Ba'zilar uni "majburiy to'lovlar" deb atashadi, boshqalar esa eufemistik tarzda "hissa xizmati" deb atashadi:
ÖRR – jamoat xizmatlari efirida taqdim etiladigan xizmatlar uchun undiriladigan to'lovlar bo'yicha fikrlar turlicha.
2013-yil 1-yanvardan boshlab ARD, ZDF, Deutschlandradio va yana to'qqizta boshqa jamoat mintaqaviy efir tashkilotlari uchun
"efir litsenziya to'lovi" deb ataladigan to'lov Germaniyadagi har bir xususiy xonadondan avtomatik ravishda yig'ilmoqda.
Va bu butunlay mustaqil, bu uyda yashovchi odamlar televizor tomosha qilishadimi yoki radio tinglaydimi,
shuningdek, u yerda televizor yoki radio bor-yo'qligidan ham.
Kundan kunga ko'proq odamlar bu majburiy to'lovlardan ranjib bormoqda – xususan, davlat
telekanallarini ataylab tomosha qilmaydiganlar.
Nega undan qochish kerak? Ko'plab sabablar bor:
1. Televizor seni ahmoq qiladi
Haddan tashqari televideniye tomosha qilish salbiy oqibatlarga olib keladi, ayniqsa bolalar uchun:
Keyinchalik ular maktabda muammolarga duch keladi va ijtimoiy xulq-atvor bo'yicha kamchiliklar
namoyon qiladi, tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki.
Keksalarda televizorni juda uzoq vaqt tomosha qilish og'zaki xotiraga salbiy ta'sir ko'rsatadi.
Keng ko'lamli uzoq muddatli tadqiqotda, bir necha soat davom etadigan kundalik televizor tomosha qilish, boshqa
ta'sir etuvchi omillardan qat'i nazar, og'zaki ma'lumotni eslashda sezilarli kamchiliklarga olib keldi.
Biroq, dastur boshlanganidan atigi bir necha daqiqa o'tgach, testda ishtirokchilarning 23–36%i
uning mazmuni bo'yicha savollarga javob bera olmadi.
Xulosa qilishimiz kerakki, nafaqat fikrlar, balki e'tibor ham – ya'ni ongli idrok ham – o'chirilgan.
Mazmun yuzaki ravishda unutilgan bo'lishi mumkin, lekin tasvirlarning his-tuyg'ularga ta'siri uzoqroq davom etadi!
2. Televizor gipnotik ta'sirga ega va manipulyativ bo'lishi mumkin.
Dik Sutphen televideniyening gipnozning bir shaklini keltirib chiqarishini aniqladi:
Bir ma'noda fikrlar to'xtab qoladi va iroda zaifligi kuzatiladi.
Ma'lum bo'ldiki, bu filmdagi har 32-kadr bo'sh yoki qora bo'lganda sodir bo'ladi.
Bu daqiqada 45 zarba bo'lgan pulsatsiya hosil qiladi, uni faqat ong osti idrok etadi.
Sutphenning aytishicha, chuqur gipnoz holatini keltirib chiqarish uchun ideal bo'lib, bu paytda
biz uzatilayotgan kontentga qabulchan bo'lamiz.
Televizorni qancha ko'p tomosha qilsak, gipnoz shunchalik chuqurlashadi – hattoki bolalar ham
televizorsiz bo'lishni deyarli ko'tara olmaydilar.
Televizor tanada enkefalinlar va beta-endorfinlarni ajratib chiqaradi, bu moddalar sizni mast qiladi va
ba'zi dorilar qabul qilinganda ham ajralib chiqadi.
Bu shuningdek, sizga yoqmaydigan dasturlardan ham voz kechmasligingizni anglatadi.
3. Asosiy ommaviy axborot vositalari davlatda nazorat qiluvchi kuch sifatidagi o'z rolidan voz kechdi.
Ko'plab muqobil ommaviy axborot vositalari ko'rsatganidek, davlat ommaviy axborot vositalari
o'zining dastlabki maqsadini endi bajarmayapti.
Shunday deb ataladigan to'rtinchi hokimiyat sifatida ular qonunchilik, ijroiya va sud hokimiyatlari ustidan nazorat rolini
bajarib, hokimiyat suiiste'molidan saqlashlari kerak bo'lardi.
Shu maqsadda ommaviy axborot vositalari siyosiy jihatdan muhim bo'lgan, aks holda ataylab
yashirinib qoladigan faktlarni e'lon qilishi kerak.
Siyosatda, shuningdek iqtisodiyot va jamiyatdagi suiiste'mollar aslida mana shunday oshkor qilinishi kerak.
Shuning uchun jurnalistlar ham "davlatdan mustaqil bo'lish talabi"ga bo'ysunadi, shunda ular
"hokimiyat organlaridan mustaqil ravishda ishlay oladilar".
Bu samarali nazoratni ta'minlashning yagona yo'li.
Ko'rsatilgan dasturlar shuni ko'rsatadiki, davlatdan talab qilingan mustaqillik allaqachon yo'qolgan:
Federal Konstitutsiyaviy sud 1966 yilda Spiegel qarori nomi bilan tanilgan tarixiy hukmida
demokratiya himoyachisi sifatidagi o'rnini ham tasdiqladi:
"Davlat hokimiyatlari nazoratisiz va senzuraga bo'ysunmaydigan erkin matbuot erkin davlatning muhim unsuridir;
xususan, erkin va muntazam nashr etiladigan siyosiy matbuot zamonaviy demokratiya uchun ajralmasdir."
Agar fuqarolar siyosiy qarorlar qabul qilishni istasalar, ular to'liq xabardor bo'lishlari, shuningdek boshqalar
tomonidan shakllantirilgan fikrlardan ham xabardor bo'lishlari va ularni bir-biriga qarshi tortib ko'ra olishlari kerak.
Matbuot bu davom etayotgan muhokamani davom ettiradi.
Biroq, o'z rolini bajarish o'rniga, taxminan "erkin" deb hisoblangan matbuot so'nggi o'n yilliklarda Bilderberg guruhi va
Jahon Iqtisodiy Forumi moliyaviy oligarxlari uchun propagandaviy vositaga aylanib qoldi; ular siyosat va ommaviy
axborot vositalariga sezilarli darajada nazorat o'rnatadilar.
Bu nafaqat davlat telekanallarini, balki ommaviy axborot vositalarining butun asosiy oqimini ham urush
tarafdorlari, yirik farmatsevtika kompaniyalari va butun raqamli moliyaviy kompleksning asosiy vositasiga aylantiradi.
Ular aniqki, mustaqil emas, balki odamlarni ataylab manipulyatsiya qilib, ularni yovuz maqsadlarda suiiste'mol
qiladigan shaxslar va tashkilotlar qo'liga tushgani uchun, ular aldamchi urush yolg'onlari va urushni
qo'zg'ash bo'yicha asosiy mas'uliyatni o'z zimmasiga oladi.
Ular davom etayotgan emlash jinoyatlarini, global mulkni tortib olish jinoyatlarini, har yili o'n minglab bolalarni o'g'irlash
jinoyatlarini, biologik qurol hujumlarini, mobil telefon nurlanishi va ifloslangan oziq-ovqat orqali butun insoniyatga
qarshi hujumlarni va minglab boshqa jinoyatlarni yashiradilar.
Shuning uchun tobora ko'proq odamlar majburiy to'lovlarni to'lashning ma'nosini ko'rmayapti, ayniqsa har bir
to'lovchi o'zining efir litsenziyasi to'lovi orqali yuqorida tilga olingan jinoyatlarda bilvosita ishtirok etadi.
Beitragsstopper.de tashabbusi bu yo'nalishda kichik qadam tashlamoqda.
Advokatlar jamoasi bilan u efir litsenziya to'loviga qarshi da'vo qilmoqchi bo'lgan odamlarga yordam beradi.
Advokatlar chora-tadbirlar bo'yicha tavsiyalar va namunaviy xatlar, masalan, "Hissa xizmatini baholash to'g'risidagi
bildirishnomaga qarshi e'tiroz"ni tayyorladilar va huquqiy nizolar bilan bog'liq har qanday
savollarga maslahat berishga tayyor turishadi.
Xarajatlarini qoplash uchun "Beitragsstopper" foydalanuvchilaridan bir martalik 55,08 yevro to'lov olinadi, bu
bir choraklik efir litsenziya to'loviga to'g'ri keladi.
Shundan so'ng, ularning xizmatlaridan cheklovlarsiz foydalanishingiz mumkin.
Kampaniyaning maqsadi davlat xizmatlari teleko'rsatuvchilarining manipulyativ xabar berishiga qarshi chiqish va sud
tartibida majburiy litsenziya to'lovini bekor qilishdir.
"Beitragsstopper" (hissa to'lovini to'xtatuvchi) kampaniyasi hozirda 2018 yil iyuldagi
Federal Konstitutsiyaviy Sud qaroriga asoslanadi.
O'sha paytda sud efir litsenziyasi to'lovi konstitutsiyaga zid ekanligini da'vo qilgan bir nechta da'voni rad etdi.
Federal Konstitutsiya sudi efir yig'imlarini joriy etish huquqini tomoshabinlar aniq,
shaxsiy foyda olgani sababli asosli deb topdi.
Ushbu aniq, shaxsiy afzallik asosan tomoshabinlarga ehtiyotkorlik bilan tadqiq etilgan ma'lumotlarga asoslangan
haqiqiy va xilma-xil xabarlarni taqdim etishdan iborat bo'ladi.
Endi hissa to'xtatuvchilari bu afzallik mavjud emasligini, balki uning aksini isbotlash ustida ishlamoqda.
Biroq, efir litsenziya to'lovini bekor qilish uchun zarur bo'lgan argumentlar va dalillarni yolg'iz to'plash deyarli imkonsiz.
Shuning uchun hissa blokatori yaratuvchilari "rundfunkalarm.de" dasturini ishlab chiqdilar.
Faqat bir necha bosish bilan siz da'vosi qiyin bo'lgan dasturiy shikoyatlar yaratishingiz mumkin.
Jurnalistika ishining barcha tamoyillari yana bir bor buzilganda, ularni stansiyalarning
direktorlariga va mintaqaviy efir kengashlariga yuborish mumkin.
His-salishga qarshi chiquvchilarning pozitsiyasi shikoyat qilishdan harakatga o'tishdir.
Radio signalidagi signalizator minglab hissa qo'shuvchilar yordami bilan har kuni jamoat efir beruvchilari va ularning
nazorat organlari – efir kengashlariga dasturlar bo'yicha haqiqiy toshqin shaklida shikoyatlar yuborish imkonini beradi.
Ushbu to'plam jamoat xizmatlari teleradioeshitirishidagi tizimli muvaffaqiyotsizlik va keng tarqalgan nojo'ya
xatti-harakatlarni alohida holatlardan ancha yiroqroq hujjatlashtirishga mo'ljallangan.
Maqsad shuki, keyinchalik buni huquqiy choralarni qo'llab-quvvatlash uchun
portlovchi dalil sifatida ishlatish mumkin bo'lsin.
Hozirgacha ushbu vosita yordamida 50 000 dan ortiq dasturiy shikoyatlar yaratilgan.
Ushbu dasturdan foydalanish juda oson, shuning uchun har kim dasturga oid shikoyatlar to'lqini boshlashga hissa qo'sha oladi:
Siz tegishli kun sanasida mos televideniye kanalini va dasturini tanlashingiz mumkin.
Masalan: 05.03.25 – ARD – Tagesschau – soat 10:40 da
Keyin dasturga oid shikoyat sababini bosing, masalan: tarafkashlik, noto'g'ri xabar berish, urushni
qo'zg'ash, shaxsiy tuhmat, axloqsiz mazmun, senzura.
Nihoyat, o'zingizning sabablaringizni yozishingiz yoki mavjud dastur shikoyatlariga qo'shilishingiz mumkin.
Bu jamoat xizmatlari teleradioeshitirishidagi nojo'ya xatti-harakatlar shaxsiy holatlardan ancha
narida turadigan tizimli muammo ekanligini ko'rsatadigan umumiy ko'rinishni taqdim etadi.
Ushbu barcha shikoyatlar keyin "Beitragsstopper" (to'lovni to'xtatuvchi) ishiga qayta kiritiladi, "Beitragsservice"
(to'lov xizmati) qarorlariga qarshi da'volarni asoslash uchun.
Beitragsstopper.de tashabbusi a'zosi sifatida baholash bildirishnomalariga qarshi sudga murojaat qilmoqchi bo'lgan har
kim hozirda 230 betlik da'vo bayonotini olishi mumkin, u jamoat xizmatlari teleradioeshitishining o'z huquqiy
majburiyatlarini umuman bajarmayotganini puxta isbotlaydi.
Maqsad – ma'muriy sudlar orqali Federal Konstitutsiya sudigacha huquqiy choralar ko'rib, tub o'zgarishlarga erishishdir.
"Beitragsstopper" ortidagi jamoa shuning uchun iloji boricha ko'proq odamlarning ishtirok etishini ko'rishni xohlaydi.
Davlat xizmati teleradiokompaniyalari tomonidan sodir etilgan nojo'ya xatti-harakatlar haqidagi ma'lumotlar qancha
ko'proq mazmunli va keng qamrovli bo'lsa, sudlar uchun uni e'tiborsiz qoldirish shuncha qiyin bo'ladi.
Shu bilan birga, dasturlashtirish bo'yicha ko'plab shikoyatlar ommaviy efir beruvchilarga shuni aniq ko'rsatdiki, jamoatchilik
xohlagan yo'nalishda osonlikcha shakllantiriladigan odamlar emas, balki ularni diqqat bilan
kuzatib, qarshi kurashayotgan tomoshabinlardir.