1
00:00:00,000 --> 00:00:00,423


2
00:00:00,423 --> 00:00:05,142
Nonke nina abanabantwana okanye abazukulwana
abaneminyaka yokuya esikolweni niyayazi le nto:

3
00:00:05,142 --> 00:00:12,033
Izifundo zisoloko zirhoxiswa, abantwana babuya ekhaya besuka
esikolweni kwangethuba okanye bafumana izifundo ezithatha indawo.

4
00:00:12,033 --> 00:00:16,078
Isizathu soku kukunqongophala
okukhulu kootitshala kwilizwe lonke.

5
00:00:16,078 --> 00:00:20,579
Oku kuthetha ukuba abantwana abaninzi
bafumana ulwalathiso oluncinci kakhulu ukuze bakwazi

6
00:00:20,579 --> 00:00:23,406
ukuyiqonda kakuhle ikharityhulam ejongelweyo.

7
00:00:23,406 --> 00:00:28,950
Kulo mxholo, le ngqonyela yephephandaba
ilandelayo evela kwi-Frankfurter Rundschau

8
00:00:28,950 --> 00:00:32,473
ngomhla we-13 kuNovemba 2024 iyaphawuleka:

9
00:00:32,473 --> 00:00:37,488
Izifundo zokugonya ngoku ziyafundiswa kwizikolo zaseHessian!

10
00:00:37,488 --> 00:00:42,880
Le asiyiyo isifundo esiqhelekileyo
sebhayoloji malunga nezitofu zokugonya esiziqhelileyo.

11
00:00:42,880 --> 00:00:49,665
Endaweni yoko, imalunga nezixhobo zokufundisa ezithe
vetshe ezongezelelweyo eziqulunqwe ngurhulumente welizwe

12
00:00:49,665 --> 00:00:54,075
kumxholo wezifo ezosulelayo kunye nokhuseleko lwenkento.

13
00:00:54,075 --> 00:01:00,119
Oku kufanele kuncede abantu abatsha ukuba benze
esabo isigqibo esinolwazi malunga nokugonywa.

14
00:01:00,119 --> 00:01:04,487
UMphathiswa wezeMpilo uDiana Stolz uyacacisa:

15
00:01:04,487 --> 00:01:11,206
Ootitshala banobudlelwane obukhethekileyo bokuthembana nabantwana
kunye nabantu abatsha, kwaye ngenxa yeminyaka yabo emininzi yamava

16
00:01:11,206 --> 00:01:17,151
nezakhono zokufundisa, bayakwazi ukudlulisela nezifundo ezinzima
ngendlela ekulula ukuyiqonda nekufanelekileyo kubudala babo.

17
00:01:17,151 --> 00:01:23,370
Ngamafutshane, oku kuthetha ukuba ootitshala kufuneka bachithe
ixesha elongezelelweyo belungiselela kwaye

18
00:01:23,370 --> 00:01:30,993
befundisa, kwaye basebenzise ulwalamano lwabo olukhethekileyo
lokuthembana nabafundi ukubakhuthaza ukuba bagonywe.

19
00:01:30,993 --> 00:01:37,390
Ingaba isigqibo esicingisisiweyo, njengoko
kucatshulwe ngasentla, singenziwa njani phantsi kwezi meko?

20
00:01:37,390 --> 00:01:42,966
Abafundi baboniswa kuphela ngeziphumo
ezithi zibe nzulu ezitofotofo zokugonya.

21
00:01:42,966 --> 00:01:48,290
Noko ke, wonke umntu uyazi ukuba isigqibo
esicingisisiweyo sinokwenziwa kuphela emva kokuba

22
00:01:48,290 --> 00:01:52,573
kucutshungulwe ngononophelo iingenelo nezingeloncedo zomcimbi.

23
00:01:52,573 --> 00:01:56,173
Kutheni la macala alandelayo engajongwanga?

24
00:01:56,173 --> 00:02:01,760
Siqala ngokhuseleko oluphezulu lwezitofu
zokugonya oludunyiswayo kakhulu nolukhankanywa kakhulu.

25
00:02:01,760 --> 00:02:07,721
Ingcali yezitofu zokugonya ebaluleke kakhulu eUnited States, uGqr
Stanley Plotkin, kunye nabafundi bakhe, kutshanje bavumile

26
00:02:07,721 --> 00:02:14,083
ukuba izitofu zokugonya – njengoko abagxeki bezitofu
zokugonya bebesoloko besitsho – azikaphononongwa ngokwaneleyo.

27
00:02:14,083 --> 00:02:21,157
Emva kwamashumi eminyaka bebethi ukhuseleko
lwezitofu zokugonya luphandwe ngokucokisekileyo

28
00:02:21,157 --> 00:02:25,713
nangokunzulu, iPlotkin School ngoku iyavuma: akunjalo!

29
00:02:25,713 --> 00:02:30,696
"Uninzi lwezitofu zokugonya azivavanywanga
ngokwaneleyo, nokuba ngaphambi okanye emva

30
00:02:30,696 --> 00:02:34,473
kokuba zivunyiwe," batsho uPlotkin nabafundi bakhe.

31
00:02:34,473 --> 00:02:42,124
Oku kuxelwe kwinqaku elinesihloko esithi
"Funding of post-licence vaccine safety science"

32
00:02:42,124 --> 00:02:47,433
elipapashwe kwi-New England Journal of Medicine.

33
00:02:47,433 --> 00:02:54,109
Ibhlog yenzululwazi nezopolitiko 'tkp'
iyicacisa le nto ngokweenkcukacha kwinqaku.

34
00:02:54,109 --> 00:03:00,751
Ubhala uthi: Isikolo sikaPlotkin sivumile "ukuba
izitofu zokugonya azivavanywa ngokufanelekileyo –

35
00:03:00,751 --> 00:03:04,666
nokuba kungaphambi okanye emva kokuba zivunyiwe."

36
00:03:04,666 --> 00:03:13,657
Umzekelo, baye bavuma ukuba iimvavanyo zekliniki phambi kokuba
kuvunywe zinezantya ezilinganiselweyo nexesha lokulandelela,

37
00:03:13,657 --> 00:03:19,199
kwaye akukho mali ibekelwe izifundo zokhuseleko emva kokuvunywa.

38
00:03:19,199 --> 00:03:24,893
Ngesi sizathu, akunakwenzeka nokufumanisa ukuba
zikhona na iziphumo ebezingalindelekanga emva kokugonywa.

39
00:03:24,893 --> 00:03:31,486
Oku kuthetha ukuba uluntu luyaxelelwa ukuba zimbalwa okanye
azikho kwaphela iziphumo ebezingalindelekanga zokugonywa.

40
00:03:31,486 --> 00:03:38,244
Noko ke, inyaniso yahluke kakhulu, xa sithatha
umthomo wokugonya i-HPV ochasene nomhlaza wentsini,

41
00:03:38,244 --> 00:03:43,430
okhuthazwa kakhulu kulutsha, kwaye kutshanje, nasezikolweni.

42
00:03:43,430 --> 00:03:52,266
Izifundo ezininzi zibonise ngokucacileyo ukuba ukugonya
kubangela iziphumo ezibi ezinzima ezifana nezifo ze-autoimmune.

43
00:03:52,266 --> 00:03:57,815
Ngaphezu koko, abathathi-nxaxheba kuphando olwenziwe yiMerck
basweleka izihlandlo ezi-2 ukuya kwezi-5

44
00:03:57,815 --> 00:04:04,055
ngaphezu kwesilinganiselo esiqhelekileyo solu
luhlu lweminyaka ubudala, ngokwezinga lokusweleka.

45
00:04:04,055 --> 00:04:11,236
Ukongeza, amatyala omhlaza wentsini ayethe ndawo
kunokuba anciphe emva kokuqaliswa kwentlawulo.

46
00:04:11,236 --> 00:04:17,564
Ngaphezu koko, izifundo ezongezelelweyo zibonise ngokucacileyo
ukuba zininzi nezinye iziphumo ebezingalindelekanga

47
00:04:17,564 --> 00:04:21,055
ezinxulumene nezinye izitofu zokugonya kananjalo.

48
00:04:21,055 --> 00:04:29,930
Oku kubandakanya isifo sokufa ngequbuliso seentsana,
ukuphazamiseka kokukhula kwemithambo-luvo, iialergi, izifo

49
00:04:29,930 --> 00:04:34,933
zokuzikhusela komzimba, ukwanda kokusilela kokosuleleka, njl.

50
00:04:34,933 --> 00:04:42,559
Ungafumana iinkcukacha ezipheleleyo ngalo
mbandela kwiinkqubo zeKla.TV ezidweliswe kwiikredithi.

51
00:04:42,559 --> 00:04:49,510
Kwintetho yakhe ethi "Zisebenza kangakanani iinjongo zokugonya?",
uAndreas Diemer, ugqirha jikelele kwaye engunjingalwazi wefiziksi

52
00:04:49,510 --> 00:04:57,113
oqeqeshiweyo, uchaza ngendlela wonke umntu anokuqonda ngayo ukuba
zimalunga nantoni na izifundo zokhuseleko lwezitofu zokugonya.

53
00:04:57,113 --> 00:05:01,320
Amanqaku abaluleke kakhulu
afingqiwe ngokufutshane apha ngezantsi.

54
00:05:01,320 --> 00:05:04,806
- Akukho zifundo malunga nokhuseleko lwezitofu zokugonya.

55
00:05:04,806 --> 00:05:08,617
- Akukho zifundo zokwenyani ze-placebo ezenziwayo.

56
00:05:08,617 --> 00:05:13,889
- Oku kuthetha ukuba akukho ziqela zokuthelekisa ezibonisa
ngokucacileyo ukuba ngaba zikhona na iimpawu ezingalindelekanga,

57
00:05:13,889 --> 00:05:16,886
kwaye zeziphi, kubantu abagonyiweyo nabangagonywanga.

58
00:05:16,886 --> 00:05:21,792
- Azikho izifundo ezichanekileyo
ngokwenzululwazi malunga nokusebenza kwezitofu zokugonya.

59
00:05:21,792 --> 00:05:26,740
Izifundo ezenziweyo zonke zenziwe ngumvelisi ngokwakhe.

60
00:05:26,740 --> 00:05:31,682
Oku ngokwendalo kukhokelela ekubeni
izifundo ziqhutyelwe kwicala elithile.

61
00:05:31,682 --> 00:05:36,456
Umvelisi ngokuyintloko ufuna imveliso yakhe
ithengiswe kwaye ulungiselela uphando novavanyo

62
00:05:36,456 --> 00:05:40,593
ngokuhambelana naloo nto ukuze afumane isiphumo asifunayo.

63
00:05:40,593 --> 00:05:48,171
- Umzekelo, abathathi-nxaxheba kuphando bahlala
bengamadoda aselula aphilileyo angamele lonke uluntu.

64
00:05:48,171 --> 00:05:52,121
- Ukongeza, kudla ngokubakho abantu abambalwa kakhulu
abavavanywayo kwaye ixesha lophando

65
00:05:52,121 --> 00:05:57,620
limfutshane kakhulu ukuze kufunyanwe umfanekiso
ochanekileyo weziphumo ebezingalindelekanga ezenzekayo.

66
00:05:57,620 --> 00:06:01,615
- Akukaphandwa nokuba abantu abagonyiweyo
bagula ngokunqabileyo okanye ngokunganzima,

67
00:06:01,615 --> 00:06:04,566
okanye bafa ngokunqabileyo kunabo bangagonywanga.

68
00:06:04,566 --> 00:06:08,491
- Ngumcimbi nje wokulinganisa izinga le-antibody egazini.

69
00:06:08,491 --> 00:06:12,447
Eli lixabiso elibekwe ngokungakhethiyo.

70
00:06:12,447 --> 00:06:17,259
Xa olu xabiso lulinganiswa egazini,
kuthiwa isitofu sokugonya sisebenza kakuhle.

71
00:06:17,259 --> 00:06:21,338
- Akukho kwakhona iikomiti okanye
abasemagunyeni abazimeleyo abavavanya iziphumo.

72
00:06:21,338 --> 00:06:28,072
I-Paul Ehrlich Institute kunye ne-RKI, ezinoxanduva
lokuvavanya ezi ziphumo zophononongo, ziyasilela kulo mmandla.

73
00:06:28,072 --> 00:06:31,340
Baphenjelelwa kwaye baxhaswa ngemali ngokuyinxenye ngabavelisi.

74
00:06:31,340 --> 00:06:37,430
I-STIKO ikwanolwalamano olusondeleyo neshishini. Amalungu
ali-17 e-STIKO asebenza kwishishini lwezitofu zokugonya.

75
00:06:37,430 --> 00:06:41,814
Oko kungathi ngathi uvumela umntu osandul' ukuphumelela
kwisikolo samabanga aphakamileyo ukuba abeke amanqaku kwiimviwo

76
00:06:41,814 --> 00:06:45,124
zakhe zokugqibela. Isiphumo asiyi kuba singathathi cala.

77
00:06:45,124 --> 00:06:52,093
Ingxelo ethi: "Ngenxa yokuba abantu abaninzi
begonyiwe, izifo ekuthethwa ngazo ziyancipha" ayiyonyani.

78
00:06:52,093 --> 00:06:59,469
Naphambi kokuba kungeniswe ezinye izitofu zokugonya kubo
bonke abantu, inani lamatyala esifo lalisele liyancipha.

79
00:06:59,469 --> 00:07:04,454
Oku kubangelwa ikakhulu ziimeko zokuphila
eziphuculweyo ezifana nococeko nesondlo.

80
00:07:04,454 --> 00:07:08,083
Kukwakho nezifundo ezibonisa okwahlukileyo.

81
00:07:08,083 --> 00:07:14,360
Kwezinye iimeko zokuqhambuka kwezifo ekuthiwa
zizibhubhane, uninzi lwabo bachaphazelekileyo bebesegonyiwe.

82
00:07:14,360 --> 00:07:19,126
Akukho nanye kwezi nkalo ixoxwe ngayo kwizixhobo zokufundisa.

83
00:07:19,126 --> 00:07:27,199
Endaweni yokufumana imfundo ebanzi nelungeleleneyo, abafundi
banikwa ulwazi olukhe lwehlakani nolucutshungulwe kwangaphambili.

84
00:07:27,199 --> 00:07:34,377
Nantoni na engangqinelani nentshayelelo eyamkelweyo,
kule meko "yentshayelelo yokugonya", iyasuswa nje.

85
00:07:34,377 --> 00:07:42,666
Kwakhona, kuyacaca ukuba abantwana bethu bafikelelwa
kakhulu kuphenjelelo lweengcinga ezithile esikolweni.

86
00:07:42,666 --> 00:07:49,980
Yintoni emva kweli phulo likhulu lokugonya, elinyanzeliswayo
nangona kukho ukunqongophala okukhulu kootitshala ezikolweni?

87
00:07:49,980 --> 00:07:54,227
Ukulungela ukugonywa ngokubanzi kuyehla phakathi kwabantu.

88
00:07:54,227 --> 00:07:58,603
Ngaba oku ngoku kufanele kuphinde kufunyanwe ngabantu abatsha?

89
00:07:58,603 --> 00:08:03,626
Ukugonya kukwayishishini
leebhiliyoni zeeponti kwishishini lamachiza.

90
00:08:03,626 --> 00:08:08,544
Ngenxa yokuba oogqirha bephatha izitofu
zokugonya, nabo bayinxalenye yeshishini eli.

91
00:08:08,544 --> 00:08:18,108
UGqr Paul Thomas, ugqirha wabantwana oqeqeshwe eDartmouth, uxoxe
ngale ngxaki ngomhla we-16 kuTshazimpuzi 2024 kudliwanondlebe

92
00:08:18,108 --> 00:08:28,085
noPolly Tommey, njengenxalenye yohambo lwebhasi lweChildren's
Health Defense olubizwa 'Vax-Unvax: The People's Study'.

93
00:08:28,085 --> 00:08:36,706
Ucacisa ngokweenkcukacha indlela oogqirha bezingane ekufuneka
basebenze ngayo ukuze – ngokoqobo – "bahlale besebenza".

94
00:08:36,706 --> 00:08:41,335
Iinkqubo zonyango lwabantwana
zixhomekeke kakhulu kwizitofu zokugonya.

95
00:08:41,335 --> 00:08:46,313
Ukuba ugqirha akakwenzi oko,
ulahlekelwa yinxalenye enkulu yengeniso yakhe.

96
00:08:46,313 --> 00:08:50,478
Ugqirha wenza imali kwisitofu ngasinye esifakwayo.

97
00:08:50,478 --> 00:08:55,754
Nanku umzekelo omfutshane osuka kwisebenza kaGqirha Thomas.

98
00:08:55,754 --> 00:09:05,550
"Masithi, ngexesha lotyelelo lweenyanga ezimbini, usana
olusempilweni lufumana ugonyo lwe-DPT – la ngamagonyo amathathu,

99
00:09:05,550 --> 00:09:12,815
ii-antigens ezintathu," watsho ecacisa,
wongeza ngelithi "i-HiB , pneumococcus, hepatitis

100
00:09:12,815 --> 00:09:17,789
B, ipoliyo, rotavirus – oko malunga ne-£200."

101
00:09:17,789 --> 00:09:23,386
Ukongeza, kukho iibhonasi
zomgangatho ezinxulumene namanani okugonya.

102
00:09:23,386 --> 00:09:31,182
Iinkampani ze-inshorensi zinika oogqirha bezingane iintlawulo
zebhonasi ukuba bafikelela kumanqanaba athile okugonya.

103
00:09:31,182 --> 00:09:39,502
Oku kudla ngokuba malunga nama-80% ezigulana ezigonywe
ngokupheleleyo zifikelela kwiminyaka emibini ubudala.

104
00:09:39,502 --> 00:09:47,679
UThomas wenza ingxelo ecacileyo ngale nto: "Oku
kuthetha ukuba i-paediatric practice ayinakusinda ukuba

105
00:09:47,679 --> 00:09:53,166
ayenzi uninzi lwezitofu zokugonya, ukuba asizizo zonke."

106
00:09:53,166 --> 00:10:00,750
Kwaye ndicinga ukuba oko kuchaza ukuba
kutheni oogqirha bengafuni kujongana nenyani

107
00:10:00,750 --> 00:10:06,440
yokuba le mijovo yovallo yenza umonakalo omkhulu.

108
00:10:06,440 --> 00:10:14,161
Isazi-mlando sezonyango nombhali uGqr. Gerd Reuther unazo
iinkcazelo ezithe vetshe malunga nokuba kutheni izitofu zokugonya

109
00:10:14,161 --> 00:10:18,667
zikhuthazwa kakhulu kwaye zisetyenziswa ngakumbi nangakumbi.

110
00:10:18,667 --> 00:10:23,158
Sicaphula kudliwano-ndlebe ne-Report 24:

111
00:10:23,158 --> 00:10:29,036
Ngaphandle kwako konke, iimfuno zenzuzo
ziyasilela xa sijonga le ajenda, nto leyo

112
00:10:29,036 --> 00:10:33,583
ekhokelele kuvela kwezifo ezininzi ezingapheliyo.

113
00:10:33,583 --> 00:10:41,045
Ngokuhlalutya okubukhali nobunzulu besayensi,
utyhila unxulumano olwanda kude ngaphaya kwengxoxo

114
00:10:41,045 --> 00:10:45,243
yezonyango. Bukela udliwano-ndlebe olupheleleyo apha.

