WEBVTT

00:00.000 --> 00:08.220
Ipatenti yase-US i-US2903188A
yabhaliswa kwangoko ngonyaka ka-1959.

00:08.220 --> 00:17.593
Esi sivumbeko sichaza inkqubo ngayo iimeko zemozulu eziyingozi
esele zenzekile zinokubuyiselwa kwimeko yazo yokuqala.

00:17.593 --> 00:24.366
Oku kunokuphembelela uphuhliso lwezaqhwithi ezishushu
ezifana nee-hurricanes, iityphuni nezinto ezifanayo.

00:24.366 --> 00:30.917
Ngokufaka isilivere iyoda, isamente, ialuminiyom okside okanye
izinki, phakathi kwezinye izinto, ekubunjweni

00:30.917 --> 00:37.093
kwamafu, kwenziwa ukuba anetha, ngaloo ndlela
kuphetshwe ingozi yezaqhwithi zasemazweni ashushu.

00:37.093 --> 00:47.189
Nangona le patenti isenokuba yayijolise kuluncedo
loluntu, akunakuthethwa okufanayo ngaphandle kokuthandabuza

00:47.189 --> 00:53.140
ngepatenti yase-US i-US20030085296A1, eyayinikwa ngo-2001.

00:53.140 --> 00:59.480
Eli patenti lichaza inkqubo apho kusetyenziswa iijeneretha
ezinkulu kakhulu ukwenza amaza amakhulu esandi

00:59.480 --> 01:06.380
anokusetyenziselwa ukudala, ukwenza mandundu okanye
ukwalathisa izaqhwithi, iinkanyamba okanye imvula.

01:06.380 --> 01:13.896
Ukuba kudala sinazo iindlela zokulawula izaqhwithi
ezishushu, kutheni ezi ziqhwithi zisenzeka – okanye ingaba ezi

01:13.896 --> 01:18.720
ndlela zisetyenziselwa iimfuno zezopolitiko zehlabathi?

01:18.720 --> 01:27.712
Ukuba uqwalasela ngenyameko, sele kukho iimpawu zoku,
njengoko umzekelo womhla we-11 kweyoMsintsi 2001 ubonisa.

01:27.712 --> 01:32.896
Sonke siyakhumbula imozulu enelanga
ngosuku lohlaselo kwi-World Trade Centre.

01:32.896 --> 01:44.000
Into engaziwa kakhulu yeyokuba ngaloo mini, iSichotho u-Erin
sasisinga ngqo eNew York ngesantya esiphakathi se-195 km/h.

01:44.000 --> 01:47.840
Ebeya kufika eNew York ngomhla we-12 kuSeptemba.

01:47.840 --> 01:50.153
Noko ke, akukho nto yakhankanywa ngale nto kumajelo eendaba.

01:50.153 --> 01:54.144
Ziisikhululo seenqwelomoya ezithathu kuphela
eNew York City ezikhuphe izilumkiso zesichotho.

01:54.144 --> 01:59.399
Ngaphambili, ukufuduswa kwabantu xa kukho
isoyikiso sesaqhwithi besingeyonto ingaqhelekanga.

01:59.399 --> 02:03.866
Ingaba kusenokwenzeka ukuba babesazi ukuba
uSiphango u-Erin uza kuphambuka endleleni yawo?

02:03.866 --> 02:12.864
– Kwaye ngenene: ngentsasa yomhla we-11 kuSeptemba, i-Erin ijika
ngokugqibeleleyo ngeye-8 kusasa phambi kokuba ifike emhlabeni.

02:12.864 --> 02:16.960
Kwakutheni kubalulekile kule meko
ukuba isaqhwithi siphume endleleni yaso?

02:16.960 --> 02:23.922
Sele sinike ingxelo kwiinkqubo eziboniswayo
ukuba ingxelo esemthethweni ngohlaselo lwabadlame

02:23.922 --> 02:28.320
kwizakhiwo zeWorld Trade Centre ayinakuba yinyani:

02:28.320 --> 02:35.148
Ukuba iSichotho u-Erin besifikelele eNew York ngomhla we-12
kuSeptemba, uhlaselo lweTwin Towers belungayi

02:35.148 --> 02:41.920
kuba nefuthe elifanayo, kuba ingqwalasela yabantu
ibiya kube ikwindlongondlongo ebangelwe sisichotho.

02:41.920 --> 02:48.679
Oku kuya kube kwenze amanyathelo okulwa nobunqolobi
awalandelayo phantse kwaba nto ingenakunyanzeliswa.

02:48.679 --> 02:51.973
Ingaba izixhobo zemozulu
zisetyenziswa rhoqo ngaphezu kokuba sicinga?

02:51.973 --> 02:57.436
1. Ngo-1952, ilali yaseLynmouth kwiphondo
laseDevon eNgilani yatshayiswa yimizila

02:57.436 --> 03:00.913
ngobusuku bomhla we-15 ukuya kowe-16 ka-Agasti.

03:00.913 --> 03:03.400
Abantu abangamashumi amathathu anesine basweleke.

03:03.400 --> 03:05.880
Kwiminyaka eyalandelayo, iifayile zakhululwa:

03:05.880 --> 03:13.453
I-Royal Air Force itshize i-silver iodide emafini angaphezulu
kwendawo enabantu ebusuku, njengenxalenye ye-"Operation Cumulus".

03:13.453 --> 03:20.233
Kwimizuzu nje engama-30 kamva, kwaqala
imvula, eyajika yaba sisisikhukula esibulalayo.

03:20.233 --> 03:26.518
2. Ukususela ngo-Okthobha ka-1966 ukuza phambili, iMikhosi yoMoya
yaseMelika yasebenzisa i-silver iodide

03:26.518 --> 03:32.833
ukwandisa imvula yemvula yendalo yaseMonsoon
ngexesha leNkqubo i-Popeye kwiMfazwe yaseVietnam.

03:32.833 --> 03:38.485
Iindlela eziphambili zokuhambisa izixhobo
zamaVietnam ngoko ke zajika zaba yimfumba yodaka.

03:38.485 --> 03:47.886
3. EJamani, bekusoloko kukho izikhukula ezingaqhelekanga rhoqo
phambi nje konyulo jikelele ukusukela ngo-1980 ukuya ku-2021.

03:47.886 --> 03:54.486
Apho oosopolitiki abasemagunyeni ababekhona kuloo ndawo
bazilungiselela ukuzibonakalisa ukuze bafumane udumo olukhulu.

03:54.486 --> 03:58.048
Ingaba yintlekweni nje yonke le nto?

03:58.048 --> 04:05.700
Ezinye zeemeko ezikhankanyiweyo azinabungqina,
ngelixa ezinye zirekhodiwe kwaye zibhalwe phantsi.

04:05.700 --> 04:12.357
Noko kunjalo, into enye iqinisekile: abo balawula imozulu
banokuphucula okanye bonakalise uqoqosho olupheleleyo, kwaye abo

04:12.357 --> 04:16.586
banempembelelo ekhlimethi ngobuchule banokwenza imali eninzi.

04:16.586 --> 04:24.595
Masiyiqhubeke, babukeli abathandekayo, nokujonga
izizathu neziphumo ngokuzolileyo kodwa ngenyameko, ukuze

04:24.595 --> 04:29.040
unxulumano nezenzo zobugebenga zityhilwe zize zibekwe elubala.
