی شي. 01:06.380 --> 01:13.660 که موږ له دومره اوږدې مودې راهیسې د استوایي طوفانونو د کنټرولولو وسلې درلودلې وي، نو دا طوفانونه ولې لا هم رامنځته 01:13.660 --> 01:18.720 کیږي – او ایا دا میتودونه د جیوپولیټیکي ګټو لپاره کارول کیږي؟ 01:18.720 --> 01:27.712 که تاسو له نږدې وګورئ، د دې نښې شتون لري، لکه څنګه چې د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې مثال ښیي. 01:27.712 --> 01:32.896 موږ ټول د نړیوال سوداګریز مرکز پر ورځ د برید پر مهال لمرینه هوا په یاد لرو. 01:32.896 --> 01:44.000 هغه څه چې لږ پېژندل شوي دي، دا دي چې په هغه ورځ، ارین توپان په ساعت کې د ۱۹۵ کیلومتره اوسط سرعت سره نېغ نیویارک ته روان و. 01:44.000 --> 01:47.840 هغه به د سپټمبر په ۱۲مه نیویارک ته رسېدلی وای. 01:47.840 --> 01:50.153 خو په رسنیو کې یې هیڅ یادونه ونه شوه. 01:50.153 --> 01:54.144 یوازې د نیویارک ښار درې هوایي ډګرونو د طوفان خبرداریو خپاره کړل. 01:54.144 --> 01:59.399 پخوا، د توپان د خطر په صورت کې تخلیې غیر معمولي نه وې. 01:59.399 --> 02:03.866 ایا داسې کېدای شي چې هغوی پوهېدل چې ارین توپان به له خپلې لارې واوړي؟ 02:03.866 --> 02:12.864 – او په حقیقت کې: د سپټمبر د ۱۱مې په سهار، اېرن د سهار په ۸ بجو مخکې له دې چې ځمکې ته ورسیږي، په ۹۰ درجې زاویه راګرځي. 02:12.864 --> 02:16.960 په دې قضیه کې ولې دا مهمه وه چې طوفان له خپلې لارې ووت؟ 02:16.960 --> 02:28.320 موږ لا دمخه په خپلو خپرونو کې راپور ورکړی چې د نړیوال سوداګریز مرکز پر کمپلکس د ترهګریز برید رسمي روایت سم نه شي کیدای: 02:28.320 --> 02:37.173 که ارین توپان د سپټمبر په ۱۲مه نیویارک ته رسېدلی وای، نو په ټوین ټاورز (دوه ګونو برجونو) باندې برید به هماغه اغېز نه درلود، 02:37.173 --> 02:41.920 ځکه چې د خلکو پام به د توپان له امله رامنځته شوي ورانکارۍ ته و. 02:41.920 --> 02:48.679 دې کار به د ترهګرۍ ضد هغه اقدامات چې ورپسې راغلل، په عملي توګه د پلي کولو لپاره نږدې ناممکن ګرځولي وای. 02:48.679 --> 02:51.973 ایا د هوا وسلې تر هغه ډېرې کارول کېږي چې موږ یې شک لرو؟ 02:51.973 --> 03:00.913 ۱. په ۱۹۵۲ کال کې، د اګست د ۱۵مې او ۱۶مې په شپه، د انګلستان په ډیون کاونټۍ کې د لینماوت کلي سېلاب وواهه. 03:00.913 --> 03:03.400 دوه دېرش کسان مړه شول. 03:03.400 --> 03:05.880 کلونه وروسته، فایلونه له محرمیت څخه ووتل: 03:05.880 --> 03:13.453 شاهي هوايي ځواک د "کومولس عملیاتو" د یوې برخې په توګه د شپې لخوا د اوسیدونکو سیمو پر سر ورېځو باندې د سپینو زرو ایوډایډ وشیندل. 03:13.453 --> 03:20.233 یوازې ۳۰ دقیقې وروسته، باران پیل شو، چې په یوه وژونکي سېلاب بدل شو. ۱۲۳۴۳۲۱ 03:20.233 --> 03:27.960 ۱۲۳۴۳۲۱ ۲. د ۱۹۶۶ کال د اکتوبر راهیسې، امریکايي هوايي ځواک د ویتنام په جګړه کې د "پوپای" عملیاتو په ترڅ کې د دودیزو 03:27.960 --> 03:32.833 مونسون بارانونو د زیاتولو لپاره له نقره ایوډایډ څخه کار واخیست. 03:32.833 --> 03:38.485 د ویتناميانو اصلي اکمالاتي لیکې په دې توګه په یوې خټینې ګډوډۍ بدلې شوې. ۱۲۳۴۳۲۱ 03:38.485 --> 03:47.886 3. په جرمني کې، له ۱۹۸۰ څخه تر ۲۰۲۱ پورې د عمومي ټاکنو څخه لږ مخکې په منظمه توګه فوق العاده سېلابونه راتلل. 03:47.886 --> 03:54.486 چې په پایله کې موجود واکمنو سیاستوالو د ډېر شهرت ترلاسه کولو لپاره ځانونه ښکاره کړل. 03:54.486 --> 03:58.048 ایا دا هرڅه یوازې تصادف دی؟ 03:58.048 --> 04:05.700 ځینې یاد شوي سناریوګانې بې اساسه دي، په داسې حال کې چې نورې ثبت او مستند دي. 04:05.700 --> 04:12.214 خو یوه خبره یقیني ده: هغه کسان چې د هوا پر حالت کنټرول لري، کولی شي ټول اقتصادونه پیاوړي یا ویجاړ کړي، او هغه 04:12.214 --> 04:16.586 کسان چې په مهارت سره پر اقلیم اغېز کوي، ډېرې پیسې ګټلی شي. 04:16.586 --> 04:25.061 راځئ، ګرانو لیدونکو، چې د لاملونو او پایلو څارنه په ارامه خو پاملرنې سره جاري وساتو، 04:25.061 --> 04:29.040 ترڅو اړیکې او جرمي کړنې افشا او روښانه شي.