Кайрылууга өткөрүү деген эмне?
Теорияда абдан коргоочудай угулган нерсе практикада драмалык кесепеттерге алып келет:
Балдар бир заматта ата-энесинен ажыратылат – кээ бир учурларда бүт балалыгы бою.
Андан кийин алар ата-энесинен түбөлүккө алысташат.
Германияда 2022-жылы 66 400дөн ашык балдар жана жаштар мамлекеттик камкордукка алынып, тарбия
үй-бүлөлөрүнө же тарбия үйлөрүнө жайгаштырылды.
Бул санга киргизилген 28 600 «ата-энеси кошо ээрчибеген жаш качкындарды» эсепке албаганда, натыйжада
ата-энесинен, жок дегенде убактылуу, ажыраган 37 800 баланын таң калыштуу жогорку саны пайда болот.
Орточо эсеп менен жыл бою ар бир күнү 100дөн ашык бала ата-энесинен алынган.
Бирок туруктуу мамилелер жана камкорчулар балдардын инсандык өнүгүүсү үчүн, айрыкча алгачкы жылдары өтө маанилүү.
Бул жагдайда ата-энелер борбордук роль ойношот. Алар аларга туруктуулук жана коопсуздук камсыз кылышат.
Балдар табигый түрдө ата-энесин сүйүшөт, алардын мүнөзү кыйын же коомдук көйгөйлөрү бар болсо да.
Баланы ата-энесинен ажыратуу — бул балдарга да, ата-энелерге да өтө эмоционалдуу процесс, ал аларды
травмалап, олуттуу психологиялык зыян келтириши мүмкүн.
Ошондуктан баланы камкордукка алуу ар дайым акыркы чара болушу керек.
Бул чара баланын жыргалчылыгын дагы коркунучка салбаган башка эч кандай альтернатива жок болгондо гана колдонулушу керек.
Бирок чындык ошол: Германия жогоруда айтылган камкордукка алынган балдар боюнча көрсөткүчтөр боюнча эл
аралык деңгээлде эң жогорку өлкөлөрдүн катарына кирет.
Немис ата-энелер чындап эле башка өлкөлөрдөгү ата-энелерге караганда анчалык коркунучтуу жана жөндөмсүзбү?
Же бул коркунучтуу жогорку көрсөткүчтөрдүн артында башка себептер барбы?
Албетте, баланы ата-энесинен ажыратууга башка альтернатива жок учурлар бар, мисалы, эгерде
алар аны сексуалдык зомбулукка дуушар кылып жатса.
Бирок бул негиздүү болгон өзгөчө учурлар чындап эле көпчүлүк учурларда барбы?
Балдарды уурдоонун себептери
Балдарды камкордукка алуунун себептери бул тууралуу маалымат берет.
Көпчүлүк учурларда бул ата-энелердин зомбулугу, кам көрбөстүгү же алкоголго же баңгиге көз карандылыгы эмес.
«Коштолбогон качкын балдардан» башка, эң көп айтылган себеп — ата-энелердин ашыкча жүктөлүшү.
Башка себептерге «байланыш бузулуулары» же «байланышка чыдамсыздык» кирет, башкача айтканда, ажырашкан ата-эне
баланы мурдагы жубайынан алыстатып сактоону каалайт, же ал тургай «эне менен баланын өтө тыгыз байланышы» да.
Мындай негиздемелер чындыгында абдан таң калыштуу.
Ажырашуу учурларында, айрыкча, жок болуп кеткен ата-эненин ордун толтуруу максатында балдар
калган ата-энесине дагы да жакыныраак болуп калышат.
Айрыкча бала энеси менен өтө тыгыз байланышта болгондо, аны андан ажыратуу андан да оор болот.
Бул негиздемелердеги эң таң калыштуу жагдай – алар салыштырмалуу түшүндүрүүгө ачык болушу.
Зордук-зомбулук же баңгизатка көз каранды болуу — так жана далилденген фактылар.
Бирок ата-энелердин качан ашыкча жүктөлгөн деп эсептелерин же эне менен баланын байланышы качан өтө жакын деп
эсептелерин чечүү баалоочунун өз ыктыярына жараша болот.
Жана так ушул жерде чоң көйгөй жаралат.
Шектүү адис пикирлери
Психологиялык соттук отчеттор мыйзамдуу камкорчулар боюнча көп учурда балдарды камкордукка алуу учурунда даярдалат.
Бул отчеттор жооптуу үй-бүлөлүк сот судьяларынын баа берүүсү үчүн маанилүү негиз болуп саналат, алардын мазмуну
балдардын келечектеги тагдыры боюнча чечимдерге салым кошот.
90%дан ашык учурларда судьялар адистердин сунуштарын аткарышат.
Бирок бул отчеттор көп учурда ачык кемчиликтерге ээ.
Доктор Андреа Христидис, эксперт күбө, соттук психолог жана жүрүм-турум терапевти, үй-бүлөлүк маселелер боюнча
1000дөн ашык эксперттик жыйынтыктарды даярдап, иликтөөлөрүнүн негизинде төмөнкүлөрдү жыйынтыктайт:
Мен азыркыга чейин бардык техникалык талаптарга чындап жооп берген бир да отчетту көргөн жокмун.
Ал алардын дээрлик баарында олуттуу кемчиликтерди тапты.
Көп учурда тиешелүү ата-энелер же ата-эне эксперттер тарабынан кыскача сүйлөшүүлөрдөн кийин, кээде
болгону телефон аркылуу сүйлөшүүдөн кийин бааланган.
Доктор Христидис муну төмөнкүчө түшүндүрөт:
Тилекке каршы, учурдагы мыйзам боюнча сот дайындаган ар бир адам эксперттик корутунду даярдоого укуктуу.
Алар муну жасоого жөндөмдүүбү же жокпу — башка суроо.
2015-жылы Берлиндеги IB Университети тарабынан жүргүзүлгөн изилдөө доктор Христидистин билдирүүсүн тастыктады.
272 адистин пикирин баалап чыккандан кийин университет Германияда үй-бүлөлүк укук боюнча талаш-тартыштардагы бардык
адистик пикирлердин 75%ы канааттандырбаганын жыйынтыктады.
Адистешкен психологдор да көп учурда илимий эмес ыкмаларды, мисалы, Роршах сия тактары тестин колдонушат.
Бул ыкмада балдарга сия тактары көрсөтүлүп, аларды түшүндүрүп берүүсү суранат: бала такта эмнени көрөт?
Мындай тесттер сотто далил катары толугу менен жараксыз, бирок алар дагы деле баланын жыргалчылыгына
байланыштуу чечимдердин негизи катары келтирилет.
Бул негиз адистер арасында өтө талаштуу болгонуна карабастан, баалоочу каалаган натыйжаны диагноздоп бере алат.
Эксперттик отчеттордо ата-энелерге көп учурда «ата-энелик көндүмдөрдүн жетишсиздиги» же
«инсандык бузулуулар» деген диагноз коюлат.
Бул андан соң балдарга кам көрүү укугунан ажыратууга жана аларды тарбия үйүнө же жашоо камкордук
борборуна жайгаштырууга негиз болуп калышы мүмкүн.
Эксперттердин пикирлери – кирешелүү бизнес
Бүт үй-бүлөнү талкалап жиберүүгө алып келиши мүмкүн болгон эксперттик пикирлер үчүн да ата-энелер төлөшү керек.
Бул үчүн чыгымдар 15 000 еврого чейин жетиши мүмкүн.
Эгер ата-энелерде акча жок болсо, салык төлөөчүлөр жардамга келиши керек.
Бул ыкма менен жыл сайын бир нече жүз миллион евро түзүлөт.
Адистер, жаштардын жыргалчылыгын камсыздоочу мекемелер жана үй-бүлөлүк соттор ортосунда кээ бир
макулдашылган байланыштар пайда болгондой көрүнөт.
Бир мисал – Бавариянын GWG, «Илимий соттук жана укуктук психология коому».
Ал бул базарды байкап, үй-бүлөлүк соттор үчүн адистердин пикирлерине ылайык өзүнүн бизнес-моделин ылайыкташтырды.
Ал өзүнүн өнөктөш эксперттер тармагы аркылуу сотторго эксперттик пикирлерди абдан ылдам камсыздайт.
Эксперттер бул үчүн өз акыларынын 40%ын төлөшү керек.
GWG Баварияда үй-бүлөлүк соттун судьялары үчүн окутуу иш-чараларын уюштурат, ошентип сот бийлиги менен байланыштарды түзөт.
Натыйжада, 2008-жылы Бавариянын адилет министри үй-бүлөлүк соттор негизинен контракттарын GWGге
эмнеге ыйгарып жатканын түшүндүрүүгө аргасыз болду.
Мисалы, Ингольштадттагы сот бир жыл ичинде он эки келишимдин он бирин GWGге ыйгарды.
Ошондуктан сынчылар GWGнин монополиялык абалы жөнүндө айтышат.
Сырткы жайгаштыруулар – миллиард фунт стерлингдик базар
Бирок эксперттик отчеттор – бул чоң бизнестин башталышы гана. 2023-жылы 128 000 бала үйдө жашап,
болжол менен 87 000 бала тарбиячы үй-бүлөлөрдө болгон.
Балды үйгө жайгаштыруу ар бир бала үчүн жылына 42 000 евродон 54 000 еврого чейин чыгым талап кылат.
Көз каранды баланы тарбияга алган тарбиячы үй-бүлөлөргө баланын жашына жараша ай сайын
700дөн 900 еврого чейин тарбиялык жөлөкпул төлөнөт.
Салык төлөөчүлөр бул чаралар үчүн жылына 4,9 миллиард евро төлөйт.
Жас өспүрүмдөрдүн жыргалчылыгын камсыздоо боюнча ондогон жылдык тажрыйбасы бар адис бул тууралуу маегинде төмөнкүлөрдү айтты:
"Стационардык сектор буга чейин эле эң көп киреше алып келген тармак болуп саналат."
Мен айткым келген нерсе, стационардык мекемелер жыл өткөн сайын көбүрөөк кеңейип жатканын көрө аласыз.
Балдарды, айтор, базарга ыргытып салган уюмдар — жаштардын социалдык камсыздоо бөлүмдөрү.
Мен муну так эле айтам: аны базарга чыгарып жибериңиз!
Анткени ошондой: баары акча жөнүндө, баары акча жөнүндө.
Эгер жаштардын жыргалчылык башкармалыгы мага белгилүү бир күндөлүк же айлык акыга жаш адамды сунуштаса, анда
мен жаштардын жыргалчылык башкармалыгына сунуш киргизем, ал сунушту кабыл алаарын же жоктугун айтат.
Айтор, бул бизнес. Жана акыры, жаштардын жыргалчылыгын камсыздоочу мекемелер жаштарды өз
колунан алып кеткен уюмдун бар экенине кубанышат.
Жаштардын жыргалчылык кызматынын кызматкерлери көп учурда мекемелердеги балдардын абалын жана ал жерде
көрүлгөн чаралардын балдар үчүн ылайыктуу жана пайдалуу экенин жетиштүү деңгээлде баалабай калышат.
Кайталанып чыккан скандалдар Германиядан келген балдардын чет өлкөлөрдөгү асыранды үй-бүлөлөргө жана
башка мекемелерге жайгаштырылганын ачыкка чыгарды.
Алар ал жакта мектепке барган эмес, ошондой эле алардын башка иш-чаралары да көзөмөлдөнбөй, колдоого алынган эмес.
Күтүүсүздөн баланын жыргалчылыгы эми эч кимди кызыктырбай калды окшойт.
Бирок бул зомбулукка негизделген практикага катышкан мекемелер үчүн бул чоң бизнес.
Германиялык мекеме ар бир бала үчүн ай сайын жаштардын жыргалчылык кызматынан 5 000 еврого чейин алат.
Бирок эгер мекеме баланы, мисалы, Польшадагы тарбиялык үй-бүлөгө жөнөтсө, бул үй-бүлөдө баланын
турак-жайы үчүн айына болгону 600 евро гана төлөнөт.
Калган акчага көп учурда көз салынбайт.
Жаштардын жыргалчылык кызматынын бөлүмдөрүндө өзгөчө кырдаал
Бул көпчүлүк жаштардын социалдык камсыздоо бөлүмдөрүндөгү кадрлардын олуттуу жетишсиздигинин натыйжасы.
Мекеменин көптөгөн кызматкерлери туруктуу ашыкча жүктөн жабыркашат.
Балдардын кайда экенин жана абалын көзөмөлдөөгө убакыттын жана персоналдын жетишсиздиги бар.
Көптөгөн социалдык кызматкерлер азыркы иш жүргүзүү ыкмаларын колдой албай, жумушунан кетууда.
Бул абалды дагы да курчутуп жиберет. Мындан тышкары, кесипкөй жумушчулардын тартыштыгы бар.
Саясаттан эч кандай чечим күтүлбөйт
Саясатчылардын өзү бул абалды оңдойт деп болжоого болбойт, анткени алар балдарды камтыган бизнестен олуттуу пайда көрүшөт.
Учурда биз бюджеттик каражаттар үчүн ири күрөштү байкап жатабыз, саясатчылар аны көп учурда шектүү идеологиялык
долбоорлорду колдоого пайдаланышат, «деңизди куткаруу»дон баштап «феминисттик тышкы саясат» деп аталган демилгелерге чейин.
Балдарды камкордукка алуу федералдык саясатчыларга каржылык эркиндикти кеңейтүүгө пайдалуу таасир эткен курал болуп саналат.
Балдар менен иш жүргүзүү көп эмгекти талап кылганы үчүн киреше алып келет.
Бул жумушсуздук көрсөткүчтөрүн азайтат жана өкмөттүн жумушсуздук боюнча жөлөк пул төлөмдөрүн азайтууга алып келет.
Ошол эле учурда балдар жана жаштардын жыргалчылыгын камсыздоочу кызматтарда иштеген кызматкерлер төлөгөн киреше салыгы
мамлекеттик казынага олуттуу суммадагы каражат алып келет, ал негизинен федералдык жана штаттык өкмөттөргө бөлүнөт.
Бирок балдарга кам көрүү чыгымдарын федералдык өкмөт эмес, ата-энелер менен жергиликтүү бийлик органдары көтөрөт,
алар салыштырмалуу аз киреше салыгынан түшкөн киреше алышат.
Мамлекет балдарды алып салууну башка жолдор менен да өз кызыкчылыгына пайдалана
алат – тактап айтканда чектөөчү чара катары.
Бул коронавирус пандемиясы учурунда байкалган:
Бул жерде балдарды камкордукка алуу мамлекет тарабынан коронавирус чараларына сын айткан
адамдарды коркутуу үчүн колдонулган курч кылыч болчу.
Бир нече учурда ата-энелери мектепте беткап тагынууга талап кылбагандыктан, балдар үй-бүлөсүнөн алынган.
Балдарды уурдоодон улам келип чыккан ири зыян
Ал эми бул шартта ажыраган үй-бүлөлөр катастрофага дуушар болууда.
Кээ бир учурларда балдар полиция тарабынан үй-бүлөсүнөн, мектептен же бала бакчадан күч менен алып кетилет.
Биздин «Системалуу балдарды алып кетүү – балдарга кам көрүү чараларына алуу процесстеринин иликтөөсү» программасында
жабыркагандар бул чараларды кантип баштан өткөргөнүн баяндашат.
Мындан тышкары, тасмага тартылган шоканттуу кадрларда энелердин кыйкырып жаткан балдары колунан жулуп алынышын көрүүгө болот.
Мындай зомбулук менен ажырашуу кичинекейдер үчүн өмүр бою эстен кеткис сокку болуп, көп
учурда аларды оор психологиялык жаракатта калтырат.
Бул балдарда терең психологиялык жаракаттарга жана жүрүм-турумдагы өзгөрүүлөргө алып келет.
Мисалы, эки жаштагы Пол үй-бүлөсүнөн ажыратылганда сүйлөөнү токтотуп, ошондон бери сүйлөө көйгөйлөрү бар.
Бул көп учурда балдар ата-энелеринен жашырылып турган апталар жана айлар менен уланат.
Соттук угуудан кийин балдарга жолугушуулар өткөрүлүшү мүмкүн.
Бирок бул өтө сейрек гана жана катуу эрежелерге ылайык гана болот.
Ата-энелер эч кандай сезимдерин көрсөтпөшү керек жана орток өткөн турмуштары жөнүндө сүйлөшпөшү керек.
Бул жол менен балдар ата-энелери да ажырашуудан жабыркап жатканын сезишпейт.
Ата-энелердин бул мажбурлап, табигый эмес жүрүм-туруму балдарга өтө тынчсыздандырарлык таасир тийгизет.
Бирок эгер эрежелер бузулса, баруулар толугу менен тыюу салынат.
Көпчүлүк учурларда кам көрүү үйүнө жайгаштыруу тургунун абалын жакшыртууга алып келбейт.
Балдар көп учурда жүрүм-турум көйгөйлөрүнө дуушар болушат.
Андан кийин аларды балдар жана өспүрүмдөр психиатриясына которушу мүмкүн, ал жерде аларга психотроптук
дары-дармектер жана Риталин менен дарылоо жүргүзүлөт.
Психолог доктор Христидис:
Ошентип, мекемелерде балдарга эч кандай жардам көрсөтүлбөйт.
Бул чындап эле оор зомбулукка кабылган жана соттук-медициналык экспертиза балдарда абдан так, олуттуу
жаракаттарды аныктаган учурларда гана мүмкүн. Жыныстык зомбулук…
Ал күбөлөп жатат, бир катар изилдөөлөр көрсөткөндөй, жаштардын дээрлик 90%ы ачыкка чыкпай жатып эле зыян тартат.
Андан соң алар же баңгизатка, же алкоголго көз каранды болуп калышат, же кылмышка барып калышат.
Алар керектүү квалификацияга ээ боло алышпайт, ошондуктан көп учурда мамлекетке жүк болуп калышат.
Доктор Христодис: «Балдар үйлөрүндөгү балдарга эмне болот? Аларды камакта кармашат.»
Аларда сизди ыйлата тургандай кадрлардын катышы бар.
Ошондуктан ал жакта да үнөмдөөлөр болуп жатат, анткени баары жекешештирилген.
Алардын баары жөн гана пайда табууну каалашат. Ошондуктан балдар көңүл сыртында калат жана дем-күч алууга үндөлбөйт.
Мындан тышкары, үйлөрдө жана тарбияда андан да оор зыян келтирилгени тууралуу кайталанган кабарлар бар.
Мисалы, Берлинде социалдык педагог Хельмут Кентлердин кеңеши боюнча балдар ондогон жылдар бою педофил
асырап алуучу ата-энелердин үйүнө жайгаштырылган.
Кентлер азыр өлгөн, бирок бүгүнкү күнгө чейин туура жана туруктуу иликтөө жүргүзүлбөгөндүктөн, эски
тармактар менен байланыштар дагы деле бар деп болжоого болот.
Кошумча маалыматтарды «Demo für alle» (Demo for All) аракет тобунун «Kentler Gate» документалдуу тасмасынан табууга болот.
Ошондой эле ата-эненин коргоосу жок, кыянатчылардын колунда жардамсыз калган балдарды зомбулукка жана сексуалдык зордуктоого
дуушар кылган ар кандай жаңжалдар балдар үйлөрүндө да катталган.
Доктор Христидис супербайлар тарабынан жылдар бою зомбулукка кабылган балдардын SOS балдар айылын мисал келтирет.
Ал 160 учурду белгилейт.
Педофилия жана балдардын катышуусундагы шайтандык ритуалдык зомбулук тууралуу документалдык тасмаларды изилдеп жатып ,
Kla.TV бир нече жолу таасирдүү кылмышкерлер балдар үйүнөн чыккан балдарды уятсыздык менен зордогон учурларга да күбө болду.
Каршылык пайда болууда
Доктор Андреа Христидис Германияда мыйзамсыз чыгарылууларга каршы күрөшкөн эң көрүнүктүү активист деп эсептелет.
Жылдар бою ал зор каршылыкка каршы күрөшүүгө туура келди.
Азыр ал дарыгерлер, илимпоздор, юристтер жана кылмыш таануучулар менен биргеликте күчтөрүн бириктирип, бул кыянаттыктарга каршы
чара көрүү максатында «AXION-Resist» ассоциациясын негиздеди.
Жабыркаган үй-бүлөлөргө колдоо көрсөтүү менен катар, Axion Resist «Zielscheibe Kind & Bindung» (Мақсат: Балдар жана байланыш) аттуу
баалуу коомчулук менен байланыш иш-чарасын өткөрөт, аны толук түрдө https://axionresist.com сайтынан же
кыскартылган нускасын www.kla.tv/29203 дарегинен көрүүгө болот.
Бирок доктор Христидис жана анын кесиптештери бул маанилүү иште биздин баарыбыздын колдоосуна муктаж.
Чындыгында олуттуу себептерсиз балдарды ата-энесинен ажыратуу – бул биздин коомдун эң алсыз мүчөлөрүнө
каршы кылмыш, ал жабыркагандарга өмүр бою таасир этет.
Ушунча көп балдар менен ата-энелер бир заматта бири-биринен түбөлүккө ажыратылып жатканы эки
тарап үчүн тең драмасы жагынан дээрлик теңдешсиз.
Бул чыгарып салуу процедуралары адатта коомчулукка ачык болбойт жана медиа алар тууралуу үзгүлтүк менен гана кабар берет,
ошондуктан бул маселени коомдук талкуунун алдыңкы катарына чыгарып, саясатчыларга абалды акыры
оңдоого басым көрсөтүү үчүн баарыбыз чакырылабыз!