WEBVTT 00:00.000 --> 00:08.220 АКШ патенты US2903188A инде 1959 елда ук теркәлгән. 00:08.220 --> 00:17.593 Бу ачыш инде барлыкка килгән куркыныч һава торышы формацияләрен башлангыч хәленә кайтару процессын тасвирлый. 00:17.593 --> 00:24.366 Бу ураганнар, тайфуннар һәм шундый башка тропик циклоннарның үсешенә йогынты ясарга мөмкин. 00:24.366 --> 00:32.333 Болытлар составына көмеш йодиды, цемент, алюминий оксиды яки цинк кебек матдәләр кертү юлы белән алар яңгыр 00:32.333 --> 00:37.093 яудырыла, шуның белән тропик давыллар куркынычын бетерәләр. 00:37.093 --> 00:46.013 Бу патент кешелек файдасына юнәлдерелгән булса да, 2001 елда бирелгән АКШ патенты 00:46.013 --> 00:53.140 US20030085296A1 турында моны бернинди чикләүсез әйтеп булмый. 00:53.140 --> 01:01.291 Бу патент мега-генераторларны кулланып зур тавыш дулкыннары тудыру процессын тасвирлый, алар циклоннарны, торнадоларны яки 01:01.291 --> 01:06.380 яңгырны барлыкка китерү, көчәйтү яки юнәлдерү өчен кулланыла ала. 01:06.380 --> 01:13.852 Әгәр бездә тропик циклоннарны контрольдә тоту чаралары шулкадәр озак вакыттан бирле булса, ни өчен бу давыллар әле дә 01:13.852 --> 01:18.720 була – яисә бу ысуллар геополитик максатларда кулланыламы? 01:18.720 --> 01:27.712 Әгәр дә игътибар белән карасаң, моның билгеләре бар, моны 2001 елның 11 сентябре мисалы күрсәтә. 01:27.712 --> 01:32.896 Без барыбыз да Дөнья сәүдә үзәгенә һөҗүм ителгән көннең кояшлы һава торышын хәтерлибез. 01:32.896 --> 01:39.856 Күбрәк билгеле булмаган нәрсә шул: шул көнне Эрин давылы уртача сәгатенә 195 км тизлек 01:39.856 --> 01:44.000 белән турыдан-туры Нью-Йоркка таба юнәлгән иде. 01:44.000 --> 01:47.840 Ул 12 сентябрьдә Нью-Йоркка барып җитәр иде. 01:47.840 --> 01:50.153 Ләкин моны матбугатта телгә алмадылар. 01:50.153 --> 01:54.144 Нью-Йорк шәһәрендәге өч кенә аэропорт давыл турында кисәтү игълан итте. 01:54.144 --> 01:59.399 Элек давыл куркынычы булганда эвакуацияләр сирәк түгел иде. 01:59.399 --> 02:03.866 Бәлки, алар Эрин давылының курсыннан тайпылачагын белгәндер? 02:03.866 --> 02:12.864 – Һәм чыннан да: 11 сентябрь иртәсендә, җиргә җиткәнче, Эрин сәгать 8дә туры почмак буенча борыла. 02:12.864 --> 02:16.960 Бу очракта давылның юнәлешеннән тайпылуы ни өчен мөһим булды? 02:16.960 --> 02:23.967 Без инде күрсәтелгән тапшыруларда террорчыларның Дөнья сәүдә үзәге комплексына һөҗүм итүнең 02:23.967 --> 02:28.320 рәсми аңлатмасы дөрес булмавын хәбәр иткән идек: 02:28.320 --> 02:37.683 Әгәр Эрин давылы 12 сентябрьдә Нью-Йоркка җиткән булса, Игезәк манараларга һөҗүм шул ук тәэсиргә ия булмас иде, чөнки кешеләрнең 02:37.683 --> 02:41.920 игътибары давыл китергән җимерелешкә юнәлгән булыр иде. 02:41.920 --> 02:48.679 Бу аннан соң кабул ителгән террорчылыкка каршы чараларны гамәлгә ашыруны фактик яктан мөмкинсез итәр иде. 02:48.679 --> 02:51.973 Һава-райо кораллары без уйлаганнан да ешрак кулланыламы? 02:51.973 --> 03:00.913 1952 елда Англиянең Девон графлыгындагы Линмут авылы 15–16 август төнендә су басты. 03:00.913 --> 03:03.400 Утыз дүрт кеше үлгән. 03:03.400 --> 03:05.880 Еллар узгач, документлар сердән чыгарылды: 03:05.880 --> 03:13.453 Король һава көчләре «Кумулус» операциясе кысаларында төнлә кеше яшәгән район өстендәге болытларга көмеш йодид сипте. 03:13.453 --> 03:20.233 Бары тик 30 минут үткәч яңгыр ява башлады, ул үлемле су басуга әйләнде. 03:20.233 --> 03:27.579 2. 1966 елның октябреннән башлап Америка Һава Көчләре Вьетнам сугышында «Попей» операциясе кысаларында 03:27.579 --> 03:32.833 традицион муссон яңгырларын көчәйтү өчен көмеш йодидын кулланды. 03:32.833 --> 03:38.485 Шулай итеп, вьетнамнарның төп тәэмин итү юллары балчыклы буталышка әйләнде. 03:38.485 --> 03:47.886 3. Германиядә 1980 елдан 2021 елга кадәр гомуми сайлаулар алдыннан даими рәвештә гадәттән тыш зур су басулары булды. 03:47.886 --> 03:54.486 Шул вакытта анда булган хәзерге сәясәтчеләр үзләрен мөмкин кадәр киң җәмәгатьчелеккә күрсәтү өчен сәхнәләштерделәр. 03:54.486 --> 03:58.048 Барысы да очраклы гынамы? 03:58.048 --> 04:05.700 Телгә алынган кайбер сценарийлар дәлилләнмәгән, ә башкалары рәсми язмаларда теркәлгән һәм документлаштырылган. 04:05.700 --> 04:12.123 Ләкин бер нәрсә һичшиксез: һава торышын контрольдә тотучылар бөтен икътисадны үстерә дә, юкка да чыгара 04:12.123 --> 04:16.586 ала, ә климатка оста йогынты ясаучылар күп акча эшли ала. 04:16.586 --> 04:24.472 Хөрмәтле тамашачылар, сәбәпләрне һәм нәтиҗәләрне тыныч, әмма игътибарлы күзәтүне дәвам итик, шул рәвешле 04:24.472 --> 04:29.040 бәйләнешләр һәм җинаять гамәлләре ачыкланып, яктыга чыгарсыннар.