Käbirler ony "mecburi tölegler" diýip atlandyrýarlar, beýlekiler bolsa eufemistik manyda "goşant hyzmaty" diýýärler.
Jemagat efir berijisi (ÖRR) tarapyndan berilýän hyzmatlar üçin alynýan tölegler barada pikirler bölünýär.
2013-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan bäri ARD, ZDF, Deutschlandradio we dokuz beýleki döwlet sebit efir berijileri üçin "efir
lisenziýa tölegi" diýlip atlandyrylýan töleg Germaniýadaky her bir hususy öý hojalygyndan awtomatik ýagdaýda ýygnalýar.
Bu, öýde ýaşaýan adamlaryň telewideniýe tomaşa edip-etmeýändiklerine ýa-da radiýa gulak
asyp-asmaýandyklaryna, şeýle hem öýde telewideniýe ýa-da radiýanyň bardygyna ýa-da ýokdugyna düýbünden bagly däl.
Bu hökmany tölegler barha köp adamy gaharlandyrýar – esasan-da döwlet telewideniýesini maksatlaýyn görmezlikden gaça durýanlary.
Näme üçin ondan gaça durmaly? Köp sebäpleri bar:
1. Telewideniýe seni ahmak edýär
Artykmaç telewideniýe sarp etmek, esasan-da çagalar üçin ýaramaz netijelere getirýär:
Soňra olar mekdepde kynçylyklara duş gelýärler we jemgyýetçilik häsiýetlerinde
kemçilikler görkezýärler, barlaglar şeýle görkezýär.
Garry adamlarda telewideniýe gaty uzak wagtlap seretmek sözlü ýady zaýalaýar.
Uly göwrümli we uzak möhletleýin geçirilen barlagda, her gün birnäçe sagatlap telewideniýe seretmek, beýleki täsir
edýän faktorlary nazara almaýar-da, gürrüňlenen maglumatlary ýatda saklamak ukybynyň ep-esli kemçiliklerine getirýär.
Emma programmanyň diňe birnäçe minutyna girensoň, synagda gatnaşyjylaryň 23–36%-i onuň
mazmuny baradaky soraglara jogap berip bilmedi.
Biz diňe pikirleriň däl, eýsem ünsüň – ýagny aňly duýgyň hem öçürilenligine netije çykarmaly.
Mazmuny ýüze ýetirip ýatdan çykaryp bolýar, ýöne suratlaryň duýgulara ýetirýän täsiri has uzak dowam edýär!
2. Telewideniýe gipnotiki täsir edýär we manipulyatiw bolup biler.
Dick Sutphen telewizionyň hipnozyň bir görnüşini döredýändigini anyklady:
Bir manada pikirleriň togtadylyşy we irade güýjüniň belli bir ýetmezçiligi bar.
Mälim boldy, bu ýagdaý filmdäki her 32-nji kadr boş ýa-da gara bolanda ýüze çykýar.
Bu minutda 45 zarba pulsasiýasyny döredýär, ony diňe aňaltlyk duýýar.
Sutpheniň pikiriçe, çuň hipnoza girizmek üçin ideal bolup, bu döwürde biz berilýän mazmuna kabul ediji bolýarys.
Telewideniýe näçe köp tomaşa etsek, gipnoz şonça çuňlaşýar – hatda çagalar hem telewideniýesiz galmagy çydap bilmeýärler.
Telewideniýe organizmde enkefalinleri we beta-endorfinleri çykarýar; bu maddalar size ýokary duýgy berýär
we belli dermanlary kabul edeniňizde hem çykarylýar.
Bu hem siziň halamaýan programmalaryňyzda galýandygyňyzy aňladýar.
3. Esasy metbugat serişdeleri döwletde gözegçilik güýji hökmünde öz orunlaryny terk etdiler.
Köp sanly alternatiw media serişdeleriniň görkezmegi ýaly, döwlet mediasy öz ilkinji maksadyny ýerine ýetirmeýär.
Şeýle atlandyrylýan dördünji güýç hökmünde olar häkimýetiň üç şahamçasy – kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji we
kazyýet – üstünde gözegçilik roluny ýerine ýetirip, häkimýetiň suiistifadäniň öňüni alyp bilmek üçin.
Bu maksat üçin metbugat syýasy taýdan möhüm faktlary çap etmeli, bolmasa olar maksatlaýyn ýagdaýda gizlin galardy.
Syýasatda, şeýle hem ykdysadyýetde we jemgyýetde bolýan zulumlar hakykatdanam şeýle görnüşde aç-açan görkezilmeli.
Şonuň üçin žurnalistler hem "döwletden garaşsyzlyk talabyna" laýyk gelmeli, şonda olar
"häkimýet edaralaryndan garaşsyz işleýärler".
Bu netijeli gözegçiligi üpjün etmegiň ýeke-täk ýoly.
Görkezilen programmalar döwletden talap edilýän bu garaşsyzlygyň köpden bäri ýok bolup galandygyny görkezýär:
Federal Konstitusiýa Kazyýeti 1966-njy ýylda taryhy Spiegel karary diýlip atlandyrylýan kararynda
demokratiýanyň goragçysy hökmünde ornuny tassyklady:
"Häkimlikler tarapyndan gözegçilik edilmeýän we senzurasyz erkin metbugat erkin döwletiň möhüm bölegidir;
aýratyn-da, erkin we yzygiderli neşir edilýän syýasy metbugat häzirki zaman demokratiýasy üçin aýrylmazdyr."
Eger raýatlar syýasy kararlary kabul etmeli bolsa, olar doly maglumatly bolmaly, şeýle hem beýlekileriň
döreden pikirlerinden habarly bolup, olary biri-biri bilen deňeşdirip biler ýaly bolmalydyrlar.
Metbugat bu dowam edýän ara alyp maslahatlaşmagy dowam etdirýär.
Emma borjyny ýerine ýetirmek ýerine, diňe adyndan "erkin" hasaplanýan metbugat soňky onýyllyklarda Bilderberg toparynyň we
Dünýä Ykdysady Forumynyň maliýe oligarhlarynyň propagandistik guralyna öwrüldi; olar syýasata
we metbugata uly derejede gözegçilik edýärler.
Bu diňe jemgyýetçilik efir berijilerini däl-de, eýsem esasy media serişdelerini hem uruşçylaryň, uly derman kompaniýalarynyň
we ähli sanly maliýe kompleksiniň esasy guralyna öwürýär.
Olar açyk-aydyn garaşsyz däldiklerini görkezýärler; tersine, adamlary maksatlaýyn manipýasiýa edip, olary ýaman niýetli
maksatlar üçin zyýanly peýdalanýan şahslaryň we guramalaryň eline düşdüler; şonuň üçin aldamçy uruş ýalanlary we uruş
çagyryşlary üçin esasy jogapkärçiligi olar öz üstüne alýarlar.
Olar dowam edýän sanjym jenaýatlaryny, dünýä derejesinde mülkiýeti zor bilen eýelemek jenaýatlaryny, her ýyl on müňlerçe
çaga zor bilen alyp gaçmak jenaýatlaryny, biologiki ýarag hüjümlerini, mobil telefon şöhlelenmesi we
hapalanan iýmit arkaly tutuş adamzatlyga garşy hüjümleri we müňlerçe beýleki jenaýatlary ört-bas edýärler.
Şonuň üçin köp adamlar hökmany tölegleri tölemegiň manysyny görmeýärler, esasanam her bir töleg töläýji
öz efir lisenziýa tölegi arkaly ýokarda agzalan jenaýatlara gönüden däl-de gatnaşýar.
Beitragsstopper.de başlangyjy bu ugurda kiçijik ädim edýär.
Advokatlar topary bilen ol efir lisenziýa tölegine garşy çykmak isleýän adamlara goldaw berýär.
Advokatlar hereket üçin teklipnamalary we nusga hatlary (meselem, "Goşant hyzmatyny bahalandyrmak baradaky bildirişe
garşy etiraz") taýýarladylar we hukuk dawalary bilen baglanyşykly islendik sorag boýunça maslahat bermäge taýýar.
Çykdajylaryny örtmek üçin "Beitragsstopper" ulanyjylaryndan bir gezeklik €55,08 töleg alynýar, bu
bolsa bir çärýeklik efir lisenziýa tölegine deňdir.
Ondan soň, olaryň hyzmatlaryny hiç hili çäklendirmä duş gelmän ulanyp bilersiňiz.
Kampaniýanyň maksady jemgyýetçilik hyzmaty efiriniň manipulýasiýa usulynda habar bermegine garşy protest etmek we
hukuk çäreleri arkaly mejbury lisenziýa tölegine son goýmakdyr.
"Beitragsstopper" kampaniýasy häzirki wagtda 2018-nji ýylyň iýulynda Federal
Konstitusiýa Kazyýetiniň çykaran kararyna esaslanýar.
Şol wagt sud efir lisenziýa töleginiň konstitusiýa garşydygyny öňe süren birnäçe sud işini ret etdi.
Federal Konstitusiýa Kazyýeti efir töleglerini salmak hukugynyň esaslydygyny yglan etdi,
sebäbi tomaşaçylar anyk, şahsy peýda alýarlar.
Bu aýratyn, şahsy artykmaçlyk esasan tomaşaçylara ünsli öwrenilen maglumatlara esaslanan
hakyky we dürli habar bermekden ybarat bolar.
Indi goşant togtadyjylar bu artykmaçlygyň ýokdugyny, tersine tersiniň dogrydygyny subut etmäge synanyşýarlar.
Emma efir lisenziýa tölegini ýatyrmak üçin zerur bolan delilleri we subutnamalary ýeke özi ýygnamak örän kyn.
Şonuň üçin goşant bloklaýjynyň döredijileri "rundfunkalarm.de" programmasyny işläp düzdiler.
Diňe birnäçe klik bilen, garşy çykmak kyn programma şikaýatlaryny döredip bilersiňiz.
Jurnalistik işiniň ähli ýörelgeleri ýene-de bozulanda, olar stansiýalaryň direktorlaryna we
sebitleýin efir geňeşlerine iberilip bilner.
Goşantlara garşy bolanlaryň pozisiýasy şikaýat etmekden hereket etmäge geçmekdir.
Radio alýarmy her gün müňlerçe goşantçynyň kömegi bilen döwlet efir berijilerine we olaryň gözegçilik
edaralaryna, ýaýlym geňeşlerine, programmalary barada hakyky sel ýaly şikaýatlar ibermäge mümkinçilik berýär.
Bu ýygyndy şahsy ýagdaýlaryň çäginden has giň gerimde jemgyýetçilik hyzmaty efir berişiniň sistematik
şowsuzlygyny we giňden ýaýran ýaramaz hereketlerini üns bilen dokumentirlemek üçin niýetlenendir.
Maksat soňundan muny hukuk çärelerini goldamak üçin partlaýjy subutnama hökmünde ulanmak.
Şu wagta çenli bu gural ulanylyp 50 000-den gowrak programma şikaýaty döredildi.
Bu programma ulanmak üçin örän aňsat, şonuň üçin hemmeler programmanyň baradaky şikaýatlaryň
uly tolkunyny başlatmaga goşant goşup bilerler:
Şol günüň degişli senesinde degişli telewideniýe kanalini we programmany saýlap bilersiňiz.
Mysal üçin: 05.03.25 – ARD – Tagesschau – sagat 10:40-da
Soňra programmanyň şikaýatynyň sebäbine basýarsyňyz, mysal üçin: tarapçylyk, ýalan habar bermek, uruş
çagyryşy, şahsy abraýy göçürmek, ahlaksyz mazmun, senzura.
Ahyrynda, öz sebäpleriňizi ýazyp bilersiňiz ýa-da bar bolan programma şikaýatlaryna goşulyp bilersiňiz.
Bu umumy syn jemgyýetçilik hyzmaty efir berişiniň ýaramaz hereketleriniň şahsy ýagdaýlardan has
giň gerimde sistematik şowsuzlykdygyny görkezýär.
Bu şikaýatlaryň ählisi soňra "Beitragsstopper" (goşant bloklaýjy) işine gaýtadan girizilip, "Beitragsservice" (goşant hyzmaty)
kararlaryna garşy sud işlerini esaslandyrmak üçin ulanylýar.
Beitragsstopper.de başlangyjynyň agzasy bolup, baha bildirişlerine garşy sud işini başlatmak isleýän islendik adam
häzir 230 sahypalyk şikaýat beýanatyny alyp biler; bu beýanat jemgyýetçilik telewideniýe we radiýosynyň kanuny wezipesini
hiç hili derejede ýerine ýetirmeýändigini jikme-jik subut edýär.
Maksat işi administratiw kazyýetlerden başlap Federal Konstitusiýa Kazyýetine çenli alyp baryp, esasy üýtgeşme girizmekdir.
"Beitragsstopper" topary şonuň üçin mümkin boldugyça köp adamyň gatnaşmagyny görmek isleýär.
Döwlet hyzmaty efir berijileriniň nädogry hereketleri baradaky maglumatlar näçe möhüm we giň gerimli
bolsa, sudlaryň ony gözden gaçyrmagy şonça-da kyn bolar.
Şol bir wagtyň özünde programmalaşdyrma baradaky köp sanly şikaýatlar döwlet efir berijilerine düşnükli edýär: olar islenýän
ugurda aňsatlyk bilen bilim almaga razy boljak ilat bilen däl-de, eýsem olary üns bilen
synlap, garşy göreşýän ilat bilen işleşýärler.