Koutou katoa e whai ana i ngā tamariki, i ngā mokopuna rānei e kura ana, e mōhio ana ki tēnei:
Kei te whakakorehia tonu ngā akoranga, ā, kei te hoki wawe ngā tamariki ki te kāinga i muri i
te kura, rānei kei te whai akoranga whakakapi.
Ko te take o tēnei ko te ngoikoretanga ohorere o ngā kaiako puta noa i te motu.
Ko te tikanga o tēnei, he iti rawa ngā akoranga e whiwhi ana te nuinga o ngā tamariki kia taea ai e
rātou te rangatira i te marautanga kua whakaritea.
I roto i tēnei horopaki, he mea hira te taitara o te pepa rīpoata e whai ake nei nō te
Frankfurter Rundschau i te 13 o Whiringa-ā-nuku 2024:
Kei te whakaakona ināianei ngā akoranga mō te werohanga i ngā kura o Hesse!
Ehara tēnei i te akoranga koiora noa mō ngā werohanga e mōhio ana tātou.
Engari, e pā ana ki ngā rauemi whakaako taipitopito āpiti i kohia e te kāwanatanga ā-rohe mō te
kaupapa o ngā mate pāwera me te tiaki mā te werohanga.
Ka āwhina tēnei i ngā rangatahi ki te whakatau mā rātou anō, i runga i ngā mōhiohio, mō te werohanga.
E whakamārama ana a Diana Stolz, te Minita Hauora:
He hononga motuhake o te whakawhirinaki ā ngā kaiako ki ngā tamariki me ngā rangatahi, ā, nā ō rātou tau maha o wheako me ō
rātou pūkenga whakaako, ka taea e rātou te whakamārama i ngā kaupapa matatini kia
mārama, kia hāngai hoki ki te pakeke o ngā ākonga.
Hei whakarāpopoto, ko te tikanga me whakapau atu e ngā kaiako he wā tāpiri mō te whakarite me te whakaako, ā, me whakamahi hoki
i tō rātou hononga motuhake o te whakawhirinaki ki ngā ākonga hei whakatenatena i a rātou kia whiwhi i te kano ārai mate.
Me pēhea e taea ai te whakatau whai māramatanga, pēnei i whakahuatia i runga ake nei, i raro i ēnei āhuatanga?
Ka whakaaturia noa ki ngā ākonga ngā pānga pai e ai ki te kī e puta ana i ngā werohanga.
Heoi, e mōhio ana te katoa ka taea anake te whakatau whai whakaaro i muri i te āta
whakataurite i ngā painga me ngā kino o tētahi take.
He aha kāore ēnei āhuatanga e arohia ana?
Ka tīmata mā te haumaru tiketike o ngā werohanga, i tino whakanuia, i tino whakahuatia nuitia.
Ko te kairangahau kano ārai mate tino hira rawa atu i Amerika, a Dr Stanley Plotkin, me ōna ākonga i whakaae tata nei,
kāore ngā kano ārai mate i rangahaua whānuitia, pērā i ngā kōrero a ngā kaiwhakakritika kano ārai mate mō te wā roa.
Whai muri i ngā tekau tau e kī ana kua rangahaua hohonu, kua tino rangahaua hoki te haumaru o ngā
werohanga, kua tuku te Kura Plotkin: ehara i te mea pērā!
"Ehara i te mea kua whakamātauria tika ngā kano ārai mate maha i mua, i muri rānei i tō rātou
whakaaetanga," e ai ki a Plotkin me ōna ākonga.
I pūrongo tēnei i roto i tētahi tuhinga i tapaina ko "Funding Science on Vaccine Safety After Licence
Approval," i puta i te New England Journal of Medicine.
Ka whakamārama taipitopito e te rangitaki pūtaiao me te tōrangapū 'tkp' tēnei i roto i tētahi tuhinga.
Ka tuhituhi koe: Kua whakaae te kura o Plotkin "kāore ngā werohanga e whakamātauria tika
ana – i mua, i muri rānei i te whakaaetanga."
Hei tauira, i whakaae rātou he iti ngā rahinga tauira me ngā wā whaiaronga o ngā whakamātautau ā-hauora i mua i
te whakaaetanga, ā, kāore he pūtea kua tohua mō ngā rangahau haumaru i muri i te whakaaetanga.
Nō tēnei take, kāore hoki e taea te mōhio mēnā i puta ētahi pānga taha i muri i ngā werohanga.
Ko te tikanga, ka whakamōhiohia te iwi whānui he iti rānei, kāore rānei he pānga taha o te werohanga.
Heoi, he tino rerekē te āhuatanga ina tae mai ki te werohanga HPV hei ārai i te mate pukupuku o te korowha, e tino whakatairangahia
ana ki ngā rangatahi, ā, i ngā rā tata nei, ki ngā kura.
Kua whakaatu mārama ētahi rangahau maha e puta ana i te werohanga ngā pānga taha kino pērā i ngā mate ārai-tinana.
Hei tāpiri, i mate ngā kaiuru o tētahi rangahau i whakahaerehia e Merck i te rua ki te rima ngā wā teitei
ake i ngā reiti mate e hāngai ana ki tēnei rōpū tau.
Hei tāpiri, i muri i te whakaurunga o te werohanga, i piki ake ngā take mate pukupuku o te korowha, kaua i heke.
Hei tāpiri, kua whakaatu mārika ētahi rangahau anō he maha ngā pānga taha e pā ana ki ētahi atu werohanga.
Ko ēnei ko te mate ohorere o ngā pēpi, ngā mate whanaketanga ā-roro, ngā mate pāwera, ngā mate ā-tinana-whakawhāiti,
te pikinga o te ngoikore ki ngā mate urutā, me ērā atu.
Ka kitea e koe ngā whakamārama taipitopito ake mō tēnei kaupapa i roto i ngā hōtaka a
Kla.TV kua rārangihia i ngā mihi whakamutunga.
I tana kauwhau "E pēhea ana te whaihua o ngā werohanga?", ka whakamārama a Andreas Diemer, he tākuta whānui, he
kaimātai tinana whai tohu, i ngā rangahau mō te haumaru o ngā werohanga i runga i tētahi huarahi e mārama ai te katoa.
Kua whakarāpopototia ngā take tino hira i raro nei.
- Kāore he rangahau mō te haumaru o ngā werohanga.
- Kāore he rangahau placebo tūturu e whakahaerehia ana.
- Ko te tikanga, kāore he rōpū whakataurite e tino whakaatu ana mēnā, āhea rānei ngā pānga taha ka puta i
ngā tāngata kua werohia me ngā tāngata kāore i werohia.
- Kāore he rangahau pūtaiao tika e pā ana ki te whaihua o ngā werohanga.
Ko ngā rangahau i mahia katoa i mahia e te kaihanga anake.
Nā tēnei ka ārahi ngā rangahau ki tētahi ahunga motuhake.
Ko te kaihanga e tino hiahia ana kia hokona tana hua, ā, ka whakarite ia i te rangahau me te
aromatawai kia tutuki ai te hua e hiahiatia ana.
- Hei tauira, ko ngā kaiuru i roto i ngā rangahau he tāne pakeke hauora, ā, kāore rātou e tohu ana i te whānuitanga o te taupori.
- Hei tāpiri, he iti rawa ngā kaiuru whakamātautau, ā, he poto rawa te wā rangahau kia tino kitea ngā pānga taha e puta ana.
- Kāore hoki he rangahau e tirotiro ana mēnā ka māuiui iti ake, ka māuiui māmā ake rānei, ka mate iti ake
rānei ngā tāngata kua werohia, i ērā kāore i werohia.
- He mea noa iho te ine i te taumata o ngā ārai mate i roto i te toto.
He uara tēnei kua tautuhia noa iho.
Ka ine tēnei uara i roto i te toto, ka kīia he whai hua te werohanga.
- Kāore hoki he komiti motuhake, he mana whakahaere rānei e aromatawai ana i ngā hua.
Kei te ngoikore te Paul Ehrlich Institute me te RKI, e kawenga ana ki te arotake i ēnei hua rangahau, i tēnei wāhanga.
Kei raro rātou i te awe a ngā kaihanga, ā, he wāhanga o ā rātou pūtea nā ngā kaihanga.
He hononga tata hoki a STIKO ki te umanga. E tekau mā whitu ngā mema o STIKO e mahi ana i te umanga kano ārai mate.
He rite tērā ki te tuku i tētahi ākonga kua wehe i te kura kia aromatawai i tōna ake
tiwhikete wehenga kura. Kāore te hua e noho pono.
Ehara i te mea pono te kī: "Nā te nui ake o ngā werohanga kua tukuna, kei te heke haere ngā mate e kōrerotia ana."
Ahakoa i mua i te whakauru whānui o ētahi werohanga, kua heke kē te maha o ngā take mate.
Ko te take matua o tēnei ko te whakapai ake o ngā āhuatanga noho, pērā i te hauora me te kai.
He rangahau anō hoki e whakaatu ana i te hēkē.
I ētahi wā o ngā pūrua mate urutā e kīia ana, kua werohia te nuinga o te hunga kua pāngia.
Kāore ēnei āhuatanga katoa i matapakihia i roto i ngā rauemi whakaako.
Hei utu mō te whiwhinga mātauranga whānui, taurite hoki, ka whakawhiwhia ngā ākonga ki
ngā pārongo kotahi-taha kua tātarihia i mua.
Ko ngā mea katoa kāore e hāngai ki te kōrero e rangona ana, i tēnei horopaki ko te "kōrero mō te werohanga", ka whakakore noa.
Anō anō, kei te mārama ake kua pāngia ā tātou tamariki e te taumata tiketike o te awe ariā i te kura.
He aha kei muri i tēnei kaupapa ārai mate nui, e whakatinanahia ana ahakoa te tino ngoikore o ngā kaiako i ngā kura?
Kei te heke haere te hiahia kia whiwhi i te werohanga i waenga i te taupori whānui.
Me whakahokia anō tēnei e ngā rangatahi?
He pakihi piriona pauna hoki ngā werohanga mō te umanga rongoā.
Nā te mea ko ngā tākuta e whakahaere ana i ngā werohanga, he wāhanga hoki rātou o tēnei pakihi.
Ko Dr Paul Thomas, he tākuta tamariki i whakangungua ki Dartmouth, i matapaki i tēnei raru i te 16 o Āperira 2024 i roto
i tētahi uiui ki a Polly Tommey, hei wāhanga o te haerenga pahi a Children's Health
Defense, arā ko 'Vax-Unvax: The People's Study'.
Ka whakamārama ia i ngā taipitopito me pēhea e mahi ai ngā tākuta tamariki kia – arā – kia mau tonu ai rātou ki te pakihi.
Kei te tino whakawhirinaki ngā tikanga hauora tamariki ki ngā werohanga.
Mēnā kāore te tākuta e mahi pēnei, ka ngaro te nuinga o āna moni whiwhi.
Ka whiwhi moni te tākuta i ia werohanga e tukuna ana.
Anei he tauira poto nō te mahi a Dr. Thomas.
"Me kī, i te haerenga rua marama, ka whiwhi te pēpi hauora i te werohanga DPT – arā, e toru ngā werohanga, e toru
ngā āgena," i whakamārama ia, ā, "HiB , pneumokokī, mate ate B, polio, rotavirus – tata ki te £200.""
Hei tāpiri, he moni āpiti kounga e hono ana ki ngā reiti kano.
Ka tuku ngā kamupene inihua i ngā utu tāpiri ki ngā tākuta tamariki mēnā ka tutuki i a rātou ētahi reiti kano ārai mate.
He mea noa, ko te nuinga o ngā tūroro, arā, te 80%, kua oti katoa te whakamarumaru mā te kaute e rua ō rātou tau.
Ka kī mārama a Thomas mō tēnei: "Ko te tikanga, kāore e ora te mahi hauora tamariki mēnā kāore ia e whakahaere
i te nuinga o ngā werohanga, ahakoa mēnā kāore katoa."
Ā, ki taku whakaaro, e whakamārama ana tēnei i ngā ārai kanohi – he aha i kore ai e hiahia ngā tākuta ki te haere ki
reira, ki te anga ki te meka kei te kino nui ēnei werohanga.
He kaituhi hītori rongoā, he kaituhi hoki a Dr Gerd Reuther, ā, he whakamārama whānui ake āna mō ngā take e tino
whakatairangahia ana ngā werohanga, ā, e piki haere ana te tuku.
Ka whakahua mātou i ngā kōrero i puta i tētahi uiui ki Report 24:
Ahakoa ngā mea katoa, kāore ngā painga whai moni e eke ana ina titiro tātou ki tēnei kaupapa, ā,
nā reira i puta ai te nui rawa o ngā mate pūmau.
Mā te tātaritanga mātau me te hōhonutanga pūtaiao, ka kitea e ia ngā hononga e toro atu ana ki tua atu
o te kōrero hauora. Tirohia te uiui katoa i konei.