WEBVTT

00:00.423 --> 00:05.142
Nonke nina abanabantwana okanye abazukulwana
abaneminyaka yokuya esikolweni niyayazi le nto:

00:05.142 --> 00:12.033
Izifundo zisoloko zirhoxiswa, abantwana babuya ekhaya besuka
esikolweni kwangethuba okanye bafumana izifundo ezithatha indawo.

00:12.033 --> 00:16.078
Isizathu soku kukunqongophala
okukhulu kootitshala kwilizwe lonke.

00:16.078 --> 00:20.579
Oku kuthetha ukuba abantwana abaninzi
bafumana ulwalathiso oluncinci kakhulu ukuze bakwazi

00:20.579 --> 00:23.406
ukuyiqonda kakuhle ikharityhulam ejongelweyo.

00:23.406 --> 00:28.950
Kulo mxholo, le ngqonyela yephephandaba
ilandelayo evela kwi-Frankfurter Rundschau

00:28.950 --> 00:32.473
ngomhla we-13 kuNovemba 2024 iyaphawuleka:

00:32.473 --> 00:37.488
Izifundo zokugonya ngoku ziyafundiswa kwizikolo zaseHessian!

00:37.488 --> 00:42.880
Le asiyiyo isifundo esiqhelekileyo
sebhayoloji malunga nezitofu zokugonya esiziqhelileyo.

00:42.880 --> 00:49.665
Endaweni yoko, imalunga nezixhobo zokufundisa ezithe
vetshe ezongezelelweyo eziqulunqwe ngurhulumente welizwe

00:49.665 --> 00:54.075
kumxholo wezifo ezosulelayo kunye nokhuseleko lwenkento.

00:54.075 --> 01:00.119
Oku kufanele kuncede abantu abatsha ukuba benze
esabo isigqibo esinolwazi malunga nokugonywa.

01:00.119 --> 01:04.487
UMphathiswa wezeMpilo uDiana Stolz uyacacisa:

01:04.487 --> 01:11.206
Ootitshala banobudlelwane obukhethekileyo bokuthembana nabantwana
kunye nabantu abatsha, kwaye ngenxa yeminyaka yabo emininzi yamava

01:11.206 --> 01:17.151
nezakhono zokufundisa, bayakwazi ukudlulisela nezifundo ezinzima
ngendlela ekulula ukuyiqonda nekufanelekileyo kubudala babo.

01:17.151 --> 01:23.370
Ngamafutshane, oku kuthetha ukuba ootitshala kufuneka bachithe
ixesha elongezelelweyo belungiselela kwaye

01:23.370 --> 01:30.993
befundisa, kwaye basebenzise ulwalamano lwabo olukhethekileyo
lokuthembana nabafundi ukubakhuthaza ukuba bagonywe.

01:30.993 --> 01:37.390
Ingaba isigqibo esicingisisiweyo, njengoko
kucatshulwe ngasentla, singenziwa njani phantsi kwezi meko?

01:37.390 --> 01:42.966
Abafundi baboniswa kuphela ngeziphumo
ezithi zibe nzulu ezitofotofo zokugonya.

01:42.966 --> 01:48.290
Noko ke, wonke umntu uyazi ukuba isigqibo
esicingisisiweyo sinokwenziwa kuphela emva kokuba

01:48.290 --> 01:52.573
kucutshungulwe ngononophelo iingenelo nezingeloncedo zomcimbi.

01:52.573 --> 01:56.173
Kutheni la macala alandelayo engajongwanga?

01:56.173 --> 02:01.760
Siqala ngokhuseleko oluphezulu lwezitofu
zokugonya oludunyiswayo kakhulu nolukhankanywa kakhulu.

02:01.760 --> 02:07.721
Ingcali yezitofu zokugonya ebaluleke kakhulu eUnited States, uGqr
Stanley Plotkin, kunye nabafundi bakhe, kutshanje bavumile

02:07.721 --> 02:14.083
ukuba izitofu zokugonya – njengoko abagxeki bezitofu
zokugonya bebesoloko besitsho – azikaphononongwa ngokwaneleyo.

02:14.083 --> 02:21.157
Emva kwamashumi eminyaka bebethi ukhuseleko
lwezitofu zokugonya luphandwe ngokucokisekileyo

02:21.157 --> 02:25.713
nangokunzulu, iPlotkin School ngoku iyavuma: akunjalo!

02:25.713 --> 02:30.696
"Uninzi lwezitofu zokugonya azivavanywanga
ngokwaneleyo, nokuba ngaphambi okanye emva

02:30.696 --> 02:34.473
kokuba zivunyiwe," batsho uPlotkin nabafundi bakhe.

02:34.473 --> 02:42.124
Oku kuxelwe kwinqaku elinesihloko esithi
"Funding of post-licence vaccine safety science"

02:42.124 --> 02:47.433
elipapashwe kwi-New England Journal of Medicine.

02:47.433 --> 02:54.109
Ibhlog yenzululwazi nezopolitiko 'tkp'
iyicacisa le nto ngokweenkcukacha kwinqaku.

02:54.109 --> 03:00.751
Ubhala uthi: Isikolo sikaPlotkin sivumile "ukuba
izitofu zokugonya azivavanywa ngokufanelekileyo –

03:00.751 --> 03:04.666
nokuba kungaphambi okanye emva kokuba zivunyiwe."

03:04.666 --> 03:13.657
Umzekelo, baye bavuma ukuba iimvavanyo zekliniki phambi kokuba
kuvunywe zinezantya ezilinganiselweyo nexesha lokulandelela,

03:13.657 --> 03:19.199
kwaye akukho mali ibekelwe izifundo zokhuseleko emva kokuvunywa.

03:19.199 --> 03:24.893
Ngesi sizathu, akunakwenzeka nokufumanisa ukuba
zikhona na iziphumo ebezingalindelekanga emva kokugonywa.

03:24.893 --> 03:31.486
Oku kuthetha ukuba uluntu luyaxelelwa ukuba zimbalwa okanye
azikho kwaphela iziphumo ebezingalindelekanga zokugonywa.

03:31.486 --> 03:38.244
Noko ke, inyaniso yahluke kakhulu, xa sithatha
umthomo wokugonya i-HPV ochasene nomhlaza wentsini,

03:38.244 --> 03:43.430
okhuthazwa kakhulu kulutsha, kwaye kutshanje, nasezikolweni.

03:43.430 --> 03:52.266
Izifundo ezininzi zibonise ngokucacileyo ukuba ukugonya
kubangela iziphumo ezibi ezinzima ezifana nezifo ze-autoimmune.

03:52.266 --> 03:57.815
Ngaphezu koko, abathathi-nxaxheba kuphando olwenziwe yiMerck
basweleka izihlandlo ezi-2 ukuya kwezi-5

03:57.815 --> 04:04.055
ngaphezu kwesilinganiselo esiqhelekileyo solu
luhlu lweminyaka ubudala, ngokwezinga lokusweleka.

04:04.055 --> 04:11.236
Ukongeza, amatyala omhlaza wentsini ayethe ndawo
kunokuba anciphe emva kokuqaliswa kwentlawulo.

04:11.236 --> 04:17.564
Ngaphezu koko, izifundo ezongezelelweyo zibonise ngokucacileyo
ukuba zininzi nezinye iziphumo ebezingalindelekanga

04:17.564 --> 04:21.055
ezinxulumene nezinye izitofu zokugonya kananjalo.

04:21.055 --> 04:29.930
Oku kubandakanya isifo sokufa ngequbuliso seentsana,
ukuphazamiseka kokukhula kwemithambo-luvo, iialergi, izifo

04:29.930 --> 04:34.933
zokuzikhusela komzimba, ukwanda kokusilela kokosuleleka, njl.

04:34.933 --> 04:42.559
Ungafumana iinkcukacha ezipheleleyo ngalo
mbandela kwiinkqubo zeKla.TV ezidweliswe kwiikredithi.

04:42.559 --> 04:49.510
Kwintetho yakhe ethi "Zisebenza kangakanani iinjongo zokugonya?",
uAndreas Diemer, ugqirha jikelele kwaye engunjingalwazi wefiziksi

04:49.510 --> 04:57.113
oqeqeshiweyo, uchaza ngendlela wonke umntu anokuqonda ngayo ukuba
zimalunga nantoni na izifundo zokhuseleko lwezitofu zokugonya.

04:57.113 --> 05:01.320
Amanqaku abaluleke kakhulu
afingqiwe ngokufutshane apha ngezantsi.

05:01.320 --> 05:04.806
- Akukho zifundo malunga nokhuseleko lwezitofu zokugonya.

05:04.806 --> 05:08.617
- Akukho zifundo zokwenyani ze-placebo ezenziwayo.

05:08.617 --> 05:13.889
- Oku kuthetha ukuba akukho ziqela zokuthelekisa ezibonisa
ngokucacileyo ukuba ngaba zikhona na iimpawu ezingalindelekanga,

05:13.889 --> 05:16.886
kwaye zeziphi, kubantu abagonyiweyo nabangagonywanga.

05:16.886 --> 05:21.792
- Azikho izifundo ezichanekileyo
ngokwenzululwazi malunga nokusebenza kwezitofu zokugonya.

05:21.792 --> 05:26.740
Izifundo ezenziweyo zonke zenziwe ngumvelisi ngokwakhe.

05:26.740 --> 05:31.682
Oku ngokwendalo kukhokelela ekubeni
izifundo ziqhutyelwe kwicala elithile.

05:31.682 --> 05:36.456
Umvelisi ngokuyintloko ufuna imveliso yakhe
ithengiswe kwaye ulungiselela uphando novavanyo

05:36.456 --> 05:40.593
ngokuhambelana naloo nto ukuze afumane isiphumo asifunayo.

05:40.593 --> 05:48.171
- Umzekelo, abathathi-nxaxheba kuphando bahlala
bengamadoda aselula aphilileyo angamele lonke uluntu.

05:48.171 --> 05:52.121
- Ukongeza, kudla ngokubakho abantu abambalwa kakhulu
abavavanywayo kwaye ixesha lophando

05:52.121 --> 05:57.620
limfutshane kakhulu ukuze kufunyanwe umfanekiso
ochanekileyo weziphumo ebezingalindelekanga ezenzekayo.

05:57.620 --> 06:01.615
- Akukaphandwa nokuba abantu abagonyiweyo
bagula ngokunqabileyo okanye ngokunganzima,

06:01.615 --> 06:04.566
okanye bafa ngokunqabileyo kunabo bangagonywanga.

06:04.566 --> 06:08.491
- Ngumcimbi nje wokulinganisa izinga le-antibody egazini.

06:08.491 --> 06:12.447
Eli lixabiso elibekwe ngokungakhethiyo.

06:12.447 --> 06:17.259
Xa olu xabiso lulinganiswa egazini,
kuthiwa isitofu sokugonya sisebenza kakuhle.

06:17.259 --> 06:21.338
- Akukho kwakhona iikomiti okanye
abasemagunyeni abazimeleyo abavavanya iziphumo.

06:21.338 --> 06:28.072
I-Paul Ehrlich Institute kunye ne-RKI, ezinoxanduva
lokuvavanya ezi ziphumo zophononongo, ziyasilela kulo mmandla.

06:28.072 --> 06:31.340
Baphenjelelwa kwaye baxhaswa ngemali ngokuyinxenye ngabavelisi.

06:31.340 --> 06:37.430
I-STIKO ikwanolwalamano olusondeleyo neshishini. Amalungu
ali-17 e-STIKO asebenza kwishishini lwezitofu zokugonya.

06:37.430 --> 06:41.814
Oko kungathi ngathi uvumela umntu osandul' ukuphumelela
kwisikolo samabanga aphakamileyo ukuba abeke amanqaku kwiimviwo

06:41.814 --> 06:45.124
zakhe zokugqibela. Isiphumo asiyi kuba singathathi cala.

06:45.124 --> 06:52.093
Ingxelo ethi: "Ngenxa yokuba abantu abaninzi
begonyiwe, izifo ekuthethwa ngazo ziyancipha" ayiyonyani.

06:52.093 --> 06:59.469
Naphambi kokuba kungeniswe ezinye izitofu zokugonya kubo
bonke abantu, inani lamatyala esifo lalisele liyancipha.

06:59.469 --> 07:04.454
Oku kubangelwa ikakhulu ziimeko zokuphila
eziphuculweyo ezifana nococeko nesondlo.

07:04.454 --> 07:08.083
Kukwakho nezifundo ezibonisa okwahlukileyo.

07:08.083 --> 07:14.360
Kwezinye iimeko zokuqhambuka kwezifo ekuthiwa
zizibhubhane, uninzi lwabo bachaphazelekileyo bebesegonyiwe.

07:14.360 --> 07:19.126
Akukho nanye kwezi nkalo ixoxwe ngayo kwizixhobo zokufundisa.

07:19.126 --> 07:27.199
Endaweni yokufumana imfundo ebanzi nelungeleleneyo, abafundi
banikwa ulwazi olukhe lwehlakani nolucutshungulwe kwangaphambili.

07:27.199 --> 07:34.377
Nantoni na engangqinelani nentshayelelo eyamkelweyo,
kule meko "yentshayelelo yokugonya", iyasuswa nje.

07:34.377 --> 07:42.666
Kwakhona, kuyacaca ukuba abantwana bethu bafikelelwa
kakhulu kuphenjelelo lweengcinga ezithile esikolweni.

07:42.666 --> 07:49.980
Yintoni emva kweli phulo likhulu lokugonya, elinyanzeliswayo
nangona kukho ukunqongophala okukhulu kootitshala ezikolweni?

07:49.980 --> 07:54.227
Ukulungela ukugonywa ngokubanzi kuyehla phakathi kwabantu.

07:54.227 --> 07:58.603
Ngaba oku ngoku kufanele kuphinde kufunyanwe ngabantu abatsha?

07:58.603 --> 08:03.626
Ukugonya kukwayishishini
leebhiliyoni zeeponti kwishishini lamachiza.

08:03.626 --> 08:08.544
Ngenxa yokuba oogqirha bephatha izitofu
zokugonya, nabo bayinxalenye yeshishini eli.

08:08.544 --> 08:18.108
UGqr Paul Thomas, ugqirha wabantwana oqeqeshwe eDartmouth, uxoxe
ngale ngxaki ngomhla we-16 kuTshazimpuzi 2024 kudliwanondlebe

08:18.108 --> 08:28.085
noPolly Tommey, njengenxalenye yohambo lwebhasi lweChildren's
Health Defense olubizwa 'Vax-Unvax: The People's Study'.

08:28.085 --> 08:36.706
Ucacisa ngokweenkcukacha indlela oogqirha bezingane ekufuneka
basebenze ngayo ukuze – ngokoqobo – "bahlale besebenza".

08:36.706 --> 08:41.335
Iinkqubo zonyango lwabantwana
zixhomekeke kakhulu kwizitofu zokugonya.

08:41.335 --> 08:46.313
Ukuba ugqirha akakwenzi oko,
ulahlekelwa yinxalenye enkulu yengeniso yakhe.

08:46.313 --> 08:50.478
Ugqirha wenza imali kwisitofu ngasinye esifakwayo.

08:50.478 --> 08:55.754
Nanku umzekelo omfutshane osuka kwisebenza kaGqirha Thomas.

08:55.754 --> 09:05.550
"Masithi, ngexesha lotyelelo lweenyanga ezimbini, usana
olusempilweni lufumana ugonyo lwe-DPT – la ngamagonyo amathathu,

09:05.550 --> 09:12.815
ii-antigens ezintathu," watsho ecacisa,
wongeza ngelithi "i-HiB , pneumococcus, hepatitis

09:12.815 --> 09:17.789
B, ipoliyo, rotavirus – oko malunga ne-£200."

09:17.789 --> 09:23.386
Ukongeza, kukho iibhonasi
zomgangatho ezinxulumene namanani okugonya.

09:23.386 --> 09:31.182
Iinkampani ze-inshorensi zinika oogqirha bezingane iintlawulo
zebhonasi ukuba bafikelela kumanqanaba athile okugonya.

09:31.182 --> 09:39.502
Oku kudla ngokuba malunga nama-80% ezigulana ezigonywe
ngokupheleleyo zifikelela kwiminyaka emibini ubudala.

09:39.502 --> 09:47.679
UThomas wenza ingxelo ecacileyo ngale nto: "Oku
kuthetha ukuba i-paediatric practice ayinakusinda ukuba

09:47.679 --> 09:53.166
ayenzi uninzi lwezitofu zokugonya, ukuba asizizo zonke."

09:53.166 --> 10:00.750
Kwaye ndicinga ukuba oko kuchaza ukuba
kutheni oogqirha bengafuni kujongana nenyani

10:00.750 --> 10:06.440
yokuba le mijovo yovallo yenza umonakalo omkhulu.

10:06.440 --> 10:14.161
Isazi-mlando sezonyango nombhali uGqr. Gerd Reuther unazo
iinkcazelo ezithe vetshe malunga nokuba kutheni izitofu zokugonya

10:14.161 --> 10:18.667
zikhuthazwa kakhulu kwaye zisetyenziswa ngakumbi nangakumbi.

10:18.667 --> 10:23.158
Sicaphula kudliwano-ndlebe ne-Report 24:

10:23.158 --> 10:29.036
Ngaphandle kwako konke, iimfuno zenzuzo
ziyasilela xa sijonga le ajenda, nto leyo

10:29.036 --> 10:33.583
ekhokelele kuvela kwezifo ezininzi ezingapheliyo.

10:33.583 --> 10:41.045
Ngokuhlalutya okubukhali nobunzulu besayensi,
utyhila unxulumano olwanda kude ngaphaya kwengxoxo

10:41.045 --> 10:45.243
yezonyango. Bukela udliwano-ndlebe olupheleleyo apha.
