1
00:00:00,000 --> 00:00:05,597
Moetsi oa lifilimi tsa lipatlisiso Klaus
Scheidsteger esale a sebetsa tabeng ea likhokahano tsa

2
00:00:05,597 --> 00:00:09,280
mehala e tsamaeang ka lilemo tse ka bang 20 hantle.

3
00:00:09,280 --> 00:00:15,345
Ka 2006, setsi sa phatlalatso sa Fora, France 2, se ile sa
phatlalatsa tlaleho ya sona ya pele ya bohlokwa

4
00:00:15,345 --> 00:00:21,446
ya metsotso e 50 mabapi le boemo ba saense ka
nako eo, nakong ya mananeo a shebelloang haholo.

5
00:00:21,446 --> 00:00:29,754
Molekane oa tlhahiso-'moho MDR o khaotse karolo ea ARD
hore e be metsotso e ka tlase ho 30 mme a e "pata"

6
00:00:29,754 --> 00:00:35,240
lenaneong la hoseng la MDR, a sa e phatlalatse le ho hang!

7
00:00:35,240 --> 00:00:37,760
Na seo ha se bitsoe tshekatsheko ya ditaba?

8
00:00:37,760 --> 00:00:41,550
Empa Klaus Scheidsteger ha a ka a inehela.

9
00:00:41,550 --> 00:00:48,438
Ka mor'a moo, o ile a hlahisa lifilimi tsa bopaki tsa
cinema mme a sebelisa likamano tsa hae le bo-ramahlale ba tsoang

10
00:00:48,438 --> 00:00:52,880
lefats'eng lohle ho thusa ho hlophisa likopano tsa machaba.

11
00:00:52,880 --> 00:01:00,208
Mohlala oa Klaus Scheidsteger o bontša hore ho ka khoneha feela
ho phatlalatsa tlhahisoleseling e nang le motheo o

12
00:01:00,208 --> 00:01:07,562
tiileng le e nyatsang mabapi le lihlooho tse kang
5G, kantle ho "mainstream" e ntseng e tšoana haholo.

13
00:01:07,562 --> 00:01:19,720
Ka hona, thusa ho hlola thibelo ena e atileng ka ho arolelana
litokomane tsa Scheidsteger le metsoalle le ba lelapa la hao.

14
00:01:19,720 --> 00:01:23,997
Ho tokomane ena, Scheidsteger o hlahisa
ngongoreho ea hae e tebileng mabapi le libaka

15
00:01:23,997 --> 00:01:26,860
tsa phomolo tsa bophelo bo botle Jeremane.

16
00:01:26,860 --> 00:01:33,629
Na baeti ba spa ba ntse ba ka phomola hara
keketseho e kholo ea ho pepesehela mahlaseli?

17
00:01:33,629 --> 00:01:37,223
Tlhaho le bana ba phela joang?

18
00:01:37,223 --> 00:01:43,402
Filimi e latelang e bontsha mosebetsi o kgothatsang wa
boikitlaetso ba baahi ba tswang Bad Liebenzell, e ka hara Black

19
00:01:43,402 --> 00:01:49,215
Forest e ka leboya, e ntseng e leka ka matla ho
itshireletsa kgahlanong le dipolotiki tse bonahalang di ba feta

20
00:01:49,215 --> 00:01:53,240
matla le kgatello ya dikhamphani tsa mehala ya letsoho.

21
00:01:53,240 --> 00:02:02,300
Boikitlaetso ba baahi bo ruta baahi ka thuso
ea litsebi, hobane thuto e hlokahala haholo.

22
00:02:02,300 --> 00:02:05,600
Ke taba e re amang bohle.

23
00:02:05,600 --> 00:02:11,071
Na uena kapa motho eo u mo tsebang o ntse a
utloa matlafalatso a mahlaseli a mohala oa

24
00:02:11,071 --> 00:02:15,816
thekeng? Joale mo ngolise kajeno ho vetopedia.org!

25
00:02:20,112 --> 00:02:24,750
"Tlhahisoleseding e hlokahala ka potlako" –
Boikitlaetso ba baahi ba Bad Liebenzell le 5G

26
00:02:29,410 --> 00:02:34,426
Bad Liebenzell, toropo e tloaelehileng
ea libate ka leboea ho Black Forest.

27
00:02:34,426 --> 00:02:43,360
Moya o hloekileng, moru, metsi a chesang
– tsena tsohle di theha moya wa phomolo.

28
00:02:43,360 --> 00:02:50,660
Ho ya ka ditsebi tsa lehae tsa maano a papatso –
sebaka sa matla bakeng sa bophelo bo botle le boiketlo.

29
00:02:50,660 --> 00:02:59,600
Batho ba batlang phomolo ba etela Bad Liebenzell ka pelegi
ba tsoa hohle Jeremane le linaheng tsa Europe tse haufi.

30
00:02:59,600 --> 00:03:05,099
Leha ho le jwalo, ho kgathatsa boholo ba boradipolotiki ba lehae,
botsitso bona bo botle bo kang setshwantsho bo

31
00:03:05,099 --> 00:03:10,910
sitisitswe dilemong tsa moraorao ke boikitlaetso
ba baahi ba kgokahano ya mehala ya letsoho ya 5G.

32
00:03:10,910 --> 00:03:18,187
Baahi ba amehileng ba hlophisa liketsahalo tsa
tlhahisoleseling khafetsa ho hlakisa mathata ao

33
00:03:18,187 --> 00:03:23,600
indasteri le boradipolotiki ba atisang ho a nyenyefatsa.

34
00:03:23,600 --> 00:03:27,320
Kalafo tsa spa le khanya e eketsehileng ha li tsamaellane hantle.

35
00:03:27,320 --> 00:03:32,361
Ke ka lebaka leo mosali ya sebete a thehileng morero wa
baahi wa Bad Liebenzell mme a lwantsha ka mekgwa yohle

36
00:03:32,361 --> 00:03:35,700
kgahlanong le katoloso e feletseng ya dikgokahano tsa selefouno.

37
00:03:35,700 --> 00:03:40,860
Jwaloka borasaense ba lefatshe ka bophara, o
kopa hore ho emisiwe katoloso ya thekenoloji ya 5G.

38
00:03:40,860 --> 00:03:44,304
Empa na 5G e ka thibeloa hona joale?

39
00:03:44,304 --> 00:03:46,800
"Ke nahana hore bo ka emisoa."

40
00:03:46,800 --> 00:03:54,480
Tsela e le 'ngoe feela ea ho e emisa ke ka ho ruta
baahi bohle hohle boemong ba Europe lefatšeng ka bophara.

41
00:03:54,480 --> 00:04:00,820
Mme ntho eo e etswa haholo-holo boemong ba lehae.

42
00:04:04,297 --> 00:04:08,940
Ho u tsamaetse joang? Na o ne o dula o
fumana batho ba ikemiseditseng ho mamela?

43
00:04:08,940 --> 00:04:12,531
Ka karolo e 'ngoe e, ka karolo e 'ngoe ke
fumane batho ba ikemiselitseng ho mamela.

44
00:04:12,531 --> 00:04:21,199
Mme hape re ile ra hlokomela kgafetsa ho tloha boikitlaetsong
ba baahi hore batho ba bangata ha ba na tsebo ka taba ena.

45
00:04:21,199 --> 00:04:26,239
Ba re: 5G e ntle, re hloka 5G.

46
00:04:26,239 --> 00:04:34,357
Empa ha o hlalosa mathata, batho ba re, "Re ne re sa tsebe seo."

47
00:04:34,357 --> 00:04:41,073
Ho se ho pakiloe hore ho ntse ho na le ho
se tsebe ho hongata mabapi le taba ena.

48
00:04:41,073 --> 00:04:48,473
Sena se bolela hore ho ntse ho na le tlhoko e kgolo ya thuto.

49
00:04:48,473 --> 00:04:55,196
Di-transmitter tse ntjha di se di hlomilwe mme
tse ntseng di le teng di ntlafaditswe bakeng sa

50
00:04:55,196 --> 00:04:59,300
5G, haholoholo merung e haufi le Bad Liebenzell.

51
00:04:59,300 --> 00:05:04,800
Boipiletong ba hae, Jutta Stern o ile a bokella
litšupiso tse fetang 10,000 tse khahlanong le ho

52
00:05:04,800 --> 00:05:09,038
phatlalatsoa ha 5G. Seo se feta karolo ea 50 lekholong ea baahi.

53
00:05:09,038 --> 00:05:15,245
Ke ho leka ho fumana balekane boemong ba lipolotiki ba
lehae ba ke keng ba hlokomoloha matšoenyeho a boikitlaetso

54
00:05:15,245 --> 00:05:18,368
ba baahi, le ba tla nka matšoenyeho a batho ka botebo.

55
00:05:18,368 --> 00:05:24,476
A ka nna a tšosa ba bangata, empa boitseko ba hae bo se
bo tsebahala haholo ebile bo ntse bo fumana kananelo.

56
00:05:24,476 --> 00:05:35,760
"Ho hotle hore ebe o ntse a tsoela pele ho manamisa liposetara,
a bile a li lefella ka chelete ea hae, ha re ka rialo."

57
00:05:35,760 --> 00:05:46,706
Hore o hlophisa liketsahalo mona lepatlelong la 'maraka,
moo a buisanang le batho le ho ba botsa: Na ha le ka ke la

58
00:05:46,706 --> 00:05:53,040
tla ho etsa ho hong mona? – ebe o boetse o bokella li-saena.

59
00:05:53,040 --> 00:05:58,813
Mme ke mo babatsa ka matla ao a ho tshehetsang ka ona.

60
00:05:58,813 --> 00:06:02,336
Mme e seng Bad Liebenzell feela, empa le Karls.

61
00:06:02,336 --> 00:06:07,340
E ntse e le sebakeng se haufi. Kahoo hoo ho hotle haholo, e.

62
00:06:07,340 --> 00:06:16,014
Boemong ba Europe, STOA Panel – komiti ea Paramente ea Europe – e
entse lipatlisiso ka litlamorao tsa bophelo bo botle tsa 5G mme e

63
00:06:16,014 --> 00:06:23,959
hlalositse ka ho hlaka hore, ho ipapisitsoe le kakaretso ea
liphetho tsa lithuto, ho na le bopaki ba monyetla oa ho baka

64
00:06:23,959 --> 00:06:33,398
mofetše hammoho le litlamorao tse mpe ho tsoalo, mekhahlelong ea
maqhubu a mehala ea thekeng e sebelisitsoeng ho fihlela joale.

65
00:06:33,398 --> 00:06:39,735
Ha ho na liphuputso tse lekaneng tse fumanehang
mabapi le 5G maqhubu a holimo. Ka lebaka lena,

66
00:06:39,735 --> 00:06:43,840
phuputso ea STOA e hlalosa 5G e le teko ho sechaba.

67
00:06:43,840 --> 00:06:50,291
Bangoli ba phuputso ena ba kopa hore ho emise ho phatlalatswa ha
5G, ho etswe diphuputso tse tebileng ka maqhubu a

68
00:06:50,291 --> 00:06:57,728
hodimo a 5G, ho rutwe setjhaba, le ho tsepamiswe
maikutlo hodima katoloso ya marangrang a fibre optic.

69
00:06:57,728 --> 00:07:04,142
"Lekgotla la kgwebo ya mehala ya letsoho le tseba ka sebele
dikotsi tsa bophelo bo botle, jwalo ka ha le baetsi ba dipolotiki

70
00:07:04,142 --> 00:07:07,380
ba tseba. Empa tlhahisoleseding ena e patelwa rona, baahi."

71
00:07:07,380 --> 00:07:13,420
Mme di-transmitter tsa 5G di ntse di kengwa moo re sa tsebe.

72
00:07:13,420 --> 00:07:16,180
Ha ho na ho ba le referendum kapa eng kapa eng.

73
00:07:16,180 --> 00:07:22,177
Ha ho na lipatlisiso tse ikemetseng, ha ho letho le
leng. Ke ka lebaka leo bohle re sebetsang 'moho ka

74
00:07:22,177 --> 00:07:27,001
boikitlaetso ba baahi ho pholletsa le Jeremane ho fihlela sena.

75
00:07:27,001 --> 00:07:34,055
Ho Mofumahatsana Stern, ntho e le 'ngoe e tiile: mang kapa
mang ea reng 5G ha e na kotsi o nka ho se tsebe ho ba tsebo.

76
00:07:34,055 --> 00:07:41,923
Mona Morung o Motsho, hangata ke batho feela ba tloaelehileng
ba buang ba tswa pelong ha ba bona ho ata ha dipilone tikolohong

77
00:07:41,923 --> 00:07:47,140
ya bona mme ba nahana ka seo sena se ka re etsang sona.

78
00:07:47,140 --> 00:07:50,880
"Re na le mathata a lekaneng re le naha ea kopanelo."

79
00:07:50,880 --> 00:08:00,289
Empa bothata bo boholo ka ho fetisisa ke boo, hobane ke
karolo ea khokahano ea lefatše. Mme re itšetlehile ka Amerika.

80
00:08:00,289 --> 00:08:14,528
Mme ruri ho jwalo... Ho na le dithahasello tse ngata
haholo hoo ho batlang ho se kgonehe ho di sala morao kaofela.

81
00:08:14,528 --> 00:08:28,140
Empa ho na le batho ba ka 'nang ba hopola ka tsela e
itseng hore bophelo bo ka ba bonolo le mohlomong ba bolokehile.

82
00:08:28,140 --> 00:08:40,162
Ha ho hlokahale hore o sebelise dijithale ka tekanyo e kgolo
tjena kapa o nke mehato e meholo ya kgatelopele hore o tle

83
00:08:40,162 --> 00:08:46,637
o sebedise batho jwalo ka dibopuwa tse se nang tshireletso.

84
00:08:46,637 --> 00:08:52,920
Hangata re phela maphelo a thabileng haholo ka mekgwa e bonolo.

85
00:09:00,680 --> 00:09:07,100
Re ka lebella eng kannete kamorao ho
dijithale e pharaletseng le e phethahetseng?

86
00:09:07,100 --> 00:09:10,285
Ho senngoa eng ho batho le tlhaho?

87
00:09:10,285 --> 00:09:19,283
Hantle, theknoloji ea mehala ea letsoho esale e na le tšebeliso
sesoleng. 'Me 5G le eona ke morero oa sesole libakeng tse ngata.

88
00:09:19,283 --> 00:09:22,518
Mabotho a Sesole a Jeremane a ntse a kenngwa
tsamaisong ya dijithale ho ya ka lepetjo le reng: ba sa

89
00:09:22,518 --> 00:09:24,829
keneng tsamaisong ya dijithale ba tla salela morao.

90
00:09:24,829 --> 00:09:30,176
Linaha tsa NATO joale li ntse li tsoela pele
ka khokahano ea dijithale ea masole a ntoa.

91
00:09:30,176 --> 00:09:38,360
Dipatlisiso di etswa ka sephiri, ho kenyeleditswe le merung e
potileng Bad Liebenzell, jwalo ka ha Heinrich Christl a tseba:

92
00:09:43,251 --> 00:09:46,780
"Hantle, seo ha se re isetse kae kapa kae."

93
00:09:46,780 --> 00:09:51,820
Mme sebaka seo se boetse se le tlasa tlhokomelo ya sephiri.

94
00:09:51,820 --> 00:10:01,600
Mme letshwao lena, "CITA", e bile ntho ya pele eo ke
ileng ka e hlokomela ka nako eo. Mme le potapotile moru mona.

95
00:10:01,600 --> 00:10:08,039
E, o ka tsamaya ka maoto hohle mona, merung eohle mona.

96
00:10:08,039 --> 00:10:18,105
Ke mona feela tsela e potolohang kantle,
'me ha o na monyetla oa ho kena morung.

97
00:10:18,105 --> 00:10:23,587
Heinrich Christl o ile a buisana ka taba ena ka
botlalo le baahi ba lehae mme esale a utlwa ka mathata

98
00:10:23,587 --> 00:10:26,908
a ntseng a eketseha ho tloha hoo e ka bang ka 2019.

99
00:10:26,908 --> 00:10:36,769
Ho tloha hantle nakong eo Moru o Motsho o neng
o sebedisetswa merero ya sesole sebakeng sena.

100
00:10:36,769 --> 00:10:47,030
Le hona ke ntho e ntjha. E bile teng ho
tloha ka 5G. Ntho tsohle di tletse haholo mona.

101
00:10:47,030 --> 00:10:53,727
Kahoo haeba motho a na le mathata, a ke ke a
hlola a robala haeba a na le boemo bo itseng

102
00:10:53,727 --> 00:10:58,477
ba seo ho thoeng ke ho se mamelle motlakase.

103
00:11:01,375 --> 00:11:07,780
Mohlahlobi oa tikoloho, setsebi sa litekanyo le
setsebi sa baelohing Dietrich Moldan o tseba tsohle ka eona.

104
00:11:07,780 --> 00:11:13,145
Batho ba bangata le ho feta ba nang le bothata le motlakase ba
kopa litšebeletso tsa hae, 'me ba etsa hore Ngaka Moldan a

105
00:11:13,145 --> 00:11:18,244
hlahlobe le ho sekaseka tikoloho ea bona ea botho a
sebelisa theknoloji ea ho lekanya, e le ho phekola mathata a ho

106
00:11:18,244 --> 00:11:21,500
robala, mokhathala o feteletseng kapa matšoao a tšoanang.

107
00:11:21,500 --> 00:11:26,944
Na matšoenyeho a batho ba bangata a na le
motheo ho latela pono ea setsebi ea Dietrich Moldan?

108
00:11:26,944 --> 00:11:29,590
Matšoenyeho a utloahalang, empa ka
holim'a tsohle ha a hlokahale ho hang.

109
00:11:29,590 --> 00:11:34,800
Boholo ba batho – liphuputso li bontša hore
ha e le hantle ha ho na thahasello ho 5G.

110
00:11:34,800 --> 00:11:38,560
Batho ba kgotsofetse ka 4G. E fana ka
lebelo le lekaneng la phetiso ya data.

111
00:11:38,560 --> 00:11:43,966
Ka 5G, ke hloka meese ea mehala ea letsoho e mengata le ho feta
– ho kenyeletsoa le li-small cell – e le hore, mohlala, ke khone

112
00:11:43,966 --> 00:11:46,882
ho kena ka tlung ke sebelisa khanya ea mabone a seterateng.

113
00:11:46,882 --> 00:11:51,865
Ka nako e tšoanang, marang-rang a fibre optic a ntse a
atolosoa, ao ha e le hantle a nang le sekhahla se

114
00:11:51,865 --> 00:11:55,749
phahameng haholo sa phetiso ea data se thibelang ho kena-kenana.

115
00:11:55,749 --> 00:11:59,948
Mme ho ke ke ha kgoneha ho utlwisisa hore na ke
hobaneng ha indasteri ya mehala ya letsoho e

116
00:11:59,948 --> 00:12:02,189
nna e qapa ditsamaiso tse ngata tsa seea-le-moea.

117
00:12:02,189 --> 00:12:05,340
Tlhoko e tlameha ho qala ka ho thehoa. Ha e eo ho hang.

118
00:12:05,340 --> 00:12:10,029
Batho ba kgotsofetse ka seo ba nang le
sona. Empa tjhe, 5G, 6G, 7G di a tla.

119
00:12:10,029 --> 00:12:17,201
Sepheo ha e le hantle ke ho hokahanya ntho e 'ngoe le e 'ngoe,
ho tloha ho liofisiere ho isa ho lisebelisoa tsa ofisi – haeba u

120
00:12:17,201 --> 00:12:20,858
ka sheba litaba tsa morao-rao, moo ho boletsoeng esita le hore:

121
00:12:20,858 --> 00:12:26,504
Sepheo ke hore batho ba kenngoe di-transmitter e
le hore maqhubu a boboko ba bona a ka rekotoa.

122
00:12:26,504 --> 00:12:30,897
Sena se ka boela sa bolela hore ho ka khoneha ho
susumetsa batho ba kantle ka ho sebelisa maqhubu a

123
00:12:30,897 --> 00:12:34,660
phahameng e le ho ba laola le ho ba laola ka mano.

124
00:12:37,888 --> 00:12:45,163
Animasione ena e tsoang ho moetsi oa Jeremane oa
theknoloji ea liantene le lisathalaete, Kathrein, e bontša se

125
00:12:45,163 --> 00:12:49,960
tla khoneha nakong e tlang le se seng se ntlafalitsoe.

126
00:12:49,960 --> 00:12:58,077
Ka mohlala, antenna ea 5G e ka har'a mosele:
sistimi ea li-antenna tse patiloeng e tla sebelisoa

127
00:12:58,077 --> 00:13:03,720
bakeng sa ho khanna ka boikemelo nakong e tlang.

128
00:13:16,003 --> 00:13:18,643
Lefatshe le letjha le sebete?

129
00:13:18,643 --> 00:13:23,091
Ka tšohanyetso, boitsebelo ba boenjiniere ba Majeremane bo ile ba
rekisetsoa senatla sa likhokahano tsa mehala ea

130
00:13:23,091 --> 00:13:28,970
letsoho, Ericsson, e leng se ileng sa etsahala ka nako e
tšoanang le sehopotso sa lilemo tse 100 sa k'hamphani.

131
00:13:28,970 --> 00:13:37,373
Kgokahano e feletseng ya matlo, difolete, mabala
a dipapadi le dihotele – e bitswang "Inthanete ya

132
00:13:37,373 --> 00:13:42,680
Dintho" – ha e na bothata ho hang ka botekgeniki.

133
00:13:42,680 --> 00:13:50,080
Empa ho thoe'ng ka tlhahlobo ea theknoloji,
litšusumetso tsa baeloji liseleng tsa rona, mohlala?

134
00:13:50,080 --> 00:13:58,100
Ha ho lehlohonolo! Ha ho a ka ha fuputsoa. Joalokaha
polelo e reng: pele dijithale, matšoenyeho hamorao.

135
00:14:09,081 --> 00:14:15,596
Re kgutletse lebaleng la holo ya toropo e nyane e
ntle ya Bad Liebenzell, moo ho sebediswang sebini

136
00:14:15,596 --> 00:14:18,419
sa maqhubu se tsibetseng haholo sa Ngaka Moldan.

137
00:14:18,419 --> 00:14:26,173
Sena se ka bontsha mefuta eohle ya maqhubu a
mehala ya letsoho e sebediswang tikolohong ena.

138
00:14:26,173 --> 00:14:32,413
Kahoo seo re se bonang mona ke
mofuthu o pakeng tsa 80 MHz le 3 GHz.

139
00:14:32,413 --> 00:14:43,304
Mona, mefuta ea maqhubu ke 800 MHz LTE, 900 MHz e nang
le ESM le LTE, 1800 MHz e nang le LTE, le 2100, moo pele

140
00:14:43,304 --> 00:14:49,504
ho neng ho le le marang-rang a UMTS, hape e na le LTE.

141
00:14:49,504 --> 00:14:52,960
Ena ke tlhahlobo ea boemo ba hajoale.

142
00:14:52,960 --> 00:14:59,404
Hona joale re ntse re etsa tlhahlobo ho fumana
matla a mahlaseli a ka morao ho maqhubu ana ka bonngoe.

143
00:14:59,404 --> 00:15:03,960
Ka lipalo tse ipapisitseng le moroalo oa motheo le moroalo o
felletseng, e le hore re ka fumana mohopolo

144
00:15:03,960 --> 00:15:08,736
habonolo oa hore na bongata ba mahlaseli bo joang
mona ka pel'a holong ea toropo ea Bad Liebenzell.

145
00:15:08,736 --> 00:15:11,706
Tlhahlobo ea hae e tsamaellana le maemo a hajoale.

146
00:15:11,706 --> 00:15:17,685
Ka kakaretso, ho ka boleloa hore, ho ea ka maikutlo a litsebi tsa
baeloji ea meaho le lingaka tsa tikoloho tsa Europe,

147
00:15:17,685 --> 00:15:23,333
boima ba mantlha ba mahlaseli bo bile holimo haholo
ka lilemo tse ngata, esita le litoropong tse nyenyane.

148
00:15:23,333 --> 00:15:28,193
Ba kopa hore meeli e lokisoe. Maemo a ntse a
ba thata. Metse e meholo joalo ka Munich, ha

149
00:15:28,193 --> 00:15:31,465
ho sa na libaka tse se nang mehala ea thekeng.

150
00:15:31,465 --> 00:15:37,020
"Ka li-antenna tse ngata hakana ka hare, libaka li nyane haholo.

151
00:15:37,020 --> 00:15:42,130
Joale nahana – ho tshweisitswe dimithara tse 100 – ke hore
diantenna mona di behilwe ka dikgahla tsa dimithara tse 100.

152
00:15:42,130 --> 00:15:46,080
Ba teng ba limithara tse 200 hole, ba teng ba
limithara tse 150 hole, ba teng ba limithara tse 100 hole.

153
00:15:46,080 --> 00:15:50,144
Ha ho sa kgonahala ho etsa phuputso e jwalo.

154
00:15:50,144 --> 00:15:52,490
Hantle-ntle seo se bolela'ng ho bareki?

155
00:15:52,490 --> 00:15:58,882
Ho bareki, sena se bolela hore saense e ka
sitoa ho paka phapang lipakeng tsa lihlopha tsa

156
00:15:58,882 --> 00:16:03,936
batho tse pepesitsoeng le tse sa pepesetsoang.

157
00:16:03,936 --> 00:16:09,380
Ka 2020, boradipolotiki ba Europe Rivasi le
Buchner ba phatlaladitse pampiri ena ho

158
00:16:09,380 --> 00:16:13,040
pepesa dikamano tse haufi tsa IGNIR le indasteri.

159
00:16:13,040 --> 00:16:18,957
Sehlopha sena sa lekunutu sa kgothaletso bakeng sa indasteri ya
mehala ya letsoho se bile se fumaneha tlasa marulelo a le mang le

160
00:16:18,957 --> 00:16:22,705
Ofisi ya Federale ya Tshireletso kgahlanong
le Mahlaseli, mme se laola meedi e lokelang

161
00:16:22,705 --> 00:16:26,100
ho sireletsa bareki lefatsheng ka bophara.

162
00:16:27,626 --> 00:16:35,982
"Le tlameha feela ho hlakisetsa batho hore seo ho thoeng ke sa
mahlale, karolo ea sona ke lipolelo tsa

163
00:16:35,982 --> 00:16:44,179
bohata bo totobetseng, le hore, holim'a moo,
mekhatlo ea semmuso e tletse batho bana hohle."

164
00:16:44,179 --> 00:16:49,154
Ngaka ea tikoloho Monika Krout o tloaelane
le marang-rang a metsoalle ea banna le ho

165
00:16:49,154 --> 00:16:52,542
hloka tsebo ha boralipolotiki le indasteri.

166
00:16:52,542 --> 00:17:00,320
O qetile dilemo tse ngata a leka bakudi ba hae
ka mekgwa e mengata e fapaneng ya ho lekanya.

167
00:17:00,320 --> 00:17:05,695
Ba hoketsoe ka sesebelisoa sa ho lekanya pheto-pheto
ea morethetho oa pelo, batho ba lekoa ba tloaetse ho

168
00:17:05,695 --> 00:17:08,900
matha-matha ho potoloha seteishene sa phetiso morung.

169
00:17:08,900 --> 00:17:16,000
Komporo ebe e bala diphetho tsa tekanyo.

170
00:17:16,000 --> 00:17:23,574
Mona morung, o ka bona masthe ea phetiso e nang le
mahlaseli a phahameng ka ho fetisisa sebakeng sena.

171
00:17:23,574 --> 00:17:28,136
Aona ke mahlaseli a seea-le-moea ao re a lekantseng.

172
00:17:28,136 --> 00:17:35,242
Re ile ra rekota metsoako ea lipelo ka nako e le 'ngoe, 'me ho
hlakile hore nakong ea ho matha butle tseleng ea

173
00:17:35,242 --> 00:17:42,340
moru, metsoako ea lipelo ea eketseha libakeng
tseo maemo a mahlaseli a leng holimo ka ho fetisisa.

174
00:17:42,340 --> 00:17:46,505
Re entse tsohle ho batho ba babeli ba lekileng.

175
00:17:46,505 --> 00:17:49,313
Mona ke mohlodi wa bobedi wa diteko.

176
00:17:49,313 --> 00:17:52,980
Ke sa tsoa e hatisa e le ntsho le tshweu.

177
00:17:52,980 --> 00:17:58,859
Maemo a phahameng ka ho fetisisa a mahlaseli a tsamaellana
le maemo a phahameng ka ho fetisisa a sekhahla sa pelo.

178
00:17:58,859 --> 00:18:07,309
Mme seo se bolela hore moru – oo ho thweng o phetse
hantle ha o kena ho o tsamaya – o phetse hantle feela haeba

179
00:18:07,309 --> 00:18:13,840
ho se na meqhaka ea khaso kapa maqhubu a seea-le-moea moo.

180
00:18:13,840 --> 00:18:18,323
Seterekeng se senyenyane sa Bad Liebenzell sa Unterlengenhardt,
lefatshe le ntse le bonahala le le ka tshebedisong.

181
00:18:18,323 --> 00:18:23,018
Ka lebaka la boikitlaetso ba ramotse oa
sebakeng sena le setsebi se hloahloa sa linotši, ho

182
00:18:23,018 --> 00:18:26,026
ile ha qalisoa morero oa sekolo tšimong ena.

183
00:18:26,026 --> 00:18:32,083
Bana ba ikwetlisa temo ea serapeng, ba lema litlama
masimong a boholo bo fapaneng le ho kotula

184
00:18:32,083 --> 00:18:35,380
litapole, meroho le litholoana bakeng sa tšebeliso ea bona.

185
00:18:35,380 --> 00:18:40,512
Sena se boetse se hohela dibopuwa tse ding, tseo
mohlokomedi wa dinotshi a lokelang ho tshwenyeha ka tsona:

186
00:18:40,512 --> 00:18:50,120
"Ka lilemo tse ka bang tharo joale, mona Morung o motsho o ka
leboya, sebakeng sa dikhilomithara tse 20 ho tloha Calw ho ya

187
00:18:50,120 --> 00:18:57,619
Pforzheim, le ho tloha Wurzach ho lebile
Stuttgart, re ntse re bona dinotshi di nyamela feela ka

188
00:18:57,619 --> 00:19:01,650
Pulungoana, mme e seng feela mehlape e le nngwe."

189
00:19:01,650 --> 00:19:09,797
Empa mona mokgatlong wa barui ba dinotshi wa
Neuhausen, karolo ya 90 lekholong ya barui ba dinotshi e

190
00:19:09,797 --> 00:19:14,536
hlile e lahlehetswe ke dinotshi tsa bona kaofela.

191
00:19:14,536 --> 00:19:25,715
Mme balemi ba dinotshi ba ntse ba etsa sena ka dilemo tse
50, mme ha ho eso ka ho ba etsahalla letho le tjena pele.

192
00:19:25,715 --> 00:19:30,830
Ka Sontaha, ke buile le motho ea
lahlehetsoeng ke likolone tse 30.

193
00:19:30,830 --> 00:19:33,990
Ha a hlahloba ka Pulungoana, kaofela di ne di se di le siyo.

194
00:19:33,990 --> 00:19:41,761
Joale ho na le setšoantšo se secha ka ho feletseng, e
leng dijo tsa mariha – o ka bona ntho e tšoeu mona, ke

195
00:19:41,761 --> 00:19:46,890
tsona dijo tsa mariha – li ne li ntse li le ka hare kaofela.

196
00:19:46,890 --> 00:19:49,830
Kahoo linotsi ha lia shoa ke tlala.

197
00:19:49,830 --> 00:19:59,076
Mme ho li-combs tsa mofuta – ena ke comb ea
mofuta, ka mohlala – tsohle ka pele ka tloaelo e

198
00:19:59,076 --> 00:20:04,016
ne e le mofuta. Mofuta o ne o se ho sa le teng.

199
00:20:04,016 --> 00:20:17,950
Ho na le lijo hape ka morao. Mme ha ho setshwantsho se fumanweng
se ka supang hore na e ne e le mofuta ofe wa lefu la dinotshi.

200
00:20:17,950 --> 00:20:29,772
Mafu a khale a linotsi a ne a ka tsebahala ka ho sheba sela
sa mahe a linotsi. Mme mona o ka bona, ha ho letho ho hang.

201
00:20:29,772 --> 00:20:36,838
Ho eketseha ha lefu la linotsi lefatšeng ka bophara ho na
le tšusumetso e kholo tikolohong ea rona le ho rona batho.

202
00:20:36,838 --> 00:20:42,371
Ha e le hantle, bo-ramahlale ba
bangata baa tseba lisosa tse ngata-ngata.

203
00:20:42,371 --> 00:20:48,962
Har'a tse atisang ho boleloa haholo ke lik'hemik'hale tse bolaeang
likokoanyana, phetoho ea tlelaemete, le timetso ea libaka

204
00:20:48,962 --> 00:20:53,190
tsa bolulo, 'me ka hona, mehloli ea lijo ea mehlapana ea linotši.

205
00:20:53,190 --> 00:20:57,236
Tsoelopele e tšosang!

206
00:20:57,236 --> 00:21:04,390
Mefuta-futa ea likokoanyana e bohlokoa haholo ho
batho le tlhaho. Ha ho na ea ka hanang le seo.

207
00:21:04,390 --> 00:21:11,069
Leha ho le jwalo, leha diphuputso tse mmalwa di supile mathata a
ho lahlehelwa ke tsela a dinotshi a bakwang ke

208
00:21:11,069 --> 00:21:19,470
mahlaseli a mehala ya thekeng, ketsahalo ena ya mahlaseli ha e
kenyeletswe dipuisanong mabapi le ho shwa ha dinotshi.

209
00:21:19,470 --> 00:21:27,288
"Kahoo ho 'na ka bonna, ho ne ho hlakile
hore sena e ne e le ntho e neng e eketsa

210
00:21:27,288 --> 00:21:32,610
mathata 'ohle a mang ao re nang le ona le linotši.

211
00:21:32,610 --> 00:21:37,460
Mme ke hona hantle mahlaseli ana a ntseng a ba
le tshusumetso e kgolo haholo ho dinotshi. Ka

212
00:21:37,460 --> 00:21:40,070
mokgwa o tshwanang le wa glyphosate mehleng eo:

213
00:21:40,070 --> 00:21:45,845
Hore dinotshi di lahlehelwe ke tsela ha di ntse di fofa, ebe ha
di kgone ho fumana tsela ya ho kgutlela

214
00:21:45,845 --> 00:21:53,088
sehlopheng sa tsona mme di shwele kae kae kantle.
Ntle le moo, di fofa dikhilomithara tse tharo.

215
00:21:53,088 --> 00:21:56,809
O sebetsana le sena ka mokhoa o tsitsitseng joang?

216
00:21:56,809 --> 00:22:05,155
Bothata ke hore ha ho mekhatlo ea semmuso, ke hore,
mekhatlo kapa mokhatlo oa barui ba linotši – oo re

217
00:22:05,155 --> 00:22:10,696
lefang litefello tsa rona tsa botho ho oona – e arabelang.

218
00:22:10,696 --> 00:22:19,325
Mme ha o qala ho bua ka 5G, ba boela ba o hlokomoloha.

219
00:22:19,325 --> 00:22:29,584
Le bona balemi ba linotši ba 15 bao ke kopaneng le bona ka
Sontaha – ba ileng ba lahleheloa ke tsohle mme ba hlalosa

220
00:22:29,584 --> 00:22:41,078
boemo bo tšoanang – le bona ba ne ba sa itokisetsa ho
buisana ka taba ena ka botebo le balaoli ba tsa mahlaseli.

221
00:22:43,113 --> 00:22:55,315
Ba fane ka mabaka a mefuta eohle. Ha ho letho leo o ka le etsang
ka hona. Empa ha re tlohele taba ea mahlaseli kantle ho sena.

222
00:22:55,315 --> 00:23:02,394
Ho sa tsotellehe ho pepesehela mahlaseli, ho bohlokoa ho feta neng
kapa neng ho tsosa cheseho ea bana ba rona bakeng sa tlhaho.

223
00:23:02,394 --> 00:23:04,640
Sena se hloka mamello le boitlamo.

224
00:23:04,640 --> 00:23:11,146
Barupeli le batsoali ba mehleng ena ba ka 'na ba
batla ho hlahloba ka hloko seo lefatše la dijithale le

225
00:23:11,146 --> 00:23:15,130
bileng le se etsa bana ba rona ka lilemo tse ngata.

226
00:23:15,130 --> 00:23:21,590
Le hore na e ka ba nako ea ho nahana lintho bocha ka
botebo le ho hlahisa mehopolo e mecha – hantle feela joalokaha

227
00:23:21,590 --> 00:23:26,292
ba entse polasing e nyane ea sekolo se Unterlengenhardt.

228
00:23:35,314 --> 00:23:40,828
"Le tlameha ho hloekisa mona hanyane.
Tloong mona, ha re lokise taba ena."

229
00:23:40,828 --> 00:23:43,454
Joale o ka se bona hamolemo.

230
00:23:43,454 --> 00:23:50,143
Mme ka lehlakoreng le leng, o ne o na
le eng, oregano? Thyme. Hantle-ntle.

231
00:23:50,143 --> 00:23:58,402
Ebe ho na le Heinrich, tichere ea rona, ea lulang a
e-na le mehopolo e metle ea ho khothaletsa bana hore

232
00:23:58,402 --> 00:24:03,548
ba nke karolo ka tsela e itseng kapa hore ba ithabise.

233
00:24:03,548 --> 00:24:07,103
Bana ba hahile sets'oana sena ba le tlas'a tlhokomelo.

234
00:24:07,103 --> 00:24:14,198
Ba na le tjantjello hobane ba fumana tlhokomelo ea hau
ka botlalo – le mosebetsi o hole le lipapali tsa video,

235
00:24:14,198 --> 00:24:19,648
ho thella sekirini sa tablet, Facebook le tse tšoanang.

236
00:24:19,648 --> 00:24:27,250
Setjhaba se nang le boikarabelo se lokela ho nka kgato
kapele kamoo ho ka kgonehang. Ditsebi di ntse di leletsa lere.

237
00:24:27,250 --> 00:24:35,060
"Ho bile le keketseho e khōlō ea boitšoaro ba
ho lemalla har'a bana mabapi le li-smartphone."

238
00:24:35,060 --> 00:24:44,730
Ho na le liphuputso tse ileng tsa tlameha ho emisoa hobane bana
ba ne ba sitoa ho ikemela ntle le mehala ea bona ea letsoho.

239
00:24:44,730 --> 00:24:50,696
Kahoo ba ne ba batla ho e leka matsatsi a seng
makae, ba se na mohala oa thekeng – le ba e-na le oona.

240
00:24:50,696 --> 00:24:58,747
Mme teko e ne e sa kgone ho etswa hobane bana ba ne ba
sa kgone ho phela ntle le mehala ya bona ya letsoho.

241
00:24:58,747 --> 00:25:07,486
Mme phuputsong ena, o ka bona hore sena ke seo
ho tsejwang e le 'structural equation model',

242
00:25:07,486 --> 00:25:12,231
mme ha ke batle hore o e utlwisise ka botlalo.

243
00:25:12,231 --> 00:25:21,614
Empa seo o se bonang mona ke dikamano tsena pakeng tsa
bokhoba ba mohala wa thekeng le kgatello ya maikutlo.

244
00:25:21,614 --> 00:25:30,848
O ka bona hore dinakong tsohle tse tharo – e ne e le
phuputso ya nako e telele – tlhahlobo e ne e hokahane.

245
00:25:30,848 --> 00:25:39,012
Mme e seng hoo feela, e ne e dula e
ba le tshusumetso le nakong e tlang.

246
00:25:39,012 --> 00:25:46,935
Ka hona, sena se tšosa haholo bakeng sa bokamoso, hobane khatello
ea maikutlo ke bothata bo boholo matsatsing ana – litsebi tsa

247
00:25:46,935 --> 00:25:51,110
kelello tsa bana le bacha li ka u bolella ho hong ka taba eo.

248
00:25:51,110 --> 00:25:56,600
Setsebi se hlalosa ka bokgabane
mabaka a ka bang teng a ho se tsebe hona:

249
00:25:56,600 --> 00:26:04,380
Mebuso yohle e rua molemo haholo ho tswa ho dithekenoloji
tsena, eseng feela ka thekiso ya dilaesense, empa hape

250
00:26:04,380 --> 00:26:08,310
le ka lekeno le leholo la lekgetho leo di le hlahisang.

251
00:26:08,310 --> 00:26:21,784
Indasteri ea likhokahano e batla e le eona feela e
ntseng e hola le ho ba mohloli oa lekeno la lekhetho.

252
00:26:21,784 --> 00:26:31,002
Ka lehlakoreng le leng, boradipolotiki ka tlhaho le bona baa
elelloa liketsahalo tsena tsa sechaba, 'me ba bang ba bona

253
00:26:31,002 --> 00:26:37,254
ba leka ho kenella le ho li sebelisa molemong oa lipolotiki.

254
00:26:37,254 --> 00:26:45,224
Ntlha ea boraro ke hore boradipolotiki ke ba
bang ba pele ba ho amohela theknoloji ena.

255
00:26:45,224 --> 00:26:55,650
Ha ke batle ho bolela mabitso, empa ke tseba boradipolotiki ba
seng bakae ba ka hlalosoang e le makhoba a mehala ea letsoho.

256
00:26:55,650 --> 00:27:06,657
"Ha ke na tsebo, matla kapa monyetla, ke nahana, oa
ho fetola lefatše, empa ke hlatsoa monyako oa ka

257
00:27:06,657 --> 00:27:13,337
'me ke leka ho phela ka tsela eo nka e lokafatsang."

258
00:27:13,337 --> 00:27:21,936
"Re boetse ra romella tlhahisoleseding ena ka imeile ho
bo-ramotse ba rona ba Bad Liebenzell le hohle

259
00:27:21,936 --> 00:27:31,089
seterekeng sa Calw, hammoho le ho makhanselara a
lehae, empa ha rea ka ra fumana karabo leha e le efe."

260
00:27:31,089 --> 00:27:37,218
"Ke ile ka etela likolo naheng tsa Netherlands, Belgium le
Jeremane 'me ka bua le lihlooho tsa likolo, ka ba joetsa

261
00:27:37,218 --> 00:27:42,950
hore: 'Sena ke seo mahlaseli a se etsang bana ba rona.' 'Me
batho ba re: 'Empa ha ho letho leo re ka le etsang ka hona.'"

262
00:27:42,950 --> 00:27:51,392
Ke ne ke le sekolong sa machaba naheng ea Netherlands.
Ba ile ba re: Mahlaseli ha a bohlokoa hobane bana ba

263
00:27:51,392 --> 00:27:56,822
rona ba ithuta haholo ka matlapa le mehala ea thekeng.

264
00:27:56,822 --> 00:28:08,113
Ka atamela boradipolotiki, mme ba re: "Ho lokile, re ka nahana
hore o nepile, empa ha re bone tlhokahalo ea ho nka khato."

265
00:28:25,170 --> 00:29:58,530


