Ang imbestigatibong filmmaker nga si Klaus Scheidsteger nagtrabaho sa hilisgutan sa mobile
communications sulod sa hapit eksaktong 20 ka tuig.
Niadtong 2006, gipasalida sa Pranses nga broadcaster France 2 ang unang kritikal nga 50-minutong report bahin
sa kahimtang sa siyensya niadtong panahona sa prime time.
Ang kauban sa koproduksyon nga MDR giputol ang segment sa ARD ngadto sa hapit 30 ka minuto ug gitago kini sa
buntag nga programa sa MDR, nga wala gani nila ipahibalo!
Dili ba kana gitawag nga sensura?
Apan wala magpa-dismaya si Klaus Scheidsteger.
Dayon siya naghimo og mga dokumentaryo sa sinehan ug gigamit niya ang iyang mga koneksyon sa mga siyentista
gikan sa tibuok kalibutan aron makatabang sa pag-organisar sa mga internasyonal nga komperensya.
Ang pananglitan ni Klaus Scheidsteger nagpakita nga posible ra nga ipatik ang maayong basihanan nga kritikal nga
impormasyon bahin sa mga hilisgutan sama sa 5G gawas sa nagkadako nga pagkahiusa sa "mainstream".
Busa, tabangi kami nga makalusot niining mainstream nga sensura pinaagi sa pagpaambit sa
dokumentasyon ni Scheidsteger sa imong mga higala ug pamilya.
Niining dokumentaryo, gipadayag ni Scheidsteger ang iyang lawom nga kabalaka bahin sa mga health resort sa Alemanya.
Makaparelaks pa ba gihapon ang mga bisita sa spa bisan sa dakong pagtaas sa pagka-expose sa radyasyon?
Unsa na ang kahimtang sa kinaiyahan ug sa mga bata?
Ang mosunod nga pelikula nagpakita sa makapadasig nga buhat sa usa ka inisyatiba sa mga lungsoranon gikan sa Bad Liebenzell sa
amihanang Black Forest, nga aktibong naningkamot sa pagpanalipod sa ilang kaugalingon batok sa daw labaw
ka gamhanan nga politika ug sa lobby sa mga selpon.
Ang inisyatiba sa mga lungsoranon nagtudlo sa mga lungsoranon uban sa tabang sa mga eksperto,
tungod kay ang edukasyon gikinahanglan kaayo.
Usa kini ka isyu nga naglangkob kanato tanan.
Nag-antos ba ikaw o kinsa man nga imong nailhan sa mga epekto sa radyasyon sa selpon?
Kung mao, irehistro kini karon sa vetopedia.org!
"Kinahanglan dayon ang impormasyon" – Ang inisyatiba sa mga lungsoranon sa Bad Liebenzell ug 5G
Bad Liebenzell, usa ka tipikal nga spa nga lungsod sa amihanang Black Forest.
Ang presko nga hangin, ang lasang, ang mainit nga tubig – tanan niini nagmugna og kahimtang sa pagpahayahay.
Sumala sa mga lokal nga estratehista sa pag-anunsyo – usa ka dapit sa gahum para sa kahimsog ug kaayohan.
Ang mga tawo nga nangita og pagpahayahay nagbiyahe paingon sa Bad Liebenzell gikan sa tibuok
Alemanya ug sa mga silingang nasud sa Europa.
Apan, sa dakong kasubo sa kadaghanan sa lokal nga mga politiko, kini nga hingpit kaayo nga matahum nga kahimtang
nabungkag sa miaging mga tuig tungod sa usa ka inisyatiba sa mga lungsoranon alang sa 5G nga komunikasyon sa selular.
Ang mga nabalaka nga lungsoranon kanunay nga nag-organisar og mga kalihokan sa impormasyon aron ipatawag ang
atensyon sa mga problema nga kasagaran ginapakunhod sa industriya ug mga politiko.
Ang mga pagtambal sa spa ug ang pagtaas sa radyasyon dili magkasinabot.
Mao nga usa ka maisugong babaye ang nagtukod sa inisyatiba sa mga lungsoranon sa Bad Liebenzell ug nakigbisog gamit ang tanang
paagi batok sa hingpit nga pagpalapad sa mobile communications.
Sama sa mga siyentista gikan sa tibuok kalibutan, nanawagan siya sa paghunong sa pagpalapad sa teknolohiya sa 5G.
Apan mapugngan pa ba gyud ang 5G karon?
"Sa akong hunahuna mapahunong kini."
Ang bugtong paagi aron mapahunong kini mao ang pag-edukar sa tanang lungsoranon bisan
asa sa lebel sa Europa ug sa tibuok kalibutan.
Ug labi na gayud, adunay buhat nga gihimo sa lokal nga lebel.
Unsa man ang nahitabo nimo ana? Kanunay ba ka makakita og mga tawo nga andam maminaw?
Sa bahin oo, sa bahin nakakaplag ko og mga tawo nga andam maminaw.
Ug nabantayan usab namo balik-balik gikan sa inisyatiba sa mga lungsoranon nga daghang tawo
ang kaayo walay kahibalo bahin niini nga isyu.
Ingon sila: Maayo kaayo ang 5G, kinahanglan nato ang 5G.
Apan kung imong ipatin-aw ang mga disbentaha, moingon ang mga tawo, "Wala namo nahibalo ana."
Napamatud-an na nga daghan pa gihapon ang wala kahibalo bahin niini.
Nagpasabot kini nga aduna gihapon dakong panginahanglan alang sa edukasyon.
Bag-ong mga transmitter ang na-instalar na ug ang mga daan gi-upgrade na para sa 5G, labi na sa
mga duol nga lasang palibot sa Bad Liebenzell.
Sa iyang petisyon, nakatigom si Jutta Stern og kapin sa 10,000 ka pirma batok sa pagpalapad
sa 5G. Kana kapin sa 50 porsyento sa populasyon.
Nagtinguha kini sa pagpangita og mga kauban sa lokal nga lebel sa politika nga dili pasagdan ang mga kabalaka sa inisyatiba
sa mga lungsoranon ug seryosohon ang mga kabalaka sa katawhan.
Tingali siya usa ka tunok sa kiliran sa kadaghanan, apan ang iyang aktibismo nahimong
lapad ang kahibalo ug nakadawat usab og pag-ila.
"Maayo kaayo nga padayon siyang nagbutang og mga poster, ug nagbayad pa gani siya niini
gikan sa iyang kaugalingong bulsa, aron isulti."
Nag-organisar siya og mga kalihokan dinhi sa plasa sa merkado, diin iyang gi-engganyo ang mga tawo ug mangutana
kanila: Dili ba kamo makaanhi ug mohimo og usa ka butang dinhi? – ug dayon mangolekta usab siya og mga pirma.
Ug gihangaan ko siya tungod sa kusog nga iyang gigamit sa pag-agi niini.
Ug dili lang sa Bad Liebenzell, apan usab sa Karls.
Naa gihapon kini sa palibot. Busa nindot kaayo na, oo.
Sa lebel sa Europa, ang STOA Panel – usa ka komite sa European Parliament – misusi ang mga epekto sa kahimsog sa 5G ug klaro nga
giila nga, base sa kinatibuk-ang pagtan-aw sa mga resulta sa mga pagtuon, adunay ebidensya sa potensyal nga
carcinogenic ingon man usab negatibong epekto sa fertilidad sa mga frequency sa mobile phone nga gigamit hangtod karon.
Walay igo nga mga pagtuon nga magamit bahin sa 5G sa mas taas nga frequency range. Busa, gihulagway sa pagtuon
sa STOA ang 5G ingon usa ka eksperimento sa populasyon.
Ang mga awtor sa pagtuon nanawagan sa paghunong sa pagpalapad sa 5G, dugang nga panukiduki sa hataas nga mga
frequency sa 5G, edukasyon sa publiko, ug pagtutok sa pagpalapad sa mga network sa fibre optic.
"Ang lobby sa mobile phone siyempre nakahibalo sa mga risgo sa panglawas, ingon man usab ang mga politiko. Apan kini
nga impormasyon gitago gikan kanato, ang mga lungsoranon."
Ug ang mga 5G transmitter gi-instalar didto nga wala namo'y kahibalo.
Walay referendum o bisan unsa pa.
Walay independyenteng imbestigasyon ug wala nay lain pa. Ug mao kana nga kita tanan nagtrabaho nga magkahiusa sa mga inisyatibo
sa mga lungsoranon sa tibuok Alemanya aron makab-ot kini.
Para kang Ms Stern, usa ka butang ang sigurado: bisan kinsa nga moingon nga walay kadaut ang 5G,
ginapakita niya ang kawalay-hibalo ingon nga kahibalo.
Dinhi sa Itom nga Lasang, kasagaran mga ordinaryong tawo ang mosulti gikan sa kasingkasing sa dihang ilang makita ang pagdagsa
sa mga poste sa ilang palibot ug unsa kini mahimo kanato.
"Daghan na kaayo mi'g problema isip usa ka pederal nga estado."
Apan mao kana ang pinakadako nga problema, kay kabahin kini sa globalisasyon. Ug kita nagsalig sa Amerika.
Ug mao gyud na... Daghan kaayo'g mga interes nga hapit imposible nga masubay tanan.
Apan aduna'y mga tawo nga basin hinumduman nga ang kinabuhi mahimong mas yano ug tingali mas luwas.
Dili nimo kinahanglan gayud kining dagkong digitalisasyon o kining dagkong lakang paabante aron gamiton
ang mga tawo ingon nga walay depensa nga mga binuhat.
Kasagaran mabuhi kita nga mas malipayon gamit ang yano nga mga paagi.
Unsa gyud ang atong matagna pagkahuman sa komprehensibo ug hingpit nga digitalisasyon?
Unsa ang gipapas sa mga tawo ug sa kinaiyahan?
Aw, ang teknolohiya sa mobile phone kanunay nga gigamit sa militar. Ug ang 5G usab usa
ka proyekto sa militar sa daghang mga lugar.
Ang mga pwersa militar sa Alemanya ginadigitalisa subay sa motto: kinsa man dili mag-digitize, mapabilin.
Ang mga nasud sa NATO karon nagpadayon sa pagpalambo sa digital nga networking sa mga tropang kombat.
Ang panukiduki gihimo sa tinago, lakip na sa mga kakahoyan sa palibot sa Bad
Liebenzell, sama sa nahibaloan ni Heinrich Christl:
"Aw, wala man na magdala kanato bisan asa."
Ug ang lugar usab anaa sa ilawom sa sekreto nga pagbantay.
Ug kini nga karatula nga "CITA" mao ang unang butang nga akong namatikdan niadto. Ug naa kini sa tibuok kakahoyan dinhi.
Oo, pwede ka maglakaw bisan asa dinhi, sa tanang kakahoyan sa palibot dinhi.
Dinhi ra ang agianan naa sa gawas, ug wala kay tsansa nga makasulod sa lasang.
Gihisgutan pag-ayo ni Heinrich Christl ang isyu uban sa mga lokal nga residente ug nadungog niya
nga nagkadaghan ang mga problema sukad pa sa 2019.
Sakto sukad sa panahon nga ang Black Forest klarong gigamit alang sa militar nga katuyoan dinhi.
Bag-o pud na. Naa na didto sukad sa 5G. Dens kaayo dinhi tanan.
Busa kung adunay problema ang usa ka tawo ani, dili na siya makatulog kung adunay siya'y piho
nga lebel sa gitawag nga elektrosensitibidad.
Analista sa kalikupan, teknisyan sa pagsukod ug biyolohista sa pagtukod nga si Dietrich Moldan kabalo gyud sa tanan bahin niini.
Nagkadaghan ang mga elektrosensitibo nga naghangyo sa iyang serbisyo ug nagpatawag kang Dr. Moldan aron susihon ug analisahon
ang ilang personal nga palibot gamit ang teknolohiya sa pagsukod, aron matambalan ang mga problema
sa pagkatulog, burnout, o susamang mga sintomas.
Husto ba ang kabalaka sa daghang mga tawo sumala sa eksperto nga panan-aw ni Dietrich Moldan?
Mga kabalaka nga makatarunganon, ug labaw sa tanan, way pulos gayud.
Ang populasyon – ang mga survey nagpakita nga sa tinuod walay interes sa 5G.
Kontento ang mga tawo sa 4G. Naghatag kini og igo ka taas nga tulin sa pagbalhin sa datos.
Sa 5G, kinahanglan pa nako og daghan pang mga mast sa selpon – lakip na ang mga small cell – aron makasulod
ko sa balay gikan sa suga sa kadalanan, pananglitan.
Sa samang higayon, gipalapdan ang usa ka fibre optic nga network, nga sa tinuod adunay taas kaayo
nga rate sa pagbalhin sa datos nga dili masubay.
Ug dili gyud masabtan nganong ang industriya sa mobile phone padayon sa paghimo og daghan pa kaayong mga sistema sa radyo.
Kinahanglan una nga maporma ang panginahanglan. Wala pa kini karon.
Kontento ang mga tawo sa ilang naa. Apan dili, moabot na ang 5G, 6G, 7G.
Ang tumong mao ang pagkonektar sa tanan, gikan sa mga refrigerator hangtod sa mga kagamitan sa opisina – kung
tan-awon nimo ang pinakabag-ong balita, diin gisulti pa gani:
Ang tumong mao nga ipa-implant sa mga tawo ang mga transmitter aron mairekord ang ilang mga balud sa utok.
Magpasabot usab kini nga mahimo nga impluwensyahan ang mga tawo gikan sa gawas pinaagi sa hataas nga
mga frequency aron makontrol ug ma-manipula sila.
Kini nga animasyon gikan sa German nga tiggama sa teknolohiya sa antena ug satelayt nga Kathrein
nagpakita unsay mahimo sa umaabot ug unsay naugmad na.
Pananglitan, ang 5G nga antena sa kanal: usa ka tinago nga sistema sa antena nga gamiton sa umaabot nga autonomosong pagmaneho.
Matinahuron nga bag-ong kalibutan?
Sa tupad niini, ang kahanas sa German nga engineering gibaligya sa higanteng kompanya sa mobile communications nga
Ericsson, nga mitugma sa ika-100 nga anibersaryo sa kompanya.
Ang hingpit nga pagkonektar sa mga balay, apartment, estadyum, ug hotel – ang gitawag nga
"Internet of Things" – teknikal nga walay problema gayud.
Apan unsa man ang bahin sa pagtasa sa teknolohiya, sa mga biyolohikal nga impluwensya sa atong mga selula, pananglitan?
Walay swerte! Wala kini gisusi. Sama sa giingon: digital una, kabalaka ikaduha.
Balik sa gamay nga plasa sa munisipyo sa matahum nga Bad Liebenzell, gigamit ang labi ka
sensitibo nga spectrum analyser ni Dr. Moldan.
Kini makapakita sa tanang han-ay sa frequency sa mobile phone nga gigamit sa kini nga palibot.
Busa ang atong makita dinhi mao ang han-ay sa frequency gikan sa 80 MHz hangtod sa 3 GHz.
Dinhi, ang sakop sa frequency mao ang 800 MHz LTE, 900 MHz uban sa ESM ug LTE, 1800 MHz uban sa LTE, ug 2100 MHz, diin
kaniadto nahimutang ang UMTS network, karon uban usab sa LTE.
Kini usa ka pagtasa sa kasamtangang kahimtang.
Karon naghimo kami og usa ka analisis aron matino ang mga densidad sa radyasyon sa luyo sa matag usa niini nga mga tuktok.
Pinaagi sa pagkalkula nga gibase sa base load ug sa full load, aron dali nato makuha ang ideya kung unsa ang densidad sa
radyasyon dinhi sa atubangan sa munisipyo sa Bad Liebenzell.
Ang iyang ebalwasyon nagtuman sa kasamtangang pamantayan.
Sa kinatibuk-an, masulti nga, sumala sa opinyon sa mga building biologist ug sa mga doktor sa kalikupan sa Europa,
ang batakang karga sa radyasyon sobra ka taas sulod sa daghang katuigan, bisan pa sa gagmay nga mga lungsod.
Naga-awhag sila nga usbon ang mga limitasyon. Nagkagamay na ang luna. Sa dagkong siyudad sama sa Munich, wala
na gyud'y nahibilin nga mga lugar nga walay mobile phone.
"Tungod kay daghan kaayo ang mga antena sa sulod, gamay ra kaayo ang mga gilay-on.
Karun hunahunaa – gimarkahan ang matag 100 ka metro – mao kana ang mga antena dinhi nga gibutang matag 100 ka metro.
Ani sila 200 metros ang gilay-on, ani sila 150 metros ang gilay-on, ani sila 100 metros ang gilay-on.
Dili na posible nga buhaton ang ingon nga pagtuon.
Unsa man gyud ang pasabot ana para sa mga konsumidor?
Para sa mga konsumidor, nagpasabot kini nga halos dili mapamatud-an sa siyensya ang kalainan tali sa
mga grupo sa tawo nga na-expose ug wala na-expose.
Niadtong 2020, gipatik sa mga politiko sa Europa nga sila Rivasi ug Buchner kining dokumento aron
ipadayag ang suod nga kalambigitan sa IGNIR sa industriya.
Kini nga pribadong grupo sa loby para sa industriya sa selpon naa pa gani sa ilawom sa parehas nga atop sa Federal Office for
Radiation Protection ug nag-regulate sa mga limitasyon nga gituohan nga magpanalipod sa mga konsumidor sa tibuok kalibutan.
"Kinahanglan nimo ipahibalo sa mga tawo nga ang gihulagway nga siyentipiko, sa pipila ka bahin, tin-aw nga bakak
nga mga pahayag, ug nga, labaw pa niini, ang mga opisyal nga lawas napuno sa niining mga tawo bisan asa."
Pamilyar si Monika Krout, usa ka doktor sa kalikupan, sa mga daang network sa mga lalaki ug
sa kawalay-hibalo sa mga politiko ug industriya.
Sulod sa daghang katuigan, gisulayan niya ang iyang mga pasyente gamit ang lain-laing pamaagi sa pagsukod.
Gisumpay sa usa ka device nga nagsukod sa kalainlain sa tibok sa kasingkasing, ang ilang mga partisipante sa pagsulay
kanunay modagan palibot sa usa ka transmitter station sa lasang.
Dayon gibasa sa kompyuter ang mga resulta sa sukod.
Dinhi sa lasang, makita nimo ang transmission mast nga adunay labing taas nga radyasyon sa kini nga
dapit. Mao kana ang radyasyon sa radyo nga among gisukod.
Girekord namo ang ritmo sa kasingkasing sa samang oras, ug makita nimo nga sa hinay-hinay nga pagdagan sa dalan
sa lasang, mosaka ang ritmo sa kasingkasing sa mga lugar diin pinakataas ang lebel sa radyasyon.
Gibuhat namo ang tibuok butang sa duha ka test subject.
Aniya ang ikaduhang test subject.
Bag-o lang nako kini gi-print sa itom ug puti.
Ang labing taas nga lebel sa radyasyon nagtumong sa labing taas nga ritmo sa kasingkasing.
Ug nagpasabot kini nga ang lasang – nga giingon nga himsog kung maglakaw ka didto – himsog ra kon walay
mga mast sa transmisyon o mga balud sa radyo didto.
Sa gamay nga distrito sa Bad Liebenzell nga Unterlengenhardt, daw han-ay pa gihapon ang kalibutan.
Salamat sa inisyatiba sa lokal nga mayor ug sa pangulo nga mag-uuma og putyukan, gilunsad dinhi
sa kini nga uma ang usa ka proyekto sa eskwelahan.
Ang mga bata nag-apil sa pag-uma isip hilig, nagtanum og mga panakot sa lain-laing gidak-on nga mga luna, ug nag-ani og
patatas, gulay, ug prutas para sa ilang kaugalingong konsumo.
Maka-akit usab kini og ubang mga binuhat, nga kinahanglan kabalak-an sa mag-uuma og putyukan:
Sulod na sa hapit tulo ka tuig, dinhi sa amihanang Black Forest, sa usa ka 20-kilometro nga gilapdon gikan sa Calw paingon sa
Pforzheim ug gikan sa Wurzach paingon sa Stuttgart, nakita namo nga ang mga putyukan kalit lang mawala
sa Nobyembre, ug dili lang tagsa-tagsa ka kolonya.
Apan dinhi sa asosasyon sa mga mag-uuma og putyukan sa Neuhausen, 90 porsyento sa mga mag-uuma og
putyukan ang tinuod nga nawala ang tanan nilang putyukan.
Ug aduna'y mga mag-uuma sa putyukan nga nagbuhat niini sulod sa 50 ka tuig, ug wala pa
gyud sila makasinati og ingon ani kaniadto.
Niadtong Domingo, nakig-istorya ko sa usa ka tawo nga nawad-an og 30 ka kolonya.
Sa dihang mitan-aw siya niadtong Nobyembre, wala na silang tanan.
Karon lahi na gyud ang hulagway, mao ang pagkaon sa tingtugnaw – makita nimo dinhi ang puti nga butang, mao kana
ang pagkaon sa tingtugnaw – naa pa gihapon tanan didto.
Busa wala magutom hangtod mamatay ang mga putyukan.
Ug sa mga comb sa panag-anak – pananglitan kini usa ka comb sa panag-anak – ang tanan sa atubangan kasagaran punô sa mga
itlog o uban pang bahin sa panag-anak. Wala na ang panag-anak.
Aduna na usab pagkaon sa likod. Ug wala'y nakaplagan nga litrato nga makapakita kung unsang klase nga sakit sa putyukan kini.
Ang karaang mga sakit sa putyukan mailhan pinaagi sa pagtan-aw sa pugon sa dugos. Ug
dinhi makita nimo nga walay bisan unsa dinhi.
Ang nagkadako nga pagkunhod sa populasyon sa mga putyukan sa tibuok kalibutan adunay dakong
epekto sa atong kalikupan ug kanato nga mga tawo.
Sa tinuud, kadaghanan sa mga siyentista nakahibalo sa daghang mga hinungdan.
Lakip sa labing kanunay nga gisulti mao ang mga pestisidyo, pagbag-o sa klima, ug pagkaguba sa mga puy-anan ug
busa sa mga tinubdan sa pagkaon sa mga kolonya sa putyukan.
Usa ka makapahadlok nga kalamboan!
Ang kalainlain sa mga insekto importante kaayo para sa tawo ug sa kinaiyahan. Dili kini ikalimod.
Bisan pa, bisan daghang mga pagtuon ang nagpaila sa mga problema sa oryentasyon sa mga putyukan tungod sa radyasyon
sa mobile phone, ang fenomena sa radyasyon wala apil sa diskusyon bahin sa kamatayon sa mga putyukan.
"Para kanako mismo, klaro kaayo nga kini usa ka bag-ong butang gawas pa sa tanang uban pang mga
problema nga atong giatubang sa mga putyukan."
Ug kini gayud nga radyasyon ang karon naghatag og dakong epekto sa mga putyukan. Susama sa glyphosate kaniadto:
Nawala sa mga putyukan ang ilang direksyon samtang naglupad, busa dili na nila makit-an ang pauli sa ilang pugad ug mamatay
sila sa gawas. Naglupad man gud sila og tulo ka kilometro.
Giunsa nimo pag-atubang niini sa kanunay?
Ang problema mao nga walay opisyal nga mga lawas, sama sa mga asosasyon o sa asosasyon sa mga mag-uuma og putyukan – diin kita
nagabayad sa atong mga bayad sa pagka-miyembro – nga motubag.
Ug sa diha nga magsugod ka og hisgot bahin sa 5G, pasagdan ka na usab.
Bisan pa ang 15 ka mag-uuma og putyukan nga akong nakit-an niadtong Domingo – nga nawala ang tanan ug
naghulagway sa parehas nga kahimtang – bisan sila wala mag-andam nga seryosong hisgutan kini nga isyu sa radyasyon.
Naghatag sila og lain-laing mga rason. Wala kay mahimo bahin niini. Pero ayaw nato apila ang radyasyon niini.
Bisan pa sa pagka-expose sa radyasyon, mas importante kaysa kaniadto nga pasig-ulon pag-usab
ang kadasig sa atong mga anak alang sa kinaiyahan.
Nagkinahanglan kini og pasensya ug dedikasyon.
Ang tinuod nga moderno nga mga magtutudlo ug ginikanan tingali gusto nga susihon pag-ayo kung unsa na ang gibuhat sa digital
nga kalibutan sa atong mga anak sulod sa daghang katuigan.
Ug kung panahon na ba aron radikal nga usbon ang paghunahuna sa mga butang ug magpalambo og bag-ong mga ideya –
sama sa gamay nga tanaman sa eskwelahan sa Unterlengenhardt.
Kinahanglan nimo limpyohan gamay ang palibot niini. Ania dinhi, buhaton nato kini.
Karon makita na nimo kini nga mas klaro.
Ug sa pikas bahin, unsa man imong naa, oregano? Thyme. Sakto kaayo.
Ug naa pa si Heinrich, among magtutudlo, nga kanunay adunay maayong mga ideya aron dasigon ang mga bata sa
pag-apil sa bisan unsang paagi o aron malingaw sila.
Ang mga bata nagtukod niining gamay nga kubo ubos sa pagdumala.
Giduso sila tungod kay naa sila sa imong tibuok pagtagad – ug usa ka buluhaton nga layo kaayo sa
video games, pag-swipe sa tablet, Facebook ug uban pa.
Ang usa ka responsable nga katilingban kinahanglan molihok sa labing dali nga mahimo.
Ang mga espesyalista nagpatunog sa alarma.
"Adunay pagsabog sa adiksyon sa pamatasan sa mga bata bahin sa smartphones."
Aduna'y mga pagtuon nga napugos nga hunongon tungod kay dili na makaya sa mga bata nga walay ilang mga selpon.
Busa gusto nila nga sulayan kini sulod sa pipila ka adlaw, nga walay mobile phone – ug uban sa mobile phone.
Ug ang eksperimento wala mapatuman tungod kay ang mga bata dili makabuhi nga walay ilang mga selpon.
Ug sa kini nga pagtuon, makita nimo nga kini mao ang gitawag nga structural equation model, ug
dili ko magdahom nga masabtan nimo kini sa detalye.
Apan ang imong makita dinhi mao kining mga koneksyon tali sa pagkaadik sa selpon ug depresyon.
Makita nimo nga sa tanang tulo ka punto sa panahon – usa kini ka longitudinal nga pagtuon – ang eksaminasyon nagkonektar.
Dili lang kana, apan kanunay usab kini nga nakaapekto sa umaabot.
Busa kini usa ka dakong hulga sa umaabot, kay ang depresyon usa ka partikular nga problema karon – makasulti kanimo og pipila
ka butang ang psychiatry sa mga bata ug tin-edyer bahin niini.
Ang eksperto praktikal nga naghisgot sa mga posibleng hinungdan sa niini nga pagkawalay-hibalo:
Ang tanang gobyerno nakabenepisyo og dako kaayo gikan niining mga teknolohiya, dili lang pinaagi sa pagbaligya sa mga lisensya,
apan usab pinaagi sa dako kaayong kita sa buhis nga ilang nakuha.
Ang industriya sa telekomunikasyon hapit na lang ang nag-inusara nga nagpadayon sa pagtubo
ug nagrepresentar sa tinubdan sa kita sa buhis.
Sa laing bahin, ang mga politiko natural usab nga nakahibalo niining mga sosyal nga panghitabo, ug ang uban kanila
naningkamot nga moapil ug gamiton kini alang sa politika.
Ang ikatulong punto mao nga ang mga politiko usa sa mga unang naggamit niining teknolohiya.
Dili ko gusto mosulti og mga ngalan, pero kaila ko og pipila ka mga politiko nga mahimong matawag nga adik sa selpon.
"Wala ko'y kahibalo, kusog o kahigayunan, sa akong hunahuna, aron mausab ang kalibutan, apan gilimpyo nako ang akong
hagdanan ug naningkamot nga mabuhi sa paagi nga matarong nako."
"Gipadala usab namo kining impormasyon pinaagi sa email ngadto sa among mga mayor sa Bad Liebenzell ug sa tibuok
distrito sa Calw, ingon man usab sa lokal nga mga konseho, apan wala gyud kami makadawat og bisan unsang tubag."
"Nibisita ko sa mga eskwelahan sa Netherlands, Belgium ug Germany ug nakig-istorya ko sa mga punoan nga magtutudlo, gisultihan
ko sila: 'Mao ni ang gibuhat sa radyasyon sa atong mga anak.' Ug miingon ang mga tawo: 'Pero wala tay mahimo bahin niini.'"
Naa ko sa internasyonal nga eskwelahan sa Netherlands. Miingon sila: Dili importante ang radyasyon kay mas daghan
makat-on ang atong mga anak pinaagi sa mga tablet ug selpon.
Miadto ko sa mga politiko, ug miingon sila: "Sige, mahimo namo hunahunaon nga sakto ka, apan wala
kami makakita og rason nga magbuhat og aksyon."