WEBVTT

00:00.000 --> 00:08.220
Iphatenti yase-US engu-US2903188A yabhaliswa kusukela ngo-1959.

00:08.220 --> 00:17.593
Lesi sitholokazi sichaza inqubo yokubuyisela izimo
zezulu eziyingozi ezivele zakhiwe esimweni sazo sokuqala.

00:17.593 --> 00:21.128
Lokhu kungathinta ukuthuthukiswa
kwama-cyclone asezindaweni ezishisayo afana

00:21.128 --> 00:24.366
nama-hurricane, ama-typhoon nezinye ezifana nazo.

00:24.366 --> 00:30.554
Ngokwethula i-silver iodide, isamente, i-aluminium oxide noma
i-zinc, phakathi kwezinye izinto, ekwakhekeni

00:30.554 --> 00:37.093
kwamafu, kwenza la mafu aletha imvula, ngaleyo ndlela
kugwemeka ingozi yezivunguvungu zasemazweni ashisayo.

00:37.093 --> 00:46.988
Nakuba leli patent lalingahloselwe inzuzo yomuntu wonke,
akwenzeki ukusho okufanayo ngaphandle kokungabaza

00:46.988 --> 00:53.140
ngepatent yase-US engu-US20030085296A1, eyatholeka ngo-2001.

00:53.140 --> 01:01.535
Leli patent lichaza inqubo lapho ama-mega-generator esetshenziswa
ukukhiqiza amagagasi omsindo amakhulu angasetshenziswa ukudala,

01:01.535 --> 01:06.380
ukuqinisa noma ukuqondisa iziphepho, izivunguvungu noma imvula.

01:06.380 --> 01:12.058
Uma sesinamathuluzi okulawula iziphepho zasolwandle eshisayo
isikhathi eside kangaka, kungani lezi

01:12.058 --> 01:18.720
ziphepho zisenzeka – noma ngabe lezi zindlela
zisetshenziswa ngezinhloso zezepolitiki zomhlaba?

01:18.720 --> 01:27.712
Uma ubheka ngokucophelela, kunobufakazi balokhu,
njengoba isibonelo sango-11 Septhemba 2001 sikhombisa.

01:27.712 --> 01:32.896
Sonke siyakhumbula isimo sezulu esinelanga
ngosuku lokuhlaselwa kwe-World Trade Centre.

01:32.896 --> 01:40.010
Okungaziwa kakhulu ukuthi ngalolo suku
i-Hurricane Erin yayiqondela ngqo eNew York

01:40.010 --> 01:44.000
ngesivinini esimaphakathi esingu-195 km/h.

01:44.000 --> 01:47.840
Wayezofika eNew York mhla ziyi-12 kuSepthemba.

01:47.840 --> 01:50.153
Nokho, akukaze kukhulunywe ngalokhu ezinkundleni zezindaba.

01:50.153 --> 01:54.144
Kuphela izikhumulo zezindiza ezintathu eNew
York City ezakhupha izixwayiso zesiphepho.

01:54.144 --> 01:59.399
Phambilini, ukukhululwa kwabantu ngenxa
yezinsongo zesiphepho kwakungeyona into engajwayelekile.

01:59.399 --> 02:03.866
Ingabe kungenzeka ukuthi bazi ukuthi
i-Hurricane Erin izophambuka endleleni yayo?

02:03.866 --> 02:12.864
– Futhi ngempela: ekuseni komhla ka-11 Septhemba, i-Erin ijika
ngokumile ngo-8 ekuseni ngaphambi kokufinyelela emhlabathini.

02:12.864 --> 02:16.960
Kungani kwakubalulekile kuleli cala
ukuthi isiphepho saguqula indlela yaso?

02:16.960 --> 02:23.616
Sesivele sabika ezinhlelweni eziboniswe ukuthi
ingxelo esemthethweni yokuhlaselwa kwenkundla

02:23.616 --> 02:28.320
ye-World Trade Centre ngabaterrorist ayinakuba yiqiniso:

02:28.320 --> 02:37.317
Uma i-Hurricane Erin ifinyelele eNew York ngomhlaka 12 Septhemba,
ukuhlasela kwe-Twin Towers bekungeke kube nomthelela ofanayo,

02:37.317 --> 02:41.920
ngoba abantu bebengagxila ekubhujisweni okubangelwe isiphepho.

02:41.920 --> 02:48.679
Lokhu bekungakwenza cishe kungabi nokwenzeka ukuqinisekisa
ukusetshenziswa kwezinyathelo zokulwa nobuphekula ezalandela.

02:48.679 --> 02:51.973
Ingabe izikhali zezulu
zisetshenziswa kaningi kunalokho esikucabangayo?

02:51.973 --> 03:00.913
1. Ngo-1952, idolobhana laseLynmouth esifundazweni saseDevon
eNgilandi lagcwala amanzi ebusuku phakathi kuka-15 no-16 Agasti.

03:00.913 --> 03:03.400
Abantu abangamashumi amathathu nane bashona.

03:03.400 --> 03:05.880
Emuva kweminyaka, amafayela akhululwe ekubekweni kwezimfihlo:

03:05.880 --> 03:10.474
I-Royal Air Force yafafaza i-silver iodide
emafini angaphezulu kwendawo ehlala abantu

03:10.474 --> 03:13.453
ebusuku njengengxenye ye-"Operation Cumulus".

03:13.453 --> 03:20.233
Emva kwemizuzu engu-30 nje kuphela, kwaqala
imvula, eyashintsha yaba isikhukhula esibulalayo.

03:20.233 --> 03:26.553
2. Kusukela ngo-Okthoba 1966 kuqhubeke, ngesikhathi seMpi
yaseVietnam, i-American Air Force yasebenzisa

03:26.553 --> 03:32.833
i-silver iodide ukuze yandise imvula yendabuko
ye-monsoon njengengxenye ye-Operation Popeye.

03:32.833 --> 03:38.485
Imigudu emikhulu yokuhlinzekwa kwamaVietnam
ngaleyo ndlela yaguqulwa yaba yindida yodaka.

03:38.485 --> 03:44.391
3. EJalimane, kwakuvame ukuba nezikhukhula
ezingavamile ngokushesha ngaphambi kokhetho

03:44.391 --> 03:47.886
lukazwelonke kusukela ngo-1980 kuya ku-2021.

03:47.886 --> 03:54.486
Kuleso sikhathi, abezepolitiki abasebekhona ababehambele
indawo bazihlelela ukuze bathole ukukhangiswa okukhulu.

03:54.486 --> 03:58.048
Ingabe konke kuwukuhlangana nje kwezinto?

03:58.048 --> 04:05.700
Ezinye zezigameko ezishiwo azisekelwanga,
kanti ezinye sezirekhodiwe futhi zibhalwe phansi.

04:05.700 --> 04:12.413
Nokho, into eyodwa iqinisekile: labo abalawula isimo
sezulu bangakhuphula noma babhidlize umnotho wonke, kanti labo

04:12.413 --> 04:16.586
abathonya ngobuciko isimo sezulu bangazuza imali eningi.

04:16.586 --> 04:25.009
Masiyeqhubeke, babukeli abathandekayo, siqapha izimbangela
nemiphumela ngokuthula kodwa ngokunaka, ukuze izixhumanisi

04:25.009 --> 04:29.040
nemisebenzi yobugebengu zivezwane futhi zivezwe ekukhanyeni.
