WEBVTT

00:00.453 --> 00:05.687
Кайберәүләр моны «мәҗбүри түләүләр» дип атый, ә
башкалар аны йомшак итеп «өлеш кертү хезмәте» дип атый:

00:05.687 --> 00:11.375
ÖRR – җәмәгать тапшырулары хезмәте күрсәткән өчен
алынган түләүләр турында фикерләр икегә бүленә.

00:11.375 --> 00:19.502
2013 елның 1 гыйнварыннан башлап Германиядәге һәр шәхси
хуҗалыктан ARD, ZDF, Deutschlandradio һәм тагын тугыз

00:19.502 --> 00:28.937
башка җәмәгать региональ тапшыру оешмалары өчен «тапшыру
лицензиясе түләве» дип аталган түләү автоматик рәвештә җыела.

00:28.937 --> 00:36.797
Һәм бу тулысынча бәйсез: бу йортта яшәүче
кешеләр телевизор карыйлармы, радио

00:36.797 --> 00:42.945
тыңлыйлармы, һәм анда телевизор яки радио бармы-юкмы.

00:42.945 --> 00:52.554
Көннән-көн күбрәк кешеләр бу мәҗбүри түләүләрдән рәнҗеп
бара – бигрәк тә дәүләт телевидениесен махсус карамаучылар.

00:52.554 --> 00:57.585
Нигә аннан качарга? Күп сәбәпләр бар:

00:57.585 --> 01:00.620
1. Телевизор сине ахмак итә

01:00.620 --> 01:04.880
Артык телевизор карау тискәре
нәтиҗәләргә китерә, бигрәк тә балалар өчен:

01:04.880 --> 01:10.560
Соңрак алар мәктәптә проблемаларга очрыйлар һәм социаль
тәртиптә кимчелекләр күрсәтәләр, дип тикшеренүләр күрсәтә.

01:10.560 --> 01:14.200
Олы кешеләрдә телевизорны артык
озак карау сөйләм хәтерен какшата.

01:14.200 --> 01:19.709
Зур күләмле һәм озак вакытлы тикшеренүдә көненә берничә сәгать
телевизор карау сөйләп бирелгән мәгълүматны

01:19.709 --> 01:25.757
искә төшерүдә сизелерлек кимчелекләргә китерде –
башка тәэсир итүче факторлардан бәйсез рәвештә.

01:25.757 --> 01:32.336
Ләкин программаны берничә минут караганнан
соң гына, тестта катнашучыларның 23–36%ы аның

01:32.336 --> 01:35.968
эчтәлеге турында сорауларга җавап бирә алмады.

01:35.968 --> 01:43.640
Без шундый нәтиҗә ясарга тиешбез: уйлар гына
түгел, игътибар да сүндерелгән – ягъни аңлы кабул итү.

01:43.640 --> 01:50.620
Эчтәлек өслекле рәвештә онытылырга мөмкин,
ләкин рәсемнәрнең хисләргә тәэсире озаграк саклана!

01:50.620 --> 01:55.660
2. Телевизор гипнотик тәэсир итә һәм манипулятив булырга мөмкин.

01:55.660 --> 02:01.023
Дик Сатфен телевизорның гипнозның
бер төрен уята торганлыгын ачыклады:

02:01.023 --> 02:07.281
Бер яктан фикер тукталып кала һәм ихтыяр көче җитми.

02:07.281 --> 02:16.632
Фильмда һәр 32-нче кадр буш яки кара
булганда моның шулай була торганлыгы ачыкланды.

02:16.632 --> 02:24.601
Бу минутына 45 тибешле пульсация
тудыра, аны бары тик аң асты гына сизә.

02:24.601 --> 02:33.914
Сутфен әйтүенчә, тирән гипнозга керү өчен идеаль, ул
вакытта без тапшырылган эчтәлеккә кабул итүчән булабыз.

02:33.914 --> 02:42.554
Телевизорны күбрәк караган саен гипноз тирәнрәк бара
– хәтта балалар да телевизорсыз калуны күтәрә алмый.

02:42.554 --> 02:49.798
Телевизор организмда энкефалиннар һәм бета-эндорфиннар
бүлеп чыгара, алар сине югары кәефтә тоярга этәрә һәм

02:49.798 --> 02:54.420
кайбер наркотик матдәләр кабул иткәндә дә бүлеп чыга.

02:54.420 --> 03:01.376
Бу шулай ук сез үзегезгә ошамаган
программаларда да каласыз дигән сүз.

03:01.376 --> 03:07.328
3. Төп массакүләм мәгълүмат чаралары дәүләттә
контроль көч буларак үз роленнән баш тартты.

03:07.328 --> 03:14.162
Күпсанлы альтернатив мәгълүмат чаралары күрсәткәнчә,
дәүләт матбугаты үзләренең башлангыч максатын инде үтәмәячәк.

03:14.162 --> 03:19.705
Шулай аталган дүртенче хакимият буларак, алар хакимиятнең өч
тармагы — закон чыгару, башкару һәм суд

03:19.705 --> 03:25.474
хакимияте — өстеннән күзәтү ролен башкаралар
иде, хакимиятне кысырыклауны булдырмас өчен.

03:25.474 --> 03:32.428
Шуның өчен матбугат сәяси яктан әһәмиятле фактларны
бастырырга тиеш, югыйсә алар махсус рәвештә яшерелеп калыр иде.

03:32.428 --> 03:38.826
Сәясәттә, шулай ук икътисадта һәм җәмгыятьтә булган
бозыклыклар чынлап та шушы рәвешле ачыкланырга тиеш.

03:38.826 --> 03:43.501
Шуңа күрә журналистлар да «дәүләттән бәйсез
булу таләбе»нә буйсыналар, шул рәвешле алар

03:43.501 --> 03:46.935
«хакимият органнарыннан бәйсез рәвештә эшли алалар».

03:46.935 --> 03:50.217
Бу нәтиҗәле контрольне тәэмин итүнең бердәнбер ысулы.

03:50.217 --> 03:57.303
Күрсәтелгән программалар дәлилли ки,
дәүләттән бу бәйсезлек күптән инде юкка чыккан:

04:16.178 --> 04:22.947
Федератив конституцион суд шулай ук 1966 елда
«Шпигель карары» дип аталган тарихи карарында

04:22.947 --> 04:27.185
демократия сакчысы буларак үз ролен раслады:

04:27.185 --> 04:35.234
Ирекле матбугат, дәүләт органнары тарафыннан контрольдә тотылмый
һәм цензурага дучар ителми торган, ирекле дәүләтнең

04:35.234 --> 04:43.092
төп элементы; аеруча ирекле, даими рәвештә чыга
торган сәяси матбугат заманча демократия өчен бик кирәк.

04:43.092 --> 04:48.694
Әгәр дә гражданнар сәяси карарлар кабул итәргә тели икән, алар
тулы мәгълүматка ия булырга, шулай ук башкалар

04:48.694 --> 04:53.607
формалаштырган фикерләрдән хәбәрдар булырга һәм
аларны бер-берсе белән чагыштырып бәяли белергә тиеш.

04:53.607 --> 04:57.724
Матбугат бу дәвам итүче фикер алышуны дәвам иттерә.

04:57.724 --> 05:06.655
Ләкин үз ролен үтәмәстән, «ирекле» дип саналган матбугат соңгы
дистә елларда финанс олигархлары – Бильдерберг төркеме

05:06.655 --> 05:16.326
һәм Дөнья икътисади форумы – өчен пропаганда коралына
әверелде, алар сәясәткә дә, матбугатка да зур контроль башкара.

05:16.326 --> 05:21.543
Бу хәл генә дә дәүләт тапшыручыларын түгел, ә гомуми төп
массакүләм мәгълүмат чараларын да сугыш

05:21.543 --> 05:28.060
кузгатучыларның, эре фармацевтика компанияләренең һәм бөтен
санлы финанс комплексының төп коралына әйләндерә.

05:28.060 --> 05:37.132
Чөнки алар, әлбәттә, инде бәйсез түгел, ә кешеләрне ниятләп
манипуляцияләүче һәм явыз максатларда файдаланучы шәхесләр һәм

05:37.132 --> 05:46.440
оешмалар кулына эләккән, шуңа күрә алар алдаулы сугыш ялганнары
һәм сугыш кузгату өчен төп җаваплылыкны үз өсләренә алалар.

05:46.440 --> 05:54.477
Алар дәвам итүче вакцинация җинаятьләрен, глобаль милекне тартып
алу җинаятьләрен, ел саен меңләгән бала урлау очракларын,

05:54.477 --> 06:00.933
биологик корал һөҗүмнәрен, мобиль телефон
нурланышы һәм пычратылган азык-төлек аша бөтен кешелеккә

06:00.933 --> 06:05.295
һөҗүмнәрне һәм меңләгән башка җинаятьләрне яшерәләр.

06:05.295 --> 06:12.612
Шуңа күрә мәҗбүри түләүләрне түләүнең мәгънәсен күбрәк кеше
күрми, бигрәк тә һәрбер түләүче үзенең тапшыру

06:12.612 --> 06:20.474
лицензиясе өчен түләгән түләве аша югарыда телгә
алынган җинаятьләрдә туры булмаган рәвештә катнаша.

06:20.474 --> 06:26.178
Beitragsstopper.de инициативасы бу юнәлештә кечкенә адым ясый.

06:26.178 --> 06:32.709
Юристлар командасы белән ул тапшыру лицензиясе өчен
түләүне бәхәсләшәргә теләгән кешеләргә ярдәм итә.

06:32.709 --> 06:38.011
Юристлар гамәлгә ашыру өчен тәкъдимнәр һәм үрнәк хатлар (мәсәлән,
«Керемгә өлеш кертү хезмәте бәяләмәсе турында

06:38.011 --> 06:44.740
хәбәрнамәгә каршылык белдерү») әзерләделәр һәм хокукый низаглар
белән бәйле теләсә нинди сораулар буенча киңәш бирә алалар.

06:44.740 --> 06:51.430
Чыгымнарын каплау өчен «Beitragsstopper»
кулланучылардан бер тапкыр €55,08 түләү алына, бу бер

06:51.430 --> 06:55.795
квартал өчен тапшыру лицензиясе түләвенә туры килә.

06:55.795 --> 06:59.712
Шуннан соң сез аларның хезмәтләрен чикләүсез куллана аласыз.

06:59.712 --> 07:06.713
Кампаниянең максаты – җәмәгать хезмәте
тапшыруларының манипулятив хәбәр итүенә протест белдерү һәм

07:06.713 --> 07:11.264
мәҗбүри лицензия түләвен юридик чаралар аша бетерү.

07:11.264 --> 07:15.314
«Beitragsstopper» (өлеш кертүне туктату)
кампаниясе хәзерге вакытта 2018 елның июль аенда

07:15.314 --> 07:18.400
Федераль конституцион суд чыгарган карарга нигезләнә.

07:18.400 --> 07:25.467
Шул вакытта суд тапшыру лицензиясе өчен түләү
конституциягә каршы дип белдергән берничә дәгъваны кире какты.

07:25.467 --> 07:36.288
Федераль конституцион суд тапшыру түләүләре салу хокукын
нигезле дип тапты, чөнки караучылар конкрет, шәхси файда ала.

07:36.288 --> 07:43.742
Бу конкрет шәхси өстенлек нигездә тамашачыларга
җентекләп тикшерелгән мәгълүматка нигезләнеп, чын һәм

07:43.742 --> 07:48.672
төрле яңалыклар тәкъдим итүдән гыйбарәт булыр иде.

07:48.672 --> 07:57.474
Хәзер өлешне туктатучылар бу өстенлек юклыгын,
киресенчә, киресе дөрес булуын исбатларга тырышалар.

07:57.474 --> 08:07.264
Ләкин тапшыру лицензиясе өчен түләүне бетерү өчен кирәкле
аргументларны һәм дәлилләрне үзаллы җыю мөмкин түгел диярлек.

08:07.264 --> 08:14.648
Шуңа күрә өлеш кертүне блоклаучы авторлары
"rundfunkalarm.de" программасын эшләп чыгардылар.

08:14.648 --> 08:21.155
Берничә генә басу белән сез бәхәсләшүе
авыр программа шикаятьләре булдыра аласыз.

08:21.155 --> 08:26.833
Журналистика эше принциплары тагын бер кат
бозылган очракта, аларны станцияләрнең

08:26.833 --> 08:31.760
директорларына һәм төбәк тапшыру шураларына җибәрергә мөмкин.

08:31.760 --> 08:37.360
Өлешләргә каршы торучыларның позициясе – зарланудан гамәлгә күчү.

08:37.360 --> 08:44.736
Радио-аларм меңләгән катнашучы ярдәмендә һәр көнне дәүләт тапшыру
оешмаларына һәм аларның күзәтү органнары – тапшыру

08:44.736 --> 08:52.100
шураларына программаларга карата чын мәгънәсендәге
күпсанлы шикаятьләр ташкынын җибәрү мөмкинлеген бирә.

08:52.100 --> 09:00.693
Бу җыентык шәхси очраклардан күпкә арырак китеп, җәмәгать
тапшыруларының системалы рәвештә бозылуын һәм киң таралган

09:00.693 --> 09:06.054
тәртипсезлекләрен җентекләп документлаштыру өчен тәгаенләнгән.

09:06.054 --> 09:13.624
Максат – соңыннан моны хокукый чараларны
яклау өчен шартлаткыч дәлил итеп куллана алу.

09:13.624 --> 09:22.054
Бүгенге көнгә кадәр бу корал ярдәмендә 50 000
дән артык программа шикаятьләре тудырылган.

09:22.054 --> 09:31.968
Бу программа бик җиңел кулланыла, шуңа күрә һәркем программа
турында шикаятьләр дулкынын кузгатуга үз өлешен кертә ала:

09:31.968 --> 09:39.200
Сез тиешле көндә тиешле телевидение
каналын һәм тапшыруны сайлый аласыз.

09:39.200 --> 09:45.671
Мисал өчен: 05.03.25 – ARD – Tagesschau – 10:40 сәгатьтә

09:45.671 --> 09:53.787
Аннары сез тапшыруга шикаять итү сәбәбенә басасыз,
мәсәлән: бер якка авышу, ялган хәбәр итү, сугыш

09:53.787 --> 09:59.132
кузгату, шәхси абруйны төшерү, әдәпсез эчтәлек, цензура.

09:59.132 --> 10:07.140
Ниһаять, сез үз сәбәпләрегезне язып куя аласыз яки
инде булган программа шикаятьләренә кушыла аласыз.

10:07.140 --> 10:14.955
Бу гомуми күзәтү җәмәгать хезмәте
тапшыруларының тәртип бозулары шәхси очраклардан күпкә

10:14.955 --> 10:19.780
арткан системалы җитешсезлек булуын күрсәтә.

10:19.780 --> 10:25.990
Бу барлык шикаятьләр аннары «Beitragsstopper» (өлеш
туктатучы) эшенә кире кертелә, «Beitragsservice» (өлеш

10:25.990 --> 10:29.684
хезмәте) карарларына каршы дәгъваларны нигезләү өчен.

10:29.684 --> 10:40.511
Beitragsstopper.de инициативасының әгъзасы буларак, бәяләү
белдерүләренә каршы судка мөрәҗәгать итәргә теләгән һәркем хәзер

10:40.511 --> 10:47.818
230 битлек дәгъва белдерүен ала ала, ул
җәмәгать тапшыруларының үз законлы мандатын

10:47.818 --> 10:53.149
бернинди дәрәҗәдә дә үтәмәвен җентекләп дәлилли.

10:53.149 --> 11:04.297
Максат – эшне административ судлар аша Федераль
Конституция судына кадәр алып барып, төп үзгәрешләр кертү.

11:04.297 --> 11:11.960
Шуңа күрә «Beitragsstopper» командасы мөмкин
кадәр күбрәк кешенең катнашуын күрәсе килә.

11:11.960 --> 11:19.574
Дәүләт хезмәте тапшыручыларының тәртип бозулары
турында мәгълүмат ныграк һәм киңрәк булган саен,

11:19.574 --> 11:24.181
судларга аны игътибарсыз калдыру авыррак булачак.

11:24.181 --> 11:32.371
Шул ук вакытта тапшырулар турында күпсанлы шикаятьләр дәүләт
тапшыру оешмаларына ачык күрсәтә: халыкны

11:32.371 --> 11:40.480
теләгән юнәлештә гади генә бетерү мөмкин түгел, ә
киресенчә, ул аларны ныклап күзәтә һәм каршы тора.