Bino nyonso oyo bozali na bana to bankoko ya mibu ya kelasi boyebi likambo oyo:
Bakangaka kelasi ntango nyonso, bana bazali kozonga na ndako kala uta na kelasi to bazali kozwa mateya ya bakitani.
Ntina na yango ezali bozangi monene ya balakisi na mboka mobimba.
Yango elingi koloba ete bana ebele bazwaka mateya moke mpo na koyeba malamu programɛ ya kelasi oyo elingami.
Na likambo oyo, motó ya likambo oyo elandi na zulunalo Frankfurter Rundschau ya mokolo ya 13 Novɛ́mbɛ 2024 ezali ya kotalela:
Mateya ya mangwele ezali sikoyo koteyama na biteyelo ya Hesiane!
Oyo ezali liteya ya bioloji ya momeseno te na ntina na mangwele oyo toyebi.
Kasi, etali nde biloko mosusu ya mateya ya mozindo oyo guvɛnɛmá ya leta esangisi, na ntina ya maladi ya
bokangami mpe lolenge ya komibatela na nzela ya mangwele.
Oyo ekosalisa bilenge bázwa mokano na bango moko na boyebi malamu na ntina na mangwele.
Ministre ya Santé Diana Stolz alimboli:
Bateyi bazalaka na boyokani ya ntina mingi ya kotyelana motema na bana mpe bilenge, mpe na nzela ya boyebi na bango ya bambula
ebele mpe mayele na bango ya koteya, bakoki kolimbola ata makambo ya mpasi na lolenge oyo
ekoki kokangama mpe ebongi na mbula na bango.
Na mokuse, yango elingi koloba ete balakisi basengeli kobakisa ntango ya kobongisa mateya mpe ya koteya, mpe
kosalela boyokani na bango ya ntina mpe ya kotyelana motema na bana-kelasi mpo na kolendisa bango bámeka mangwele.
Ndenge nini "ekáteli ya mayele" lokola elobami likolo ekoki kozwa na kati ya makambo oyo?
Bana-kelasi balakisamaka kaka matomba oyo bakanisaka ete mangwele ezali na yango.
Kasi, moto nyonso ayebi ete ekateli ya mayele ekoki kozwa kaka sima ya kotalela malamu
makambo ya malamu na ya mabe ya likambo moko.
Mpo na nini makambo oyo elandi elobelami te?
Kobanda na libateli ya likolo ya mangwele oyo bakumisaka mingi mpe balobelaka mingi.
Moto ya siansi ya ntina mingi koleka na makambo ya mangwele na Etats-Unis, Dr Stanley Plotkin, ná bayekoli na ye, bandimaki kala
te ete mangwele – ndenge bato oyo baboyaka mangwele bazalaki koloba banda kala – esalemi bolukiluki mingi te likolo na yango.
Nsima ya bambula ebele ya koloba ete libateli ya ba vaccins etalelamaki na mozindo mpe na makasi,
sikoyo Eteyelo ya Plotkin endimi: ezali bongo te!
"Bavaksíní mingi emekamaka malamu te, ezala liboso to sima ya kondimama na yango," elobi Plotkin ná bayekoli na ye.
Yango elobamaki na lisolo moko na motó ya likambo "Kofuta Boyekoli likolo ya Libateli ya Mangwele Sima ya Kondima
yango," oyo ebimaki na zulunalo New England Journal of Medicine.
Blog ya siansi mpe politiki 'tkp' elimboli yango na mozindo na kati ya lisolo moko.
Okomi: Eteyelo ya Plotkin endimi "ete ba vaccins emekamaka malamu te – ezala liboso to sima ya kondimama na yango."
Na ndakisa, bandimaki ete bomeki ya clinique liboso ya kondimama ezalaka na motango moke ya bato mpe eleko moke
ya kolanda bango, mpe ete mbongo moko te etiyamaka mpo na boyekoli ya libateli sima ya kondimama.
Mpo na ntina wana, ezali mpe mpasi ya koyeba soki ba effets secondaires ezalaki nsima ya mangwele.
Yango elingi koloba ete bayebisi bato ete ba effets secondaires ya vaccination ezali moke to ezali te.
Kasi, bosolo ezali ekeseni mpenza, soki tozwé ndakisa ya mangwele ya HPV mpo na bokono ya kanser ya nkingo ya
libotama, oyo bazali kolendisa makasi epai ya bilenge mpe, banda kala te, na ba kelasi.
Bolukiluki ebele emonisi polele ete mangwele ebimisaka ba effets secondaires ya makasi lokola ba maladi ya auto-immunitaire.
Lisusu, bato oyo bazalaki na kati ya bolukiluki moko oyo kompani Merck esalaki bakufaki mbala mibale kino
mitano koleka ndenge emonanaka mpo na bato ya mbula wana.
Lisusu, motango ya bato ya kanser ya nkingo ya libota emataki nde na esika ya kokita, sima ya kobanda vaccination.
Lisusu, bolukiluki mosusu emonisi polele ete ezali na ba effets secondaires mosusu ebele oyo etali mpe mangwele mosusu.
Na kati na yango, ezali: liwa ya mwana ya moke na mbalakaka, bokono ya bokoli mabe ya bɔɔngɔ, ba
allergies, bokono ya auto-immunitaire, likama ya kozwa ba infections na pɛtɛɛ, mpe bongo na bongo.
Okoki kozwa bandimbola ya mozindo koleka na likambo oyo na ba programmes ya Kla.TV oyo etangami na nsuka.
Na lisolo na ye "Bomɛngɛli ezali na litomba boni?", Andreas Diemer, monganga ya libota mpe moto ya siansi ya physique oyo
ayekoli malamu, alimbɔli na lolenge oyo moto nyonso akoki kososola nini bolukiluki etali libateli ya mangɛlɛ ezali kolobela.
Makambo ya ntina mingi ezali na mokuse awa na nse.
- Bolukiluki ezali te na ntina na libateli ya mangwele.
- Ba-études ya placebo ya solo ezali kosalema te.
- Yango elingi koloba ete ezali na bituluku ya kokokanisa te oyo emonisi polele soki mpe ba effets secondaires nini emonanaka
epai ya bato oyo bazwi mangwele mpe ba oyo bazwi yango te.
- Bolukiluki ya siansi ya solo ezali te mpo na komonisa litomba ya mangwele.
Ba études oyo esalemaki, nyonso esalemaki na fabricant ye moko.
Yango ememaka na ndenge ete bolukiluki etambwisama na ngambo moko boye.
Mosali ya biloko alingaka libosoliboso ete biloko na ye etekama mpe abongisaka boyekoli mpe botatoli
na kolanda yango mpo na kozwa resultat oyo alingi.
- Na ndakisa, bato oyo basalelaka mpo na bolukiluki bazalaka mingi mpenza mibali ya mikolo ya
kolongono oyo bazali te ndakisa ya bato nyonso.
Lisusu, mbala mingi bato oyo basalelaka mpo na komeka bankisi bazalaka moke mingi mpe eleko ya boyekoli ezalaka
mokuse mingi, yango esalaka ete ezala mpasi ya komona mpenza ndenge nini ba effets secondaires ezalaka.
- Mpe bolukiluki ezali kosalema te mpo na koyeba soki bato oyo batiami mangwele bazwaka bokono mbala mingi te, to na makasi
mingi te, to bakufaka mingi te koleka baoyo batiami yango te.
- Ezali kaka likambo ya komeka motango ya ba anticorps na kati ya makila.
Oyo ezali motuya oyo etiami na ndenge ya pamba.
Soki motuya oyo emekami na makila, balobaka ete mangwele esali malamu.
- Ezali mpe na ba komite to bakonzi ya bonsomi te oyo etalelaka ba resultat.
Institut Paul Ehrlich na RKI, oyo bazali na mokumba ya kotalela ba résultats ya ba études
oyo, bazali kosala malamu te na likambo oyo.
Babateli ya mibeko bakambamaka mpe bafutamaka ndambo na bato oyo basalaka biloko.
STIKO ezali mpe na boyokani ya penepene na industrie. Basangani zomi na nsambo ya STIKO basalaka na industrie ya mangwele.
Yango ekozala lokola kotika ete moto oyo auti kosilisa kelasi ya secondaire atanga ba examens
na ye moko ya suka. Résultat ekozala te ya sembo.
Loba oyo: "Lokola bapesaki mangwele ebele, bamaladi oyo bazali kolobela ezali kokita" ezali solo te.
Ata liboso ete bamema mangwele mosusu mpo na bato nyonso, motango ya bato ya bokono ezalaki kokita.
Yango ezali mingi mpenza mpo na bobongisi ya bomoi, lokola bopeto mpe bilei ya malamu.
Ezali mpe na ba ankɛtɛ oyo emonisaka likambo ya bokeseni.
Na mwa makambo ya oyo babengaka bokono ya épidémie, ebele ya bato oyo bazwaki bokono bazalaki bato oyo batiamaki mangwele.
Moko te ya makambo oyo elobelami na biloko ya kotangisa.
Na esika ya kozwa mateya ya mobimba mpe ya bokatikati, bana-kelasi bazwaka kaka sango ya ngambo moko mpe oyo eponami liboso.
Eloko nyonso oyo ekokani te na lisolo oyo ezali kotambola, na likambo oyo, "lisolo ya mangwele", balongolaka yango mpamba.
Lisusu, ezali komonana polele ete bana na biso bazali na nse ya bopusi ya makasi ya makanisi na kelasi.
Nini ezali na sima ya kampanye oyo ya monene ya mangwele, oyo bazali kotinda bato bázwa yango na makasi
atako ezali na bozangi monene ya balakisi na biteyelo?
Mposa ya komitiya mangwele ezali kokita na kati ya bato.
Esengeli sikoyo kozongisa yango na nzela ya bilenge?
Bomɔngɔngɔ́ ezalí mpé mombɔ́ngɔ́ ya bamiliáre ya ba livres pɔ́ na industrie pharmaceutique.
Lokola minganga nde bapesaka mangwele, bango mpe bazali na kati ya mosala oyo.
Monganga Paul Thomas, monganga ya bana oyo ayekolaki na Dartmouth, alobelaki likambo oyo ya mpasi na mokolo ya 16 sanza
ya minei 2024 na lisolo moko na Polly Tommey, lokola eteni ya mobembo ya bus ya Children's Health
Defense na nkombo 'Vax-Unvax: The People's Study'.
Alimboli na mozindo ndenge minganga ya bana basengeli kosala mosala mpo na – na maloba mosusu – "kotikala na mosala".
Ba cabinets ya minganga ya bana batalelaka mingi mangwele.
Soki monganga aboyi kosala yango, abungisaka eteni monene ya mosolo na ye.
Monganga azwaka mbongo na mangwele nyonso oyo apesi.
Talá ndakisa moko ya mokuse uta na cabinet ya Monganga Thomas.
"Tózwa ndakisa, na kati ya vizite ya sanza mibale, mwana ya kolongono azwi mangwele ya DPT – yango ezali mangwele misato,
ba antigènes misato," alimbolaki, mpe "HiB , pneumocoque, hépatite B, polio, rotavirus – yango ezali pene ya £200.""
Lisusu, ezali na ba bonus ya qualité oyo etali motango ya bato oyo bazwi mangwele.
Ba compagnies ya assurance bapesaka minganga ya bana mbongo ya likolo soki bakokisi
motango moko boye ya bato oyo bazwi mangwele.
Mbala mingi, ezalaka pene na 80% ya bato na bokono oyo bazwaki mangwele nyonso kino bakokisi mibu mibale.
Thomas alobi polele likambo oyo: "Yango elingi koloba ete cabinet ya monganga ya bana ekoki te kotikala na
mosala soki epesaka mangwele mingi, soki te nyonso."
Mpe nakanisi yango nde elimboli nini etindaka minganga bákanga miso – ntina oyo balingaka te kokota na likambo
yango mpe kondima ete mangwele oyo ezali kosala mabe mingi.
Molukiluki ya istware ya monganga mpe mokomi Dr Gerd Reuther apesi bandimbola ya mozindo koleka na ntina oyo bapesaka toli
makasi ya kotiya mangwele mpe bazali kotiya yango mingi koleka.
Tozwi maloba na interview moko na Report 24:
Ata na makambo nyonso, matomba ya mombongo elɛmbaka ntango totali manaka oyo, oyo ememi kobima ya bokono ebele ya kolɛmba nzoto.
Na botali ya mayele mpe na mozindo ya siansi, amonisi boyokani oyo ekómi mosika koleka
masolo ya monganga. Tala interview mobimba awa.