1
00:00:00,000 --> 00:00:00,992


2
00:00:00,992 --> 00:00:05,718
Jodi a nou gen yon envite k ap souke fondasyon syans medikal la.

3
00:00:05,718 --> 00:00:11,492
Yon moun ki pretann ke viris pa
egziste. Oswa omwen ke pa gen okenn prèv itil.

4
00:00:11,492 --> 00:00:19,371
Yon tout-konnen ki gen move repitasyon? Yon
ezoteris fou oswa menm yon revizyonis radikal? N ap wè.

5
00:00:19,371 --> 00:00:23,539
Tèz sa yo ki vin apre yo fòmile
sou sitwèb platfòm li a, Next Level:

6
00:00:23,539 --> 00:00:26,843
N ap pran chemen kesyon kouraj ak repanse.

7
00:00:26,843 --> 00:00:34,776
Nou egzamine sijè virolojik ak medikal ak yon pèspektiv
nèf, nou idantifye kontradiksyon epi nou mande otantisite.

8
00:00:34,776 --> 00:00:42,320
Afimasyon nou yo byen fonde sou sous ki ka verifye
epi yo bay yon baz solid pou diskisyon konstriktif.

9
00:00:42,320 --> 00:00:49,961
Nou rete ouvè pou pèspektiv inovatè epi ankouraje
egzamen tèt kontinyèl nan syans. Yon apwòch nòb!

10
00:00:49,961 --> 00:00:56,383
Ann akeyi pòtpawòl Next Level la, Mesye
Marvin Haberland, nan estidyo Kla.TV la. Byenveni!

11
00:00:56,383 --> 00:00:59,039
Bòn aprèmidi e mèsi anpil pou envitasyon an.

12
00:00:59,039 --> 00:01:02,710
Wi, mwen ta renmen sa! Sou yon bò, sa sonnen vrèman eksitan.

13
00:01:02,710 --> 00:01:07,850
Mesye Haberland, aspirasyon sa a nòb e
itil, men sou lòt bò a, kesyon an poze: èske li

14
00:01:07,850 --> 00:01:10,841
vrèman nesesè an rapò ak pwoblèm viris la?

15
00:01:10,841 --> 00:01:18,513
Èske kesyon sou viris la pa fin rezoud depi plis pase
yon syèk e pa pwouve san okenn dout pa anpil etid rechèch?

16
00:01:18,513 --> 00:01:26,380
Poukisa retounen nan tan pase, pou di konsa,
tankou pa t gen okenn bon rechèch sou viris?

17
00:01:26,380 --> 00:01:36,802
Wi, se yon bon kesyon. Si nou aplike kritè ou te fòmile oswa li
nan kòmansman an pou tout sijè yo, nou pa ka fè okenn eksepsyon.

18
00:01:36,802 --> 00:01:47,619
E lè nou aplike sa nan viroloji epi nou egzamine piblikasyon
virològ yo, travay yo ak rezilta ki sòti nan viroloji, tankou

19
00:01:47,619 --> 00:01:59,084
medikaman, vaksen oswa rekòmandasyon, pou validasyon syantifik,
lè sa a parèt gwo pwoblèm ki gen rapò ak metòd syantifik la.

20
00:01:59,084 --> 00:02:02,263
E se sa n ap pale jodi a.

21
00:02:02,263 --> 00:02:10,099
Wi, men viris yo te san dout jwenn epi
prezante nou yo nan medya ak piblikasyon espesyalize.

22
00:02:10,099 --> 00:02:17,123
Mwen pote avè m kèk foto viris lang ble a,
viris VIH la, viris variòl la ak kowonaviris la.

23
00:02:17,123 --> 00:02:20,334
E kisa nou di de reyalizasyon revolisyonè sa yo?

24
00:02:20,334 --> 00:02:22,771
Sa se prèv klè kou dlo kòk.

25
00:02:22,771 --> 00:02:32,347
Kidonk, si ou kòmanse ak ipotèz ke, pou egzanp,
de moun ka enfekte youn lòt, lè sa a mwen dwe fè

26
00:02:32,347 --> 00:02:37,880
yon eksperyans ki sipòte oswa konfime ipotèz mwen.

27
00:02:37,880 --> 00:02:45,855
E nan viroloji, yo asire ke ti patikil yo
sote soti nan A pou rive B, pa egzanp atravè lè

28
00:02:45,855 --> 00:02:50,201
a, epi ke ti patikil sa yo enfekte yon moun.

29
00:02:50,201 --> 00:02:57,615
Sa vle di ke mwen dwe pwouve tout chèn
koz ak efè sa a pou konfime ipotèz sa a.

30
00:02:57,615 --> 00:03:07,436
Sepandan, imaj sa yo pa t kreye nan okenn esè oswa eksperyans
konsa. Imaj ou montre isit la te kreye pa virolojis k ap fè

31
00:03:07,436 --> 00:03:17,419
eksperyans nan laboratwa – pa in vivo, sou moun, men nan kilti
selil nan laboratwa – lè yo pran kilti selil, anjeneral soti

32
00:03:17,419 --> 00:03:23,115
nan ren makak, epi anpwazonnen yo epi kite yo mouri grangou.

33
00:03:23,115 --> 00:03:30,701
Epi imaj sa yo parèt. Sa a rele
tou efè sitopatik, pami lòt bagay.

34
00:03:30,701 --> 00:03:38,457
Men verite a se ke si ou repete menm eksperyans lan ak tisi ki an
sante ki soti nan bèt ki an sante, oswa si

35
00:03:38,457 --> 00:03:45,240
ou pa ajoute okenn echantiyon ki soti nan bèt
ki malad, ou jwenn egzakteman menm imaj yo.

36
00:03:45,240 --> 00:03:51,459
Sa a se sa yo rele nan syans yon
eksperyans kontwòl oswa yon kontwòl negatif.

37
00:03:51,459 --> 00:04:00,201
Sa a se aktyèlman pou elimine posiblite ke aranjman eksperimantal
nan laboratwa mwen an li menm ap pwodwi rezilta sa a.

38
00:04:00,201 --> 00:04:07,248
Sa vle di si mwen fè yon eksperyans kounye a epi pran
echantiyon ki an sante, m ap jwenn egzakteman menm imaj yo.

39
00:04:07,248 --> 00:04:13,378
Men virolojis yo pa janm fè sa. Yo sèlman fè
yon sèl eksperyans, apre sa yo pran foto imaj sa

40
00:04:13,378 --> 00:04:16,435
yo epi yo pretann se patojèn ki lakòz maladi.

41
00:04:16,435 --> 00:04:22,612
Sepandan, yo pa demontre, premyeman, ke sa
rive espesyalman nan moun ki malad, epi

42
00:04:22,612 --> 00:04:26,553
dezyèmman, ke estrikti sa yo vrèman lakòz maladi a.

43
00:04:26,553 --> 00:04:34,380
Paske nan pwochen etap la, yon imaj poukont li pa
prèv ke patikil la oswa estrikti a lakòz maladi a.

44
00:04:34,380 --> 00:04:42,708
Mwen ta ka montre yon kay ki domaje epi di ke se yon tranbleman
tè ki te koze domaj la, men foto a poukont li pa ka pwouve sa.

45
00:04:42,708 --> 00:04:46,599
Te ka te gen yon lòt kòz ki te lakòz domaj la.

46
00:04:46,599 --> 00:04:55,505
Sa vle di ke apre mwen fin pran foto epi montre imaj sa a, ki an
reyalite parèt sèlman nan moun ki malad; mwen pa ka jwenn estrikti

47
00:04:55,505 --> 00:04:59,950
sa yo nan moun ki an sante, mwen ta dwe izole estrikti sa yo.

48
00:04:59,950 --> 00:05:05,736
Epi, nan yon eksperyans ki vin apre,
administre li bay bèt oswa moun epi demontre:

49
00:05:05,736 --> 00:05:11,185
Aha, yo pral tonbe malad ak menm sentòm
yo kounye a si mwen ba yo estrikti sa yo.

50
00:05:11,185 --> 00:05:13,833
Virolojis yo pa fè sa ditou nonplis.

51
00:05:13,833 --> 00:05:16,536
Kidonk, tout travay fèt sèlman nan laboratwa a.

52
00:05:16,536 --> 00:05:24,724
Kilti selil yo anpwazonnen, yo grangouje ak antibyotik ak
sou sa, epi apre sa efè sa yo parèt, yo rele yo efè sitopatik.

53
00:05:24,724 --> 00:05:29,553
Kòm mansyone, sa yo rive egzakteman menm jan,
yo pa ka distenge menm nan tisi ki an sante.

54
00:05:29,553 --> 00:05:39,288
E gen anpil, anpil etid ak piblikasyon virolojik, sitou soti nan
premye jou viroloji modèn nan ane 1940 ak 1950,

55
00:05:39,288 --> 00:05:48,087
epi ki te pibliye san konte fwa, ki deklare ke
efè sa a rive tou lè yo itilize tisi ki an sante.

56
00:05:48,087 --> 00:05:59,165
E depi ane 1980 ak 1990 yo, virolojis yo toujou
evite kontwole eksperyans sa yo ak tisi ki an sante.

57
00:05:59,165 --> 00:06:04,342
Sa pa fèt ankò. Mwen te gen anpil korespondans sou sa.

58
00:06:04,342 --> 00:06:10,731
Pou sa, mwen soumèt plizyè demann anba Lwa sou Libète Enfòmasyon.

59
00:06:10,731 --> 00:06:18,343
Nan lemonn antye, entènasyonalman, Enstiti Robert Koch, Sèvis
Sante Piblik Angletè, an Itali, CDC nan

60
00:06:18,343 --> 00:06:25,678
Amerik, Enstiti Pasteur nan Lafrans, Inivèsite
Melbourne nan Ostrali, Enstiti Doherty, elatriye.

61
00:06:25,678 --> 00:06:30,379
Pou tout viris posib, sario,
SARS-CoV-2, VIH. E mesaj la toujou menm:

62
00:06:30,379 --> 00:06:37,769
Non, nou pa fè eksperyans kontwòl oswa kontwòl
negatif ak materyèl ki an sante. Sa pa janm fèt ditou.

63
00:06:37,769 --> 00:06:45,734
Men si yo okouran de diferans sa a, ki
eksplikasyon yo genyen? Kidonk, poukisa yo pa fè sa?

64
00:06:45,734 --> 00:06:49,840
Èske yo di, "Wi, nou te rezoud sa nan
ane 1940 yo, nou pa bezwen li ankò"?

65
00:06:49,840 --> 00:06:59,460
Byen, repons yo varye. Pafwa ou tande ke
pa gen kapasite pou fè eksperyans sa yo.

66
00:06:59,460 --> 00:07:04,706
Ke ou konsantre nèt sou eksperyans pozitif yo.

67
00:07:04,706 --> 00:07:09,581
Sa se te, pa egzanp, repons Ostrali a pou SARS-CoV-2.

68
00:07:09,581 --> 00:07:19,274
Nan lòt ka, tankou epidemi maladi pye-ak-bouch k ap fèt kounye a
nan Enstiti Friedrich Loeffler, yo te di nou sa

69
00:07:19,274 --> 00:07:27,989
pa t nesesè, paske lòt metòd, metòd endirèk, te
deja pwouve ke echantiyon an te gen yon viris.

70
00:07:27,989 --> 00:07:33,918
E yo se eskiz ki tèlman komen, mwen ta di, ke ou tande souvan.

71
00:07:33,918 --> 00:07:44,585
Sepandan, sa yo pa satisfè syantifikman e yo vyole metòd
syantifik la, ki obligatwa pou tout virolojis ak enstitisyon

72
00:07:44,585 --> 00:07:49,715
dapre Seksyon 1 nan Lwa Alman sou Pwoteksyon Enfeksyon.

73
00:07:49,715 --> 00:07:53,896
Li di ke tout moun dwe travay dapre dènye dekouvèt syantifik yo.

74
00:07:53,896 --> 00:08:03,969
Epi Fondasyon Rechèch Alman an nan Almay
defini règ travay syantifik pou tout syantis yo.

75
00:08:03,969 --> 00:08:10,863
Epi li klèman deklare ke nou dwe fè kontwòl negatif,
oswa pito ke nou dwe verifye metòd nou yo, ke nou

76
00:08:10,863 --> 00:08:14,828
dwe dokimante tout bagay pou tout moun ka konprann li.

77
00:08:14,828 --> 00:08:19,256
E sa senpleman vyole nèt nan viroloji.

78
00:08:19,256 --> 00:08:29,600
Men lè ou fè kontwòl yo, jan nou menm nou te pibliye, pa egzanp
nou te pibliye eksperyans kontwòl kote ou ajoute egzakteman menm

79
00:08:29,600 --> 00:08:38,409
antibyotik ke virolojis yo itilize sou materyèl ki an
sante, epi ou itilize egzakteman menm teknik grangou ke

80
00:08:38,409 --> 00:08:43,445
virolojis yo itilize, lè sa a ou jwenn egzakteman efè sa yo.

81
00:08:43,445 --> 00:08:50,271
Epi, natirèlman, sa te pibliye plizyè fwa nan tan lontan pa
virolojis yo menm, men jan mwen te di, n ap pale de

82
00:08:50,271 --> 00:08:57,313
peryòd la soti nan ane 1940 rive nan ane 1960 ak
1970. Depi ane 1980 ak 1990, yo senpleman pa fè sa ankò.

83
00:08:57,313 --> 00:09:03,616
Nou toujou pale de viris. Poukisa gen
antibyotik nan kilti selil sa yo? Kisa y ap fè la?

84
00:09:03,616 --> 00:09:07,086
Wi, sa a se tou yon kesyon ki vrèman, vrèman enpòtan e bon.

85
00:09:07,086 --> 00:09:17,117
Virolojis yo itilize antibyotik nan eksperyans kilti selil
sa yo nan laboratwa a paske yo vle dezinfekte kilti selil la.

86
00:09:17,117 --> 00:09:23,899
Ou vle anpeche bakteri oswa lòt
mikwo-òganis enfliyanse eksperyans lan.

87
00:09:23,899 --> 00:09:34,235
Yo vle sèlman viris yo, ki pa vrèman vivan, yo pa
kreyati vivan, yo vle sèlman pou viris sa yo gen yon efè.

88
00:09:34,235 --> 00:09:38,555
Epi yo vle prèske elimine, ekstermine tout lòt mikwo-òganis yo.

89
00:09:38,555 --> 00:09:48,547
Sepandan, virolojis yo souvan neglije lefèt ke antibyotik
yo menm mete anpil estrès sou tisi a, sou kilti selil sa a.

90
00:09:48,547 --> 00:09:57,969
E administrasyon antibyotik yo, anjeneral yo itilize de:
penisilin ak streptomisin ansanm, ki poukont yo lakoz estrès nan

91
00:09:57,969 --> 00:10:04,744
kilti selil la epi apre sa efè sitopatolojik
la parèt, kote kilti selil la fonn, epi yo

92
00:10:04,744 --> 00:10:10,331
vann sa ban nou kòm yon imaj viral, pou di konsa.

93
00:10:10,331 --> 00:10:17,855
Genyen tou deklarasyon virològ yo nan korespondans, ki soti nan
enstitisyon tankou Enstiti Friedrich Loeffler, ki deklare klèman:

94
00:10:17,855 --> 00:10:27,530
Sa a byen konnen. Virolojis yo konnen ke antibyotik yo
pwoblematik pou tisi epi yo ka lakòz efè sitopatolojik sa a.

95
00:10:27,530 --> 00:10:36,192
E se poutèt sa, sou plan syantifik, yo oblije fè
yon tès kontwòl, kote yo trete yon echantiyon ki an

96
00:10:36,192 --> 00:10:41,241
sante tou ak antibyotik, e sa pa janm fèt nonplis.

97
00:10:41,241 --> 00:10:46,069
Sa vle di ke menm ak metòd ki pi modèn yo ak
pi bon mikwoskòp elektwonik skanè yo, menm efè

98
00:10:46,069 --> 00:10:48,640
yo ka wè nan moun ki an sante ak moun ki malad.

99
00:10:48,640 --> 00:10:49,170
Wi.

100
00:10:49,170 --> 00:10:49,955
Pa gen diferans?

101
00:10:49,955 --> 00:10:53,453
Pa gen okenn diferans, li pa ka distenge.

102
00:10:53,453 --> 00:11:01,624
Gen yon lòt pwen ke Asosyasyon Rechèch Alman an ap
mande, ki pa janm aplike nan viroloji, e se maskaj.

103
00:11:01,624 --> 00:11:10,523
Li vrèman enpòtan pou virolojis yo nan laboratwa a pa konnen ki
echantiyon ki enfekte ak ki echantiyon, pa

104
00:11:10,523 --> 00:11:18,216
egzanp, ki soti nan yon sous ki an sante, pou yo
pa gen okenn patipri oswa opinyon prekonsepsyon.

105
00:11:18,216 --> 00:11:21,732
Sa a pa fèt non plis nan okenn pwen nan viroloji an jeneral.

106
00:11:21,732 --> 00:11:24,841
Sa vle di ke nou aktyèlman gen
plizyè vyolasyon nan metòd syantifik la.

107
00:11:24,841 --> 00:11:35,950
Mank eksperyans kontwòl, mank dokimantasyon konplè ak mank maskaj,
e tout sa ap vyole tout tan – menm pa Enstiti Robert Koch la.

108
00:11:35,950 --> 00:11:42,901
E jan mwen te di, se pa sèlman yon kritik sou metòd
syantifik la, men nou konnen ke lè ou fè eksperyans

109
00:11:42,901 --> 00:11:47,300
kontwòl sa yo, menm rezilta a parèt san okenn diferans.

110
00:11:47,300 --> 00:11:54,073
Sa se senpleman refutasyon dirèk ak
falsifikasyon viroloji – omwen nan efè sa a.

111
00:11:54,073 --> 00:11:57,830
Kounye a nou fin diskite sou imaj sa
yo isit la, eksperyans kilti selil yo.

112
00:11:57,830 --> 00:12:05,713
Apre sa, virolojis yo pran yon dezyèm etap, sètadi sekansman
jenòm nan, ke kèk telespektatè ka te deja tande pale de li.

113
00:12:05,713 --> 00:12:13,432
Apre sa, yo eseye idantifye jenòm
nan oswa enfòmasyon jenetik yon viris.

114
00:12:13,432 --> 00:12:17,112
Tout sa fèt ak yon modèl òdinatè, pou nou di konsa.

115
00:12:17,112 --> 00:12:20,440
Sa a se sèlman yon simulasyon òdinatè ki fèt ak pwogram lojisyèl.

116
00:12:20,440 --> 00:12:28,020
Sa pa gen anyen pou wè ak sekansman reyèl, e
yo pa fè okenn verifikasyon isit la non plis.

117
00:12:28,020 --> 00:12:33,026
Epi ou ta dwe tou sekansé kilti selil ki
an sante ki lakoz egzakteman efè sa yo.

118
00:12:33,026 --> 00:12:40,112
Epi men, lè ou fè sa, ou jwenn menm jenòm yo,
menm viris yo, nan kilti selil ki an sante a tou.

119
00:12:40,112 --> 00:12:47,768
Sa vle di mwen ka kalkile tout viris ki soti nan kilti selil ki
an sante ke mwen te anpwazonnen ak antibyotik epi kite grangou.

120
00:12:47,768 --> 00:12:51,034
Mwen ka jwenn VIH la la menm fasil ak pwogram òdinatè a.

121
00:12:51,034 --> 00:12:56,212
Mwen ka jwenn SARS-CoV-2 la, ansanm ak varyan li yo.

122
00:12:56,212 --> 00:13:04,666
Epi mwen ka senplifye tout sa menm plis ankò lè m
soumèt kilti selil sa a a kèk etap adisyonèl, tankou

123
00:13:04,666 --> 00:13:09,424
PCR, kote m amplifye kilti selil sa a, pou nou di konsa.

124
00:13:09,424 --> 00:13:11,276
Sa vle di mwen senpleman miltipliye materyèl la.

125
00:13:11,276 --> 00:13:16,745
Sa fè li vin pi fasil toujou pou pwogram
òdinatè a jwenn ak kalkile viris yo, pou di konsa.

126
00:13:16,745 --> 00:13:25,812
E nou kritike tout sa paske nou wè ke si ou kontwole
l ak sans, jan sa ta dwe fèt syantifikman, lè sa a

127
00:13:25,812 --> 00:13:31,142
nou falsifye epi demanti deklarasyon virolojis yo fè.

128
00:13:31,142 --> 00:13:37,719
Epi – tout sa te sonnen byen konplike, kidonk ou ka bezwen koute
l ankò yon fwa oswa de fwa – men kounye a vini

129
00:13:37,719 --> 00:13:43,597
pwen ki pi senp ak ki pi enpòtan an, ki ta dwe
tou absoliman lojik pou tout telespektatè yo.

130
00:13:43,597 --> 00:13:48,539
Kèlkeswa imaj sa yo yo toujou ap montre nou, e
kèlkeswa eksperyans kilti selil ak sekansaj

131
00:13:48,539 --> 00:13:52,074
jenòm sou òdinatè – totalman kèlkeswa tout sa:

132
00:13:52,074 --> 00:13:59,107
Tout eksperyans sou transmisyon maladi ki janm fèt
nan listwa, sa vle di mete moun ki an sante ak moun ki

133
00:13:59,107 --> 00:14:02,385
malad ansanm, kit se bèt oswa moun, echwe. Yo tout!

134
00:14:02,385 --> 00:14:08,169
Sa vle di ke chak fwa mwen eseye mete moun
malad ak moun an sante ansanm nan yon eksperyans

135
00:14:08,169 --> 00:14:11,754
kontwole pou pwouve transmisyon, sa pa janm mache!

136
00:14:11,754 --> 00:14:15,866
Epi sa se tou yon refit dirèk kont viroloji.

137
00:14:15,866 --> 00:14:23,983
Wi, petèt endirèkteman. Men ou pa ka di ke
viris pa lakoz maladi lè ou wè enfeksyon sa yo.

138
00:14:23,983 --> 00:14:25,553
Mwen vle di, ou ka wè sa nan sal klas lekòl la.

139
00:14:25,553 --> 00:14:28,509
Lè sa a, yon timoun malad, timoun ki vin apre
a malad, pwofesè yo malad, mwatye klas la vid.

140
00:14:28,509 --> 00:14:31,992
Nou jis te gen sa ankò. Kijan sa sipoze rive?

141
00:14:31,992 --> 00:14:38,249
Si yo ka pwouve ke bakteri pa enplike, men pito
se sentòm non-espesifik sa yo ke nou souvan

142
00:14:38,249 --> 00:14:41,780
oblije fè fas ak yo, men ki retounen ankò ak ankò.

143
00:14:41,780 --> 00:14:47,735
Sa se yon klinik tipik ki parèt. Kijan ou esplike sa?

144
00:14:47,735 --> 00:14:52,886
Wi, lè nou obsève bagay sa yo, ipotèz syantifik parèt.

145
00:14:52,886 --> 00:14:55,892
Pa egzanp, kounye a se patikil oswa viris k ap gaye.

146
00:14:55,892 --> 00:14:59,799
Sa a se yon ipotèz ki vrèman bon.
Men lè ou teste li, li pa mache.

147
00:14:59,799 --> 00:15:02,697
Kidonk nou bezwen plis ide, plis ipotèz.

148
00:15:02,697 --> 00:15:05,713
Natirèlman, nou te panse anpil sou sa.

149
00:15:05,713 --> 00:15:10,650
Si se pa viris yo, kisa li ta ka ye? Oswa mikwòb yo?

150
00:15:10,650 --> 00:15:19,249
Sa a klèman mennen nou nan pwen tankou
nitrisyon, enfliyans anviwònman, toksin ak ekspoze

151
00:15:19,249 --> 00:15:24,309
a enfliyans ekstèn an rapò ak etid syantifik.

152
00:15:24,309 --> 00:15:32,999
Natirèlman, sous radyasyon, koz sikolojik ak estrès yo tou posib.

153
00:15:32,999 --> 00:15:40,504
Sa yo se tout koz ki ka verifye trè byen
eksperimantalman, pa egzanp nan nenpòt eksperyans.

154
00:15:40,504 --> 00:15:48,231
Mwen ka lakòz sentòm sèlman atravè rejim
alimantè. Mwen ka pwovoke timè atravè toksin.

155
00:15:48,231 --> 00:15:51,050
Mwen ka pwovoke timè atravè eksperyans radyasyon.

156
00:15:51,050 --> 00:15:55,558
Mwen ka limen ak etenn sentòm yo lè m
peze yon bouton, lè m itilize varyab sa yo.

157
00:15:55,558 --> 00:16:01,265
Sa vle di nou deja konnen anpil bagay sou
anpil sentòm, kijan nou ka pwodui yo nan

158
00:16:01,265 --> 00:16:05,730
eksperyans, ak sa ki lakòz yo, pou nou di konsa.

159
00:16:05,730 --> 00:16:14,770
Se pa tout, men anpil ladan yo. Se poutèt sa nou di li pi sans
pou kontinye fè rechèch nan domèn sa a epi fè

160
00:16:14,770 --> 00:16:25,605
rechèch ouvè la, olye pou nou toujou konsantre sou sijè sa
a, ki te demanti nèt depi nan kòmansman jiska lafen.

161
00:16:25,605 --> 00:16:30,098
Sa a anpeche tou plis
konpreyansyon, plis rechèch, ak plis konesans.

162
00:16:30,098 --> 00:16:41,392
Sa a se tou yon bagay nou kritike fò, paske li limite
gravman orizon konesans lan a yon sijè ki deja demanti.

163
00:16:41,392 --> 00:16:46,629
Èske m ap konprann sa kòrèkteman? Ni viris
ni bakteri pa responsab pou enfeksyon an?

164
00:16:46,629 --> 00:16:53,312
Se sa menm. Nan yon pèspektiv syantifik, si ou
fè eksperyans sa yo ak viris oswa ak sa ou

165
00:16:53,312 --> 00:16:57,135
pretann ki se viris, ou pa ka pwouve enfeksyon.

166
00:16:57,135 --> 00:17:08,124
Men si ou fè sa ak bakteri ou ka vrèman wè anba yon mikwoskòp,
bakteri ki egziste toutbon, menm lè sa a, si nou izole bakteri sa

167
00:17:08,124 --> 00:17:13,729
yo, nou pa ka pwovoke yon enfeksyon nan yon eksperyans kontwole.

168
00:17:13,729 --> 00:17:22,376
Egzanp: Si mwen pran salmonèl oswa lòt bakteri yo
pretann ki lakòz sèten sentòm, mwen pa ka enfekte oswa

169
00:17:22,376 --> 00:17:27,459
kontamine yon èt vivan ki an sante avèk yo. Sa pa mache.

170
00:17:27,459 --> 00:17:36,693
Nou toujou remake ke lè yon èt vivan deja malad
oswa gen sentòm, bakteri yo tou miltipliye lokalman an

171
00:17:36,693 --> 00:17:41,732
menm tan, kòm yon efè konkomitan, pou nou di konsa.

172
00:17:41,732 --> 00:17:47,740
Men sa se, pa egzanp, pou trase yon analogi
pou telespektatè a, tankou yon kay k ap boule.

173
00:17:47,740 --> 00:17:54,256
Lè gen kay k ap boule, mwen souvan oswa
prèske toujou remake ke gen ponpye tou la.

174
00:17:54,256 --> 00:17:57,975
Sa vle di korelasyon an, korelasyon an trè, trè wo.

175
00:17:57,975 --> 00:18:03,521
Sepandan, sa pa pwouve ke ponpye yo te tou koz dife a.

176
00:18:03,521 --> 00:18:06,014
Yo parèt sèlman an menm tan ak dife a.

177
00:18:06,014 --> 00:18:11,107
Kidonk, ou dwe pran anpil, anpil prekosyon
ak mikwo-òganis ak bakteri epi gade yo byen.

178
00:18:11,107 --> 00:18:16,717
Jis paske yo parèt ansanm ak sentòm
yo, sa pa vle di ke se yo ki koz la.

179
00:18:16,717 --> 00:18:23,566
Paske, jan mwen sot di, si mwen izole yo epi bay bakteri
yo bay yon moun ki an sante e ki pa malad, anyen pa rive.

180
00:18:23,566 --> 00:18:32,838
Epi se aktyèlman demanti a ki montre ke enfeksyon oswa
kontajyon menm egziste atravè mikwo-òganis tankou bakteri.

181
00:18:32,838 --> 00:18:36,040
Men sa enkli tou parazit ak vè. Sa pa mache la non plis.

182
00:18:36,040 --> 00:18:41,136
Ou pa janm ka enfekte moun ki an sante konsa. Sa pa mache.

183
00:18:41,136 --> 00:18:44,705
Wi, men retounen sou sitiyasyon sa a nan klas la.

184
00:18:44,705 --> 00:18:52,080
Se pa tout timoun ki manje menm bagay la. Yo
pa tout gen egzakteman menm kondisyon lavi.

185
00:18:52,080 --> 00:18:56,632
Kijan sa ka fèt, alò, pou yo tout devlope menm sentòm yo?

186
00:18:56,632 --> 00:19:01,111
Kidonk, lè nou di nou gen sentòm ki sanble nan yon klas:

187
00:19:01,111 --> 00:19:04,431
Premyeman, sa pa toujou afekte tout timoun, men sèlman kèk.

188
00:19:04,431 --> 00:19:09,713
E nou dwe chèche yon teren antin.
Timoun yo tout nan yon sèl chanm.

189
00:19:09,713 --> 00:19:12,369
Yo tout gen menm leson yo.

190
00:19:12,369 --> 00:19:15,635
Yo tout ekspoze a menm kondisyon klimatik yo.

191
00:19:15,635 --> 00:19:19,478
Yo tout ekspoze a menm kondisyon anviwònman nan chanm sa a.

192
00:19:19,478 --> 00:19:27,617
Epi sa ta ka ase varyab oswa agiman, ki
ta dwe teste nan yon eksperyans rezonab.

193
00:19:27,617 --> 00:19:34,750
Sa ta se dezyèm etap la. Men nou pa manke ipotèz. Egzakteman.

194
00:19:34,750 --> 00:19:44,037
Men si ou di ke egzistans viris sa yo ki lakòz maladi poko
pwouve e ke syans fondamantalman pa konnen sa l ap fè oswa

195
00:19:44,037 --> 00:19:49,436
sa l ap chèche, ki itilite mezi prevantif tankou vaksen yo?

196
00:19:49,436 --> 00:20:00,475
Wi, yo ta ka itil tou san prèv viris si yo te
montre yon avantaj nan yon eksperyans rezonab.

197
00:20:00,475 --> 00:20:05,832
Kidonk, kèlkeswa si viris yo egziste
oswa non, vaksen an ta ka toujou mache.

198
00:20:05,832 --> 00:20:10,525
Men se pa sa k rive lè yo fè eksperyans sou vaksen.

199
00:20:10,525 --> 00:20:17,000
Premyeman, pifò etid sou vaksen yo
pa swiv règ syantifik yo non plis.

200
00:20:17,000 --> 00:20:19,681
Sa vle di ke nou gen omwen de gwoup.

201
00:20:19,681 --> 00:20:24,165
Youn resevwa vaksen an, yon lòt resevwa yon plasebo ki apwopriye.

202
00:20:24,165 --> 00:20:30,179
Epi apre sa, yo egzamine foto a ki totalman klinik.

203
00:20:30,179 --> 00:20:32,876
Se te ka a ak kowonaviris la, pa
egzanp, ak vaksen kowonaviris yo.

204
00:20:32,876 --> 00:20:35,915
Yo te pran swen pou enkli yon gwoup plasebo.

205
00:20:35,915 --> 00:20:41,689
Apre sa, yo te ba li yon solisyon salin,
ki pa t ap vrèman yon plasebo apwopriye.

206
00:20:41,689 --> 00:20:48,306
Paske yon plasebo nan yon kontwòl negatif rezonab ta
dwe diferan de engredyan aktif la sèlman nan yon

207
00:20:48,306 --> 00:20:51,869
sèl varyab, konsa se sèlman varyab sa a ki ka obsève.

208
00:20:51,869 --> 00:20:53,931
Nan ka sa a, se konpozan viral sa a.

209
00:20:53,931 --> 00:20:59,064
Yon solisyon salin diferan de vaksen
reyèl la nan plizyè santèn varyab.

210
00:20:59,064 --> 00:21:01,580
Men sa se yon lòt zafè nèt.

211
00:21:01,580 --> 00:21:06,197
Kisa yo te fè nan etid sa yo sou kowonaviris pou
vaksen kowonaviris yo? Pa egzanp, BioNTech-Pfizer?

212
00:21:06,197 --> 00:21:11,501
Apre sa, yo te senpleman teste moun yo ak tès PCR.

213
00:21:11,501 --> 00:21:16,962
Sepandan, si ou li ti enprime nan etid la,
menm kantite moun nan tou de gwoup yo te malad.

214
00:21:16,962 --> 00:21:21,119
Nan etid sa yo, yo rele sa "ka Covid-19 sispèk".

215
00:21:21,119 --> 00:21:22,770
Sa vle di ke apeprè menm kantite moun te malad.

216
00:21:22,770 --> 00:21:26,220
Li te enposib pou fè okenn distenksyon nan klinik la menm.

217
00:21:26,220 --> 00:21:32,197
Sa vle di ke vaksen an pa t gen okenn efè klinik
ditou. Se sèlman tès PCR la ki te montre yon diferans.

218
00:21:32,197 --> 00:21:34,190
Epi la tou, nou kritike vaksen yo.

219
00:21:34,190 --> 00:21:42,580
Yo pa pwouve syantifikman ke yo efikas kont
maladi. E pou ajoute sou sa, pou nou di konsa:

220
00:21:42,580 --> 00:21:53,811
Si ou gade sarampyon ak touse chen, oswa lòt maladi ki asosye ak
vaksen, kote medsin konvansyonèl la di vaksen yo fin elimine

221
00:21:53,811 --> 00:22:03,874
maladi sa yo, ou ka wè klèman ke byen anvan yo te entwodui
okenn vaksen, estatistik yo montre ke maladi sa yo te

222
00:22:03,874 --> 00:22:09,470
deja ap diminye, e an reyalite, yo t ap diminye dramatikman.

223
00:22:09,470 --> 00:22:15,775
Nan kèk ka, tankou maleng, ensidans lan te bese
jiska 95 pousan an Almay anvan yo te entwodui vaksen an.

224
00:22:15,775 --> 00:22:19,350
Sa vle di ke maladi a te deja
disparèt lè yo te entwodui vaksen an.

225
00:22:19,350 --> 00:22:24,173
Sa vle di ke pa gen okenn efè ki
ka dedwi nan done sa yo non plis.

226
00:22:24,173 --> 00:22:28,244
Se poutèt sa nou kritike vaksen yo menm jan nou kritike viroloji.

227
00:22:28,244 --> 00:22:36,033
Epi, an pasan, pifò lòt medikaman yo
konsidere tou kòm inefikas ak initil.

228
00:22:36,033 --> 00:22:37,900
Men sa sonnen prèske tankou fwod.

229
00:22:37,900 --> 00:22:42,847
Dapre ou, èske tout virolojis ak
chèchè medikal se fwodè ak moun mechan?

230
00:22:42,847 --> 00:22:48,119
Non, pa ditou. Nou toujou dwe pran
konpozan imen an an konsiderasyon tou.

231
00:22:48,119 --> 00:22:54,423
Paske moun sa yo te konsakre tout
lavi yo nan sijè sa a, nan rechèch sa a.

232
00:22:54,423 --> 00:23:01,012
Yo gen patipri, jan yo ta di an Anglè, oswa yo gen
prejije, yo gen yon vizyon distòsyon, yo pa ka panse

233
00:23:01,012 --> 00:23:04,330
ouvètman, e souvan tout egzistans yo depann de sa.

234
00:23:04,330 --> 00:23:10,009
Sa vle di yo gen fanmi, yo gen timoun ak
sou sa, e yo ka pa gen mwayen pou yo kritik.

235
00:23:10,009 --> 00:23:14,783
Ou toujou dwe pran sa an konsiderasyon;
sa pa fè moun vin mechan otomatikman.

236
00:23:14,783 --> 00:23:17,983
Anpil virolojis deja ka akize kòm inyoran.

237
00:23:17,983 --> 00:23:21,337
Paske yo toujou refize òf nou yo pou nou pale.

238
00:23:21,337 --> 00:23:27,897
Nou pafwa resevwa repons pou demann alekri,
men pa toujou, e li vrèman, vrèman difisil pou

239
00:23:27,897 --> 00:23:31,345
patisipe nan yon deba objektif, syantifik la.

240
00:23:31,345 --> 00:23:38,309
Ou ka sètènman akize yo de sa, men mwen pa ta
ale tèlman lwen pou di ke tout doktè oswa

241
00:23:38,309 --> 00:23:42,345
tout virolojis ak sou sa ap fè sa entansyonèlman.

242
00:23:42,345 --> 00:23:50,001
Se plis yon fòm pwoteksyon tèt ou,
ansanm ak yon sèten inyorans sou sijè sa a.

243
00:23:50,001 --> 00:23:56,012
Sepandan, defansè teyori viris la fè konnen se sèlman ak
entwodiksyon ijyèn, pa egzanp pa Ignaz

244
00:23:56,012 --> 00:24:02,384
Semmelweis nan jinekoloji ak Robert Koch atravè teyori
jèm, ke maladi enfektye yo te kòmanse diminye.

245
00:24:02,384 --> 00:24:07,470
Èske w pa konsa ap riske pou
reyalizasyon sa yo anile ankò ak deklarasyon ou yo?

246
00:24:07,470 --> 00:24:16,977
Ou toujou dwe fè distenksyon. Mezi tankou amelyore ijyèn ka
sètènman gen yon efè, pa egzanp, senpleman paske mwen pèmèt

247
00:24:16,977 --> 00:24:21,955
mwens materyèl etranje antre nan blesi mwen oswa nan kò mwen.

248
00:24:21,955 --> 00:24:26,447
Natirèlman, kò a reyaji ak salte
etranje, mwen ta di, ak enflamasyon.

249
00:24:26,447 --> 00:24:28,884
Sa klè anpil, e se jis.

250
00:24:28,884 --> 00:24:31,798
Men sa pa nesesèman gen anyen pou wè ak viris.

251
00:24:31,798 --> 00:24:41,415
Nan viroloji, deklarasyon an klè anpil: gen ti
patikil ki lakòz maladi, e se yo menm ki koz maladi yo.

252
00:24:41,415 --> 00:24:46,548
E mwen dwe pwouve sa syantifikman. Mwen pa ka jis kite l konsa.

253
00:24:46,548 --> 00:24:52,718
Sètènman, ijyèn nan amelyore
kondisyon yo. Sepandan, sa gen gwo limit tou.

254
00:24:52,718 --> 00:25:01,460
Pa egzanp, pandan pandemi kowonaviris la, yo te fè anpil
etid, menm jan ak pou grip la, kote yo te egzamine de gwoup.

255
00:25:01,460 --> 00:25:04,890
Youn te aplike mezi ijyèn, lòt la pa t fè sa.

256
00:25:04,890 --> 00:25:07,890
Oswa youn te itilize mask epi lòt la pa t itilize mask.

257
00:25:07,890 --> 00:25:18,620
Epi nan tout etid RCT sa yo yo rele estanda lò, kote ou
gen de gwoup sa yo epi se sèlman yon sèl varyab ki diferan,

258
00:25:18,620 --> 00:25:24,343
ou jwenn ke ni mezi ijyèn ni mask pa t gen okenn efè ditou.

259
00:25:24,343 --> 00:25:28,914
Tou de gwoup yo te toujou gen menm
kantite pasyan ki malad e ki te gen sentòm.

260
00:25:28,914 --> 00:25:36,763
Kidonk pa t gen okenn diferans ki te
siyifikatif estatistikman. E sa tou demanti ipotèz sa a.

261
00:25:36,763 --> 00:25:41,468
Sepandan, ijyèn se natirèlman rekòmande
kounye a pou blesi ouvè, jan mwen sot mansyone.

262
00:25:41,468 --> 00:25:48,116
Paske kò a senpleman pi an sante lè pa gen
okenn sibstans etranje nan tisi yo. Sa klè anpil.

263
00:25:48,116 --> 00:25:51,085
Epi, istorikman, te gen tou gwo tantativ enfeksyon sou gwo echèl.

264
00:25:51,085 --> 00:25:54,968
Ant lagè mondyal yo, pandan lagè mondyal yo.

265
00:25:54,968 --> 00:26:07,270
Èske sa pa t mennen nan konklizyon ke, anplis bakteri, gen
lòt mekanis ki lakòz maladi ki ka atribiye a patikil sa yo?

266
00:26:07,270 --> 00:26:13,820
Byen, an reyalite te gen anpil
tantativ pou enfeksyon atravè listwa.

267
00:26:13,820 --> 00:26:20,179
Pandan pandemi grip espanyòl la, wi, men tou pita
ak sarampiyon ak anpil lòt maladi, grip ak lòt ankò.

268
00:26:20,179 --> 00:26:23,757
Epi mwen te deja mansyone nan kòmansman an ke yo toujou echwe.

269
00:26:23,757 --> 00:26:31,039
Kidonk ou pa janm ka pwouve ke ou ka enfekte
moun nan yon fason kontwole. Sa pa toujou mache.

270
00:26:31,039 --> 00:26:36,390
Epi nan pwen sa a, omwen, yon moun ta dwe vrèman kòmanse
reflechi epi konsidere ke gen yon bagay ki pa ka kòrèk.

271
00:26:36,390 --> 00:26:41,929
Doktè yo oswa pèsonèl etid ki patisipe nan etid sa yo
natirèlman toujou te mande tèt yo sou sa. Hey, kijan sa ka ye?

272
00:26:41,929 --> 00:26:51,242
Isit la, nou ap eseye itilize maladi ki pi kontajye yo
eksperimantalman, e sa pa janm mache. Kijan sa posib?

273
00:26:51,242 --> 00:27:02,429
Lè sa a, natirèlman, agiman tankou "Wi, petèt viris yo pa
t ase konsantre, oswa petèt sijè tès sa yo te imin" parèt.

274
00:27:02,429 --> 00:27:05,359
Sa yo tout bon ipotèz, pa gen kesyon sou sa.

275
00:27:05,359 --> 00:27:11,093
Sepandan, reyalite a se ke nou pa janm te
kapab pwouve enfeksyon nan yon eksperyans.

276
00:27:11,093 --> 00:27:17,015
Epi ou dwe kite sa antre nan tèt ou an premye, ou dwe
dijere l an premye, epi ou dwe vin okouran de li an premye.

277
00:27:17,015 --> 00:27:27,218
E sa demanti reklamasyon ke nou gen nenpòt enfeksyon
isit la ditou e ke li fonksyone atravè patikil sa yo.

278
00:27:27,218 --> 00:27:28,945
Ou ka wè sa nan etid mask sa yo.

279
00:27:28,945 --> 00:27:36,710
Si, pa egzanp, mask FFP2 yo te vrèman mete, oswa
si viris yo te egziste, lè sa a ta dwe gen yon efè.

280
00:27:36,710 --> 00:27:39,929
Oswa mask ijyèn yo ta dwe gen efè, men yo pa genyen.

281
00:27:39,929 --> 00:27:47,507
Sa vle di nou gen refutasyon sou viroloji
nan plizyè dimansyon ak plizyè eksperyans.

282
00:27:47,507 --> 00:27:57,414
Natirèlman, kounye a moun ka eseye kenbe li vivan ak tout fòs
ak resous yo, e se sa k ap fèt vre, paske anpil bagay depann de

283
00:27:57,414 --> 00:28:02,820
li: anpil endistri, anpil aktivite ekonomik, lajan, elatriye.

284
00:28:02,820 --> 00:28:11,080
Nou ka imajine ke si sa ta kòmanse kraze, ta gen yon
gwo tranbleman tè, ke yon moun ta natirèlman vle evite.

285
00:28:11,080 --> 00:28:18,847
E nou senpleman vle demontre syantifikman ak
objektivman ke gen gwo pwoblèm ak gwo kontradiksyon lè

286
00:28:18,847 --> 00:28:23,197
ou gade syans lan, e sa pa akseptab kòm yon syantis.

287
00:28:23,197 --> 00:28:27,189
Kòm yon syantis kritik, yon moun pa ka aksepte sa.

288
00:28:27,189 --> 00:28:33,869
Sa vle di ke sous yo endike ke teyori sa a pa
vrèman tenab. Èske ou menm ou te li sous sa yo?

289
00:28:33,869 --> 00:28:40,726
Egzakteman, nan Next Level, jan mwen sot
mansyone, nou te an korespondans ak plizyè douzèn

290
00:28:40,726 --> 00:28:44,866
enstitisyon, plis pase 200 an reyalite, ak virolojis.

291
00:28:44,866 --> 00:28:50,964
Nou te fè entèvyou epi nou te voye demann
enfòmasyon bay Enstiti Robert Koch ak tout lòt enstitisyon

292
00:28:50,964 --> 00:28:54,609
atravè lemond ki gen bagay pou rapòte nan domèn sa a.

293
00:28:54,609 --> 00:29:01,843
E tout moun konfime ke pa gen okenn kontwòl negatif ak
echantiyon ki an sante, ke pa gen okenn kontwòl

294
00:29:01,843 --> 00:29:06,874
negatif ditou nan sekansman jenòm. Kidonk yo totalman manke.

295
00:29:06,874 --> 00:29:18,968
Lefèt ke yo pa ap fè eksperyans sou enfeksyon yo, pa egzanp
pou rezon etik, se jis yon agiman fo yo itilize kòm defans.

296
00:29:18,968 --> 00:29:24,706
Ou ta ka fè menm bagay la ak bèt, jan ou toujou
fè ak vaksen ak lòt medikaman, men etranjman

297
00:29:24,706 --> 00:29:27,515
ase, yo ap itilize etik kòm yon agiman isit la.

298
00:29:27,515 --> 00:29:37,627
Kidonk ou jis eseye pwoteje tèt ou kont kontradiksyon sa yo, e
yon obsèvatè atantif oswa menm yon moun ki gen

299
00:29:37,627 --> 00:29:47,610
lespri syantifik ap vit remake ke gen gwo pwoblèm nan
agiman syantifik la ak nan relasyon koz ak efè sa a.

300
00:29:47,610 --> 00:29:52,824
Epi pou retounen sou imaj sa yo isit la, sou estrikti sa yo.

301
00:29:52,824 --> 00:29:59,223
Gen yon gwo travay pa Karlheinz Lüdtke ki
soti nan Enstiti Max Planck pou Istwa Syans.

302
00:29:59,223 --> 00:30:07,236
Li te etidye istwa bonè viroloji a e li rive nan konklizyon ke
imaj sa yo poze gwo pwoblèm, paske yo pa

303
00:30:07,236 --> 00:30:14,504
imaj optik ki soti nan yon mikwoskòp jan nou
konnen yo, men an reyalite yo pa imaj ditou.

304
00:30:14,504 --> 00:30:18,019
Isit la, y ap itilize yon mikwoskòp elektwonik.

305
00:30:18,019 --> 00:30:23,629
Echantiyon yo ki plase nan mikwoskòp elektwon sa a,
nan yon chanm vakyòm, dwe trete ak anpil prekosyon.

306
00:30:23,629 --> 00:30:30,749
Pa egzanp, yo dwe kouvri yo ak metal pou yo
ka kondwi elektrisite, epi apre sa yo dwe

307
00:30:30,749 --> 00:30:34,949
jele oswa fikse ant de plak vè ak rezin epoksi.

308
00:30:34,949 --> 00:30:44,268
Sa a se yon gwo kantite estrès sou tisi sa a, ki deja
ap mete presyon sou li e ki ka mennen nan chanjman.

309
00:30:44,268 --> 00:30:50,270
Karlheinz Lüdtke ki soti nan Enstiti Max
Planck la te note tou ke gen gwo pwoblèm, ke

310
00:30:50,270 --> 00:30:53,613
gen artefacts – se konsa yo rele yo nan syans.

311
00:30:53,613 --> 00:31:01,385
Artefacts se senpleman rezilta oswa estrikti
ki parèt sèlman akoz sikonstans eksperimantal.

312
00:31:01,385 --> 00:31:11,070
Epi sa yo pa imaj, se kouran elektrik yon òdinatè konvèti, ki
apre sa transfòme matematikman an yon imaj, pou nou di konsa.

313
00:31:11,070 --> 00:31:19,875
E sa se yon lòt pwoblèm. Sa vle di ke, nan pi bon ka
a, n ap jere prèv endirèk, men pa janm prèv dirèk.

314
00:31:19,875 --> 00:31:25,107
Evidans dirèk ta ye: Mwen gen yon moun ki
malad, mwen gen yon moun ki an sante, mwen mete yo

315
00:31:25,107 --> 00:31:27,750
ansanm, li enfekte lòt moun nan, li vin malad.

316
00:31:27,750 --> 00:31:35,133
Mwen pran saliv oswa muko nan men moun ki malad la, mwen bay
muko sa a bay yon moun ki an sante, epi moun sa a vin malad.

317
00:31:35,133 --> 00:31:38,945
Sa ta prèv dirèk. Sa pa janm rive nan viroloji.

318
00:31:38,945 --> 00:31:47,141
Si ou fè sa, li pa mache. E se sa ki
kritik prensipal sou tout kesyon an.

319
00:31:47,141 --> 00:31:49,750
Kidonk, ann rezime rezilta a.

320
00:31:49,750 --> 00:31:54,274
Syans ak rechèch ta fè byen kenbe dyalòg la ouvè.

321
00:31:54,274 --> 00:32:01,742
Paske li ka rive nou ap travay anba gwo malantandi
fondamantal, petèt pa sèlman nan viroloji, men tou nan lòt sijè.

322
00:32:01,742 --> 00:32:10,596
E sa ta, jan ou fè remake, vyole fondamantal prensip
syans lan. Wi, finalman sa ta redui l nan absidite.

323
00:32:10,596 --> 00:32:19,984
E sa ta, natirèlman, yon sitiyasyon nou pa ta vle
jwenn tèt nou ladan l, kote nou ta retounen nan tan fènwa

324
00:32:19,984 --> 00:32:26,750
kote bagay yo pa ka vrèman pwouve yon fason konklizif.

325
00:32:26,750 --> 00:32:28,456
Mesye Haberland, mèsi paske ou te pale avèk nou.

326
00:32:28,456 --> 00:32:33,089
Mwen kirye pou m tande sa odyans lan gen pou di sou sa.

327
00:32:33,089 --> 00:32:39,272
Kla.TV prezante vwa opozisyon san sansi
pou nou ka wè sa k reyèl. Mèsi anpil.

328
00:32:39,272 --> 00:32:43,089
Wi, mèsi pou opòtinite sa a tou. Mwen panse li vrèman enpòtan.

329
00:32:43,089 --> 00:32:47,628
Anpil telespektatè siman tande yon bagay
sou sijè a, men pifò pa tande anyen ditou.

330
00:32:47,628 --> 00:32:53,307
E jan mwen te deja di, li ekstrèmman
difisil pou pale sou sijè sa a an piblik.

331
00:32:53,307 --> 00:32:57,581
Ou fondamantalman sèlman jwenn refi
toupatou lè ou vle pale sou sijè sa a.

332
00:32:57,581 --> 00:33:04,206
Kidonk, li jis pou di ke yo ap eseye siprime enfòmasyon sa a.

333
00:33:04,206 --> 00:33:12,260
Epi mwen envite telespektatè yo verifye tout deklarasyon
mwen yo sou sit entènèt nou an wissen-neu-gedacht.de.

334
00:33:12,260 --> 00:33:21,432
Nou te divilge anpil piblikasyon ak tout korespondans,
tout sous, epi tou anpil pwosedi nan tribinal nan domèn sa a.

335
00:33:21,432 --> 00:33:28,816
Epi wi, nou genyen tou yon aplikasyon, Nexiqa, kote ou ka
eksplore tout sijè sa yo lè w itilize metòd

336
00:33:28,816 --> 00:33:36,572
"kesyon ak repons" ChatGPT la epi li tout piblikasyon
viyolojik sa yo avèk asistans, pou nou di konsa.

337
00:33:36,572 --> 00:33:44,256
Kijan egzakteman mwen ka konnen nan piblikasyon
an ke yo te inyore syans lan, vyole li, oswa

338
00:33:44,256 --> 00:33:48,290
menm nan korespondans ak virolojis yo elatriye?

339
00:33:48,290 --> 00:33:52,029
Kidonk, ou jwenn anpil enfòmasyon la.

340
00:33:52,029 --> 00:33:57,906
Byen, se pou telespektatè yo verifye reyalite
yo poukont yo epi poze ou kesyon. Mèsi anpil.

341
00:33:57,906 --> 00:33:58,554
Mèsi tou.